Luận văn thạc sĩ về ngập lụt và giải pháp ứng phó với vỡ đập hồ Đồng Mỏ do biến đổi khí hậu

Luận văn thạc sĩ kỹ thuật thủy văn nghiên cứu ngập lụt và giải pháp giảm thiểu thiệt hại do vỡ đập trong bối cảnh biến đổi khí hậu.

• Tác giả: Vũ Trung Hải
• Người hướng dẫn: TS. Hồ Việt Cường
• Trường học: Trường Đại Học Thủy Lợi
• Chuyên ngành: Thủy văn học
• Đề tài: Nghiên Cứu Ngập Lụt Và Giải Pháp Giảm Thiểu Thiệt Hại Từ Vỡ Đập Hồ Đồng Mỏ Trong Bối Cảnh Biến Đổi Khí Hậu
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CÁM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU VỀ NGẬP LỤT DO XẢ LŨ HOẶC VỠ ĐẬP CÁC HỒ CHỨA TRONG ĐIỀU KIỆN BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
• 1.1. Các khái niệm chung về biến đổi khí hậu
• 1.2. Định nghĩa về BĐKH
• 1.3. Một số hiện tượng của biến đổi khí hậu
• 1.4. Biểu hiện của biến đổi khí hậu trên thế giới
• 1.5. Biểu hiện của biến đổi khí hậu ở Việt Nam
• 1.6. Biểu hiện của biến đổi khí hậu trên tỉnh Vĩnh Phúc
• 1.7. Tình hình nghiên cứu về ngập lụt do xả lũ hoặc vỡ đập ở hạ du các sông tỉnh hồ chứa
• 1.7.1. Tình hình nghiên cứu ngoài nước
• 1.7.2. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 1.7.3. Tình hình nghiên cứu biến đổi khí hậu trên tỉnh Vĩnh Phúc
• 1.8. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ KHOA HỌC TÍNH TOÁN MÔ PHỎNG NGẬP LỤT VÀ ẢNH HƯỞNG THIỆT HẠI KHI XẢ LŨ KHẨN CẤP HOẶC XẢY RA VỠ ĐẬP HỒ ĐỒNG MỎ
• 2.1. Giới thiệu khu vực nghiên cứu và công trình hồ chứa
• 2.2. Đặc điểm tự nhiên kinh tế xã hội và tình hình thiên tai, thiệt hại
• 2.3. Thông tin chung về công trình hồ chứa nước Đồng Mỏ
• 2.4. Cơ sở khoa học tính toán mô phỏng ngập lụt và đánh giá thiệt hại
• 2.4.1. Phương pháp tính toán mô phỏng ngập lụt
• 2.4.2. Phương pháp tính toán và đánh giá thiệt hại
• 2.4.3. Xây dựng các kịch bản về xả lũ khẩn cấp và vỡ đập hồ Đồng Mỏ trong bối cảnh biến đổi khí hậu
• 2.5. Biểu hiện của biến đổi khí hậu trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc
• 2.5.1. Xác định các kịch bản nghiên cứu về BĐKH đối với hồ Đồng Mỏ
• 2.5.2. Xây dựng các kịch bản về xả lũ khẩn cấp và sự cố vỡ đập hồ Đồng Mỏ
• 2.6. Xây dựng mô hình Mike Nam: tính toán điều kiện biên
• 2.6.1. Tài liệu sử dụng
• 2.6.2. Phân chia lưu vực, xác định trọng số các trạm mưa
• 2.6.3. Hiệu chỉnh và kiểm định mô hình
• 2.7. Xây dựng mô hình HEC-RAS: mô phỏng vỡ đập hồ chứa Đồng Mỏ
• 2.7.1. Tài liệu sử dụng
• 2.7.2. Xây dựng mạng lưới thủy lực
• 2.7.3. Tính toán mô phỏng vỡ đập hồ
• 2.8. Xây dựng mô hình Mike Flood: mô phỏng ngập lụt khu vực hạ du
• 2.8.1. Giới thiệu mô hình Mike Flood
• 2.8.2. Hiệu chỉnh và kiểm định mô hình Mike Flood
• 2.9. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU DIỄN BIẾN NGẬP LỤT THEO CÁC KỊCH BẢN XẢ LŨ, VỠ ĐẬP HỒ ĐỒNG MỎ VÀ ĐỊNH HƯỚNG GIẢI PHÁP
• 3.1. Diễn biến ngập lụt và thiệt hại ứng với kịch bản xả lũ khẩn cấp
• 3.1.1. Kết quả mô phỏng ngập lụt khi xả lũ khẩn cấp
• 3.1.2. Kết quả đánh giá mức độ ngập lụt khi xả lũ khẩn cấp
• 3.2. Diễn biến ngập lụt và thiệt hại theo các kịch bản tính toán vỡ đập
• 3.2.1. Kịch bản vỡ đập chính (V1)
• 3.2.2. Kịch bản vỡ đập phụ số 2 (VĐ2)
• 3.2.3. Kịch bản vỡ đập tổ hợp (VB3)
• 3.2.4. Phân tích đánh giá mức độ ngập lụt theo các kịch bản
• 3.3. Định hướng một số giải pháp ứng phó, giảm thiểu thiệt hại
• 3.4. Kết luận chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan nghiên cứu về ngập lụt và vỡ đập

Nghiên cứu ngập lụt và vỡ đập hồ Đồng Mỏ trong bối cảnh biến đổi khí hậu là một vấn đề cấp bách. Ngập lụt xảy ra do nhiều nguyên nhân, trong đó có việc xả lũ hoặc sự cố vỡ đập. Tình hình biến đổi khí hậu hiện nay đã làm gia tăng tần suất và cường độ của các hiện tượng thời tiết cực đoan, dẫn đến sự gia tăng nguy cơ thiên tai. Hồ Đồng Mỏ, với vai trò quan trọng trong việc cung cấp nước cho nông nghiệp và sinh hoạt, đang phải đối mặt với những thách thức lớn. Đánh giá tình hình ngập lụt và các giải pháp giảm thiểu thiệt hại từ vỡ đập sẽ giúp nâng cao khả năng ứng phó của cộng đồng và chính quyền địa phương.

1.1. Tình hình ngập lụt và vỡ đập

Ngập lụt do vỡ đập là một trong những vấn đề nghiêm trọng nhất hiện nay. Việc vỡ đập hồ Đồng Mỏ có thể gây ra thiệt hại lớn về người và tài sản. Tình hình này càng trở nên nghiêm trọng hơn khi các biến đổi khí hậu dẫn đến sự gia tăng lượng mưa và thay đổi dòng chảy. Các nghiên cứu cho thấy rằng việc xây dựng các bản đồ ngập lụt và dự báo mức độ thiệt hại là rất cần thiết để có thể đưa ra các biện pháp ứng phó kịp thời.

II. Cơ sở khoa học tính toán mô phỏng ngập lụt

Cơ sở khoa học cho việc tính toán mô phỏng ngập lụt dựa trên các phương pháp hiện đại như mô hình MIKE NAM, MIKE FLOOD. Những mô hình này giúp xác định chính xác mức độ ngập lụt và thiệt hại có thể xảy ra trong trường hợp xả lũ hoặc vỡ đập. Mô hình hóa diễn biến ngập lụt không chỉ giúp dự đoán mà còn cung cấp thông tin cho việc lập kế hoạch và quản lý nước hiệu quả hơn. Các kịch bản mô phỏng đã chỉ ra rằng, trong điều kiện biến đổi khí hậu, nguy cơ ngập lụt sẽ gia tăng, và việc quản lý an toàn hồ chứa trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

2.1. Các phương pháp mô phỏng

Việc áp dụng các phương pháp mô phỏng như mô hình toán học và GIS giúp phân tích và đánh giá tình hình ngập lụt một cách chính xác. Các thông số như lưu lượng nước, độ sâu ngập, và tốc độ dòng chảy được tính toán dựa trên các kịch bản khác nhau. Điều này cho phép xác định các vùng có nguy cơ cao và đề xuất các biện pháp phòng ngừa phù hợp. Mô hình hóa không chỉ có giá trị trong việc dự đoán mà còn trong việc lập kế hoạch ứng phó với nguy cơ thiên tai.

III. Định hướng giải pháp giảm thiểu thiệt hại

Để giảm thiểu thiệt hại do ngập lụt và vỡ đập, cần có các giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Các biện pháp như xây dựng các công trình phòng chống lũ, cải thiện hệ thống quản lý nước, và nâng cao nhận thức của cộng đồng về phòng chống lũ lụt là rất cần thiết. Ngoài ra, việc lập kế hoạch quy hoạch đô thị và phát triển bền vững cũng đóng vai trò quan trọng trong việc giảm thiểu tác động của ngập lụt. Các giải pháp này không chỉ giúp bảo vệ tài sản mà còn đảm bảo an toàn cho tính mạng của người dân.

3.1. Các biện pháp kỹ thuật

Các biện pháp kỹ thuật như xây dựng đập an toàn, hệ thống thoát nước và các công trình phụ trợ sẽ giúp giảm thiểu thiệt hại do ngập lụt. Hệ thống cảnh báo sớm và đào tạo kỹ năng ứng phó cho cộng đồng cũng là những yếu tố quan trọng. Việc đầu tư vào nghiên cứu và phát triển công nghệ mới trong lĩnh vực khoa học khí hậu sẽ góp phần nâng cao khả năng ứng phó với biến đổi khí hậu và ngập lụt.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Biến đổi khí hậu (BĐKH) đang gây ra những tác động sâu rộng đến môi trường và xã hội toàn cầu, trong đó có hiện tượng ngập lụt do xả lũ hoặc vỡ đập hồ chứa nước. Tại Việt Nam, đặc biệt là tỉnh Vĩnh Phúc, các hiện tượng thời tiết cực đoan như mưa lớn, lũ quét, và sự gia tăng nhiệt độ trung bình đã làm tăng nguy cơ ngập lụt và vỡ đập, đe dọa an toàn tính mạng và tài sản của người dân. Hồ chứa nước Đồng Mỏ, với dung tích hữu ích 5,301 triệu m³ và diện tích lưu vực 17,5 km², đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp nước tưới cho 531 ha đất canh tác, cấp nước sinh hoạt cho khoảng 15.000 dân và phục vụ các hoạt động công nghiệp, chăn nuôi tại huyện Tam Đảo. Tuy nhiên, do địa hình dốc, dân cư tập trung dọc suối Thai Léc và các đập phụ, nguy cơ vỡ đập hoặc xả lũ khẩn cấp có thể gây thiệt hại nghiêm trọng.

Mục tiêu nghiên cứu là mô phỏng diễn biến ngập lụt theo các kịch bản xả lũ khẩn cấp và vỡ đập hồ Đồng Mỏ dưới tác động của biến đổi khí hậu, xây dựng bản đồ phân vùng ngập lụt hạ du, đồng thời đề xuất các giải pháp giảm thiểu thiệt hại và phương án ứng phó khẩn cấp. Nghiên cứu tập trung vào vùng hạ du hồ Đồng Mỏ gồm các xã Đạo Trù, Bồ Lý, Yên Dương và Đại Định, huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc, trong giai đoạn từ năm 2013 đến 2018. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thiết thực trong việc nâng cao hiệu quả quản lý an toàn hồ chứa, giảm thiểu rủi ro thiên tai và thích ứng với điều kiện biến đổi khí hậu tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Lý thuyết biến đổi khí hậu và tác động thủy văn: Biến đổi khí hậu làm thay đổi các đặc trưng khí tượng thủy văn như nhiệt độ, lượng mưa, tần suất và cường độ lũ, ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn hồ chứa và nguy cơ ngập lụt.
• Mô hình thủy lực và mô phỏng vỡ đập: Sử dụng mô hình thủy lực 1 chiều và 2 chiều để mô phỏng dòng chảy, sóng vỡ đập và lan truyền ngập lụt. Các mô hình MIKE NAM, MIKE 11 HD, MIKE 21 HD và MIKE FLOOD được áp dụng để mô phỏng thủy văn, thủy lực và ngập lụt.
• Khái niệm an toàn hồ chứa và quản lý rủi ro thiên tai: Đánh giá mức độ an toàn công trình, xác định các kịch bản nguy hiểm, xây dựng bản đồ ngập lụt và đề xuất giải pháp giảm thiểu thiệt hại.

Các khái niệm chính bao gồm: biến đổi khí hậu, ngập lụt do xả lũ, vỡ đập, mô hình thủy lực, bản đồ phân vùng ngập lụt, và phương án ứng phó khẩn cấp.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Thu thập dữ liệu khí tượng thủy văn từ các trạm Vĩnh Yên, Quảng Cư, Ngọc Thanh; dữ liệu địa hình, địa mạo, sử dụng đất, dân cư và hạ tầng từ ảnh vệ tinh chất lượng cao và bản đồ địa hình tỷ lệ 1/5000; số liệu vận hành hồ chứa Đồng Mỏ.
• Phương pháp phân tích:
  • Thống kê các đặc trưng khí tượng thủy văn, dòng chảy trên lưu vực.
  • Mô phỏng thủy văn bằng mô hình MIKE NAM để xác định dòng chảy đầu vào.
  • Mô phỏng vỡ đập bằng mô hình HEC-RAS để mô phỏng các kịch bản vỡ đập tổ hợp giữa đập chính và đập phụ.
  • Mô phỏng ngập lụt bằng mô hình MIKE FLOOD kết hợp mô hình thủy lực 1 chiều và 2 chiều để mô phỏng lan truyền sóng lũ và phân vùng ngập lụt.
  • Phân tích GIS sử dụng phần mềm ArcGIS, MapInfo để xây dựng bản đồ phân vùng ngập lụt và đánh giá thiệt hại.
• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu được thực hiện trong giai đoạn 2013-2018, bao gồm thu thập dữ liệu, xây dựng mô hình, hiệu chỉnh và kiểm định mô hình, mô phỏng các kịch bản, phân tích kết quả và đề xuất giải pháp.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ lưu vực hồ Đồng Mỏ và vùng hạ du với diện tích khoảng 17,5 km², dân số khoảng 73.000 người tại huyện Tam Đảo. Phương pháp chọn mẫu dựa trên phân tích toàn bộ vùng ảnh hưởng của hồ chứa và các xã lân cận.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Diễn biến ngập lụt theo kịch bản xả lũ khẩn cấp: Mô phỏng cho thấy diện tích ngập lụt hạ du hồ Đồng Mỏ dao động từ khoảng 150 ha đến 300 ha tùy theo lưu lượng xả lũ, với độ sâu ngập trung bình từ 0,5 đến 2,5 m. Vận tốc dòng chảy lớn nhất tại các vị trí hạ du đạt tới 3,5 m/s, gây nguy cơ xói lở và thiệt hại cho các khu dân cư ven suối.
2. Diễn biến ngập lụt theo kịch bản vỡ đập chính (VĐ1): Diện tích ngập lụt tăng lên khoảng 450 ha, độ sâu ngập trung bình từ 1 đến 4 m, vận tốc dòng chảy có thể lên đến 5 m/s tại các vị trí gần đập. Thời gian ngập lụt kéo dài từ 6 đến 12 giờ, gây thiệt hại nghiêm trọng về nhà cửa, sản xuất nông nghiệp và hạ tầng giao thông.
3. Kịch bản vỡ đập phụ số 2 (VĐ2): Diện tích ngập lụt khoảng 350 ha, độ sâu ngập trung bình 1,5-3 m, vận tốc dòng chảy trung bình 3-4 m/s. Thiệt hại tập trung chủ yếu ở các xã Bồ Lý và Yên Dương.
4. Kịch bản vỡ đập tổ hợp (VĐ3): Diện tích ngập lụt lớn nhất, lên tới 600 ha, độ sâu ngập trung bình 2-5 m, vận tốc dòng chảy có thể vượt 6 m/s, gây thiệt hại nặng nề về người và tài sản, đặc biệt tại các khu vực dân cư thấp trũng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các hiện tượng ngập lụt nghiêm trọng là do sự gia tăng lưu lượng dòng chảy và mưa lớn theo các kịch bản biến đổi khí hậu, kết hợp với địa hình dốc và mật độ dân cư tập trung dọc suối Thai Léc. So sánh với các nghiên cứu trước đây tại các hồ chứa khác ở Việt Nam và quốc tế, kết quả mô phỏng tại hồ Đồng Mỏ cho thấy mức độ rủi ro tương đương hoặc cao hơn do đặc điểm địa hình và quy mô hồ chứa.

Dữ liệu mô phỏng có thể được trình bày qua các biểu đồ thể hiện sự thay đổi diện tích ngập lụt theo thời gian, bản đồ phân vùng ngập lụt tỷ lệ 1/25.000, và bảng thống kê độ sâu ngập, vận tốc dòng chảy tại các vị trí trọng yếu. Kết quả này cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng các phương án cảnh báo sớm và kế hoạch ứng phó thiên tai hiệu quả.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng hệ thống cảnh báo sớm và giám sát liên tục: Triển khai hệ thống cảm biến mưa, mực nước và vận tốc dòng chảy tại các vị trí trọng yếu trong lưu vực hồ Đồng Mỏ để cảnh báo kịp thời nguy cơ xả lũ và vỡ đập. Chủ thể thực hiện: UBND huyện Tam Đảo phối hợp Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn. Thời gian: trong vòng 1 năm.
2. Hoàn thiện quy trình vận hành hồ chứa nước Đồng Mỏ: Áp dụng các kịch bản vận hành linh hoạt, ưu tiên giảm thiểu nguy cơ ngập lụt hạ du trong mùa mưa bão, đồng thời đảm bảo an toàn công trình. Chủ thể: Ban quản lý hồ chứa, Sở NN&PTNT. Thời gian: 6 tháng.
3. Xây dựng và phổ biến bản đồ phân vùng ngập lụt chi tiết: Cung cấp bản đồ cho các cơ quan chức năng và người dân để nâng cao nhận thức và chuẩn bị ứng phó. Chủ thể: Viện Khoa học Thủy lợi, UBND huyện Tam Đảo. Thời gian: 1 năm.
4. Tổ chức tập huấn, diễn tập ứng phó khẩn cấp: Đào tạo lực lượng cứu hộ, chính quyền địa phương và cộng đồng dân cư về các phương án ứng phó khi xảy ra xả lũ hoặc vỡ đập. Chủ thể: Ban chỉ huy phòng chống thiên tai huyện, các xã liên quan. Thời gian: hàng năm.
5. Đầu tư nâng cấp công trình hồ chứa và hệ thống đập phụ: Kiểm tra, sửa chữa và nâng cao chất lượng kết cấu đập để giảm thiểu nguy cơ vỡ đập. Chủ thể: Sở Xây dựng, Ban quản lý hồ chứa. Thời gian: 2-3 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về thủy lợi và phòng chống thiên tai: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách, quy trình vận hành hồ chứa và kế hoạch ứng phó thiên tai.
2. Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực thủy văn, biến đổi khí hậu và quản lý rủi ro thiên tai: Tham khảo phương pháp mô phỏng, phân tích dữ liệu và kết quả nghiên cứu để phát triển các nghiên cứu tiếp theo.
3. Chính quyền địa phương và lực lượng cứu hộ: Áp dụng bản đồ phân vùng ngập lụt và các kịch bản mô phỏng để tổ chức diễn tập, nâng cao năng lực ứng phó khẩn cấp.
4. Cộng đồng dân cư vùng hạ du hồ Đồng Mỏ: Nâng cao nhận thức về nguy cơ ngập lụt, vỡ đập và các biện pháp phòng tránh, bảo vệ tài sản và tính mạng.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao cần nghiên cứu diễn biến ngập lụt hồ Đồng Mỏ?
   Nghiên cứu giúp đánh giá nguy cơ ngập lụt và vỡ đập, từ đó xây dựng các phương án phòng tránh, giảm thiểu thiệt hại và bảo đảm an toàn cho người dân và tài sản vùng hạ du.

2. Các mô hình mô phỏng được sử dụng có độ chính xác như thế nào?
   Mô hình MIKE và HEC-RAS đã được hiệu chỉnh và kiểm định với dữ liệu thực tế, cho kết quả có độ tin cậy cao, phù hợp với điều kiện địa phương.

3. Biến đổi khí hậu ảnh hưởng ra sao đến an toàn hồ chứa?
   BĐKH làm tăng nhiệt độ, thay đổi lượng mưa và tần suất lũ, gây áp lực lớn lên công trình hồ chứa, làm tăng nguy cơ xả lũ khẩn cấp và vỡ đập.

4. Giải pháp nào hiệu quả nhất để giảm thiểu thiệt hại do vỡ đập?
   Xây dựng hệ thống cảnh báo sớm, hoàn thiện quy trình vận hành hồ chứa, nâng cấp công trình và tổ chức diễn tập ứng phó là các giải pháp thiết thực và hiệu quả.

5. Làm thế nào để cộng đồng dân cư chuẩn bị ứng phó khi xảy ra ngập lụt?
   Cần được phổ biến bản đồ ngập lụt, tham gia tập huấn, chuẩn bị phương án sơ tán và bảo vệ tài sản theo hướng dẫn của chính quyền địa phương.

Kết luận

• Nghiên cứu đã mô phỏng thành công diễn biến ngập lụt theo các kịch bản xả lũ khẩn cấp và vỡ đập hồ Đồng Mỏ, xác định phạm vi và mức độ thiệt hại tiềm tàng.
• Xây dựng bộ bản đồ phân vùng ngập lụt chi tiết tỷ lệ 1/25.000 làm cơ sở cho công tác dự báo và cảnh báo.
• Đề xuất các giải pháp kỹ thuật và quản lý nhằm giảm thiểu thiệt hại và nâng cao an toàn hồ chứa trong bối cảnh biến đổi khí hậu.
• Kết quả nghiên cứu có giá trị thực tiễn cao, hỗ trợ chính quyền và cộng đồng trong công tác phòng chống thiên tai.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai hệ thống cảnh báo, hoàn thiện quy trình vận hành và tổ chức tập huấn ứng phó khẩn cấp.

Hành động ngay hôm nay để bảo vệ cộng đồng và tài sản trước nguy cơ ngập lụt và vỡ đập!

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TONG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU VE NGAP LUT DO XA LŨ HOAC VO DAP CAC HO CHUA TRONG DIEU KIỆN BIEN DOL KHÍ HẬU 1. Các khái niệm chung về biến đối khí hậu 1. Định nghĩa về BĐKIT Cong ước khung về biển đổi khí hậu của Liên Hợp Quốc (UNFCCC) " ến đổi khí hậu trái đất là sự thay đổi của hệ thống khí hậu gdm khí quyển, thuỷ quyển. sinh quyển, thạch quyển hiện tại và trong tương lai bởi các nguyên nhân tự nhiên và nhân tạo" Biến đổi khí hật những biển đổi trong môi trường vật lý hoặc sinh học gây ra những ảnh hưởng có hại đáng kể đến thành phần, khả năng phục hồi hoặc sinh sản của các hệ sinh thái tự nhiên và được quản lý hoặc đến hoạt động của các hệ thông kinh hội hoặc đến sức khỏe và phúc lợi của con người.

Một sốhiện tượng của biến đãi khí hậu. 1, Hiệu ứng nhà kính Hiệu ứng nhà kính được định nghĩa là hiệu quả giữ nhiệt ở ting thấp của khí quyển nhờ sự bắp thụ và phát xạ ở lại bức xạ sóng đài tr mặt đất bởi mây và các khí như hơi ước, các bon đô», nơ Sit, métan và chlorofluorocrbon, làm giảm lượng nhiệt thoát ra không trùng từ bệ thống tr dắ, giữ nhỉ dy ti nhiệt 5 khoảng 30°C so với khi không có các chất khí đó (IPCC, 2013), Các khí nhà kính trong bầu khí quyên bao gồm các khí nhà kính tự nhiên và các khí phát thải do các host động của con người. Tuy các khí nhà kính tự nhiên chí chiếm một tỷ lệ rắt nhỏ, nhưng có vai rô rit quan tạng đối với sự sống trên ti đắc Trước ht c Khí nhà kính không hấp thụ bức xạ sống ngắn của mặt ười chiếu xuống tái dất, nhưng hip thy bức xạ hồng ngoại do mặt đắt phát ra và phản xạ một phần lượng bức xạ này trở lại mặt đắt, qua đó hạn chế lượng bức xạ hồng ngoại của mặt đất thoát rà ngoài khoảng không vũ trụ và giữ cho mat đt khỏi bị lạnh đi quả nhiễu, nhất là về ban đêm khi không có bức xạ mặt trời chiều tới mặt đắt. Nước biển dâng, Sự ding cao mục nước biển do bing tan, din tới sie ngập ing ở các ving đất thí dao nhỏ trên biển.

Trường hợp này dang là vấn đề được quan tâm nhiều nhất trên lưu vue Đông Nam A đặc biệt là tại Đồng bằng Sông MeKong, Miễn Nam VigtNam, Theo báo cáo của Ủy ban Liên chính phủ về biển đổi khí hậu (IPCC), thì mực nước biển toàn cầu sẽ dâng khoảng 0, 1,7 m trong giai đoạn 2000-2020 và 0,6-2,4 m trong, giai đoạn 2020-2060. Lũlụt La là hiện trợng nước sông dâng cao trong một khoảng thei gian nhất định, sau đó giảm dần, lũ là hiện tượng đồng nước do mưa lớn tích luỹ từ nơi cao trăn về dữ dội làm ngập lụt một khu vực hoặc một vùng tring, thấp hơn, (Nguồn: Bộ Tài nguyên và Môi trường, Kịch bản Biển đổi khí hậu và nước biển ding cho Việt Nam năm 2016. ding quan về biển đổi khí hậu trên thé giới và ỡ Việt Nam 1. Biẫu hiện của biến đồi khí hậu trên thể giới “Tóm tắt các biểu hiện cl của biển đổi khí hậu toàn cầu (IPCC,2013): ~ Nhiệt độ trừng bình toàn cầu tăng khoảng 0,89°C (dao động từ 0,69 đến 1,08°C) trong thời kỳ 1901-2012 - Nhiệt độ trung bình toàn cầu có nhiễu hướng ting nhanh đáng kể từ giữa thể kỹ 20 với mức tăng khoảng 0,12°C/thập kỷ trong thời kỳ 1951-2012.

- Giáng thủy trung bình toàn cầu kể từ năm 1901 có xu thể tăng ở vùng lục địa vĩ độ trung bình thuộc Bắc bán cầu. Số ngày và số đêm lạnh có xu thé giảm, số ngày và lêm nóng cùng với hiện tượng. nắng nóng có xu thé tăng rõ rột trên quy mô toàn cẳu từ khoảng năm 1950. xu thể tăng trên nhiều khu vực, nhưng lại giám ở 1 số ít khu vực.

"Tóm tắt xu thé biến đổi mực nước biển quy mô toàn cầu (IPCC,2013) ~ Giải đoạn 1901-2 010, mực nước biển trung bình toàn cầu tăng khoảng 19cm với t độ tăng trung bình là 1,7mm/năm. ~ Trong giai đoạn 1993-2010, mực nước biễn trung. toàn cầu tăng 3,2mm/năm. (Nguồn: Bộ Tài nguyên và Môi trường, Kịch bản Biển đổi khí hậu và nước biển dng cho Việt Nam năm 2016.2, Biểu hiện của biển đổi khí hậu ở Việt Nam Vi Nam là nước chịu ảnh hướng lớn của BDKH, Tình trang ẩm lên của khí quyển dẫn đến hiện tượng nước biển ding và Am lên, kéo theo sự thay đổi của 1 loạt hiện tượng thời tiết cực đoan như bão lũ, ding sét, lốc tố, hạn hán, mưa lớn.Có thé nói tắt cả các hiện tượng thời it cực đoan trên đều có xu hướng gia ting vé cường độ hoặc tn số và ảnh hưởng đến nước ta, Trong đó đáng chi ý là các đợt nóng di thưởng, các đợt mưa cường độ lớn gây ra lũ lụt, lũ quớt, các đợt khô hạn kết hợp nắng nóng kéo dai, các cơn lốc tổ.

“Tóm tắt xu thé biển đổi khí hậu ở Việt Nam = Nhiệt độ có xu thé tăng ở hầu hết các trạm quan trắc, tăng nhanh trong những thập kỹ gin đây. Trung bình cá nước, nhiệt độ trung bình năm thời kỳ 1958-2014 tăng khoảng 0.62°C, riêng giai doạn (1985-2014) nhiệt độ tang khoảng 0,42°C. ~ Lượng mưa trung bình năm có xu thể giảm ở hầu hết các tram phía Bắc, tăng ở hẳn hết các tram phía Nam. ~ Cue trị nhiệt độ tăng ở hẳu hết các vùng, ngoại trừ nhiệt độ tối cao có xu thể giảm ở một số trạm phía Nam.

~ Hạn hán xuất hiện thường xuyên hơn trong mùa khô. ~ Mưa cực đoan giảm đáng kể ở vùng, 1g Bằng Bắc Bộ, tăng mạnh ở Nam Trung Bộ. và Tây Nguyên. ~ Số lượng bão mạnh có xu hướng tăng.

hại có xu thé giảm nhưng xuất hiện những đợt rét di thường. ~ Ảnh hướng cia El Nino và La Nina có xu thé ting “Tom tắt xu thé biến đổi mực nước biển ti Việt Nam: ~ Theo số liệu mực nước quan tre ti các trạm hãi văn ++ Mực nước ti hầu hỗt các tram đều có xu hướng tăng ++ Tram Phú Quý có xu thé tăng mạnh nhất (5,6mm/năn). + Tram Hon Ngư và Cô Tô có xu thể giảm (5,77 và 1.4Smminam), + Trạm Côn Cỏ và Quy Nhơn không có xu thé rõ rột. ++ Mực nước trung bình a tt cả các trạm có xu thể ing khoảng 2.4Smnvnam, + Giai đoạn 1993-2014, mực nước tại các trạm có xu thể tăng khoảng 3,44mnnäm.

~ Theo số liệu vệ tinh giai đoạn 1993-2014: ++ Mực nước trung bình toàn Biển Đông có xu thé tăng (4.0510,6mminăm) + Mực nước trung bình khu vực ven biển Việt Nam có xu thé tăng (3,S0+0,7mm/năm). + Mực nước khu vực ven biển Nam Trung Bộ tăng mạnh nhất (5.6mm) ++ Mực nước khu vực ven biển Vịnh Bắc Bộ có mức tăn thấp nhất (2. {Nguôn: Bộ Tài nguyên và Môi trường, Kịch bản Biển đối khí hậu và nước biển dâng cho Việt Nam nam 2016. Bi hiện của biến đổi khí hậu trên tỉnh Vĩnh Phúc “Theo các kết quả thu được tại các trạm thuộc tinh Vĩnh Phúc, các yếu tô khí hậu có s thay đổi biểu hiện như sau: ~ Nhiệt độ ++ Nhiệt độ ở trạm Vĩnh Yên ở cá mùa mưa, mia khô và trung bình cả năm có xu thé tăng din, đặc biệt nhiệt độ tăng mạnh nhất vào mùa khô.

+ Trong giải đoạn từ 1973 đến 2015 nhiệt độ trung bình cả năm tăng khoảng 07C, nhiệt độ trung bình mùa mưa tăng 0,35°C, đặc biệt là vào mủa khô nhiệt độ trung bình tăng 1,05°C. - Lượng mưa: + Lượng mưa trung bình hàng năm từ 1.600 mm, phân bổ không đồng đều theo không gian và thời gian. Về thời gian, mưa tập trung chủ yéu tr tháng 5 đến thang 10, chiế 1 80 % tổng lượng mưa của cả năm. Lượng mưa ở mid nnúi thường lớn hơn ở đồng bằng và rung du, tai tạm Vĩnh Yên (địa hình dng bing và trung da) lượng mưa trung bình cả năm ở là 1.574,8mm, trong khi đồ tại trạm Tam Bao (địa hình đổi núi) có lượng mưa là 2.

+ Lượng mưa trung bình năm tinh Vĩnh Phúc có xu hướng giảm. Tuy nhién, lượng mưa không giảm đều ở tất cả các thing mà có xu hướng giảm mạnh vào mùa mưa. (khoảng 20-40mm) và tăng nhẹ vào tháng 1,2,3 trong mùa khô (khoảng 5-10mm), ~ Độ ẩm: + Độ ẩm tương đối trung bình năm cua thời kỳ gần đây (1991 - 2010) có xu hướng cao hơn thời kỳ 1971-1900 rõ rt, khoảng 3-4%. Múc ting độ 4m tương đối trong mùa bè lớn hon so với các mia còn lại.

Độ âm tương đối trung bình mùa hè thời kj 1991-2010 cao hơn so với thời kỳ 1971-1990 là 4-7 „ trong khi mùa đông là 2 2-4%, mùa thu 2-5%. ~ Bốc hơi: + Trong thời ky 1993:2015, lượng bốc hơi rung bình năm giảm với tốc độ 2- -4mminăm so với thời kỳ 1973-1993. Mức chênh lệch vẻ trị số lượng bốc hơi trung bình năm giữa hai giai đoạn là 17-162mm. Tình hình n lên cứu về diễn biển ngập lụt do xã lã hoặc vỡ đập ở hạ du các công trình hồ chứa 1.

Tình hình nghiên cửu ngoài nước 1. Một số trường hợp vỡ dip ~_ Đập Gleno, italia Gieno là con đập nhiều ting được xây dựng trên sông Gleno ở Vall di Sealve, Hal. Con dip được xây đựng từ năm 1916 đến năm 1923 với mục iêu sản xuất điện năng. Tuy nhiên, chỉ sau 40 ngày sau khi nước được chia đầy phần lòng hồ, thi một phần lớn của đập đã bị vỡ vào ngày 1/12/1923 làm 356 người thiệt mạng, “hang %.

Đập Gleno với phần vỡ ở giữa vẫn còn đến ngày nay Theo những. du tra, nguyên nhân dẫn đến sự cổ của đập Gleno phần lớn à do chủ quan. Việ thiểu kinh phí đã làm các nhà thầu thay đổi thiết ế và thiết kế mới đã Khong phi hợp với loại móng được thi công từ trước. Đơn vị thi công không sử dụng loại vữa, xi mang thích hợp và thiểu kinh phí, thiết kế đập Gleno đã thay đổi ừ đập bê tông trong lực chuyển sang đập nhiều ting.

Ngoài ra một số nguyên nhân khác như: Tay nghề công nhân kém, sai phạm trong sit ‘dung vật liệu, sự thay đối thiết kế từ đập trọng lực sang đập đa vòm và bê tông khi "hoàn toàn khô khi hồ được chứa đầy nước. = Đập Bản Kiểu, Trang Quốc Đây là con đập được xây dựng trên sông Ru tỉnh Ha Nam, Trung Quốc, đập được làm. bing đất sét và cao 24,5m sau khi gia cổ được các chuyên gia Xô Viết đánh giá la "đập thép".