Chương 1 TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Tổng quan về tình hình sử dụng thiết bị chữa cháy rừng 1. Các thiết bị chữa cháy rừng hiện đang sử dụng tại một số tỉnh Theo quyết định số 02/2007/QĐ-TTg ngày 02/1/2007 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đề án Nâng cao năng lực PCCCR cho lực lượng Kiểm lâm giai đoạn 2007-2010, Cục Kiểm lâm đã trang bị các thiết bị phòng cháy chứa cháy rừng gồm: máy thổi gió, máy phát thực bì, máy cưa xăng, máy bơm nước, xe ôtô bán tải, cho một số chi cục kiểm lâm trong cả nước ở bảng 1.1: Tổng hợp số lượng các loại thiết bị trang bị cho lực lượng Kiểm lâm trong toàn quốc Số lượng phương Đơn vị tiện, thiết bị STT Loại phương tiện, thiết bị tính Tổng TW ĐP số 1 Ô tô chữa cháy chuyên dụng Chiếc 20 8 12 2 Ô tô chuyên chở người và thiết bị Chiếc 60 13 47 3 Ô tô tuần tra, chữa cháy rừng chuyên dụng Chiếc 200 16 184 4 Mô tô tuần tra Chiếc 200 23 177 5 Xuồng máy Chiếc 22 4 18 6 Bồn chứa nước Chiếc 250 30 220 7 Máy bơm chuyên dụng Chiếc 300 60 240 8 Máy bơm trạm Chiếc 03 3 9 Máy cắt thực bì Chiếc 300 60 240 10 Máy thổi gió (đeo vai và xách tay) Chiếc 600 200 400 11 Máy cưa xăng Chiếc 230 30 200 12 Bình chữa cháy đeo vai Chiếc 1000 200 800 13 Bảo hộ chữa cháy chuyên dụng Chiếc 200 40 160 14 Hệ thống thông tin Bộ 61 15 46 15 Chòi quan sát lửa rừng Bộ 250 35 215 16 Lều bạt cơ động Bộ 120 15 105 17 Trạm dự báo và phát hiện cháy rừng Trạm 30 13 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 Với số lượng thiết bị trên phục vụ cho công tác PCCCR còn hạn chế, không đáp ứng được yêu cầu, chính vì thế trong tương lai cần được trang bị thêm các thiết bị cho công tác PCCCR. a) Các thiết bị chữa cháy rừng thủ công (vỉ dập lửa, bàn dập lửa…) - Các thiết bị chữa cháy rừng thủ công (vỉ dập lửa, bàn dập lửa,…).
Hiện nay, ở Việt Nam việc chữa cháy rừng ở những nơi có độ dốc lớn chủ yếu bằng thủ công dùng cành cây dập, vỉ dập lửa, cào cuốc ( hình 1. Đây là thiết bị đơn giản, rẻ tiền, dễ mang vác, di chuyển ở nơi có địa hình phức tạp. Đối với những đám cháy nhỏ, mới bắt đầu cháy thì dụng cụ này có khả năng dập tắt được. Song đây là dụng cụ chữa cháy thủ công, thô sơ nên có nhiều hạn chế: tốn sức lực, tốn nhiều công lao động, năng suất và khả năng dập lửa thấp, không chữa được đám cháy lớn.
Với những nhược điểm của các công cụ chữa cháy thủ công như trên, nên mục tiêu của luận văn là lựa chọn được thiết bị chữa cháy rừng cơ giới để thay thế dụng cụ chữa cháy thủ công, phục vụ cho công tác phòng cháy, chữa cháy rừng trên địa bàn. Dụng cụ chữa cháy rừng thủ công được trang bị cho lực lượng Kiểm lâm. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2: Dùng cào, cuốc để dập lửa. b)Máy chữa cháy bằng sức gió Hiện nay, Kiểm lâm đã được trang bị một số máy thổi gió của hãng ZENOAH EB6200.
Ưu điểm của thiết bị này là gọn nhẹ, dễ sử dụng ở nơi có độ dốc lớn. với số lượng được trang bị trên còn quá ít, trong tương lai cần phải trang bị thêm.3: Máy thổi gió Zenoah EB6200 trang bị cho các Hạt Kiểm lâm c)Máy bơm nước Loại máy này được nhập của nước ngoài về để chữa cháy rừng. Thiết bị LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 này gồm động cơ xăng 2 kì công suất từ 2040kW, cùng với hệ thống bơm, ống dẫn. Khi di chuyển cần khoảng 6 đến 10 người khiêng, chiều dài ống bơm khoảng 300m, thiết bị này có thể chữa cháy trên tán cây, cháy ngầm, hiệu quả dập tắt đám cháy rất cao.
Nhược điểm lớn nhất là phụ thuộc nguồn nước, khả năng di dộng thấp. Thiết bị này sử dụng ở rừng ngập nước, nơi gần nguồn nước là rất tốt. Để thiết bị áp dụng có hiệu quả thì phải nghiên cứu nâng cao khả năng di động của máy và không phụ thuộc vào nguồn nước. Lực lượng Kiểm lâm các tỉnh được trang bị nhiều máy bơm nước thuộc hãng TOHATSU VC82AES.
Loại máy bơm nước này chạy bằng động cơ xăng 2 kỳ công suất từ 40,5 Kw. Chiều dài ống dẫn 100300m, lưu lượng 50 m3/h. Tuy nhiên theo số liệu thống kê số vụ cháy rừng xảy ra thường tập trung chủ yếu nơi có địa hình dốc, không có đường giao thông đi lại, đặc biệt xa nguồn ước nên sử dụng máy bơm nước vào công tác chữa cháy rừng còn hạn chế, cần phải nghiên cứu lựa chọn ra loại máy bơm phù hợp với điều kiện địa hình.4: Diễn tập máy bơm nước Tohatsu PCCCR tỉnh Hòa Bình năm 2011 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 Việc nghiên cứu lựa chọn máy bơm nước chữa cháy rừng tràm còn rất hạn chế, nhưng do yêu cầu thực tế chữa cháy các đơn vị quản lý, bảo vệ rừng đã sử dụng bơm nước để chữa cháy. Loại máy bơm nước này chạy bằng động cơ xăng 2 kỳ công suất từ 25 40 Kw.
Chiều dài ống dẫn 100300m, lưu lượng 4060m3 /h. Toàn bộ thiết bị được đặt lên xuồng hoặc đặt lên phao khi di chuyển dùng người kéo hoặc xuồng kéo (hình1. Thiết bị này chữa cháy rừng tràm trồng nơi gần kênh dẫn nước rất có hiệu quả. Hạn chế của thiết bị này là chiều dài ống dẫn ngắn nên không tiếp cận được những đám cháy ở xa bờ kênh.
Đối với đám cháy rừng Tràm tự nhiên chiều cao ngọn lửa lớn, tốc độ lan tràn ngọn lửa nhanh, cháy trên tán cây, cháy ngầm dưới đất thì thiết bị này chữa không hiệu quả. Đối với chữa cháy than bùn phải có thiết bị đào rãnh để ngăn cách lớp than đã cháy và lớp than chưa cháy, hiện nay chưa có thiết bị chuyên dụng đào rãnh chữa cháy ngầm [9].5: Máy bơm nước được trang bị cho Kiểm lâm Cà Mau sử dụng để chữa cháy rừng Tràm d) Các thiết bị tạo băng cách ly Thiết bị tạo băng cách ly đám cháy dùng 2 loại: máy cưa xăng và máy phát thực bì. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 10 - Đối với cưa xăng: hiện nay kiểm lâm đang sử dụng rất nhiều hãng cưa xăng , chủ yếu để khai thác rừng trồng (keo, bương luồng). Chủ yếu tập trung vào các hãng cưa: Husqvarna, Stihl, Echo, Dolmar.
Có công suất chủ yếu giao động ở: 2,8 đến 3,4 KW. Trên địa bàn cả nước ước tính có khoảng trên 0,5 triệu chiếc cưa xăng các loại.6: Cưa xăng zenoah trang bị cho kiểm lâm - Đối với máy phát thực bì cầm tay: Trong công nghệ chữa cháy rừng khi phải làm băng cản lửa ngoài sử dụng cưa xăng để tiến hành chặt hạ các cây có đường kính lớn thì còn phải sử dụng máy phát thực bì phát dọn dây leo bụi rậm, cây có đường kính < 4 cm để tạo ra băng trắng. Theo thống kê số lượng máy phát thực bì được trang bị trong ngành kiểm lâm rất lớn. Việc đưa máy phát thực bì vào các công việc liên quan đến lâm nghiệp: phát vệ sinh rừng, phát trồng rừng, phát băng cách ly cản lửa còn rất ít.Hiện nay có rất nhiều loại máy của các hãng sản xuất khác nhau.
Chủ yếu tập trung ở các hãng sau: Husquavana; Stihl; Honda; Echo; Makita; Hitachi,… Loại máy phát thực bì được trang bị nhiều nhất là của hãng Zenoah, công suất 1,5kw LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.7: Máy phát thực bì Thiết bị làm băng cách ly bằng máy kéo Để tạo băng trắng cản lửa một số nơi đã sử dụng máy cày chảo để cày lật đất tạo ra băng cách ly, thiết bị này không cắt được cây, nên kích thước băng, chất lượng băng không đạt yêu cầu, nên đám cháy vẫn có thể vượt qua được.8: Máy cày chảo làm băng cách ly đám cháy e) Xe ô tô chữa cháy rừng Một số đơn vị chữa cháy rừng đang sử dụng xe chữa cháy rừng do Công ty cơ khí ôtô xe máy Thanh Xuân cải tiến từ xe UAZ, xe tải IZUZU (hình 1.10), thiết bị này bao gồm hệ thống téc nước, bơm nước đặt trên thùng xe. Khi có đám cháy xảy LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 12 ra xe chạy đến nơi có đám cháy, dùng hệ thống bơm nước từ téc nước để chữa cháy. Nhược điểm của thiết bị này là không tiếp cận được với những đám cháy ở vùng sâu vùng xa, nơi không có đường giao thông. Công ty cơ khí Vinapro Khu Công nghiệp Biên Hòa, Đồng Nai đã thiết kế, chế tạo thiết bị chữa cháy gồm hệ thống bơm, téc nước, ống dẫn nước, nguồn động lực là xe công nông, thiết bị này chế tạo ra không sử dụng được vì khả năng di chuyển và ổn định của xe thấp nên không hoạt động được ở điều kiện địa hình rừng không có đường.9: Xe «t« ch÷a ch¸y rõng ®-îc c¶i tiÕn tõ xe Uo¸t Hình 1.10: Xe ôtô chữa cháy rừng được cải tiến từ xe tải IZUZU LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Những tồn tại của các thiết bị chữa cháy rừng hiện đang sử dụng hiện nay Qua kết quả điều tra khảo sát về các thiết bị chữa cháy rừng hiện được trang bị cho ngành kiểm lâm tỉnh Hòa Bình chúng tôi có một số tồn tại như sau: a) Máy chữa cháy rừng bằng sức gió - Máy thổi gió hiện được sử dụng là loại máy thổi lá cây trong các công viên (tên tiếng anh Blowers), loại máy này không phải là loại máy chuyên dụng để chữa cháy rừng vì ống thổi làm bằng nhựa, khi chữa cháy gặp nhiệt độ có thể bị cháy hoặc soăn lại, bịt đầu ống thổi. - Hiệu quả dập lửa thấp, chỉ chữa được những đám cháy nhỏ, khi chữa đám cháy lớn làm cho ngọn lửa cháy to hơn. - Trọng lượng máy nặng 13 kg, nên khi sử dụng ở nơi có độ dốc lớn khó khăn, - Vốn đầu tư đắt tiền. - Theo thống kê thì loại máy này tuy được trang bị nhưng ít được sử dụng trong chữa cháy rừng vì có nhiều tồn tại như đã nêu trên.