Kiểm Toán Nhà Nước: Nghiên Cứu Lý Luận và Thực Tiễn Áp Dụng Kiểm Toán Điều Tra

Chuyên khảo toán học phân tích Cơ sở lý luận và thực tiễn áp dụng kiểm toán điều tra trong điều kiện hiện nay của kiểm toán nhà, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Tác giả: PGS.TS. Nguyễn Đình Hựu
• Trường học: Trung Tâm KH và BD Cán Bộ
• Chuyên ngành: Kiểm Toán
• Đề tài: Nghiên Cứu Kiểm Toán Nhà Nước: Lý Luận và Thực Tiễn Áp Dụng Kiểm Toán Điều Tra
• Loại tài liệu: Đề Tài Nghiên Cứu Khoa Học
• Năm xuất bản: 2005
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Kiểm Toán Nhà Nước Lý Luận và Áp Dụng

Nghiên cứu Kiểm Toán Nhà Nước (KTNN) đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả của quản lý ngân sách nhà nước. Đề tài này tập trung vào cơ sở lý luận kiểm toán và thực tiễn kiểm toán áp dụng kiểm toán điều tra trong bối cảnh hiện tại của KTNN. Tham nhũng, gian lận tài chính và các sai phạm kinh tế đang trở thành thách thức lớn. KTNN cần phát triển các phương pháp hiệu quả để phát hiện và ngăn chặn những hành vi này. Nghiên cứu này sẽ trình bày tổng quan về sự phát triển của khoa học điều tra và ứng dụng của nó trong KTNN, tập trung vào việc phòng chống tham nhũng. Nghiên cứu này được thực hiện năm 2005, vì vậy cần được xem xét trong bối cảnh và luật pháp thời điểm đó. Mục tiêu chính là xây dựng khung lý thuyết và thực tiễn vững chắc cho kiểm toán điều tra trong KTNN.

1.1. Lịch Sử và Sự Phát Triển của Kiểm Toán Điều Tra

Quá trình phát triển của khoa học điều tra, đặc biệt là trong lĩnh vực tài chính kinh tế, trải qua nhiều giai đoạn. Ban đầu, những yếu tố phôi thai của ngành khoa học mới này hình thành trong các lĩnh vực khác. Sau đó, những yếu tố này dần được tập hợp và phát triển thành các luận điểm, nguyên tắc riêng. Những luận điểm này sau đó được thử nghiệm và kiểm chứng trong thực tiễn. Chỉ những yếu tố đúng đắn mới tồn tại và phát triển. Cuối cùng, quá trình tổng hợp dữ liệu, xây dựng lý thuyết và xác định đối tượng nghiên cứu diễn ra, tạo nền tảng cho một ngành khoa học độc lập, chẳng hạn như kiểm toán điều tra.

1.2. Vai Trò của Kiểm Toán Nhà Nước trong Chống Tham Nhũng

Kiểm Toán Nhà Nước có vai trò quan trọng trong việc phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi tham nhũng. Thông qua các cuộc kiểm toán tài chính, kiểm toán hoạt động, KTNN có thể đánh giá tính tuân thủ pháp luật, tính hiệu quả của việc sử dụng ngân sách nhà nước và phát hiện các dấu hiệu bất thường. Để tăng cường hiệu quả hoạt động, KTNN cần phối hợp chặt chẽ với các cơ quan điều tra, viện kiểm sát và tòa án.

1.3. Các Tiêu Chuẩn Kiểm Toán Nhà Nước và Tính Tuân Thủ

Tiêu chuẩn kiểm toán của Kiểm toán Nhà Nước là thước đo cho chất lượng và độ tin cậy của các báo cáo. Tiêu chuẩn này bao gồm các yêu cầu về đạo đức nghề nghiệp, tính độc lập, năng lực chuyên môn và sự thận trọng. Việc tuân thủ các tiêu chuẩn giúp tăng cường tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và khả năng phát hiện sai phạm kinh tế trong quản lý nhà nước.

II. Thách Thức Vấn Đề Kiểm Toán Điều Tra trong KTNN

Trong bối cảnh hiện nay, Kiểm Toán Nhà Nước đối mặt với nhiều thách thức lớn. Các đối tượng kiểm toán thường né tránh khi có dấu hiệu vi phạm pháp luật hoặc có vấn đề đang được điều tra. Nhiều cán bộ, đảng viên gửi đơn thư phản ánh về tình trạng vi phạm nghiêm trọng, tham nhũng, nhưng KTNN lại không có thẩm quyền giải quyết trực tiếp. Điều này dẫn đến việc bỏ lỡ cơ hội ngăn chặn kịp thời các hành vi sai phạm. Nguyên nhân sâu xa là do thiếu quy định cụ thể về phối hợp trách nhiệm giữa KTNN với các cơ quan khác trong việc phát hiện, ngăn chặn các hành vi gian lận tài chính và sai phạm kinh tế.

2.1. Thiếu Cơ Chế Phối Hợp giữa KTNN và Cơ Quan Điều Tra

Một trong những hạn chế lớn nhất hiện nay là sự thiếu hụt cơ chế phối hợp hiệu quả giữa Kiểm Toán Nhà Nước và các cơ quan điều tra. Khi KTNN phát hiện dấu hiệu sai phạm kinh tế, việc chuyển giao thông tin và phối hợp điều tra thường gặp khó khăn. Điều này làm chậm trễ quá trình xử lý và có thể khiến đối tượng vi phạm tẩu tán tang vật.

2.2. Khó Khăn trong Thu Thập Bằng Chứng Kiểm Toán

Việc thu thập bằng chứng kiểm toán đầy đủ và xác thực là một thách thức lớn đối với Kiểm Toán Nhà Nước. Các đối tượng kiểm toán thường che giấu thông tin, cung cấp tài liệu giả mạo hoặc trì hoãn việc cung cấp tài liệu. Điều này đòi hỏi KTVNN phải có kỹ năng nghiệp vụ cao, khả năng phân tích thông tin và sử dụng các phương pháp kiểm toán điều tra hiệu quả.

2.3. Hạn Chế về Nguồn Lực và Đào Tạo Kiểm Toán Viên

Kiểm Toán Nhà Nước cần được trang bị đầy đủ nguồn lực, bao gồm nhân lực, tài chính và công nghệ thông tin. Đồng thời, cần tăng cường đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho kiểm toán viên nhà nước, đặc biệt là trong lĩnh vực kiểm toán điều tra và phân tích dữ liệu.

III. Phương Pháp Kiểm Toán Điều Tra Áp Dụng Thực Tiễn Hiệu Quả

Kiểm toán điều tra là một phương pháp quan trọng để phát hiện các hành vi gian lận tài chính, tham nhũng và sai phạm kinh tế. Phương pháp này tập trung vào việc thu thập, phân tích và đánh giá bằng chứng để xác định sự thật về các giao dịch kinh tế. Kiểm toán điều tra đòi hỏi kiểm toán viên phải có kỹ năng điều tra, phân tích và đánh giá rủi ro cao. Việc áp dụng kiểm toán điều tra cần tuân thủ các quy trình, thủ tục pháp lý để đảm bảo tính khách quan, công bằng và minh bạch.

3.1. Quy Trình và Kỹ Thuật Kiểm Toán Điều Tra

Quy trình kiểm toán điều tra thường bao gồm các bước sau: lập kế hoạch kiểm toán, thu thập bằng chứng, phân tích bằng chứng, lập báo cáo kiểm toán và thực hiện kết luận kiểm toán. Các kỹ thuật thường được sử dụng bao gồm: phỏng vấn, xác minh thông tin, kiểm tra tài liệu, phân tích dữ liệu và sử dụng các công cụ hỗ trợ điều tra.

3.2. Sử Dụng Phân Tích Dữ Liệu trong Kiểm Toán Điều Tra

Phân tích dữ liệu đóng vai trò quan trọng trong kiểm toán điều tra. Bằng cách sử dụng các công cụ phân tích dữ liệu, kiểm toán viên có thể phát hiện các mẫu bất thường, các giao dịch đáng ngờ và các dấu hiệu gian lận. Phân tích dữ liệu giúp tăng cường hiệu quả và chính xác của quá trình kiểm toán điều tra.

3.3. Quản Lý Rủi Ro Kiểm Toán trong Kiểm Toán Điều Tra

Quản lý rủi ro kiểm toán là một yếu tố quan trọng trong kiểm toán điều tra. Kiểm toán viên cần đánh giá và quản lý các rủi ro liên quan đến quá trình kiểm toán, bao gồm rủi ro về tính độc lập, rủi ro về phạm vi kiểm toán và rủi ro về bằng chứng kiểm toán.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Kiểm Toán Điều Tra Nghiên Cứu Trường Hợp

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng kiểm toán điều tra đã được áp dụng trong nhiều trường hợp thực tế. Các vụ việc tham nhũng, gian lận tài chính và sai phạm kinh tế đã được phát hiện thông qua các cuộc kiểm toán điều tra. Các kết quả kiểm toán đã cung cấp bằng chứng quan trọng cho các cơ quan điều tra và truy tố. Tuy nhiên, việc áp dụng kiểm toán điều tra vẫn còn nhiều hạn chế, đặc biệt là trong việc phối hợp với các cơ quan khác và thu thập bằng chứng.

4.1. Các Trường Hợp Tham Nhũng Được Phát Hiện Qua Kiểm Toán

Nhiều vụ việc tham nhũng đã được phát hiện thông qua các cuộc kiểm toán tài chính và kiểm toán hoạt động. Các hành vi tham nhũng thường liên quan đến việc lạm dụng quyền lực, biển thủ công quỹ và nhận hối lộ. Các cuộc kiểm toán điều tra đã giúp thu thập bằng chứng và đưa ra ánh sáng các hành vi này.

4.2. Xử Lý các Sai Phạm Kinh Tế Sau Kiểm Toán Điều Tra

Sau khi kiểm toán điều tra phát hiện các sai phạm kinh tế, các cơ quan chức năng sẽ tiến hành xử lý theo quy định của pháp luật. Các biện pháp xử lý có thể bao gồm: thu hồi tài sản, xử phạt hành chính, truy tố hình sự và kỷ luật cán bộ.

4.3. Bài Học Kinh Nghiệm từ Các Cuộc Kiểm Toán Điều Tra

Các cuộc kiểm toán điều tra đã mang lại nhiều bài học kinh nghiệm quan trọng. Các bài học này bao gồm: tăng cường tính độc lập của kiểm toán viên, nâng cao kỹ năng nghiệp vụ, cải thiện cơ chế phối hợp và hoàn thiện khuôn khổ pháp lý.

V. Xây Dựng Mô Hình Quy Trình Kiểm Toán Điều Tra Của KTNN

Việc xây dựng mô hình và quy trình kiểm toán điều tra cho Kiểm toán Nhà Nước Việt Nam cần dựa trên các quan điểm cơ bản và phương châm phù hợp với điều kiện thực tế. Mô hình này cần xác định rõ mục tiêu, yêu cầu, chủ thể, đối tượng, phạm vi và thời gian kiểm toán điều tra. Cơ chế phối hợp giữa KTNN và các cơ quan liên quan cũng cần được xây dựng một cách chặt chẽ. Quy trình kiểm toán điều tra cần tuân thủ các bước: lập kế hoạch, thực hiện kiểm toán, lập báo cáo kiểm toán và sử dụng kết quả kiểm toán.

5.1. Các Bước Thực Hiện Kiểm Toán Điều Tra Hiệu Quả

Các bước thực hiện kiểm toán điều tra bao gồm: Lập kế hoạch kiểm toán chi tiết, xác định phạm vi và mục tiêu kiểm toán. Thu thập và phân tích thông tin, bằng chứng liên quan đến vụ việc. Thực hiện các thủ tục kiểm toán cần thiết, bao gồm phỏng vấn, xác minh, và kiểm tra tài liệu. Đánh giá và kết luận về các sai phạm, gian lận có thể xảy ra. Báo cáo kết quả kiểm toán cho các cơ quan chức năng.

5.2. Hoàn Thiện Khuôn Khổ Pháp Lý cho Kiểm Toán Điều Tra

Để kiểm toán điều tra đạt hiệu quả cao, cần hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, bao gồm các quy định về quyền hạn, trách nhiệm của kiểm toán viên nhà nước, cơ chế phối hợp với các cơ quan chức năng, và các biện pháp bảo vệ kiểm toán viên.

5.3. Đảm Bảo Tính Độc Lập của Kiểm Toán Viên trong Điều Tra

Tính độc lập của kiểm toán viên là yếu tố then chốt để đảm bảo tính khách quan và công bằng của quá trình kiểm toán điều tra. Cần có các biện pháp bảo vệ kiểm toán viên khỏi áp lực từ các đối tượng bị kiểm toán hoặc các cơ quan khác.

VI. Kết Luận Tương Lai Phát Triển Kiểm Toán Điều Tra KTNN

Nghiên cứu này đã trình bày cơ sở lý luận và thực tiễn áp dụng kiểm toán điều tra trong Kiểm toán Nhà Nước. Để phát triển kiểm toán điều tra trong tương lai, cần tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, nâng cao năng lực cho kiểm toán viên, tăng cường phối hợp với các cơ quan liên quan và ứng dụng công nghệ thông tin vào quá trình kiểm toán. Việc phát triển kiểm toán điều tra sẽ góp phần quan trọng vào việc phòng chống tham nhũng, đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả của quản lý ngân sách nhà nước.

6.1. Ứng Dụng Công Nghệ trong Kiểm Toán Điều Tra Hiện Đại

Ứng dụng công nghệ vào kiểm toán điều tra giúp tăng cường hiệu quả và giảm thiểu rủi ro. Các công cụ phân tích dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo và học máy có thể giúp kiểm toán viên phát hiện các dấu hiệu gian lận một cách nhanh chóng và chính xác.

6.2. Đề Xuất Chính Sách và Giải Pháp Hoàn Thiện Kiểm Toán Nhà Nước

Để hoàn thiện Kiểm toán Nhà Nước, cần có các chính sách và giải pháp đồng bộ, bao gồm: Tăng cường tính độc lập của KTNN. Nâng cao năng lực cho kiểm toán viên. Cải thiện cơ chế phối hợp với các cơ quan chức năng. Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin.

6.3. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Kiểm Toán Điều Tra

Các hướng nghiên cứu tiếp theo về kiểm toán điều tra có thể tập trung vào: Phát triển các phương pháp kiểm toán điều tra mới. Nghiên cứu về tác động của kiểm toán điều tra đến việc phòng chống tham nhũng. Nghiên cứu về quản lý rủi ro kiểm toán trong kiểm toán điều tra.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHẬN THỨC CHUNG VỀ KIEM TOÁN DIEU TRA 1.1- Những nhận thức cơ bản về khoa học điều tra 1.1- Khái quát về phát triển của khoa học điều tra ở Việt Nam Quá trình phát triển của bất cứ một khoa học nào thường phải trải qua một số giai đoạn. Đầu tiên là sự kết tỉnh trong nội dung của những yếu tố, phôi thai của một ngành khoa học mới và chúng được tập hợp lại trong một tập hợp nào đó bao gồm những luận điểm, nguyên tắc không thuộc phạm vi của ngành khoa học mà trong đó chúng xuất hiện những luận điểm đầu tiên về sự ra đời của một khoa học mới, thường nẩy sinh những dự định áp dụng những luận điểm mới vào trong hoạt động thực tiến. Những khoa học mới ở dạng thai nghén hoặc mới được xây dựng chịu sự thử thách, kiểm tra trong thực tiễn và kết quả của những trị thức đúng đắn đã được tôi luyện trong thử thách có quyền được tồn tại độc lập. Trong khi khoa học mới đi vào trong nhận thức của bộ phận loài người thì sự phát triển của khoa học đó bước vào giai đoạn tiếp theo, giai đoạn tích lũy những tài liệu kinh nghiệm và kết quả ứng dụng những luận điểm đầu tiên của khoa học đó.

Ở giai đoạn này thường sử dụng biện pháp thực nghiệm và những kết quả đạt được chưa rõ ràng. Bên cạnh những kết quả tích cực, những thất bại thiếu sót cũng đóng vai trò quan trọng, đặc biệt trong việc xác định phạm vi ứng dụng của khoa học mới đó. Từ đó bắt đầu diễn ra quá trình tổng hợp những tài liệu thu thập được để xây dựng lý luận, xác định đối tượng của quá trình nhận thức và làm rõ phương hướng phát triển tiếp theo. Đối tượng của khoa học mới được phản ánh ngày càng chính xác.

Cùng với nhiệm vụ ngày càng phức tạp thêm của quá trình nhận thức và kết quá giải quyết những nhiệm vụ đó dẫn đến hình thành những học thuyết ở trình độ cao hơn, là nền tảng cơ bản để xây dựng một ngành khoa học độc lập. Học thuyết bắt đầu đóng vai trò là 4 phương pháp luận bao gồm hệ thống những tư tưởng, luận điểm cơ bản phản ánh ngày càng chính xác và đẩy đủ những quy luật khách quan của hiện thực mà khoa học đó nghiên cứu. Sự phát triển của khoa học điều tra ở Việt Nam cũng trải qua những giai đoạn phát triển nói trên và phải khẳng định bất nguồn từ điều tra hình sự. Nó được hình thành và phát triển ngay từ những năm đầu tiên của chính quyển Xô viết ở Liên Xô được thành lập.

Ở nước ta, quá trình hình thành và phát triển của khoa học hình sự diễn ra trong những điều kiện đặc biệt, một mặt tổng kết, tích lũy những tài liệu kinh nghiệm và phổ biến, lan truyền những tài liệu kinh nghiệm đó. Mặt khác khai thác và sử dụng có chọn lọc của khoa học điều tra hình sự của các nước khác để phát triển lý luận của khoa học điều tra hình sự của Việt Nam. Cuối những năm 1960 đến đầu năm 1970 ở Cục cảnh sát điều tra hình sự và các trường nghiệp vụ của Bộ Công an đã xuất bản một số giáo trình, quy trình điều tra một số loại tội phạm cụ thể trong đó trình bày trình tự tiến hành một số biện pháp điều tra và phòng ngừa tội phạm. Sự ra đời của “Số tay công tác chấp pháp” (1976) và quy định về “Tổ chức công tác điều tra hiện trường” (1985) đã đánh dấu một giai đoạn phát triển mới về lý luận khoa học điều tra hình sự ở nước ta.

Một điều đáng chú ý từ những năm 1980 đến nay ở Viện Khoa học hình sự và các trường nghiệp vụ của Bộ Công an xuất bản cuốn “Số tay công tác khám nghiệm hiện trường”, “Giáo trình công tác chấp pháp” (giáo trình chiến thuật điều tra hình sự), “Công tác điều tra một số loại tội phạm cụ thể”. đã tạo nên ba phần quan trọng của khoa học điều tra hình sự là: Kỹ thuật điều tra hình sự; Chiến thuật điều tra hình sự; Phương pháp điều tra các tội phạm cụ thể. Điều đó đã giúp hình thành trên thực tế khoa học hình sự của nước ta. Từ nghiên cứu khoa học điều tra hình sự, chúng ta có thể tiếp cận những luận để cơ bản của khoa học điều tra nói chung và điều tra trong kiểm toán nói riêng.2- Khái niệm và ý nghĩa phương pháp luận của học thuyết chung về khoa học điều tra Học thuyết chung của khoa học điều tra là hệ thống các nguyên tắc vẻ thế giới quan, những luận điểm lý luận, phạm trù, khái niệm, phương pháp, những thuật ngữ về sự phân ánh khoa học, đối tượng của khoa học điều tra.

Học thuyết chung là cơ sở phương pháp luận của khoa học điều tra, Bất kỳ một học thuyết khoa học nào cũng phản ánh khách quan sự tồn tại biện chứng của vật chất đều là lý luận của sự phát triển biện chứng. Chính vì vậy một học thuyết không thể không có ý nghĩa về phương pháp luận. Học thuyết đó là hình thức biểu hiện của tri thức khoa học đúng đắn, tin cậy về một nhóm đối tượng, là hệ thống những luận điểm khoa học có mối liên hệ hữu cơ với nhau và bao hàm những phương pháp giải thích, dự đoán những hiện tượng của đối tượng nhận thức. Trong khoa học điều tra, phương pháp luận trước đây được xác định là phương pháp nhận thức.

Khi phân tích phương pháp luận của khoa học điều tra ở góc độ triết học cần phải nhấn mạnh rằng, phương pháp luận chung của khoa học điều tra cũng như những khoa học khác là phép duy vật biện chứng, rằng khoa học điều tra chịu sự chỉ đạo về phương pháp luận của học thuyết Mác - Lê - Nin. _ Chỉ có trên cơ sở lý luận đó cùng với việc tổng kết thực tiễn của khoa học điều tra thế giới và Việt Nam, những lý luận mới thực sự là cơ sở phương pháp luận soi sáng hình thành nhận thức và các giải pháp vận dụng khoa học điều tra vào thực tế điều tra, ngăn ngừa, phòng chống gian lận, tham những và tội phạm, trước hết là tội phạm kinh tế.3- Nội dung và cấu trúc của khoa học điều tra Khi xác định nội dung và cấu trúc học thuyết chung của khoa học điều tra cần phải tuân thủ theo nguyên tắc sự phù hợp giữa nội dung và cấu trúc của đối tượng nhận thức. Căn cứ vào nguyên tắc trên, những nội dung cơ bản của học thuyết chung của khoa học điều tra bao gồm những luận điểm chính như: (1). Những luận điểm mà trong đó xây dựng những khái niệm vẻ đối tượng nhiệm vụ, mục đích, nguyên tắc và vị trí của khoa học điều tra trong hệ thống tri thức, trong sự hình thành nhận thức khoa học của điểu tra viên.

Những luận điểm phản ánh quy luật cấu trúc của đối tượng điều tra. Những luận điểm khoa học về những quy luật khách quan của sự hình thành thông tin về những vụ vi phạm, những quy luật thu thập nghiên cứu, đánh giá và sử dụng chứng cứ. Những quy luật đó là cơ sở để xây dựng những biện pháp, phương tiện và kỹ thuật nghiệp vụ v. được sử dụng trong đấu tranh phòng chống các sai phạm.

Những luận điểm này có thể được trình bày ở bốn đề mục tương ứng như: a) Những quy luật hình thành thông tin về sai phạm ở đối tượng điều tra; b) Lý luận về những quy luật thu thập chứng cứ; bằng chứng cho kết luận điều tra; c) Những quy luật nghiên cứu chứng cứ, bằng chứng. d) Những quy luật đánh giá, phương pháp phân tích và sử dụng bằng chứng hình thành đánh giá, nhận xét và kết luận. Ngoài những vấn đề trên trong nội dung của học thuyết chung của khoa học điều tra còn có hệ thống phân loại của khoa học điều tra và được thể hiện ở các điểm sau đây: Một là, trong hệ thống hóa những tri thức khoa học, có thể vận dụng trong hệ thống khoa học điều tra; Hai là, phân loại trong khoa học điều tra là tổng hợp các hệ thống riêng, mỗi một hệ thống chỉ tổng hợp một nhóm những hiện tượng, quá trình, các mặt hoạt động thực tiễn, ví dụ hệ thống những thủ thuật, chiến thuật, kỹ thuật nghiệp vụ, hệ thống những điều chỉ dẫn nghiệp vụ điều tra.; Ba là, phân loại khoa học điều tra là sự xếp loại khác nhau những đối tượng, những đặc tính, đấu hiệu về mối liên hệ của chúng và những phạm trù, khái niệm có liên quan đến khoa học điều tra để đảm bảo tính thực tiễn cao. _ : Những khái quát này thật sự có ý nghĩa khi chúng ta nghiên cứu và vận dụng vào kiểm toán điều tra của chuyên ngành kiểm toán.4- Chức năng của khoa học điều tra Chức năng của khoa học điều tra là những nhiệm vụ của khoa học mà lý thuyết chung về điều cần giải quyết.

Chức năng của khoa học điều tra là điều kiện cần thiết của khoa học điều tra nhằm thực hiện chức năng xã hội và chức năng phục vụ của khoa học điều tra. Đảm bảo cơ sở khoa học cho cuộc đấu tranh chống gian lận, tham những và tội phạm. Chức năng của khoa học điều tra bao gồm: 1.1 Chúc năng phương pháp luận Chức năng phương pháp luận được xây dưng trên quan điểm của chủ nghĩa Mác- Lê - Nin về hiện thực khách quan, đảm bảo sự hiểu biết đúng đắn về đối tượng và nội dung của khoa học điều tra, mối quan hệ của khoa học điều tra với phép duy vật biện chứng, vai trò của khoa học điều tra trong quá trình nhận thức và hoạt động thực tiễn, tạo điều kiện làm rõ mối quan hệ hữu cơ giữa lý luận và thực tiễn, chức năng này thể hiện khoa học điều tra nghiên cứu những quy luật khách quan để xác định 8 phương hướng hành động trong thực tiễn để làm rõ những sự việc, hiện tượng xẩy ra trong quá khứ cần tái hiện lại. Sự hướng dẫn, chỉ đạo hành động trong tương lai của lý thuyết chung của khoa học điều tra gắn liền với nghiên cứu quá khứ trên cơ sở những tri thức hiện tại hay những thông tin thu nhận được về sự việc, hiện tượng xẩy ra trong quá khứ.

Hoạt động thực tiễn do khoa học điều tra xây dựng và mô hình hóa là hoạt động hoặc là để nhận thức quá khứ hoặc là không để lặp lại quá khứ (tái hiện).