Luận văn kiểm toán chi phí bán hàng và quản lý doanh nghiệp - Nguyễn Thị Lan Anh

Luận văn chuyên ngành kiểm toán phân tích quy trình hoàn thiện kiểm toán khoản mục chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp trong kiểm toán báo cáo tài

• Tác giả: Nguyễn Thị Lan Anh
• Người hướng dẫn: PGS. Thịnh Văn Vinh
• Trường học: Học viện Tài chính
• Chuyên ngành: Kiểm toán
• Đề tài: Hoàn thiện quy trình kiểm toán khoản mục chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp trong kiểm toán báo cáo tài chính do công ty TNHH kiểm toán SCS Global thực hiện
• Loại tài liệu: Luận văn tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về kiểm toán chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp

Chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp là hai khoản mục quan trọng trong báo cáo tài chính của mọi doanh nghiệp. Chi phí bán hàng bao gồm các khoản chi liên quan đến hoạt động tiêu thụ sản phẩm, dịch vụ như quảng cáo, khuyến mãi, lương nhân viên bán hàng, vận chuyển hàng hóa. Chi phí quản lý doanh nghiệp涵盖 các chi phí phục vụ hoạt động quản lý chung như lương ban giám đốc, văn phòng phẩm, khấu hao tài sản cố định. Kiểm toán hai khoản mục này đòi hỏi kiểm toán viên phải hiểu rõ bản chất nghiệp vụ, quy trình hạch toán và các quy định pháp luật liên quan. Mục tiêu kiểm toán nhằm đánh giá tính trung thực, hợp lý của các khoản chi phí được trình bày trên báo cáo tài chính. Quy trình kiểm toán bao gồm ba giai đoạn chính: lập kế hoạch, thực hiện kiểm toán và kết thúc kiểm toán. Mỗi giai đoạn có yêu cầu riêng về thủ tục, phương pháp và bằng chứng kiểm toán.

1.1. Khái niệm và đặc điểm chi phí bán hàng chi phí quản lý doanh nghiệp

Chi phí bán hàng là tổng hợp các chi phí phát sinh liên quan trực tiếp đến hoạt động tiêu thụ sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ của doanh nghiệp. Các khoản mục bao gồm chi phí quảng cáo, tiếp thị, lương thưởng nhân viên kinh doanh, bao bì sản phẩm, chi phí vận chuyển giao hàng. Chi phí quản lý doanh nghiệp là chi phí phục vụ hoạt động quản lý hành chính tổng hợp. Đặc điểm chung của hai khoản mục này là tính phức tạp trong phân loại, khó xác định ranh giới giữa chi phí được trừ và không được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp.

1.2. Vai trò của chi phí bán hàng và chi phí quản lý trong kiểm toán báo cáo tài chính

Chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp tác động trực tiếp đến kết quả kinh doanh của doanh nghiệp. Hai khoản mục này ảnh hưởng đến lợi nhuận trước thuế, lợi nhuận sau thuế và các chỉ tiêu tài chính quan trọng khác. Trong kiểm toán báo cáo tài chính, việc đánh giá tính đầy đủ, hợp lý của các khoản chi phí này giúp kiểm toán viên đưa ra ý kiến đúng đắn về tính trung thực của báo cáo tài chính. Sai sót trong hạch toán chi phí có thể dẫn đến trình bày sai lệch thông tin tài chính, ảnh hưởng đến quyết định của người sử dụng báo cáo.

II. Phân tích thực trạng kiểm toán chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp tại SCS Global

Công ty TNHH Kiểm toán SCS Global là đơn vị kiểm toán uy tín tại Việt Nam, thực hiện nhiều cuộc kiểm toán báo cáo tài chính cho các doanh nghiệp thuộc nhiều ngành nghề khác nhau. Quy trình kiểm toán chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp tại SCS Global tuân thủ các chuẩn mực kiểm toán Việt Nam và quy định pháp luật hiện hành. Tuy nhiên, thực tế triển khai vẫn tồn tại một số hạn chế cần được cải thiện. Các vấn đề thường gặp bao gồm: thiếu hướng dẫn chi tiết về thủ tục kiểm toán cụ thể cho từng loại chi phí, chưa có checklist chuẩn hóa cho từng bước kiểm toán, việc đánh giá kiểm soát nội bộ chưa đồng bộ. Ngoài ra, năng lực đội ngũ kiểm toán viên trẻ còn hạn chế trong việc nhận diện sai phạm phức tạp. Thời gian thực hiện kiểm toán thường bị áp lực dẫn đến bỏ sót một số thủ tục quan trọng.

2.1. Điểm mạnh trong quy trình kiểm toán tại SCS Global

SCS Global có đội ngũ kiểm toán viên giàu kinh nghiệm, được đào tạo bài bản về chuyên môn. Công ty xây dựng hệ thống mẫu biểu, tài liệu kiểm toán đầy đủ, phù hợp với quy định pháp luật. Quy trình kiểm toán được chuẩn hóa theo ba giai đoạn: lập kế hoạch, thực hiện và kết thúc. Việc áp dụng phần mềm kiểm toán hỗ trợ hiệu quả trong việc thu thập, phân tích bằng chứng. SCS Global duy trì mối quan hệ tốt với khách hàng kiểm toán, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình làm việc.

2.2. Hạn chế và vấn đề tồn tại trong quy trình kiểm toán

Một số hạn chế cần khắc phục tại SCS Global bao gồm: thủ tục kiểm toán chi phí bán hàng và chi phí quản lý chưa được hướng dẫn chi tiết cho từng loại nghiệp vụ cụ thể. Việc lập kế hoạch kiểm toán đôi khi chưa đánh giá đầy đủ rủi ro kiểm soát liên quan đến khoản mục chi phí. Kiểm soát nội bộ của một số khách hàng chưa được khảo sát kỹ lưỡng. Đội ngũ trợ lý kiểm toán thiếu kinh nghiệm trong việc phát hiện sai phạm phức tạp. Thời gian thực hiện kiểm toán bị giới hạn dẫn đến bỏ sót một số thủ tục quan trọng.

III. Giải pháp hoàn thiện quy trình kiểm toán chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp

Để hoàn thiện quy trình kiểm toán chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp, SCS Global cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trước hết, công ty cần xây dựng bộ checklist chi tiết cho từng bước kiểm toán, từ lập kế hoạch đến kết thúc cuộc kiểm toán. Hướng dẫn thủ tục kiểm toán cần được cập nhật theo các chuẩn mực kiểm toán mới nhất và quy định pháp luật hiện hành. Đào tạo nâng cao năng lực cho đội ngũ kiểm toán viên là giải pháp then chốt. Công ty cần tổ chức các khóa tập huấn chuyên sâu về kiểm toán chi phí, chia sẻ kinh nghiệm từ các cuộc kiểm toán thực tế. Áp dụng công nghệ thông tin vào quá trình kiểm toán giúp tăng hiệu quả và giảm thời gian thực hiện. Cuối cùng, cần tăng cường giám sát chất lượng kiểm toán thông qua hệ thống đánh giá nội bộ.

3.1. Hoàn thiện quy trình lập kế hoạch và khảo sát kiểm soát nội bộ

Quy trình lập kế hoạch kiểm toán cần được hoàn thiện theo hướng đánh giá rủi ro một cách toàn diện. Kiểm toán viên phải hiểu rõ hoạt động kinh doanh của khách hàng, xác định các khoản mục có nguy cơ sai sót trọng yếu. Việc khảo sát kiểm soát nội bộ đối với chi phí bán hàng và chi phí quản lý cần thực hiện kỹ lưỡng, bao gồm đánh giá hệ thống phê duyệt, phân quyền và quy trình ghi nhận chi phí. Cần xây dựng bảng câu hỏi khảo sát chuẩn hóa để đảm bảo tính đầy đủ của thông tin thu thập.

3.2. Cải thiện thủ tục thực hiện kiểm toán chi phí bán hàng và chi phí quản lý

Thủ tục thực hiện kiểm toán cần được hướng dẫn chi tiết cho từng loại chi phí cụ thể. Đối với chi phí bán hàng, kiểm toán viên cần tập trung kiểm tra tính hợp lệ của hóa đơn, chứng từ, xác nhận số liệu với bên thứ ba. Đối với chi phí quản lý, cần đối chiếu với quy chế lương thưởng, hợp đồng dịch vụ và các quy định nội bộ. Cần tăng cường thủ tục phân tích so sánh chi phí giữa các kỳ để phát hiện biến động bất thường. Việc lập bảng tổng hợp kết quả kiểm toán cần được chuẩn hóa để phục vụ đánh giá cuối cùng.

IV. Kết luận và ứng dụng thực tiễn của đề tài kiểm toán chi phí

Đề tài hoàn thiện quy trình kiểm toán chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp có ý nghĩa quan trọng đối với hoạt động kiểm toán tại SCS Global. Kết quả nghiên cứu cho thấy quy trình kiểm toán hiện tại có nhiều ưu điểm nhưng vẫn tồn tại hạn chế cần khắc phục. Các giải pháp đề xuất tập trung vào hoàn thiện thủ tục, nâng cao năng lực đội ngũ và áp dụng công nghệ. Việc triển khai các giải pháp này sẽ giúp SCS Global nâng cao chất lượng kiểm toán, giảm thiểu rủi ro và tăng uy tín với khách hàng.Ứng dụng thực tiễn của đề tài không chỉ giới hạn trong phạm vi SCS Global mà còn có thể áp dụng cho các công ty kiểm toán khác. Các hướng dẫn, checklist được xây dựng có thể trở thành tài liệu tham khảo hữu ích cho hoạt động đào tạo kiểm toán viên.

4.1. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

Đề tài có ý nghĩa lý luận trong việc hệ thống hóa kiến thức về kiểm toán chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp. Về mặt thực tiễn, nghiên cứu cung cấp hướng dẫn cụ thể cho hoạt động kiểm toán tại SCS Global. Các giải pháp đề xuất dựa trên cơ sở lý thuyết và thực tế triển khai, đảm bảo tính khả thi. Kết quả nghiên cứu góp phần hoàn thiện hệ thống tài liệu kiểm toán, phục vụ công tác đào tạo và bồi dưỡng nghiệp vụ cho kiểm toán viên tại công ty.

4.2. Hướng phát triển và áp dụng cho các công ty kiểm toán

Các giải pháp đề xuất trong đề tài có thể áp dụng rộng rãi cho các công ty kiểm toán tại Việt Nam. Hướng phát triển bao gồm: xây dựng phần mềm hỗ trợ kiểm toán chi phí, phát triển hệ thống checklist điện tử, tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu. Cần tiếp tục nghiên cứu cập nhật theo các chuẩn mực kiểm toán quốc tế và quy định pháp luật mới. Các công ty kiểm toán có thể tham khảo mô hình của SCS Global để hoàn thiện quy trình kiểm toán của đơn vị mình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ QUY TRÌNH KIỂM TOÁN CHI PHÍ BÁN HÀNG VÀ CHI PHÍ QUẢN LÝ DOANH NGHIỆP TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH 1. Những vấn đề cơ bản về chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp trong kiểm toán báo cáo tài chính 1. Khái niệm, đặc điểm về chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp trong hệ thống báo cáo tài chính Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam số 01 “Chuẩn mực chung”, mục 31, chi phí được hiểu là: “Chi phí là tổng giá trị các khoản làm giảm lợi ích kinh tế trong kỳ dưới hình thức các khoản tiền chi ra, các khoản khấu trừ tài sản hoặc phát sinh các khoản nợ dẫn đến làm giảm vốn chủ sở hữu, không bao gồm các khoản phân phối cho cổ đông hoặc chủ sở hữu”. Chi phí sản xuất kinh doanh là biểu hiện bằng tiền của các chi phí về lao động sống, lao động vật hóa mà doanh nghiệp đã bỏ ra trong quá trình sản xuất kinh doanh trong một thời kì nhất định (tháng, quý, năm).

Căn cứ vào hoạt động của quá trình sản xuất kinh doanh, chi phí được chia làm 3 loại: - Chi phí sản xuất - Chi phí bán hàng - Chi phí quản lí doanh nghiệp Sau đây em xin đi sâu vào 2 loại chi phí, đó là Chi phí bán hàng và Chi phí quản lí doanh nghiệp. Chi phí bán hàng là toàn bộ các chi phí phát sinh liên quan đến quá trình bán sản phẩm hàng hóa và cung cấp dịch vụ. Chi phí bán hàng có ý nghĩa quan trọng, đặc biệt với những doanh nghiệp thương mại, đó là hoạt động chủ yếu tạo ra doanh thu cho doanh nghiệp. Chi phí bán hàng được phản ánh qua TK641 “Chi phí bán hàng”.

Nội dung chi phí bán hàng gồm các yếu tố sau: SV: Nguyễn Thị Lan Anh – CQ55/22.03 4 Luận văn tốt nghiệp GVHD: PGS. Thịnh Văn Vinh Chi phí nhân viên bán hàng (TK 6411): là toàn bộ các khoản tiền lương phải trả cho nhân viên bán hàng, nhân viên đóng gói, bảo quản sản phẩm hàng hóa vận chuyển đi tiêu thụ và các khoản trích theo lương (khoản trích BHXH, BHYT, KPCĐ). Chi phí vật liệu bao bì (TK 6412): là khoản chi phí về vật liệu bao bì để đóng gói bảo quản sản phẩm, hàng hóa, vật liệu dùng sửa chữa TSCĐ dùng trong quá trình bán hàng, nhiên liệu cho vận chuyển sản phẩm, hàng hóa. Chi phí dụng cụ đồ dùng (TK 6413): là chi phí về công cụ, dụng cụ đồ dùng đo lường tính toán làm việc ở khâu bán hàng và cung cấp dịch vụ.

Chi phí khấu hao TSCĐ (TK 6414): để phục vụ cho quá trình tiêu thụ sản phẩm, hàng hóa và cung cấp dịch vụ như nhà kho cửa hàng phương tiện vận chuyển bốc dỡ. Chi phí bảo hành sản phẩm (TK6415): là các khoản chi phí bỏ ra để sửa chữa, bảo hành sản phẩm hàng hóa trong thời gian bảo hành (riêng chi phí bảo hành công trình xây lắp được hạch toán vào TK 627). Chi phí dịch vụ mua ngoài (TK 6417): là các khoản chi phí dịch vụ mua ngoài phục vụ cho quá trình tiêu thụ sản phẩm, hàng hóa và cung cấp dịch vụ như chi phí thuê tài sản thuê kho thuê bến bãi, thuê bốc dỡ vận chuyển, tiền hoa hồng đại lý… Chi phí bằng tiền khác (TK 6418): là các khoản chi phí bằng tiền phát sinh trong quá trình tiêu thụ sản phẩm, hàng hóa và cung cấp dịch vụ như chi phí tiếp khách hội nghị khách hàng chi phí quảng cáo giới thiệu sản phẩm hàng hóa… Ngoài ra tùy hoạt động kinh doanh và yêu cầu quản lý của từng ngành, từng đơn vị mà TK 641 có thể mở thêm một số nội dung chi phí chi tiết hơn… Chi phí quản lý doanh nghiệp là toàn bộ chi phí liên quan đến hoạt động quản lý kinh doanh, quản lý hành chính và một số khoản khác có tính chất chung toàn doanh nghiệp. Chi phí quản lý doanh ngiệp được phản ánh qua TK 642 “Chi phí quản lý doanh nghiệp”.

Nội dung Chi phí quản lý doanh nghiệp gồm các yếu tố sau: SV: Nguyễn Thị Lan Anh – CQ55/22.03 5 Luận văn tốt nghiệp GVHD: PGS. Thịnh Văn Vinh Chi phí nhân viên quản lý (TK 6421): gồm tiền lương, phụ cấp phải trả cho Ban Giám đốc, nhân viên các phòng ban của doanh nghiệp và các khoản trích BHXH, BHYT, KPCĐ trên tiền lương nhân viên quản lý theo tỉ lệ quy định. Chi phí vật liệu quản lý (TK 6422): trị giá thực tế các loại vật liệu, nhiên liệu xuất dùng cho hoạt động quản lý của Ban Giám đốc và các phòng ban nghiệp vụ của doanh nghiệp, cho việc sửa chữa TSCĐ…dùng chung của doanh nghiệp. Chi phí đồ dùng văn phòng (TK 6423): chi phí về dụng cụ, đồ dùng văn phòng dùng trong công tác quản lý chung của doanh nghiệp.

Chi phí khấu hao TSCĐ (TK 6424): khấu hao của những TSCĐ dùng chung cho doanh nghiệp như văn phòng làm việc, kho tàng vật kiến trúc phương tiện truyền dẫn… Thuế, phí và lệ phí (TK 6425): các khoản thuế như thuế nhà đất, thuế môn bài…và các khoản phí lệ phí giao thông cầu phà… Chi phí dự phòng (TK 6426): khoản trích lập dự phòng phải thu khó đòi, dự phòng phải trả phải tính vào chi phí sản xuất kinh doanh. Chi phí dịch vụ mua ngoài (TK 6427): các khoản chi về dịch vụ mua ngoài phục vụ chung toàn doanh nghiệp như tiền điện, nước thuê sửa chữa TSCĐ; tiền mua và sử dụng các tài liệu kĩ thuật bằng phát minh sáng chế phân bổ dần (không đủ tiêu chuẩn TSCĐ); CP trả cho nhà thầu phụ. Chi phí bằng tiền khác (TK 6428): các khoản chi phí khác bằng tiền ngoài các khoản đã kể trên như chi hội nghị tiếp khách chi công tác phí chi đào tạo cán bộ và các khoản chi khác… Tùy theo yêu cầu quản lý của từng ngành, từng doanh nghiệp, TK 642 có thể được mở thêm một số tiểu khoản khác để theo dõi các khoản chi phí thuộc về quản lý doanh nghiệp. Đặc điểm hạch toán chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp Nguyên tắc và yêu cầu kế toán cơ bản trong việc ghi nhận các yếu tố trên BCTC là trung thực, hợp lý và hợp pháp.

Đối với việc hạch toán CPBH, CPQLDN thì cần chú trọng các nguyên tắc sau: SV: Nguyễn Thị Lan Anh – CQ55/22.03 6 Luận văn tốt nghiệp GVHD: PGS. Thịnh Văn Vinh - Nguyên tắc nhất quán: Các nguyên tắc và phương pháp doanh nghiệp áp dụng phải thống nhất ít nhất trong vòng một năm tài chính như chính sách khấu hao, chính sách phân bổ. - Nguyên tắc thận trọng: Thận trọng là việc xem xét, cân nhắc, phán đoán cần thiết để lập các ước tính kế toán trong điều kiện không chắc chắn. Như vậy, kế toán phải phản ánh ngay chi phí khi có bằng chứng về khả năng phát sinh chi phí và không được phản ánh thấp hơn hay cao hơn giá trị thực của khoản chi phí đó.

- Nguyên tắc phù hợp: Ghi nhận doanh thu, chi phí phải phù hợp với nhau tức là khi ghi nhận một khoản doanh thu thì đồng thời ghi nhận một khoản chi phí liên quan đến việc tạo ra doanh thu đó. - Nguyên tắc trọng yếu: Thông tin được coi là trọng yếu trong trường hợp nếu thiếu thông tin đó hoặc thiếu chính xác của thông tin đó làm sai lệch đáng kể thông tin trình bày trên BCTC, làm ảnh hưởng quyết định của người sử dụng thông tin trên BCTC. - Nguyên tắc kì kế toán: Chi phí phát sinh trong kì nào thì hạch toán vào đúng kì đó. - Nguyên tắc chi phí: CPBH, CPQLDN hạch toán theo chi phí thực tế mà doanh nghiệp chi ra, không phụ thuộc vào giá thị trường, chú ý phân bổ chi phí giữa các kì.

Chi phí bán hàng là chi phí lưu thông về chi phí tiếp thị phát sinh trong quá trình tiêu thụ sản phẩm hàng hóa, dịch vụ. Loại chi phí này có: chi phí quảng cáo, giao hàng, giao dịch, hoa hồng bán hàng, chi phí nhân viên bán hàng và chi phí khác liên quan đến bảo quản và tiêu thụ hàng hoa. Đặc biệt với doanh nghiệp thương mại, những doanh nghiệp mà hoạt động chính là tiêu thụ sản phẩm thì hoạt động bán hàng càng có vai trò quan trọng, đó là hoạt động tạo ra doanh thu chủ yếu cho doanh nghiệp. Chi phí quản lý doanh nghiệp là các khoản chi phí liên quan đến việc phục vụ và quản lý sản xuất kinh doanh có tính chất chung toàn doanh nghiệp, bao gồm: chi phí nhân viên quản lý, chi phí vật liệu quản lý, chi phí đồ dùng văn phòng, khấu hao SV: Nguyễn Thị Lan Anh – CQ55/22.03 7 Luận văn tốt nghiệp GVHD: PGS.

Thịnh Văn Vinh TSCĐ dùng chung toàn doanh nghiệp, các loại thuế phí có tính chất chi phí, chi phí khánh tiết, hội nghị. Qua đó cho thấy, CPBH và CPQLDN bao gồm rất nhiều khoản chi phí, những chi phí này đều gián tiếp tham gia vào hoạt động sản xuất sản phẩm nhưng chúng đóng vai trò vô cùng quan trọng vì tham gia vào quá trình tiêu thụ và bộ máy quản lý của doanh nghiệp.  Chứng từ sử dụng Chứng từ sử dụng để hạch toán CPBH, CPQLDN liên quan đến nhiều phần hành khác nhau. - Chứng từ về tiền: Phiếu thu, phiếu chi, giấy báo nợ, giấy báo có, biên bản xác nhận, các quyết định đi kèm… - Chứng từ phân bổ chi phí: Chính sách phân bổ chi phí, bảng tính việc phân bổ, các chứng từ khác liên quan dến việc hình thành chi phí….

- Chứng từ về HTK: Các phiếu nhập - xuất hàng hóa, bảng kê mua hàng - Chứng từ TSCĐ: Chứng từ và quyết định mua sắm liên quan đến việc hình thành TSCĐ, bảng tính phân bổ khấu hao, biên bản bàn giao, biên bản thanh lý TSCĐ… - Chứng từ về lương nhân viên: Bảng chấm công, bảng thanh toán tiền lương và các khoản trích theo lương… Tùy theo yêu cầu quản lý của từng ngành, từng doanh nghiệp, TK 641 và TK 642 có thể được mở thêm một số tiểu tài khoản khác để theo dõi các khoản chi phí thuộc về quản lý doanh nghiệp.  Sơ đồ hạch toán CPBH, CPQLDN Khi hạch toán chi phí bán hàng và quản lý doanh nghiệp thì cần đảm bảo một số nguyên tắc: - Kế toán chi phí phải tính toán ghi chép, phản ánh một cách đầy đủ, kịp thời, chính xác các khoản chi phí thuộc CPBH, CPQLDN. Qua đó kiểm tra việc thực hiện các kế hoạch chi phí nhằm đảm bảo chi đúng, chi có hiệu quả. - Tập hợp và phân bổ đúng đắn các khoản chi phí phát sinh theo đúng đối tượng chi phí.

SV: Nguyễn Thị Lan Anh – CQ55/22.