CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XĐKQKD TRONG DOANH NGHIỆP KINH DOANH THƯƠNG MẠI Từ năm 2016 trở về trước Công ty Cổ phần Quỳnh Phúc áp dụng chế độ kế toán theo QĐ 48/2006/QĐ-BTC ngày 20/3/2016. Từ ngày 1/1/2017 Công ty áp dụng theo TT 133/2016/TT-BTC ngày 26/8/2016. Cơ sở lý luận này trình bày theo TT 133/2016/TT- BTC ngày 26/8/2016. Một số vấn đề chung về công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp thương mại.
Khái niệm và đặc điểm cơ bản về hoạt động kinh doanh thương mại. Bán hàng là quá trình thực hiện trao đổi thông qua các quan hệ mua bán, trong đó doanh nghiệp thực hiện chuyển giao sản phẩm hàng hóa cho khách hàng còn khách hàng trả cho doanh nghiệp khoản tiền tương ứng với giá bán sản phẩm, hàng hóa theo giá thỏa thuận hay giá quy định. Bán hàng là quá trình chuyển giao quyền sở hữu hàng hóa giữa người mua và doanh nghiệp, doanh nghiệp thu tiền về hoặc được quyền thu tiền. Xác định kết quả kinh doanh là việc so sánh giữa chi phí doanh nghiệp đã bỏ ra và thu nhập kinh doanh thu về trong kỳ.
Nếu thu nhập lớn hơn chi phí thì kết quả bán hàng là lãi, thu nhập trong kỳ nhỏ hơn chi phí thì kết quả bán hàng là lỗ. Kết quả kinh doanh là chỉ tiêu kinh tế tổng hợp quan trọng phản ánh kết quả kinh doanh trong kỳ của doanh nghiệp và phần mà doanh nghiệp nhận được sau một kỳ hoạt động. Quá trình bán hàng ở các doanh nghiệp nói chung và doanh nghiệp thương mại nói riêng có những đặc điểm chính sau đây: - Có sự trao đổi thỏa thuận giữa người mua và người bán, người bán đồng ý bán người mua đồng ý mua, họ trả tiền hoặc chấp nhận trả tiền. - Có sự thay đổi quyền sở hữu về hàng hóa: người bán mất quyền sở hữu, 5 người mua có quyền sở hữu về hàng hóa đã mua bán.
Trong quá trình tiêu thụ hàng hóa, các doanh nghiệp cung cấp cho khách hàng một khối lượng hàng hóa và nhận lại của khách hàng một khoản gọi là doanh thu bán hàng. Số doanh thu này là cơ sở để doanh nghiệp xác định kết quả kinh doanh của mình. Vai trò và nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh. Vai trò: Bán hàng và xác định kết quả kinh doanh có vai trò vô cùng quan trọng đối với doanh nghiệp thương mại.
Đối với bản thân doanh nghiệp bán được hàng thì mới có thu nhập để bù đắp những chi phí bỏ ra, có điều kiện để mở rộng hoạt động kinh doanh, nâng cao đời sống của người lao động, tạo nguồn tích lũy cho nền kinh tế quốc dân. Việc xác định chính xác kết quả bán hàng là cơ sở xác định chính để xác định hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp đối với nhà nước thông qua việc nộp thuế, phí, lệ phí vào ngân sách nhà nước; xác định cơ cấu chi phí hợp lý và sử dụng có hiệu quả cao số lợi nhuận thu được, giải quyết hài hòa giữa các lợi ích kinh tế: nhà nước, tập thể, tổ chức và các cá nhân người lao động. Kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh là phần hành kế toán quan trọng trong kế toán của doanh nghiệp thương mại. Phần hành này cung cấp các thông tin chủ yếu phục vụ cho việc lập báo cáo tài chính, đặc biệt là báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh.
Từ những thông tin kế toán tài chính được cung cấp giúp cho nhà quản trị có thể đánh giá được một cách tương đối, đồng bộ hiệu quả hoạt động tổ chức kinh doanh cũng như xu hướng phát triển của doanh nghiệp, làm cơ sở cho việc hoạch định các chính sách ngắn và dài hạn phù hợp để đạt được mục tiêu cuối cùng. Nhiệm vụ: Để đáp ứng được yêu cầu quản lý quá trình bán hàng và xác định kết quả kinh doanh, kế toán có những nhiệm vụ chủ yếu sau đây: 6 - Phản ánh và ghi chép đầy đủ, chính xác, kịp thời tình hình hiện có và sự biến động của từng loại hàng hóa theo chỉ tiêu số lượng, chất lượng, chủng loại và giá trị. - Phản ánh và ghi chép đầy đủ, kịp thời và chính xác các khoản doanh thu, các khoản giảm trừ doanh thu và chi phí của từng hoạt động trong doanh nghiệp, đồng thời theo dõi và đôn đốc các khoản phải thu khách hàng. - Phản ánh và tính toán chính xác kết quả từng hoạt động, giám sát tình hình thực hiện nghĩa vụ đối với Nhà nước và tình hình phân phối kết quả hoạt động.
- Cung cấp đầy đủ thông tin kế toán phục vụ cho việc lập báo cáo tài chính và định kỳ phân tích hoạt động kinh tế liên quan đến quá trình bán hàng, xác định và phân phối kết quả kinh doanh. Để thực hiện tốt nhiệm vụ trên, kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh cần chú ý: - Xác định đúng thời điểm tiêu thụ để kịp thời lập báo cáo bán hàng và phản ánh doanh thu. Báo cáo thường xuyên, kịp thời tình hình bán hàng và thanh toán với khách hàng chi tiết theo từng hợp đồng kinh tế nhằm giám sát chặt chẽ hàng hóa bán ra, đôn đốc thanh toán, nộp tiền bán hàng vào quỹ. - Các chứng từ ban đầu phải đầy đủ, hợp pháp, hợp lý, hợp lệ.
Tổ chức hệ thống chứng từ ban đầu và trình tự luân chuyển chứng từ hợp lý, khoa học, tránh sự trùng lặp, bỏ sót, chậm trễ. - Xác định và tập hợp đúng, đầy đủ giá vốn, chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp phát sinh trong kỳ. Phương thức bán hàng và phương thức thanh toán trong doanh nghiệp thương mại. Các phương thức bán hàng.
Quá trình lưu chuyển hàng hóa trong doanh nghiệp thương mại được thực hiện theo 2 phương thức là bán buôn và bán lẻ: 7 Phương thức bán buôn: Bán buôn là phương thức bán hàng theo lô hoặc bán với số lượng lớn, hàng hóa được bán cho các đối tượng như các tổ chức bán lẻ, các tổ chức sản xuất, kinh doanh, xuất khẩu,…và giá cả tùy thuộc vào khối lượng hàng bán, phương thức thanh toán. Bán buôn hàng hóa được thể hiện theo hai phương thức: Bán buôn qua kho và bán buôn vận chuyển thẳng. - Bán buôn qua kho: Là hình thức bán hàng được xuất từ kho của doanh nghiệp. Vì hàng hóa tiêu thụ được dự trữ trong kho nên khi doanh nghiệp áp dụng hình thức bán hàng này cần có kế hoạch dự trữ đầy đủ, bảo quản tốt hàng hóa đồng thời áp dụng kịp tiến độ giao hàng, giảm thiểu những chi phí không đáng có.
Bán buôn qua kho gồm 2 hình thức: giao hàng trực tiếp và chuyển hàng. - Bán buôn vận chuyển thẳng: Là hình thức mà hàng được giao bán ngay từ khâu mua không qua kho của doanh nghiệp. Bán buôn vận chuyển thẳng bao gồm: bán hàng vận chuyển thẳng có tham gia thanh toán và bán hàng vận chuyển thẳng không thanh toán. Phương thức bán lẻ: Là việc trực tiếp bán hàng cho người tiêu dùng cuối cùng hoặc cho các tổ chức kinh tế mang tính chất tiêu dùng.
Bán lẻ bao gồm các hình thức sau: - Bán hàng thu tiền tại chỗ: Nhân viên bán hàng trực tiếp thu tiền và giao hàng cho khách hàng. Hình thức này thường áp dụng cho các cửa hàng có quy mô nhỏ, công tác kế toán bán hàng đơn giản. - Bán hàng thu tiền tập trung: Tại điểm bán hàng, nhân viên bán hàng và nhân viên thu ngân thực hiện độc lập chức năng bán hàng và chức năng thu tiền. Nhân viên bán hàng có nhiệm vụ kiểm kê hàng hóa, lập báo cáo bán hàng.
Nhân viên thu ngân có nhiệm vụ thu tiền, lập báo cáo nộp tiền. Hai nhân viên này phải đối chiếu nhau, sau đó giao cho kế toán bán hàng ghi sổ các nghiệp vụ bán hàng trong ngày. Hình thức này áp dụng cho các cửa hàng có quy mô lớn. 8 Phương thức bán hàng tự động: Bán hàng tự động là hình thức bán lẻ hàng hoá mà trong đó các doanh nghiệp thương mại sử dụng các máy bán hàng tự động chuyên dùng cho một hoặc một vài loại hàng hoá nào đó đặt ở các nơi công cộng.
Khách hàng sau khi bỏ tiền vào máy, máy sẽ tự động đẩy hàng ra cho người mua. Các phương thức thanh toán. Để thuận tiện trong kinh doanh và tạo điều kiện thuận lợi cho khách hàng khi mua hàng, trong các doanh nghiệp thường đa dạng các phương thức thanh toán. Điển hình là 2 phương thức thanh toán: .Thanh toán ngay Là hình thức thanh toán bằng tiền mặt hoặc chuyển khoản qua ngân hàng.
Theo phương thức thanh toán này, khách hàng trả tiền trực tiếp hoặc chuyển khoản cho đơn vị bán hàng ngay sau khi mua hàng hoặc ngay khi nhận được hàng theo quy định của doanh nghiệp.Thanh toán sau Theo phương thức này, doanh nghiệp bán hàng cho khách hàng nợ tiền hàng trong một thời gian được thỏa thuận giữa hai bên. Sau khi hết thời gian được nợ, khách hàng phải trả tiền cho doanh nghiệp hoặc có thể thanh toán bù trừ trong trường hợp đối tượng mua hàng vừa là khách hàng vừa là nhà cung cấp. Công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp thương mại. Kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ.
Khái niệm: Doanh thu bán hàng là toàn bộ số tiền thu được hoặc sẽ thu được từ các hoạt động giao dịch như bán sản phẩm, hàng hóa. Doanh thu bao gồm tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp đã thu được hoặc sẽ thu được. Các khoản thu hộ bên thứ ba không phải là nguồn lợi ích 9 kinh tế, không làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp sẽ không được coi là doanh thu. Các chứng từ kế toán sử dụng: - Hóa đơn giá trị gia tăng (GTGT), báo cáo bán hàng, - Phiếu thu, phiếu chi, giấy báo có, giấy báo nợ,… 1.
Tài khoản sử dụng: Tài khoản 511 – “Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ ”. Tài khoản này dùng để phản ánh tổng số doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ mà doanh nghiệp đã thực hiện đươc trong một kỳ kế toán. Kết cấu tài khoản này như sau: Bên Nợ: - Số thuế phải nộp (thuế TTĐB, thuế XK, thuế GTGT – nếu tính theo phương pháp trực tiếp) tính trên doanh số bán trong kỳ, các khoản giảm trừ doanh thu, kết chuyển số doanh thu thuần về tiêu thụ. Bên Có: - Tổng số doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ phát sinh trong kỳ.