CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN HỆ THỐNG PHUN XĂNG 1. Tổng quan hệ thống phun xăng Hệ thống nhiên liệu đầu tiên của động cơ xăng là hệ thống nhiên liệu sử dụng bộ chế hòa khí. Trong xe máy ta hay gọi là Bình xăng con á.
Bộ chế hòa khí của xe ô tô thìphức tạp hơn rất nhiều so với bộ chế hòa khí trên xe máy. Do điều kiện hoạt động của ôtô phải được đáp ứng hơn rất nhiều so với xe máy. Ví dụ, hệ thống nhiên liệu động cơ ôtô sẽ phải đáp ứng được lượng nhiên liệu phù hợp khi ta tăng tốc, khi chạy ở chế độ toàntải hay khi chạy không tải sẽ phải có mạch nhiên liệu khác phù hợp với chế độ tải đó. Chính vì quá nhiều mạch nhiên liệu như vậy dẫn đến cấu tạo của bộ chế hòa khí trên ô tô rất phức tạp và việc sửa chữa cũng rất khó khăn.
Anh em nào sửa chữa bộ chế hòa khí xe ô tô sẽ thấu hiểu nỗi đau này. Bên cạnh đó, Bộ chế hòa khí xe ô tô thay đổi mạch nhiên liệu hầu như hoàn toàn dựa vào chi tiết cơ khí. Mà các chi tiết cơ khí lâu ngày sẽ bị mài mòn chính vì thế ta phải bảo trì và bảo dưỡng thường xuyên bộ chế hòa khí trên ô tô. Đồng thời, các mạch được điều khiển theo các chi tiết cơ khí sẽ gây ra độ trễ nhất định và định lượng nhiên liệu cũng không chính xác được theo các trạng thái vận hành của người lái nên hầu như động cơ sử dụng hệ thống nhiên liệu bộ chế hòa khíthường khá hao nhiên liệu so với các thế hệ hệ thống nhiên liệu tiếp theo.
Chính vì thế, hiện nay hầu như 100% ô tô chạy trên đường đều không còn sử dụng bộ chế hòa khí cho ô tô nữa mà thay vào đó là các công nghệ hiện đại như EFI, GDI.2 Nhiệm vụ, yêu cầu, phân loại hệ thống phun xăng.1 Nhiệm vụ của hệ thống phun xăng Hệ thống phun xăng có nhiệm vụ cung cấp nhiên liệu để cho động cơ hoạt động, hệ thống phun xăng phải cung cấp chính xác lượng xăng và thời điểm phun để động cơ hoạt động hoàn hảo nhất.2 Yêu cầu của hệ thống phun xăng Lượng nhiên liệu cung cấp cho động cơ phải chính xác để động cơ hoạt động tốt nhất và tiết kiệm nhiên liệu. Nhiên liệu cung cấp tới kim phun phải sạch và không chứa cặn bẫn. Thời điểm phun được tính toán để động cơ đạt công suất tốt nhất. Tiết kiệm nhiên liệu.
Có tuổi thọ cao, chi phí bảo dưỡng sửa chửa thấp. 1 Luận Văn Tốt Nghiệp SVTH: Đinh Diệp Đức Vinh Có kết cấu nhỏ gọn, bền bỉ, dễ bảo dưỡng sửa chữa. Hỗn hợp nhiên liệu khi phun vào xy lanh phải tơi và có từng tỷ lệ A/F khác nhau tùy vào từng chế độ làm việc của động cơ. Lượng nhiên liệu cung cấp vào từng xy lanh phải như nhau.3 Phân loại hệ thống phun xăng.
Tùy theo các cách phân loại khác nhau thì chúng ta sẽ phân chia hệ thống phun xăng thành các loại khác nhau 1.1 Phân loại theo điểm phun. Hệ thống phun xăng đơn điểm (phun một điểm): Kim phun đặt ở cổ ống góp hút chung Cho toàn bộ các xi lanh của động cơ, bên trên bướm ga. Hệ thống phun xăng đa điểm (phun đa điểm): mỗi xy lanh của động cơ được bố trí 1 vòi phun phía trước xupáp nạp.2 Phân loại theo phương pháp điều khiển kim phun. Phun xăng điện tử: Được trang bị các cảm biến để nhận biết chế độ hoạt động của động cơ (các sensors) và bộ điều khiển trung tâm (computer) để điều khiển chế độ hoạt động của động cơ ở điều kiện tối ưu nhất.
Phun xăng thủy lực: Được trang bị các bộ phận di động bởi áp lực của gió hay của nhiên liệu. Điều khiển thủy lực sử dụng cảm biến cánh bướm gió và bộ phân phối nhiên liệu để điều khiển lượng xăng phun vào động cơ. Có một vài loại xe trang bị hệ thống này. Phun xăng cơ khí: Được điều khiển bằng cần ga, bơm cơ khí và bộ điều tốc để kiểm soát số lượng nhiên liệu phun vào động cơ.3 Phân loại theo thời điểm phun xăng.
Hệ thống phun xăng gian đoạn: đóng mở kim phun một cách độc lập, không phụ thuộc vào xupap. Loại này phun xăng vào động cơ khi các xupap mở ra hay đóng lại. Hệ thống phun xăng gián đoạn còn có tên là hệ thống phun xăng biến điệu. Hệ thống phun xăng đồng loạt: Là phun xăng vào động cơ ngay trước khi xupap nạp mở ra hoặc khi xupap nạp mở ra.
Áp dụng cho hệ thống phun dầu. Hệ thống phun xăng liên tục: Là phun xăng vào ống góp hút mọi lúc. Bất kì lúc nào động cơ đang chạy đều có một sô xăng được phun ra khỏi kim phun vào động cơ. Tỉ lệ hòa khí được điều khiển bằng sự giảm áp suất nhiên liệu tại các kim phun.
Do đó lưu lượng phun ra cũng được giảm theo. 2 Luận Văn Tốt Nghiệp SVTH: Đinh Diệp Đức Vinh 1.4 Phân loại theo mối quan hệ giữa các kim phun Phun theo nhóm đơn: Hệ thống này, các kim phun được chia thanh 2 nhóm bằng nhau và phun luân phiên. Mỗi nhôm phun một lần vào một vòng quay trục khủy. Phun theo nhóm đôi: Hệ thống này, các kim phun cũng được chia thanh 2 nhóm bằng nhau và phun luân phiên.
Phun đồng loạt: Hệ thống này, các kim phun đều phun đồng loạt vào mỗi vòng quay trục khủy. Các kim được nối song song với nhau nên ECU chỉ cần ra một lệnh là các kim phun đều đóng mở cùng lúc. Phun theo thứ tự: hệ thống này, mỗi kim phun một lần, cái này phun xong tới cái kế tiếp. Hệ thống phun xăng điện tử EFI 1.Khái niệm Hệ thống phun xăng điện tử là hệ thống cung cấp xăng bằng cách dùng vòi phun xăng phun cưỡng bức bằng thiết bị điều khiển điện tử (EFI- Electronic Fuel Injection ).
Hệ thống phun xăng điện tử EFI sử dụng các cảm biến khác nhau để phát hiện tình trạng khác nhau của động cơ và điều kiện chạy xe. Và ECU động cơ tính toán lượng phun nhiên liệu tối ưu, cung cấp xăng cho các vòi phun xăng chính.1 Sơ đồ kết cấu cơ bản của hệ thống EFI 3 Luận Văn Tốt Nghiệp SVTH: Đinh Diệp Đức Vinh 1. Ưu điểm Hệ thống phun xăng có nhiều ưu điểm hơn bộ chế hòa khí là: - Dùng áp suất làm tơi xăng thành những hạt bụi sương hết sức nhỏ. - Phân phối hơi xăng đồng đều đến từng xy lanh một và giảm thiểu xu hướng kích nổ bởi hòa khí loãng hơn.
- Động cơ chạy không tải êm dịu hơn. - Tiết kiệm nhiên liệu nhờ đều khiển được lượng xăng chính xác, bốc hơi tốt, phân phối xăng đồng đều. - Giảm được các khí thải độc hại nhờ hòa khí loãng. 6) Mômen xoắn của động cơ phát ra lớn hơn, khởi động nhanh hơn, xây nóng máy nhanh và động cơ làm việc ổn định hơn.
- Tạo ra công suất lớn hơn, khả năng tăng tốc tốt hơn do không khí có họng khuếch tán gây cản trở như động cơ chế hòa khí. - Hệ thống đơn giản hơn bộ chế hòa khí điện tử vì không cần đến cánh | bướm gió khởi động, không cần các vít hiệu chỉnh. Gia tốc nhanh hơn nhờ xăng bốc hơn tốt hơn lại được phân vào xy lanh tận nơi. - Đạt được tỷ lệ hòa khí dễ dàng và tỷ lệ hòa khí tối ưu cho động cơ.
- Giảm bớt được các hệ thống chống ô nhiễm môi trường. Nhược điểm Nhược điểm của hệ thống phun xăng điện tử so với chế hòa khí là: để hoạt động bình thường, EFI cần rất nhiều thông số như góc quay và tốc độ trục khuỷu, lưu lượng khí nạp, nhiệt độ khí nạp, nhiệt độ nước làm mát, tỷ lệ hỗn hợp, nồng độ oxy ở khí thải.Những số liệu này được thu thập từ các cảm biến đặt khắp nơi trong động cơ. Chẳng hạn như cảm biến phát hiện nồng độ oxy dư trong khí thải quá lớn, bộ điều khiểntrung tâm (ECU) sẽ ra lệnh cho hệ thống bươm xăng ít đi, để sao cho nhiên liệu luôn cháy hết. Do cần quá nhiều thông số để tối ưu hóa quá trình phun nhiên liệu nên EFI rất 4 Luận Văn Tốt Nghiệp SVTH: Đinh Diệp Đức Vinh dễ gặp sự cố.
Chỉ cần một cảm biến nào đó hoạt động không bình thường, gửi sai thông tin sẽ ảnh hưởng tới toàn bộ hệ thống. Nếu cảm biến “chết” hoặc thiết bị nào đó hỏng, thông số mà nó chịu trách nhiệm sẽ không tồn tại và ECU sẽ báo lỗi lên đồng hồ “check engine”. Ngoài ra trong quá trình phun, nếu chất lượng nhiên liệu không tốt, bộ lọc làm việc không hiệu quả sẽ rất dễ dẫn tới kim phun bị tắc, đóng cặn. Khi kim bị tắc, lượng xăngcung cấp không đủ theo nhu cầu thực tế nên xe yếu và thường xuyên chết máy.
Những yếu tố khác ảnh hưởng tới hoạt động của kim phun còn có thể dòng điện không đáp ứngyêu cầu.4 Hệ thống phun xăng trực tiếp GDI, ưu , nhược điểm, cấu tạo và nguyên lí hoạt động hệ thống phun xăng GDI 1.1 Ưu điểm hệ thống phun xăng GDI Điểm nhấn của hệ thống phun xăng trực tiếp này là thay vì phun ở ngay cửa nạp, GDI lại phun nhiên liệu trực tiếp vào bên trong xilanh với áp suất cao. Trong kỳ nạp, chỉ có không khí vào bên trong trong xi lanh thông qua xupap nạp. Điều đó đảm bảo cho việc điều khiển quá trình phun đốt tốt hơn , có thể cung cấp nhiên liệu muộn hơn trong kỳ nén khi mà xupap đã đóng lại. Ở hệ thống phun xăng trực tiếp, ECU điều chỉnh kim phun làm việc với nhiều chế độ phun khác nhau từ đó làm giảm lượng nhiên liệu tiết kiệm chi phí.
Nhược điểm hệ thống phun xăng GDI Giá thành cao Có cấu tạo phức tạp, có độ nhạy cảm cao và yêu cầu cao đối với chất lượng xăng và không khí, khó sửa chữa và bảo dưỡng. Do nhiên liệu được phun vào buồng đốt nên đòi hỏi áp suất phun phải lớn hơn rất nhiều so với kiểu phun trên đường ống nạp, kết cấu kim phun phải đáp ứng được điều kiện khắc nghiệt của buồng cháy, hệ thống điều khiển phun phức tạp hơn nhiều.Vật liệu sử dụng làm piston và xi lanh phải có độ bền cao, do nhiệt sinh ra trong quá trình cháy cao hơn rất nhiều.3 Cấu tạo cơ bản hệ thống GDI Cấu tạo của hệ thống phun xăng trực tiếp GDI gồm hai phần thấp áp và cao áp. Chúng có sự tương quan, hỗ trợ lẫn nhau trong quá trình hoạt động.