Kết Quả Chăm Sóc Người Bệnh Thoát Vị Đĩa Đệm Cột Sống Thắt Lưng Tại Bệnh Viện Thanh Nhàn Năm 2022

Bài viết phân tích kết quả chăm sóc bệnh nhân thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng tại bệnh viện Thanh Nhàn năm 2022 và các yếu tố liên quan.

• Tác giả: Nguyễn Thị Quỳnh Thoa
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Mai Hồng
• Trường học: Trường Đại Học Thăng Long
• Chuyên ngành: Điều Dưỡng
• Đề tài: Kết Quả Chăm Sóc Người Bệnh Thoát Vị Đĩa Đệm Cột Sống Thắt Lưng Tại Bệnh Viện Thanh Nhàn Năm 2022
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. ĐẶT VẤN ĐỀ
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. TỔNG QUAN THOÁT VỊ ĐĨA ĐỆM CỘT SỐNG THẮT LƯNG
• 2.1.1. Khái niệm và phân loại
• 2.1.2. Cơ chế bệnh sinh và sinh lý bệnh
• 2.1.3. Triệu chứng
• 2.1.4. Chẩn đoán giai đoạn
• 2.1.5. Chẩn đoán mức độ
• 2.1.6. Lâm sàng
• 2.1.7. Cận lâm sàng
• 2.1.8. Điều trị
• 2.2. QUY TRÌNH CHĂM SÓC NGƯỜI BỆNH THOÁT VỊ ĐĨA ĐỆM CỘT SỐNG THẮT LƯNG
• 2.3. MỘT SỐ NGHIÊN CỨU TRÊN THẾ GIỚI VÀ TẠI VIỆT NAM VỀ CHĂM SÓC NGƯỜI BỆNH THOÁT VỊ ĐĨA ĐỆM CỘT SỐNG THẮT LƯNG
• 2.3.1. Nghiên cứu trên thế giới
• 2.3.2. Nghiên cứu tại Việt Nam
• 2.4. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.4.1. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
• 2.4.1.1. Tiêu chuẩn chọn
• 2.4.1.2. Tiêu chuẩn loại trừ
• 2.4.2. THỜI GIAN VÀ ĐỊA ĐIỂM TIẾN HÀNH NGHIÊN CỨU
• 2.4.3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.4.3.1. Thiết kế nghiên cứu
• 2.4.3.2. Chọn mẫu và cỡ mẫu
• 2.4.3.3. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.4.3.4. Công cụ thu thập thông tin
• 2.4.3.5. Biến số và chỉ số trong nghiên cứu
• 2.4.3.6. Các bước tiến hành nghiên cứu
• 2.4.3.7. Công cụ và thang điểm sử dụng trong nghiên cứu
• 2.4.4. PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH SỐ LIỆU
• 2.4.5. SAI SỐ VÀ BIỆN PHÁP KHỐNG CHẾ SAI SỐ
• 2.4.5.1. Biện pháp khống chế sai số
• 2.4.6. ĐẠO ĐỨC NGHIÊN CỨU
• 2.5. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 2.5.1. ĐẶC ĐIỂM VÀ KẾT QUẢ CHĂM SÓC NGƯỜI BỆNH THOÁT VỊ ĐĨA ĐỆM CỘT SỐNG THẮT LƯNG TẠI BỆNH VIỆN THANH NHÀN NĂM 2022
• 2.5.1.1. Đặc điểm chung của người bệnh thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng
• 2.5.1.2. Kết quả chăm sóc người bệnh thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng tại bệnh viện Thanh Nhàn năm 2022
• 2.5.2. PHÂN TÍCH MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN KẾT QUẢ CHĂM SÓC NGƯỜI BỆNH THOÁT VỊ ĐĨA ĐỆM CỘT SỐNG THẮT LƯNG TẠI BỆNH VIỆN THANH NHÀN NĂM 2022
• 2.5.2.1. Mối liên quan giữa phân loại kết quả chăm sóc và nhóm tuổi của NB thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng
• 2.5.2.2. Mối liên quan giữa phân loại kết quả chăm sóc và giới tính của người bệnh thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng
• 2.5.2.3. Mối liên quan giữa phân loại kết quả chăm sóc và thời gian mắc bệnh
• 2.5.2.4. Mối liên quan giữa phân loại kết quả chăm sóc và nghề nghiệp của người bệnh thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng
• 2.5.2.5. Mối liên quan giữa phân loại kết quả chăm sóc và mức độ hạn chế chức năng sinh hoạt hàng ngày theo thang điểm ODI
• 2.5.2.6. Mối liên quan giữa phân loại kết quả chăm sóc và mức độ đau
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Chăm Sóc Thoát Vị Đĩa Đệm Cột Sống

Thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng (TVĐĐ CSTL) là một vấn đề sức khỏe ngày càng phổ biến, ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống của người bệnh. Tình trạng này xảy ra khi nhân nhầy của đĩa đệm thoát ra khỏi vị trí bình thường, gây chèn ép lên các rễ thần kinh và tủy sống. Các yếu tố như tuổi tác, nghề nghiệp, giới tính và chế độ sinh hoạt đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của TVĐĐ CSTL. Theo báo cáo của Hội Chống đau Hà Nội năm 2015, có tới 27,75% số người đau thắt lưng kiểu hội chứng rễ thần kinh có liên quan đến TVĐĐ CSTL. Bệnh viện Thanh Nhàn, với vai trò là một bệnh viện hạng I, tiếp nhận một lượng lớn bệnh nhân TVĐĐ CSTL mỗi năm. Nghiên cứu này được thực hiện nhằm đánh giá kết quả chăm sóc người bệnh TVĐĐ CSTL tại bệnh viện, đồng thời xác định các yếu tố liên quan đến hiệu quả chăm sóc. Nghiên cứu này có mục tiêu mô tả đặc điểm bệnh nhân và kết quả chăm sóc, đồng thời phân tích các yếu tố ảnh hưởng.

1.1. Thực Trạng Thoát Vị Đĩa Đệm Cột Sống Thắt Lưng Hiện Nay

Thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng (TVĐĐ CSTL) đang trở thành một vấn đề sức khỏe đáng lo ngại, ảnh hưởng đến hàng triệu người trên toàn thế giới. Nguyên nhân chủ yếu là do sự lão hóa tự nhiên của đĩa đệm, kết hợp với các yếu tố nguy cơ như công việc nặng nhọc, tư thế sai lệch và ít vận động. Tỷ lệ mắc bệnh đang gia tăng, đặc biệt ở nhóm tuổi trung niên và người cao tuổi. TVĐĐ CSTL không chỉ gây ra đau đớn và khó chịu, mà còn có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng như hạn chế vận động, teo cơ và thậm chí là tàn phế. Theo báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), TVĐĐ CSTL là nguyên nhân hàng đầu gây ra đau lưng mãn tính và giảm năng suất lao động. Việc chẩn đoán và điều trị sớm là rất quan trọng để ngăn ngừa các biến chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống của người bệnh. Các phương pháp điều trị hiện nay bao gồm điều trị bảo tồn (vật lý trị liệu, thuốc giảm đau) và phẫu thuật.

1.2. Mục Tiêu Nghiên Cứu Chăm Sóc Bệnh Nhân Tại Bệnh Viện

Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá kết quả chăm sóc người bệnh thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng tại Bệnh viện Thanh Nhàn trong năm 2022. Mục tiêu chính là xác định các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả chăm sóc, từ đó đề xuất các giải pháp cải thiện chất lượng dịch vụ. Nghiên cứu sẽ xem xét các yếu tố như đặc điểm bệnh nhân (tuổi, giới tính, nghề nghiệp), mức độ đau, khả năng vận động và chất lượng cuộc sống. Các chỉ số đánh giá kết quả chăm sóc bao gồm giảm đau, cải thiện chức năng vận động, giảm tỷ lệ tái phát và tăng sự hài lòng của bệnh nhân. Ngoài ra, nghiên cứu cũng sẽ đánh giá vai trò của các biện pháp can thiệp khác nhau, chẳng hạn như vật lý trị liệu, thuốc giảm đau và phẫu thuật. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp thông tin hữu ích cho các nhà quản lý bệnh viện và các chuyên gia y tế để đưa ra các quyết định dựa trên bằng chứng và cải thiện chăm sóc bệnh nhân thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng.

II. Vấn Đề Thách Thức Chăm Sóc Thoát Vị Đĩa Đệm Cột Sống

Quá trình chăm sóc bệnh nhân TVĐĐ CSTL đối diện với nhiều thách thức. Sự phức tạp của bệnh lý, sự khác biệt trong thể trạng và đáp ứng điều trị của từng bệnh nhân, cùng với nguồn lực hạn chế, đặt ra yêu cầu cao đối với đội ngũ y tế. Việc kiểm soát cơn đau, phục hồi chức năng vận động, và ngăn ngừa tái phát là những mục tiêu quan trọng nhưng không dễ dàng đạt được. Các yếu tố như tuân thủ điều trị, chế độ dinh dưỡng, và tâm lý của bệnh nhân cũng ảnh hưởng đáng kể đến kết quả. Nghiên cứu này sẽ đi sâu vào phân tích những thách thức này để tìm ra các giải pháp hiệu quả hơn. Theo tác giả Nguyễn Thị Quỳnh Thoa, công tác chăm sóc điều dưỡng được cho là góp phần tạo nên sự thành công của điều trị ở giai đoạn này.

2.1. Khó Khăn Trong Kiểm Soát Cơn Đau Của Người Bệnh

Kiểm soát cơn đau là một trong những thách thức lớn nhất trong chăm sóc bệnh nhân thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng. Mức độ đau có thể khác nhau tùy thuộc vào vị trí và mức độ thoát vị, cũng như ngưỡng chịu đau của từng người bệnh. Việc sử dụng thuốc giảm đau có thể mang lại hiệu quả ngắn hạn, nhưng lại đi kèm với các tác dụng phụ không mong muốn. Các phương pháp không dùng thuốc như vật lý trị liệu, châm cứu và xoa bóp bấm huyệt cũng có thể giúp giảm đau, nhưng hiệu quả thường không kéo dài. Ngoài ra, yếu tố tâm lý cũng đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát cơn đau. Căng thẳng, lo âu và trầm cảm có thể làm tăng cảm giác đau và làm giảm hiệu quả của các phương pháp điều trị. Do đó, việc kiểm soát cơn đau cần có sự kết hợp của nhiều phương pháp khác nhau, cùng với sự hỗ trợ tâm lý cho người bệnh. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa bác sĩ, điều dưỡng và người bệnh để đạt được kết quả tốt nhất.

2.2. Hạn Chế Vận Động Phục Hồi Chức Năng Khó Khăn

Hạn chế vận động là một hậu quả phổ biến của thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng, gây ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt hàng ngày và chất lượng cuộc sống của người bệnh. Cơn đau và co cứng cơ có thể khiến người bệnh khó khăn trong việc đi lại, ngồi, đứng và thực hiện các hoạt động thường ngày. Quá trình phục hồi chức năng đòi hỏi sự kiên trì và nỗ lực của người bệnh, cũng như sự hướng dẫn và hỗ trợ của các chuyên gia vật lý trị liệu. Tuy nhiên, việc phục hồi chức năng có thể gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là đối với những người bệnh lớn tuổi, có bệnh lý nền hoặc không tuân thủ đúng hướng dẫn. Ngoài ra, việc thiếu hụt trang thiết bị và nhân lực trong các cơ sở phục hồi chức năng cũng là một trở ngại lớn. Cần có các chương trình phục hồi chức năng toàn diện và cá nhân hóa, cùng với sự hỗ trợ tâm lý và giáo dục sức khỏe, để giúp người bệnh đạt được kết quả tốt nhất.

III. Phương Pháp Chăm Sóc Thoát Vị Đĩa Đệm Cột Sống Hiệu Quả

Chăm sóc hiệu quả bệnh nhân TVĐĐ CSTL đòi hỏi một phương pháp tiếp cận toàn diện, kết hợp giữa điều trị nội khoa, vật lý trị liệu, và phục hồi chức năng. Điều trị nội khoa tập trung vào kiểm soát cơn đau và giảm viêm. Vật lý trị liệu giúp tăng cường sức mạnh cơ bắp, cải thiện tầm vận động, và giảm áp lực lên đĩa đệm. Phục hồi chức năng giúp bệnh nhân tái hòa nhập với cuộc sống hàng ngày. Giáo dục bệnh nhân về cách phòng ngừa tái phát cũng rất quan trọng. Theo nghiên cứu, công tác điều dưỡng góp phần quan trọng vào thành công của quá trình điều trị. Quá trình chăm sóc đòi hỏi bệnh nhân thực hiện và duy trì tư thế, vận động phù hợp với từng giai đoạn.

3.1. Điều Trị Nội Khoa Sử Dụng Thuốc Hợp Lý

Điều trị nội khoa đóng vai trò quan trọng trong giai đoạn đầu của chăm sóc bệnh nhân thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng. Mục tiêu chính là giảm đau, giảm viêm và co cứng cơ. Các loại thuốc thường được sử dụng bao gồm thuốc giảm đau không steroid (NSAIDs), thuốc giãn cơ và vitamin nhóm B. Việc sử dụng thuốc cần tuân thủ chặt chẽ chỉ định của bác sĩ và theo dõi các tác dụng phụ. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định tiêm corticosteroid vào ngoài màng cứng để giảm viêm và đau. Tuy nhiên, phương pháp này cần được thực hiện cẩn thận và chỉ khi các phương pháp khác không hiệu quả. Điều quan trọng là phải kết hợp điều trị nội khoa với các phương pháp khác như vật lý trị liệu và phục hồi chức năng để đạt được kết quả tốt nhất. Bệnh nhân cũng cần được giáo dục về cách sử dụng thuốc đúng cách và các biện pháp tự chăm sóc tại nhà.

3.2. Vật Lý Trị Liệu Bài Tập Phục Hồi Chức Năng

Vật lý trị liệu và các bài tập phục hồi chức năng là một phần không thể thiếu trong chăm sóc bệnh nhân thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng. Mục tiêu là tăng cường sức mạnh cơ bắp, cải thiện tầm vận động, giảm đau và phục hồi chức năng vận động. Các kỹ thuật vật lý trị liệu có thể bao gồm nhiệt trị liệu, điện trị liệu, siêu âm và xoa bóp. Các bài tập phục hồi chức năng thường tập trung vào việc tăng cường sức mạnh cơ bụng và cơ lưng, cải thiện tư thế và tăng cường sự linh hoạt của cột sống. Các bài tập cần được thực hiện dưới sự hướng dẫn của chuyên gia vật lý trị liệu và điều chỉnh theo tình trạng của từng bệnh nhân. Bệnh nhân cần được khuyến khích thực hiện các bài tập đều đặn tại nhà để duy trì kết quả và ngăn ngừa tái phát. Điều quan trọng là phải lắng nghe cơ thể và tránh các hoạt động gây đau hoặc khó chịu.

IV. Ứng Dụng Nghiên Cứu Chăm Sóc Thoát Vị Đĩa Đệm Tại Thanh Nhàn

Nghiên cứu tại Bệnh viện Thanh Nhàn năm 2022 cung cấp cái nhìn sâu sắc về đặc điểm bệnh nhân và kết quả chăm sóc TVĐĐ CSTL. Kết quả nghiên cứu cho thấy sự liên quan giữa một số yếu tố như tuổi tác, giới tính, thời gian mắc bệnh, và nghề nghiệp với hiệu quả chăm sóc. Phân tích các yếu tố này giúp các nhà quản lý bệnh viện và các chuyên gia y tế đưa ra các quyết định dựa trên bằng chứng và cải thiện chất lượng dịch vụ. Theo dữ liệu nghiên cứu, NB đến khám và điều trị tại bệnh viện có những đặc trưng riêng, công tác chăm sóc cho thấy những kết quả nhất định.

4.1. Phân Tích Đặc Điểm Người Bệnh Thoát Vị Đĩa Đệm

Nghiên cứu đã phân tích đặc điểm của người bệnh thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng tại Bệnh viện Thanh Nhàn năm 2022. Các đặc điểm được xem xét bao gồm tuổi tác, giới tính, nghề nghiệp, tiền sử bệnh và thời gian mắc bệnh. Kết quả cho thấy có sự phân bố không đồng đều giữa các nhóm tuổi, với nhóm tuổi trung niên (30-50 tuổi) chiếm tỷ lệ cao nhất. Tỷ lệ nam giới mắc bệnh cao hơn nữ giới. Các nghề nghiệp liên quan đến lao động nặng nhọc hoặc phải ngồi nhiều giờ (ví dụ: lái xe, nhân viên văn phòng) có nguy cơ mắc bệnh cao hơn. Tiền sử bệnh lý như thoái hóa cột sống, viêm khớp và béo phì cũng có liên quan đến việc tăng nguy cơ mắc bệnh. Thời gian mắc bệnh trước khi đến bệnh viện khám có sự khác biệt lớn giữa các bệnh nhân, từ vài tuần đến vài năm. Việc hiểu rõ đặc điểm của người bệnh giúp các chuyên gia y tế đưa ra các phương pháp chẩn đoán và điều trị phù hợp.

4.2. Đánh Giá Kết Quả Chăm Sóc Người Bệnh Tại Bệnh Viện

Nghiên cứu đã đánh giá kết quả chăm sóc người bệnh thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng tại Bệnh viện Thanh Nhàn năm 2022. Các chỉ số đánh giá bao gồm giảm đau, cải thiện chức năng vận động, giảm tỷ lệ tái phát và tăng sự hài lòng của bệnh nhân. Kết quả cho thấy phần lớn bệnh nhân có sự cải thiện đáng kể về mức độ đau và chức năng vận động sau khi được chăm sóc tại bệnh viện. Tỷ lệ tái phát bệnh trong vòng một năm là tương đối thấp. Tuy nhiên, vẫn còn một số bệnh nhân không đáp ứng tốt với điều trị hoặc gặp phải các biến chứng. Mức độ hài lòng của bệnh nhân với dịch vụ chăm sóc tại bệnh viện là khá cao. Nghiên cứu cũng xác định một số yếu tố liên quan đến kết quả chăm sóc, chẳng hạn như mức độ nghiêm trọng của bệnh, tuân thủ điều trị và hỗ trợ từ gia đình. Cần có các biện pháp can thiệp để cải thiện kết quả chăm sóc cho những bệnh nhân có nguy cơ cao.

V. Kết Luận Hướng Nghiên Cứu Chăm Sóc Thoát Vị Đĩa Đệm

Nghiên cứu tại Bệnh viện Thanh Nhàn năm 2022 cung cấp thông tin quan trọng về kết quả chăm sóc bệnh nhân TVĐĐ CSTL. Kết quả cho thấy cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các chuyên gia y tế, sự tham gia tích cực của bệnh nhân, và việc áp dụng các phương pháp chăm sóc toàn diện để đạt được hiệu quả tối ưu. Nghiên cứu trong tương lai nên tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của các phương pháp can thiệp mới, phát triển các chương trình phục hồi chức năng cá nhân hóa, và tìm hiểu các yếu tố tâm lý xã hội ảnh hưởng đến kết quả điều trị. Theo PGS. Nguyễn Mai Hồng, cần chú trọng đến việc hướng dẫn, dìu dắt trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn.

5.1. Tóm Tắt Kết Quả Nghiên Cứu Ý Nghĩa Thực Tiễn

Nghiên cứu đã đạt được các mục tiêu đề ra, cung cấp thông tin chi tiết về đặc điểm người bệnh và kết quả chăm sóc bệnh nhân thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng tại Bệnh viện Thanh Nhàn năm 2022. Nghiên cứu đã xác định một số yếu tố liên quan đến kết quả chăm sóc, chẳng hạn như tuổi tác, giới tính, nghề nghiệp và thời gian mắc bệnh. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn quan trọng trong việc cải thiện chất lượng chăm sóc bệnh nhân thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng. Các nhà quản lý bệnh viện và các chuyên gia y tế có thể sử dụng thông tin này để đưa ra các quyết định dựa trên bằng chứng, xây dựng các chương trình chăm sóc phù hợp và tối ưu hóa việc sử dụng nguồn lực. Nghiên cứu cũng là cơ sở để thực hiện các nghiên cứu tiếp theo nhằm đánh giá hiệu quả của các phương pháp can thiệp mới và phát triển các chương trình phục hồi chức năng cá nhân hóa.

5.2. Đề Xuất Giải Pháp Nâng Cao Chất Lượng Chăm Sóc

Dựa trên kết quả nghiên cứu, có một số giải pháp có thể được đề xuất để nâng cao chất lượng chăm sóc bệnh nhân thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng. Thứ nhất, cần tăng cường công tác giáo dục sức khỏe cho cộng đồng về phòng ngừa thoát vị đĩa đệm, đặc biệt là đối với những người có nguy cơ cao. Thứ hai, cần cải thiện quy trình chẩn đoán và điều trị tại bệnh viện, đảm bảo chẩn đoán sớm và điều trị kịp thời. Thứ ba, cần phát triển các chương trình phục hồi chức năng cá nhân hóa, phù hợp với tình trạng của từng bệnh nhân. Thứ tư, cần tăng cường sự phối hợp giữa các chuyên gia y tế (bác sĩ, điều dưỡng, vật lý trị liệu) và khuyến khích sự tham gia tích cực của bệnh nhân vào quá trình điều trị. Thứ năm, cần đầu tư vào trang thiết bị và đào tạo nhân lực để nâng cao năng lực của các cơ sở y tế. Cuối cùng, cần thực hiện các nghiên cứu tiếp theo để đánh giá hiệu quả của các giải pháp này và tiếp tục tìm kiếm các phương pháp chăm sóc tốt hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng (TVĐĐ CSTL) là một bệnh lý phổ biến, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống và khả năng lao động của người bệnh. Theo báo cáo của Hiệp hội cột sống Hoa Kỳ năm 2005, tỷ lệ mắc TVĐĐ CSTL chiếm khoảng 2-3% dân số, trong khi Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết TVĐĐ CSTL là nguyên nhân chính gây đau cột sống thắt lưng với tỷ lệ từ 63-73%. Tại Việt Nam, khảo sát trên 12.136 người tại 48 tỉnh thành cho thấy tỷ lệ người từng bị đau thắt lưng liên quan đến TVĐĐ CSTL là 27,75%. Bệnh viện Thanh Nhàn, một bệnh viện hạng I tại Hà Nội, tiếp nhận số lượng lớn người bệnh TVĐĐ CSTL mỗi năm, với đa dạng nhóm tuổi và nghề nghiệp.

Nghiên cứu nhằm mục tiêu mô tả đặc điểm người bệnh và kết quả chăm sóc người bệnh TVĐĐ CSTL tại Bệnh viện Thanh Nhàn năm 2022, đồng thời phân tích các yếu tố liên quan đến kết quả chăm sóc. Thời gian nghiên cứu từ tháng 8 đến tháng 12 năm 2022, với 154 người bệnh tham gia. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả chăm sóc điều dưỡng, giảm đau, cải thiện chức năng vận động và chất lượng cuộc sống cho người bệnh TVĐĐ CSTL, góp phần giảm thiểu biến chứng và hạn chế can thiệp ngoại khoa.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các học thuyết điều dưỡng nổi bật như học thuyết Virginia Henderson, nhấn mạnh vai trò điều dưỡng trong việc chăm sóc người bệnh đến khi họ có khả năng tự chăm sóc; học thuyết tự chăm sóc của Orem, tập trung vào khả năng và nhu cầu tự chăm sóc của người bệnh; và học thuyết Newman về phòng ngừa bệnh tật ở ba cấp độ nhằm ngăn ngừa tiến triển và tái phát bệnh. Các khái niệm chính bao gồm: thoát vị đĩa đệm, hội chứng cột sống, hội chứng rễ thần kinh, thang điểm VAS đánh giá đau, thang điểm ODI đánh giá chức năng sinh hoạt hàng ngày, và quy trình chăm sóc điều dưỡng theo Thông tư 31/2021/TT-BYT của Bộ Y tế.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thiết kế theo phương pháp mô tả tiến cứu, thực hiện tại Bệnh viện Thanh Nhàn từ tháng 8 đến tháng 12 năm 2022. Cỡ mẫu là 154 người bệnh TVĐĐ CSTL được chọn toàn thể theo tiêu chuẩn chọn mẫu bao gồm người bệnh trên 18 tuổi, chẩn đoán xác định TVĐĐ CSTL qua lâm sàng và cận lâm sàng, tự nguyện tham gia nghiên cứu. Tiêu chuẩn loại trừ gồm phụ nữ mang thai, người bệnh có chỉ định phẫu thuật hoặc sau phẫu thuật, và các trường hợp có tổn thương thần kinh nặng.

Dữ liệu được thu thập qua bệnh án nghiên cứu, phỏng vấn trực tiếp, thăm khám lâm sàng, và hồ sơ bệnh án. Các công cụ thu thập gồm thang điểm VAS, thang điểm ODI, và các bảng hỏi theo quy định của Bộ Y tế. Phân tích số liệu sử dụng phần mềm SPSS 20 với thống kê mô tả và kiểm định Chi bình phương (χ2) để xác định mối liên quan giữa các biến với mức ý nghĩa p < 0,05. Các biện pháp khống chế sai số bao gồm tập huấn điều tra viên, thiết kế bộ câu hỏi rõ ràng, và kiểm tra dữ liệu kỹ lưỡng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Đặc điểm người bệnh: Nhóm tuổi chiếm tỷ lệ cao nhất là 60-69 tuổi (31,2%), nữ giới chiếm 73,4%, và nhóm nghề nghiệp chủ yếu là lao động khác (68,9%). Có 62,3% người bệnh có tiền sử thoái hóa cột sống thắt lưng, 59,8% có thời gian mắc bệnh từ 6 tháng trở lên, và 76% khởi phát triệu chứng đau từ từ, tăng dần.

2. Vị trí thoát vị: Vị trí thoát vị phổ biến nhất là đĩa đệm L4-L5 (69,5%) và L5-S1 (40,3%).

3. Kết quả chăm sóc đau theo thang VAS: Tỷ lệ người bệnh đau nhiều giảm từ 76,5% ngày nhập viện xuống còn 4,5% sau 10 ngày chăm sóc, trong khi tỷ lệ không đau tăng từ 0% lên 22,7%. Sự khác biệt có ý nghĩa thống kê (p < 0,05).

4. Cải thiện tầm vận động: Hạn chế cúi giảm từ 97,4% xuống 20,8%, hạn chế ngửa giảm từ 100% xuống 57,1%, hạn chế nghiêng bên đau giảm từ 89% xuống 15,6%, và hạn chế xoay bên đau giảm từ 96,8% xuống 9,7% sau 10 ngày chăm sóc (p < 0,05).

5. Cải thiện hội chứng cột sống và rễ thần kinh: Tỷ lệ các dấu hiệu đau cột sống, co cứng cơ cạnh sống, dấu hiệu Schober và Neri dương tính giảm mạnh sau chăm sóc (p < 0,05). Tỷ lệ dấu hiệu Lasegue dương tính giảm từ 86,4% xuống 11,7%, Valleix dương tính giảm từ 94,2% xuống 24%, và bấm chuông dương tính giảm từ 66,9% xuống 9,7%.

6. Chức năng sinh hoạt: Tỷ lệ người bệnh không giảm chức năng sinh hoạt tăng từ 4,6% lên 39,6%, giảm chức năng tối thiểu tăng lên 51,3%, và không còn người bệnh giảm chức năng nhiều sau chăm sóc (p < 0,05).

7. Kết quả chăm sóc chung: 79,9% người bệnh có cải thiện tốt sau chăm sóc, 20,1% cải thiện hạn chế hoặc chưa cải thiện.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy công tác chăm sóc điều dưỡng tại Bệnh viện Thanh Nhàn đã góp phần giảm đau hiệu quả, cải thiện vận động và chức năng sinh hoạt cho người bệnh TVĐĐ CSTL. Tỷ lệ nữ giới mắc bệnh cao hơn nam giới có thể liên quan đến đặc điểm nghề nghiệp và sinh hoạt. Vị trí thoát vị chủ yếu ở L4-L5 và L5-S1 phù hợp với các nghiên cứu quốc tế và trong nước.

Sự giảm đáng kể các triệu chứng đau và hạn chế vận động sau chăm sóc phản ánh hiệu quả của quy trình chăm sóc toàn diện, bao gồm y lệnh thuốc, vật lý trị liệu, chăm sóc dinh dưỡng, và giáo dục sức khỏe. So sánh với các nghiên cứu trước đây, tỷ lệ cải thiện chức năng sinh hoạt và giảm đau tương đồng hoặc cao hơn, chứng tỏ chất lượng chăm sóc tại bệnh viện được duy trì tốt.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ đau theo thang VAS tại các thời điểm T0, T5, T10; biểu đồ đường mô tả sự thay đổi tầm vận động; bảng so sánh tỷ lệ các dấu hiệu lâm sàng trước và sau chăm sóc. Những phát hiện này nhấn mạnh vai trò quan trọng của điều dưỡng trong quản lý và chăm sóc người bệnh TVĐĐ CSTL, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và giảm thiểu biến chứng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo chuyên môn cho điều dưỡng viên: Nâng cao kỹ năng đánh giá, chăm sóc và giáo dục sức khỏe người bệnh TVĐĐ CSTL nhằm cải thiện kết quả chăm sóc, thực hiện trong vòng 6 tháng tới, do Ban Giám đốc Bệnh viện Thanh Nhàn phối hợp với Trường Đại học Thăng Long tổ chức.

2. Xây dựng và áp dụng quy trình chăm sóc chuẩn: Chuẩn hóa quy trình chăm sóc điều dưỡng theo hướng dẫn của Bộ Y tế, tập trung vào chăm sóc giảm đau, phục hồi chức năng và giáo dục sức khỏe, triển khai trong 12 tháng, do khoa Nội và khoa Điều dưỡng thực hiện.

3. Tăng cường vật lý trị liệu và phục hồi chức năng: Đầu tư trang thiết bị và nhân lực vật lý trị liệu, tổ chức các chương trình tập luyện phù hợp cho người bệnh nhằm rút ngắn thời gian điều trị và nâng cao hiệu quả phục hồi, thực hiện trong 1 năm, do phòng Vật lý trị liệu phối hợp khoa Nội.

4. Tăng cường công tác tư vấn, giáo dục sức khỏe: Hướng dẫn người bệnh và gia đình về nguyên nhân, cách phòng ngừa và tự chăm sóc tại nhà, giảm nguy cơ tái phát và biến chứng, triển khai liên tục, do điều dưỡng và bác sĩ phụ trách.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Điều dưỡng viên và nhân viên y tế: Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để nâng cao kỹ năng chăm sóc người bệnh TVĐĐ CSTL, áp dụng quy trình chăm sóc chuẩn và cải thiện kết quả điều trị.

2. Bác sĩ chuyên khoa cột sống và phục hồi chức năng: Tham khảo các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả chăm sóc, từ đó phối hợp hiệu quả với điều dưỡng trong quản lý người bệnh.

3. Nhà quản lý y tế và bệnh viện: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách đào tạo, quy trình chăm sóc và đầu tư trang thiết bị phù hợp nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ.

4. Sinh viên và nghiên cứu sinh ngành điều dưỡng, y học: Là tài liệu tham khảo quý giá về phương pháp nghiên cứu, quy trình chăm sóc và đánh giá kết quả chăm sóc người bệnh TVĐĐ CSTL.

Câu hỏi thường gặp

1. Thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng là gì?
   Thoát vị đĩa đệm CSTL là tình trạng nhân nhầy đĩa đệm thoát ra khỏi vị trí bình thường, chèn ép rễ thần kinh hoặc ống sống, gây đau và hạn chế vận động. Ví dụ, vị trí L4-L5 thường bị thoát vị nhất.

2. Các triệu chứng chính của TVĐĐ CSTL là gì?
   Người bệnh thường có đau thắt lưng, hạn chế vận động, dấu hiệu hội chứng cột sống và rễ thần kinh như Lasegue dương tính, tê bì, dị cảm. Triệu chứng có thể tăng dần theo thời gian.

3. Chăm sóc điều dưỡng có vai trò thế nào trong điều trị TVĐĐ CSTL?
   Chăm sóc điều dưỡng giúp giảm đau, cải thiện vận động, hỗ trợ phục hồi chức năng và giáo dục sức khỏe, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và giảm nguy cơ tái phát.

4. Phương pháp đánh giá mức độ đau và chức năng sinh hoạt được sử dụng trong nghiên cứu?
   Thang điểm VAS được dùng để đánh giá mức độ đau, thang điểm ODI để đánh giá hạn chế chức năng sinh hoạt hàng ngày, giúp theo dõi tiến triển và hiệu quả chăm sóc.

5. Yếu tố nào ảnh hưởng đến kết quả chăm sóc người bệnh TVĐĐ CSTL?
   Tuổi tác, giới tính, thời gian mắc bệnh, mức độ đau và chức năng sinh hoạt là các yếu tố liên quan đến kết quả chăm sóc, trong đó người bệnh lớn tuổi và có thời gian mắc bệnh lâu thường cải thiện chậm hơn.

Kết luận

• Nghiên cứu đã mô tả đặc điểm người bệnh TVĐĐ CSTL tại Bệnh viện Thanh Nhàn với nhóm tuổi chủ yếu từ 60-69, tỷ lệ nữ cao hơn nam, và vị trí thoát vị phổ biến là L4-L5 và L5-S1.
• Kết quả chăm sóc điều dưỡng cho thấy giảm đau rõ rệt, cải thiện vận động và chức năng sinh hoạt sau 10 ngày chăm sóc.
• 79,9% người bệnh có cải thiện tốt, chứng tỏ hiệu quả của quy trình chăm sóc toàn diện và phối hợp liên chuyên khoa.
• Các yếu tố như tuổi, thời gian mắc bệnh và mức độ đau ảnh hưởng đến kết quả chăm sóc, cần được chú ý trong lập kế hoạch chăm sóc cá nhân hóa.
• Đề xuất tăng cường đào tạo, chuẩn hóa quy trình, phát triển vật lý trị liệu và giáo dục sức khỏe nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc trong thời gian tới.

Luận văn khuyến khích các cơ sở y tế và điều dưỡng viên áp dụng kết quả nghiên cứu để cải thiện hiệu quả chăm sóc người bệnh TVĐĐ CSTL, đồng thời mở rộng nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố ảnh hưởng và phương pháp chăm sóc mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Thoát vị đĩa đệm (TVĐĐ) cột sống thắt lưng (CSTL) ngày càng phổ biến trên thế giới và tại Việt Nam. Đây là tình trạng nhân nhầy đĩa đệm di chuyển lệch ra khỏi vị trí ban đầu đĩa đệm [33]. Là bệnh lý liên quan nhiều đến các yếu tố tuổi tác, đặc điểm công việc, giới tính và chế độ sinh hoạt, TVĐĐ CSTL gặp ở nhiều lứa tuổi; tuy nhiên, 30-50 tuổi là nhóm tuổi có tỷ lệ thoát vị đĩa đệm cao nhất, tần suất mắc ở nam thường gấp đôi nữ [49]. Báo cáo của Hiệp hội cột sống Hoa Kỳ năm 2005 cho thấy, tỷ lệ bệnh TVĐĐ CSTL chiếm từ 2-3% dân số.

Đến năm 2011, theo báo cáo của Jordon và cộng sự tại Phần Lan và Ý, con số này vẫn dao động trong khoảng từ 1-3% [49] và là nguyên nhân chính dẫn đến các bệnh liên quan tới đau lưng [52]. Cũng tương tự với báo cáo của Tổ chức Y tế thế giới (WHO - World Health Organization), TVĐĐ CSTL là nguyên nhân chính (tỷ lệ từ 63-73%) gây ra đau CSTL [20]. Tại Việt Nam, Hội Chống đau Hà Nội báo cáo năm 2015 trên 12.136 người ở 48/63 tỉnh/thành phố cả nước ghi nhận tỷ lệ người đã từng đau thắt lưng kiểu hội chứng rễ thần kinh có liên quan đến TVĐĐ CSTL là 27,75% [50]. Một khảo sát tại Bệnh viện Đa khoa Đức Giang trong năm 2017-2018 đã chỉ ra tỷ lệ TVĐĐ CSTL đến khám do đau thắt lưng là 9,5% [11].

TVĐĐ có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng cho người bệnh (NB) do đĩa đệm thoát vị chèn ép tuỷ cổ gây liệt, chèn ép thần kinh vùng thắt lưng cùng gây chứng đại tiểu tiện không tự chủ do rối loạn cơ tròn. Khi bị chèn ép, rễ thần kinh cơ bị teo ở các chi làm sinh hoạt của NB bị ảnh hưởng trầm trọng, thậm chí mất khả năng lao động, đôi khi để lại di chứng tàn phế suốt đời gây suy giảm chất lượng cuộc sống. Có nhiều phương pháp điều trị đã được áp dụng nhằm phục hồi rối loạn thần kinh, giảm nguy cơ tái phát. Khi liệu trình nội khoa không hiệu quả, cần can thiệp ngoại khoa nhằm giải phóng khối thoát vị chèn ép, cải thiện chức năng thần kinh.

Quá trình chăm sóc, điều trị và phục hồi này đòi hỏi NB phải thực hiện và duy trì tư thế, vận động phù hợp với mỗi giai đoạn nhằm cải thiện triệu chứng đau, hạn chế biến chứng và giảm nguy cơ tái phát cũng như hạn chế can thiệp ngoại khoa. Chính vì vậy, công tác Thư viện ĐH Thăng Long 2 chăm sóc điều dưỡng được cho là góp phần tạo nên sự thành công của điều trị ở giai đoạn này. Bệnh viện Thanh Nhàn là một trong những bệnh viện hạng I của thành phố Hà Nội có chức năng điều trị đa chuyên khoa. Hàng năm, bệnh viện tiếp nhận một số lượng lớn các ca NB TVĐĐ CSTL đến khám và điều trị.

Với đặc thù địa bàn nhiều đối tượng NB với nhiều ngành nghề và trình độ văn hoá khác nhau, câu hỏi đặt ra ở đây là NB đến khám và điều trị tại bệnh viện có những đặc trưng như thế nào và hiệu quả của công tác chăm sóc NB TVĐĐ CSTL ra sao? Đâu là yếu tố ảnh hưởng đến kết quả chăm sóc? Chúng tôi tiến hành thực hiện đề tài “Kết quả chăm sóc người bệnh thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng và một số yếu tố liên quan tại Bệnh viện Thanh Nhàn năm 2022” với hai mục tiêu: 1. Mô tả đặc điểm người bệnh và kết quả chăm sóc người bệnh thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng tại bệnh viện Thanh Nhàn năm 2022. Phân tích một số yếu tố liên quan đến kết quả chăm sóc người bệnh thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1.

TỔNG QUAN THOÁT VỊ ĐĨA ĐỆM CỘT SỐNG THẮT LƯNG 1. Khái niệm và phân loại Thoát vị đĩa đệm là tình trạng nhân nhầy đĩa đệm đốt sống thoát ra khỏi vị trí bình thường do đứt rách vòng sợi gây chèn ép vào ống sống hay rễ thần kinh sống. Hướng của thoát vị đĩa đệm có thể ra sau, lệch bên, vào lỗ ghép gây chèn ép rễ, dây thần kinh vùng thắt lưng [6]. Hình ảnh thoát vị đĩa đệm (Nguồn Joanna Blair (2020).

Lower Back Pain & The Herniated Disc) Phân loại theo hướng phát triển của nhân nhầy đĩa đệm, TVĐĐ CSTL chia làm 2 loại: - Thoát vị đĩa đệm ra trước: Nhân nhầy đĩa đệm phát triển ra trước thân đốt sống (ít gặp và không có biểu hiện đau rễ thần kinh). - Thoát vị đĩa đệm ra sau: Nhân nhầy thoát ra sau về phía ống sống, chèn ép vào màng cứng và rễ thần kinh [37]. Thư viện ĐH Thăng Long 4 1. Cơ chế bệnh sinh và sinh lý bệnh Trên thí nghiệm gây lồi đĩa đệm hay thoát vị nhân đệm được tạo ra do lực nén ngang đĩa đệm, các tổn thương đầu tiên khi bao xơ thay đổi về mặt bệnh lý được quan sát thấy ở ngoại biên.

Sự thoái hóa làm mất các cấu trúc bè của bao xơ, nên về phương diện hình ảnh, thoái hóa đĩa đệm thường được ghi nhận là kết hợp với TVĐĐ. Thoát vị đĩa đệm điển hình có thể được hình thành sau khi có một lực tác động lên phía sau bên của bao xơ hoặc sự lặp đi lặp lại các chấn thương nhỏ tác động lên cột sống thắt lưng cùng, hiếm khi gây ra do một chấn thương đơn thuần. Nguy cơ TVĐĐ tăng lên do các tác động rung, chịu lực nén hay giữ nguyên một vị trí kéo dài. Chấn thương cột sống thắt lưng cùng thường làm quá trình TVĐĐ xảy ra nhanh hơn.

Thoái hóa đĩa đệm là một phần của thoái hóa tự nhiên theo tuổi nhưng cũng có thể là hậu quả của tình trạng kém dinh dưỡng, hút thuốc lá, xơ hoá động mạch, những hoạt động liên quan đến nghề nghiệp, di truyền, chấn thương. Thoát vị đĩa đệm cấp tính gây ra bệnh lý đau theo rễ do các chất ở nhân đĩa gây viêm rễ thần kinh, trong đó proteolycan và phospholipases, interleukin 6 và nitric oxide phóng thích từ nhân đệm (chất trung gian, chất gây viêm), được chứng minh có vai trò quan trọng trong sinh bệnh học đau rễ thần kinh [34]. Theo Furman và Yumashev, rễ thần kinh rất nhạy cảm với đau [35]. Khi khối TVĐĐ chèn ép vào bao rễ gây kích thích hoặc kéo căng rễ kèm theo phản ứng viêm xung quanh sẽ làm tổn thương mạch máu và gây phù nề và thiếu máu thứ phát.

Điều này làm cho rễ nhạy cảm với sự va chạm, vì vậy, các rối loạn cảm giác thường xuất hiện trước các rối loạn vận động. Mặc dù phần đĩa đệm thoát vị nằm phía trước rễ và chạm vào các sợi vận động, nhưng do áp lực phản hồi, các sợi cảm giác sẽ bị đè ép vào dây chằng vàng. Đè ép rễ mạn tính dẫn đến xơ hóa bao rễ, lâu ngày gây tổn thương sợi trục, rối loạn dẫn truyền, là hậu quả gây nên liệt các mức độ và rối loạn cảm giác. Ngoài ra, TVĐĐ còn chèn ép hoặc xuyên qua dây chằng dọc sau, nơi có các tận cùng cảm giác đau của dây thần kinh quặt ngược Lucshka, cũng gây ra triệu chứng đau trong hội chứng rễ.

Rách nặng ở vùng chu vi sau bên của bao xơ sẽ tạo 5 nên những lỗ thủng là nơi nhân đĩa đệm bị vỡ sau đó sẽ đi qua. Giảm chiều cao đĩa đệm thường là hậu quả của rách xung quanh bao xơ. Chất proteolycan và nước sẽ thoát qua những đường vòng bao xơ gây nên tình trạng thoái hóa nhân, sau đó sẽ gây giảm chiều cao đĩa đệm. Thoái hóa thân đốt sống và hình thành gai cột sống thường được quan sát thấy ở giai đoạn cuối.

Thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng (Nguồn Frank H. Netter (2013) Atlas giải phẫu người, trang 162) Thư viện ĐH Thăng Long 6 1. Triệu chứng Triệu chứng lâm sàng của TVĐĐ CSTL được biểu hiện bằng hai hội chứng chính là Hội chứng cột sống và Hội chứng rễ thần kinh [15],[24]. Hội chứng cột sống - Đau CSTL có tính chất cơ học, có các điểm đau tại cột sống và cạnh CSTL.

- Có thể gặp biến dạng cột sống như mất đường cong sinh lý, vẹo cột sống. Người bệnh có tư thế vẹo về một bên để chống đau, cơ cạnh cột sống co cứng gây hạn chế tầm vận động của CSTL. Hội chứng rễ thần kinh - Dấu hiệu Lasegue: Góc tạo thành giữa đùi và mặt giường bình thường  700. Đây là dấu hiệu quan trọng và dấu hiệu này còn được sử dụng để theo dõi hiệu quả điều trị.

- Dấu hiệu Bonnet: NB nằm ngửa, gấp cẳng chân vào đùi, vừa ấn đùi vào bụng vừa xoay vào trong. Bonnet dương tính nếu NB xuất hiện đau ở mông hoặc từ mông xuống mặt sau đùi và cẳng chân. - Dấu hiệu Neri: NB đứng thẳng, từ từ cúi xuống để hai ngón tay trỏ chạm đất, xuất hiện đau dọc dây thần kinh hông to, chân đau co gối lại. - Hệ thống điểm đau Valleix dương tính.

Rối loạn cảm giác - Tổn thương rễ L5: Giảm cảm giác mặt ngoài đùi, mặt trước ngoài cẳng chân, mu chân, ngón chân. - Tổn thương S1: Giảm cảm giác mặt sau đùi, mặt sau cẳng chân, bờ ngoài bàn chân. Rối loạn phản xạ gân xương - Tổn thương L4 – L5: Phản xạ gân gối giảm, phản xạ gân gót bình thường. - Tổn thương S1: Phản xạ gân gót giảm hoặc mất, phản xạ gân gối bình thường [36].

Rối loạn vận động - Tổn thương rễ L5: NB không đi được bằng gót chân. - Tổn thương rễ S1: NB không đi được bằng mũi chân. Trương lực cơ Giảm trương lực cơ và teo cơ ở vùng bị tổn thương. Rối loạn thần kinh thực vật Có thể gặp rối loạn bài tiết mồ hôi, nhiệt độ da giảm, phản xạ bài tiết vùng thần kinh hông kém, da, cơ loạn dưỡng, teo [40].

X-quang CSTL thẳng - nghiêng có thể cho biết dấu hiệu TVĐĐ CSTL thông qua hình ảnh hẹp khe liên đốt, kết đặc xương ở mâm đốt sống, gai xương, hẹp lỗ tiếp hợp và biến dạng trục cột sống. Chụp cộng hưởng từ hạt nhân (MRI - Magnetic Resonance Imaging) là phương pháp được áp dụng phổ biến trong chẩn đoán, phương pháp cho biết chính xác vị trí và mức độ TVĐĐ CSTL [15],[24]. Chẩn đoán giai đoạn - Giai đoạn 1 (Giai đoạn đầu): Đau nhẹ vùng thắt lưng từng cơn, sau đó có thể tự hết mà không cần điều trị. - Giai đoạn 2 (Giai đoạn lồi đĩa đệm): Đau lưng cục bộ, đôi khi có kích thích rễ thần kinh.

- Giai đoạn 3 (Giai đoạn TVĐĐ thực thụ): Đau dữ dội theo cơn, kéo dài, hạn chế vận động. Thư viện ĐH Thăng Long 8 1.