phần mở đầu thắt nút ngắn gọn, phần giữa và phần kết thúc tƣơng tự các vở kịch của GB luan an 19 Shaw và Ibsen. Tuy nhiên, Trong khi chờ Godot phá vỡ những sự mong đợi này ở mọi phƣơng diện. Vòng tròn của vở kịch hoàn toàn không theo quy luật thông thƣờng. Sự phát triển cốt truyện theo lối truyền thống nguyên nhân/ hiệu quả bị bỏ rơi trong vở kịch này.
Động thái trong vở kịch mang tính vòng tròn và đối xứng. Hồi hai tƣơng tự nhƣ hồi một. Không có gì xảy ra ngoại trừ cái cây có vài cái lá biểu thị sự trôi đi siêu thực của thời gian‖ [89; 199]. Với bài viết này, tác giả đã chỉ ra đặc điểm cốt truyện của vở kịch nổi tiếng nhất của Samuel Beckett.
Năm 2014, Iain Bailey đề xuất tiếp cận Samuel Beckett thông qua các khái niệm sự hiểu biết và liên văn bản trong bài viết Like a Sweat of Things’: Familiarity, Intertextuality, and Beckett's Bibles (Tựa bài toán khó của những vấn đề: Sự quen thuộc, Liên văn bản, và Những kinh thánh của Beckett) in trong Textual Practice (Thực hành văn bản) tập 28, số 1. Ông viết: ―Sự quen thuộc truyền bá hai quan điểm về thực tiễn phê bình trong nghiên cứu Beckett. Ở trƣờng hợp thứ nhất, đó là tài liệu lƣu trữ khả dĩ tạo ra sự quen thuộc có thể giải thích đƣợc theo kinh nghiệm và cũng tùy thuộc vào tiêu chuẩn của độ chính xác - tùy thuộc vào vấn đề. Trong trƣờng hợp thứ hai, sự quen thuộc là thứ tồn tại trong những khoảng trống nằm giữa sự đánh dấu lƣu trữ.
Sự quen thuộc đƣợc nắm bắt giữa hai vị trí của tính có thể chứng minh đƣợc và tính không thể chứng minh đƣợc, là một khái niệm không dễ để phân tích. Đồng thời, dƣờng nhƣ nó miêu tả điều gì đó hƣớng thẳng đến mối quan hệ của tác giả và bạn đọc với văn bản, vốn có thể đƣợc chứng minh theo cách này hay cách khác, và trong những sự phát triển - nhƣng chỉ tùy thuộc vào một vấn đề. Nhƣ tôi sẽ tranh luận trong bài báo này, sự quen thuộc là một vấn đề gây tranh cãi trong lý thuyết liên văn bản, cũng liên quan đến những hàm ý khi vận dụng vào việc đọc tác phẩm của Beckett‖ [74; 143]. Bên cạnh khuynh hƣớng thứ nhất, so sánh giữa các tác phẩm của Samuel Beckett, còn có khuynh hƣớng thứ hai là so sánh giữa tác phẩm của Samuel Beckett với tác phẩm của các nhà văn khác (đồng đại hoặc lịch đại).
Martin Esslin là nhà phê bình nổi tiếng khi ông khai sinh thuật ngữ Theatre of the Absurd (Kịch phi lý). Trong bài The Theatre of the Absurd (Kịch phi lý) in trong tờ The Tulane Drama Review (Tạp chí Kịch vùng Tulane) tập 4, số 4, 5/1960, ông luan an 20 đã chỉ ra quan điểm của các kịch gia phi lý trong đó có Samuel Beckett. Tác giả viết: ―Tuy nhiên, mỗi nhà văn này [Samuel Beckett, Arthur Adamov, Eugène Ionesco - LTH] lại có quan điểm riêng về sự phi lý: với Beckett đó là tính u sầu, đƣợc tô điểm bởi cảm giác vô vọng sinh ra từ sự vỡ mộng của tuổi già và thói quen tuyệt vọng; Adamov thì tích cực hơn, xông xáo hơn, phàm tục hơn, và thoáng ngụ ý chính trị - xã hội; trong sự phi lý của Ionesco có hƣơng vị riêng phảng phất trò hề bi kịch. Nhƣng tất cả họ đều chia sẻ ý nghĩa sâu sắc về sự cô đơn và đặc tính cố hữu của thân phận con ngƣời‖ [ 92; 4].
Nhận xét của Martin Esslin đã giúp ích cho chúng tôi trong quá trình nghiên cứu để tìm ra đặc trƣng của kịch Samuel Beckett. Năm 1994, từ phân tích một vở kịch tiêu biểu của Samuel Beckett, Liliana Sikorska đã đi đến khái quát đặc trƣng của những vở kịch phi lý với bài The language of Entropy: A pragma-dramatic Analysis of Samuel Beckett's Endgame (Ngôn ngữ của Sự hỗn độn: Phân tích hiện thực kịch trong “Tàn cuộc” của Beckett) in trong Studia Anglica Posnaniensia (Tạp chí Quốc tế Nghiên cứu Văn học tiếng Anh của vùng Posnan) số XXVIII. Tác giả viết: ―Những vở kịch đƣợc viết theo lối kịch phản-hiện thực, bị chi phối bởi logic vốn có của riêng chúng. Phép so sánh chỉ ra giữa kịch truyền thống và kịch phi lý mang lại tình huống mà ở đó hành động đƣợc thay thế gần đây với chuỗi kết nối lỏng lẻo của hình ảnh, căn bản dựa trên hội thoại.
Hành động không bị chi phối bởi luật phát triển logic nên bị tƣớc đi động cơ thúc đẩy. Cũng nhƣ vậy, cốt truyện không tồn tại, do đó, vở kịch chỉ trình diễn những vai chính đƣợc mô tả đại khái. Kịch phi lý mang đậm tính bi quan sau thời hỗn loạn hậu Einstein, thƣờng đƣợc nhận thức trong một giai đoạn dần dần xuống cấp của sự sống và mang tính hiện sinh. Những kịch viết theo quy ƣớc của Kịch phi lý bao gồm các yếu tố sân khấu thuần túy, không có tính văn chƣơng: tính suy xét thƣờng xuyên về nghĩa và việc hiểu nhầm, sự lặp lại nhƣ điệp khúc, cùng với một số hành động rất nguyên thủy, thuộc về nhà hát ca múa nhạc hay gánh xiếc truyền thống hơn là sân khấu‖ [136; 196].
Rick de Villiers trong bài “Of the Same Species”: T. Eliot's Sweeney Agonistes and Samuel Beckett's Waiting for Godot (Về những điểm tương đồng: “Sweeney nhập cuộc chiến” của T. Eliot và “Trong khi chờ Godot” của Beckett) luan an 21 đăng trên tạp chí English Studies in Africa (Nghiên cứu tiếng Anh ở Châu Phi) tập 55 số 2 năm 2012, đã tìm ra điểm tƣơng đồng giữa hai tác phẩm Sweeney nhập cuộc chiến và Trong khi chờ Godot. Ông viết: ―Thật không thể không nghĩ rằng Beckett sẽ đồng ý với nhận định này.
Trong vở kịch khi mà việc suy nghĩ, cân nhắc rất cẩn trọng thì tiêu đề (Bi hài kịch hai hồi) dƣờng nhƣ đƣợc nhấn mạnh đến kỳ lạ. Và lúc này, đó là một tên gọi chống lại định nghĩa, một thể loại đi ngƣợc lại mầm mống của thể loại, một hình thái không có giới hạn. Cả hai vở kịch dẫu đều là những nghiên cứu về tình trạng trì trệ nhƣng chúng đã đập vỡ thói quen trải nghiệm và sự mong đợi trong nghệ thuật của chúng ta. Ở bài viết này, hai phƣơng diện đƣợc bàn đến (triết lý của nghệ sỹ về căn nguyên tội lỗi và sử dụng kết thúc mơ hồ) cùng phá vỡ và nới lỏng mặc định am hiểu kiến thức vốn sẵn có ở khán giả và độc giả.
Những việc trƣớc đây đƣợc hứa nhƣng không bao giờ thực hiện. Những cuộc hẹn đã lên lịch nhƣng chẳng bao giờ thành. Và thông qua những tâm trạng thất vọng này, chúng ta bị từ chối đƣợc có niềm an ủi của ngày mai. (…) Mặc dù vậy, Sweeney nhập cuộc chiến và Trong khi chờ Godot là liều thuốc giảm đau cho thói quen có hại cả trong nghệ thuật và cuộc sống.
Với thành tựu riêng biệt còn nguyên đó, chúng đều là những hình thái tƣơng đồng‖ [90; 26]. Nhận định của Rick de Villiers đã cho chúng ta thấy dụng ý sáng tác của Samuel Beckett khi gọi tên kịch của mình là bi - hài kịch, đồng thời, tác giả ghi nhận tác động của kịch Samuel Beckett đối với thẩm mỹ của ngƣời tiếp nhận. Mehmet Akif Balkayav lại so sánh hai vở kịch của hai nhà viết kịch phi lý Trong khi chờ Godot (Samuel Beckett) và Tiệc sinh nhật (Harold Pinter) trong bài viết The meaninglessness of Life in Samuel Beckett’s “Waiting for Godot” and Harold Pinter’s “The Birthday Party”(Sự vô nghĩa của cuộc đời trong “Trong khi chờ Godot” của Samuel Beckett và “Tiệc sinh nhật” của Harold Pinter) đăng trong The Criterion: An International Journal in English (Tiêu chuẩn: Tạp chí Quốc tế bằng tiếng Anh), tập 4 năm 2013. Tác giả nhận thấy: ―Cả hai vở kịch Trong khi chờ Godot và Tiệc sinh nhật - giống nhƣ nhiều vở kịch phi lý khác - thể hiện trạng thái tồn tại vô nghĩa của con ngƣời và tiếp cận một cách logic với trạng thái này.
Con ngƣời cô đơn trong thế giới này và anh/cô ta là kiếp ngƣời tàn, bị ép buộc phải sống luan an 22 ở đó. Con ngƣời không hòa nhịp với thế giới. Một trong những nguyên tắc của kịch phi lý là phản ánh sự không hòa hợp bằng cách tạo ra sự không hài hòa trên sân khấu. Không có vở kịch nào đề xuất giải pháp khác cho điều kiện sống tốt hơn.
Ngƣợc lại, nó nhấn mạnh rằng con ngƣời bị ép buộc phải sống trong điều kiện tồi tệ, do đó, có thể nói rằng cả hai vở kịch đều cố gắng phản ánh mối quan hệ giữa những yêu cầu phi lý của con ngƣời và tính phi lý của thế giới‖ [72; 2]. Tác giả đã gọi tên đƣợc bản chất con ngƣời trong thế giới kịch Samuel Beckett. Điều này giúp ích cho chúng tôi trong quá trình nghiên cứu kết cấu kịch của nhà văn này, đặc biệt là nhận diện đƣợc đặc trƣng nhân vật của Samuel Beckett trong mối liên hệ với thế giới và với chính nó. Năm 2013, trong công trình Beyond the Suffering of Being: Desire in Giacomo Leopardi and Samuel Beckett (Bên kia Nỗi chịu đựng của Tồn tại: Ước muốn của Giacomo Leopardi và Samuel Beckett), Roberta Cauchi-Santoro đã nhận xét: ―Beckett cũng thƣờng bị gán cho cụm từ về hƣ vô (một cách chính đáng).
Mặc dù hƣ vô đứng ở trung tâm trong tác phẩm của ông, tuy nhiên, Beckett kịch liệt bác bỏ danh hiệu nhà hƣ vô chủ nghĩa: Tôi hoàn toàn không hiểu tại sao mọi người gọi tôi là nhà hư vô chủ nghĩa. Chẳng có cơ sở gì về điều đó cả‖ [86,67]. Khi phân tích bức thƣ nổi tiếng của Samuel Beckett gửi Axel Kaun, ngƣời viết cho rằng: ―Trong lá thƣ này, Beckett nêu rõ lý lẽ về việc phủ nhận của nghệ thuật, và cùng với đó là ngôn ngữ, thông qua chính ngôn ngữ để tiếp cận với những vấn đề (hoặc hư không) sau nó… để đào một cái hố sau một cái hố khác trong đó cho đến khi điều ẩn giấu phía sau trở thành một cái gì đó hoặc không là cái gì cả bắt đầu xuyên thấm qua. Điều ẩn giấu phía sau, dù là một cái gì đó hoặc không là cái gì cả, đều đƣợc bộc lộ khi cuộc sống (hay thói quen) bị ngắt quãng.
Điều này dẫn chúng ta quay lại sự hiểu thấu vào bên trong nỗi chịu đựng của sự tồn tại, nếu thiếu điều đó, không thể có nghệ thuật nào. Trong tác phẩm của riêng Beckett, tính bất khả của hƣ không vì thế cần đƣợc suy ngẫm trong mối liên hệ không phải với chủ nghĩa hƣ vô mà với sự xuất hiện tất yếu của cả hƣ vô và mặt tƣơng ứng của nó: cái vô hạn‖ [86; 68].