đặt vấn đề xem xét l¿i khu vực công về quy mô và khả năng quản trß, điều hành đất n°ßc, đặc biệt ã các n°ßc phát triển nh° Mỹ, Anh, Đąc. Đã có nhiều cuác cải cách làm thay đổi c¡ bản nhận thąc căa xã hái và ng°ái dân về vai trò căa khu vực công và cách thąc quản trß, điều hành khu vực công. Theo đó, cho rằng nhà n°ßc không phải là chă thể toàn diện và không nên là chă thể làm hết mái dßch vā mà nên tập trung nguồn lực vào quản lý vĩ mô thông qua các chính sách hiệu quả, đẩy m¿nh dân chă hóa, gắn liền vßi phân quyền và xã hái hóa nhằm nâng cao chất l°ÿng, 12 hiệu quả quản trß đất n°ßc và phāc vā nhân dân h¡n là tự quản lý tất cả mặc dù là hiệu quả tuy nhiên là mối phąc t¿p toàn diện tßi các ho¿t đáng khác. Thą ba, kinh tế thß tr°áng mã ráng, mang tính quốc tế hóa cao và c¿nh tranh giữa các n°ßc trong khu vực và trên thế gißi gia tăng.
Vấn đề này đặt ra những yêu cầu mßi về thể chế quản lý (quản trß), đặc biệt là quản lý kinh tế, tổ chąc bá máy và chất l°ÿng đái ngũ công chąc. Thą t°, trình đá dân trí ngày càng cao và yêu cầu dân chă hóa đái sống xã hái đ°ÿc mã ráng. Trong bối cảnh đó, hành chính công truyền thống ngày càng tỏ ra không thích hÿp vßi xu thế phát triển căa xã hái hiện đ¿i, thậm chí trã thành lực cản sự phát triển. Vì vậy, xây dựng mô hình hành chính hiện đ¿i hß trÿ cho phát triển, trong đó quyền hÿp pháp căa con ng°ái và căa công dân phải đ°ÿc đặt ã vß trí trung tâm là māc tiêu chung căa hầu hết các cuác cải cách hành chính đang diễn ra trên thế gißi.
Thą năm, sự khăng hoảng kinh tế và xuất hiện các hác thuyết mßi. Từ hậu quả nặng nề căa hai cuác khăng hoảng dầu mỏ năm 1973 và 1979 đã làm xuất hiện mát hác thuyết mßi về phát triển, có tên gái là Neo-liberalism (chă nghĩa tự do mßi) có c¡ sã từ lý thuyết tân cổ điển căa Keynes (Keynesian – Neo - Classical Economics) [35], đã t¿o ra các cuác tranh luận về nhà n°ßc và thß tr°áng dẫn đến việc xác đßnh l¿i vai trò căa nhà n°ßc nói chung, căa chính phă nói riêng. Thą sáu, sự phát triển m¿nh mẽ căa khoa hác và công nghệ t¿o điều kiện thuận lÿi xây dựng các ph°¡ng pháp quản lý, quản trß hiện đ¿i. Đồng thái, các thành tựu và tiến bá căa khoa hác và công nghệ cũng làm thay đổi nhận thąc căa các chính phă về vai trò và trách nhiệm trong giải quyết các vấn đề mang tính toàn cầu nh° chiến tranh, hòa bình, bảo vệ môi tr°áng, chống đói nghèo và các thảm háa thiên nhiên,& Thą bảy, đổi mßi mô hình sang quản trß nhà n°ßc tốt do ảnh h°ãng căa xu h°ßng toàn cầu hóa về kinh tế, khoa hác và công nghệ, sự c¿nh tranh quyết liệt giữa các n°ßc trong khu vực và trên thế gißi, giữa khu vực công và khu vực t° về thß tr°áng, chất l°ÿng sản phẩm và nguồn nhân lực; sự cồng kềnh, kém hiệu quả căa bá máy quản lý khu vực công; kinh tế thß tr°áng ngày càng mã ráng và mang tính quốc tế cao; trình đá dân trí ngày càng nâng cao và yêu cầu dân chă hóa đái 13 sống xã hái ngày càng phát triển; khăng hoảng kinh tế và sự xuất hiện các lý thuyết mßi về phát triển làm nảy sinh các cuác tranh luận kéo dài về nhà n°ßc và thß tr°áng dẫn đến yêu cầu phải xác đßnh l¿i chąc năng, vai trò căa nhà n°ßc, mối quan hệ giữa nhà n°ßc vßi ng°ái dân,& buác hành chính công truyền thống phải chuyển đổi sang quản lý công, quản lý công mßi và cuối cùng chuyển sang quản trß nhà n°ßc tốt.
<Quản trß nhà n°ßc tốt là thực hiện gia tăng khả năng dân chă trong công quyền và cải cách hành chính theo h°ßng công bằng, dân chă, minh b¿ch và có trách nhiệm tr°ßc toàn thể các bên tham gia đồng dựa trên nền tảng tôn tráng pháp luật, xây dựng pháp luật h°ßng tßi cáng đồng và cải cách hành chính ó Quản trß hệ thống c¡ quan công quyền nhà n°ßc là Quản trß nhà n°ßc tốt và làm tốt các nhiệm vā mát cách tốt nhất có thể=. Đặc điểm cāa mô hình quản trị nhà nước tốt Quản trß nhà n°ßc tốt có mát ph°¡ng pháp và công cā nhằm cải thiện và điều chỉnh quan hệ quản lý và quản trß hệ thống nhà n°ßc cũng nh° quan tráng trong công cuác cải cách hành chính. Khác biệt so vßi các nô hình quản trß nhà n°ßc khác, mô hình này dựa trên tám đặc điểm, đó là tám đặc điểm cốt lõi nhất từ đó đßnh thế nào là mát nhà n°ßc hiệu quả, nhà n°ßc tốt. Tám đặc điểm đ°ÿc nêu ra trong mô hình quản trß nhà n°ßc tốt: - Đồng thuận xã hái: Huy đáng, bảo đảm sự tham gia căa các chă thể trong xã hái, nhất là ng°ái dân vào quản trß nhà n°ßc.
Đặc tr°ng tiêu biểu nhất căa mô hình này là tăng c°áng sự tham gia căa ng°ái dân và các tổ chąc xã hái đối vßi ho¿t đáng căa hệ thống hành chính từ trung °¡ng đến đßa ph°¡ng. Các cá nhân, tổ chąc trong xã hái có thể tham gia vào ho¿t đáng căa chính phă (cā thể, tham gia vào việc ban hành các quyết đßnh hành chính, các chính sách, biện pháp hành đáng) mát cách trực tiếp hoặc gián tiếp thông qua ng°ái đ¿i diện hoặc các tổ chąc hÿp pháp. Nó huy đáng đ°ÿc sự tham gia căa các chă thể trong xã hái vào ho¿t đáng quản lý nhà n°ßc nh° quản lý, giám sát ho¿t đáng công, thực hiện chính sách, ch°¡ng trình hành đáng, thay đổi luật, quyết đßnh hành chính,& Là cách thąc, ph°¡ng thąc, công cā quản trß nhằm tìm đ°ÿc sự đồng thuận căa các chă thể 14 trong xã hái không biệt há là ai đối vßi Nhà n°ßc thông qua những ho¿t đáng nhằm đem l¿i lÿi ích cho công dân, tổ chąc. Từ đó thiết lập mát xã hái đồng thuận và bảo đảm lÿi ích căa cả cáng đồng không phân biệt bất kì chă thể đó là ai.
Đồng thái, đòi hỏi khả năng thực hiện căa nhà n°ßc trong ban hành chính sách và quản trß mái nguồn lực. Các chă thể xã hái đ°ÿc gißi h¿n: Ng°ái dân thuác đßa ph°¡ng và lãnh thổ, ng°ái n°ßc ngoài có đăng ký và c° trú hÿp pháp, thành phần tổ chąc chính trß - xã hái và tổ chąc phi nhà n°ßc, các lo¿i hình thành phần kinh tế cả trong lẫn ngoài n°ßc. - Quản trß theo tinh thần nhà n°ßc pháp quyền: Nhà n°ßc pháp quyền phải khẳng đßnh thể chế căa mình qua luật pháp và luật pháp là trên hết, tối cao, đó là khuôn khổ, là hành lang pháp lí công bằng và t¿o ra những giá trß pháp luật để công dân hoặc mái ng°ái tuân theo. - Minh b¿ch: minh b¿ch là ho¿t đáng h°ßng tßi thông tin vßi mái cá nhân trong xã hái không phân biệt há là ai, thể hiện ã việc các ho¿t đáng thông tin phải liên tāc, chính xác, kßp thái tßi mái cá nhân và tổ chąc trong xã hái mát cách đầy đă theo h°ßng dễ truy cập, dễ hiểu.
Quyền đ°ÿc thông tin là quyền chính đáng căa mái ng°ái. Mất quyền tự do tiếp cận thông tin là biển hiện căa hành vi gian lận và hiện t°ÿng tham nhũng. - Sự tham gia căa các chă thể: Đó là huy đáng đ°ÿc sự tham gia căa các chă thể trong xã hái vào ho¿t đáng quản lý nhà n°ßc nh° quản lý, giám sát ho¿t đáng công, thực hiện chính sách, ch°¡ng trình hành đáng, thay đổi luật, quyết đßnh hành chính,& Từ đó là c¡ sã để điều chỉnh các quan hệ trong chính sách cũng nh° t¿o dựng môi tr°áng phù hÿp từ các chă thể. Chă thể trong xã hái là ng°ái dân chính là những ng°ái t¿o ra các yêu cầu và phải có yêu cầu thì mßi có các quan hệ điều chỉnh và muốn có các điều chỉnh thì phải có sự tham gia căa các chă thể.
- Trách nhiệm giải trình: Đó là toàn bá khả năng thực hiện việc làm công khai, tuyên bố chßu trách nhiệm, giải trình, phản hồi, hồi đáp căa ng°ái nắm giữ và thực hiện quyền lực đối vßi bá máy nhà n°ßc vßi xã hái và tr°ßc pháp luật hoặc luật đßnh vßi các ho¿t đáng dân sự và chính sách. - Đáp ąng: Là khả năng cung cấp các ho¿t đáng, dßch vā, môi tr°áng cho các chă thể hoặc thực thể ho¿t đáng trong khuôn khổ căa mát quốc gia mà ã đó 15 chính quyền là c¡ quan hß trÿ và kiến t¿o và là chă đ¿o trong mối quan hệ cung cấp các nguồn t¿o ra đáp ąng, việc đáp ąng không chỉ là khả năng mà còn là sự sáng t¿o, linh ho¿t khi đ°a ra các quyết đßnh quản trß đáp ąng yêu cầu song song vßi nhu cầu thay đổi và mong đÿi căa các chă thể này. Ngoài ra, việc có sự thay đổi và yêu cầu đáp ąng cũng dẫn tßi các kết quả mßi trong ho¿t đáng từ đó là tiền đề cải cách công quyền. - Công bằng và thu hút: Mặc dù đáp ąng tất cả nguyện váng cho xã hái nh°ng thiếu đi sự công bằng giữa các chă thể cũng làm giảm khả năng quản trß đặc biệt là vßi nhà n°ßc về kinh tế, nhà n°ßc quản trß t¿o ra sân ch¡i nh°ng phải cân bằng giữa các bên và phải t¿o ra khả năng thu hút các bên đó tham ra vào.
Điều này có thể áp dāng cho mái lĩnh vực ngoài kinh tế. - Hiệu lực và hiệu quả: Đó là khả năng ban hành và thực hiện các quy đßnh pháp luật, chính sách phải đảm bảo sự tuân thă tßi các đối t°ÿng chßu sự điều chỉnh,đồng thái, là hiệu quả đ¿t đ°ÿc phải đáp ąng đ°ÿc nhu cầu căa xã hái và phát triển mát cách bền vững. Quản trß tốt t¿o ra hiệu lực, hiệu quả giúp cân bằng và duy trì mát hệ thống quản lý tốt bền vững. Ngoài ra, hiệu lực hiệu quả còn là mát xu h°ßng h°ßng tßi các ho¿t đáng phi xã hái nh° đảm bảo nguồn lực tự nhiên và môi tr°áng.
Vßi những đặc tr°ng trên, có thể khẳng đßnh quản trß tốt là mô hình lý t°ãng nh°ng khó đảm bảo thực hiện mát cách tuyệt đối vßi bất kỳ chính phă nào. Tuy nhiên, để đ¿t đ°ÿc sự phát triển bền vững, việc nghiên cąu và áp dāng mô hình này vào thực tiễn là cần thiết đối vßi các quốc gia trên thế gißi hiện nay.