CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ HỆ THỐNG PHANH 1.1 Yêu cầu, phân loại của hệ thống phanh 1.1 Yêu cầu Hệ thống phanh là một trong các bộ phận quan trọng của xe ô tô đảm nhận chức năng an toàn chủ động, cần đảm bảo các yêu cầu sau đây: - Có hiệu quả phanh cao nhất ở tất cả các bánh xe trong tất cả các trường hợp. - Hoạt động êm dịu nhẹ nhàng để đảm bảo cường độ lao động của người lái. - Có độ nhạy cao để thích ứng nhanh với các trường hợp khẩn cấp, nguy hiểm. - Đảm bảo độ phân bố momen phanh trên các bánh xe phải theo nguyên tắc sử dụng hoàn toàn trọng lượng bám khi phanh với mọi cường độ.
- Không có hiện tượng tự xiết. - Thoát nhiệt tốt. - Có hệ số ma sát ϻ cao và ổn định. - Giữ được tỉ lệ thuận giữa lực tác dụng lên bàn đạp phanh và lực phanh sinh ra ở cơ cấu phanh.
- Có độ tin cậy, độ bền và tuổi thọ cao. - Bố trí hợp lý để dễ dàng điều chỉnh chăm sóc và bảo dưỡng, sửa chữa `.2 Phân loại hệ thống phanh 1.1 Phân loại theo công dụng - Theo công dụng của hệ thống phanh được chia thành các loại sau: + Hệ thống phanh chính (phanh chân). 1 Luận Văn Tốt Nghiệp SVTH: Trần Quang Tuyên + Hệ thống phanh dừng (phanh tay) + Hệ thống phanh chậm dần (phanh bằng động cơ, thủy lực hoặc điện tử) 2 Luận Văn Tốt Nghiệp SVTH: Trần Quang Tuyên 1.2 Theo kết cấu của cơ cấu phanh - Theo kết cấu của cơ cấu phanh hệ thống phanh được chia thành hai loại như sau: + Hệ thống phanh với cơ cấu phanh guốc. + Hệ thống phanh với cơ cấu phanh đĩa.3 Theo dẫn động phanh - Theo dẫn động phanh, hệ thống phanh được chia ra: + Hệ thống phanh dẫn động cơ khí.
+ Hệ thống phanh dẫn động thủy lực. + Hệ thống phanh dẫn động khí nén. + Hệ thống phanh dẫn động khí nén - thủy lực. + Hệ thống phanh dẫn động có cường hóa.
3 Luận Văn Tốt Nghiệp SVTH: Trần Quang Tuyên 1.4 Theo khả năng điều chỉnh momen phanh ở cơ cấu phanh - Theo khả năng điều chỉnh momen phanh ở cơ cấu phanh chúng ta có hệ thống phanh với bộ điều hòa lực phanh.5 Theo khả năng chống bó cứng bánh xe khi phanh - Theo khả năng chống bó cứng bánh xe khi phanh chúng ta có hệ thống phanh với bộ chống hãm cứng bánh xe (hệ thống ABS).2 Đặc điểm của các loại hệ thống phanh thường dùng trên ô tô 1.1 Hệ thống phanh dẫn động cơ khí.1 Cấu tạo Hình1.1 : Sơ đồ hệ thống phanh dẫn động cơ khí 1- Tay phanh 2- Thanh dẫn 3- Con lăn dây cáp 4- Dây cáp 5- Trục 6- Thanh kéo 7- Thanh cân bằng 8,9- Dây cáp dẫn động phanh 10- Gía 11, 13- Mâm phanh 12 - Xilanh phanh bánh xe 1.2 Nguyên lí làm việc - Khi tác dụng một lực vào cần điều khiển (1) được di truyền qua dây cáp dẫn đến đòn cân bằng (7) có tác dụng chia đều lực dẫn động đến các guốc phanh, vị trí của cần phanh tay (1) được định vị bằng cá hãm trên thanh răng (2). 4 Luận Văn Tốt Nghiệp SVTH: Trần Quang Tuyên - Ưu điểm: có độ tin cậy cao, độ cứng vũng dẫn động không thay đổi khi phanh làm việc lâu dài. - Nhược điểm: hiệu suất truyền lực không cao, thời gian phanh lớn.2 Hệ thống phanh dẫn động thủy lực 1.1 Cấu tạo chung của hệ thống phanh thủy lực Hình1.2 : Sơ đồ hệ thống phanh dẫn động thủy lực 1- Bàn đạp phanh 2- Cán đẩy 3- Piston 4- Xilanh chính 5- Van cao áp 6- Đường ống 7- Xilanh con 8- Pisston con 9- Guốc phanh 10-Chốt 11- Tang trống 12- Lò xo 1.2 Ưu, nhược điểm - Ưu điểm: + Phanh êm dịu. + Dễ bố trí nhờ kết cấu nhỏ gọn.
5 Luận Văn Tốt Nghiệp SVTH: Trần Quang Tuyên + Phanh đồng thời lại các bánh xe với lực phân bố lực phanh theo yêu cầu. - Nhược điểm: + Tỉ số truyền của dẫn động dầu không lớn nên không thể tăng lực điều khiển trên cơ cấu phanh + Mất mát do đường ống dẫn dầu và rò rỉ bên trong phần tử nên giảm hiệu suất xilanh phanh + Dễ biến đổi tính chất khi nhiệt độ môi trường thay đổi.3 Phân loại hệ thống phanh thủy lực - Hệ thống phanh thủy lực 1 dòng: từ đầu ra của các xilanh chính chỉ có một đường dầu duy nhất dẫn tới tất cả các xilanh công tác của bánh xe. Nhược điểm của loại này là độ an toàn không cao do nếu các đường ống dẫn dầu của xilanh bị rò rỉ thì tất cả đều bị mất áp bánh xe bị mất phanh. - Hệ thống phanh thủy lực hai dòng : từ đường ra của xilanh chính có ha đường ống dầu độc lập dẫn đến các bánh xe.
Để có hai dòng : người ta sử dụng, một xilanh chính và một bộ chia dòng hoặc một bộ xilanh kép. - Nhờ có hai dòng độc lập nên hệ thống phanh hai dòng đảm bảo an toàn khi phanh và tránh sự tai nạn do đường ống rò rỉ. Hệ thống phanh dẫn động khí nén 1.1 Cấu tạo chung hệ thống phanh dẫn động khí nén 6 Luận Văn Tốt Nghiệp SVTH: Trần Quang Tuyên Hình 1.3: Sơ đồ hệ thống phanh khí nén 1- Máy nén khí 2- Bộ điều chỉnh áp suất 3- Đồng hồ áp 4- 5- Bình khí nén 6- Bầu phanh 7- Cam banh 8- Van điều khiển 9- Bàn đạp phanh 10- Ống mềm 11- Guốc phanh 1.2 Ưu, nhược điểm - Ưu điểm: + Giảm lực điều khiển trên bàn đạp phanh. + Trục trặc kỹ thuật ít, tuổi thọ cao.
+ Dễ dàng cơ khí hóa trong điều khiển, dễ dàng cung cấp cho các hệ thống khác sử dụng khí nén. + Tổn thất áp suất trên đường ống ít, có khả năng truyền tải năng lượng đi xa. + Bảo dưỡng sửa chữa, tổ chức kỹ thuật đơn giản thuận tiện. + Ít ảnh hưởng tới các điều kiện môi trường.
- Nhược điểm: + Điều khiển trên bàn đạp lại không thể giảm nhỏ do tỉ số truyền của hệ thống dẫn động có giới hạn. 7 Luận Văn Tốt Nghiệp SVTH: Trần Quang Tuyên + Thời gian đáp ứng chậm. + Dòng thoát ra gây tiếng ồn. + Số lượng chi tiết khá nhiều, kích thước chung lớn.
+ Giá thành cao. Phân loại hệ thống phanh khí nén - Phanh dẫn động khí nén có 2 dòng cơ bản là phanh dẫn động khí nén 1 dòng và phanh dẫn động khí nén 2 dòng. - Nhờ có ưu điểm của phanh dẫn động khí nén có thể truyền được năng lượng đi xa, giảm lực điều khiển bàn đạp, tổn thất trên đường ống ít nên phanh khí nén được sử dụng trên các phanh ôtô tải trung bình hay các xe tải lớn và rơ mooc. Hệ thống phanh dẫn động thủy khí kết hợp 1.1 Cấu tạo chung Hình 1.4: Sơ đồ hệ thống phanh thủy khí 1- Máy nén khí 2- Van áp 3- Đồng hồ áp suất 4- Bình nén khí 5-Bìnhchứadầu 6- Bàn đạp 7- Bầu phanh 8- Ống mềm 9- Tang trống 8 Luận Văn Tốt Nghiệp SVTH: Trần Quang Tuyên - Ưu điểm: + Là sự kết hợp ưu điểm của phanh thủy lực và phanh khí nén.
+ Lực tác dụng nên bàn đạp nhỏ. + Hiệu suất lớn. + Có thể sử dụng cơ cấu phanh nhiều loại khác nhau. - Nhược điểm: + Hệ thống phanh thủy khí chưa được sử dụng rộng rãi do phần truyền động thủy lực còn chịu nhiều ảnh hưởng của tác động môi trường, nhiệt độ.
+ Kết cấu phức tạp, nhiều chi tiết.5 Phanh guốc + Phanh guốc có cấu tạo gồm 1 mâm phanh được bắt cố định trên dầm cầu có lắp chốt cố định để lắp ráp với 2 guốc phanh, ở chốt có lắp bạc lệch tâm để điều chỉnh khe hở giữa má phanh và trống phanh. Đầu trên của guốc phanh có lắp lò xo để kéo và ép cam hoặc pittong xilanh. Trên hai guốc phanh có 8 các tấm ma sát. Có 4 loại cơ cấu: Hình 1.5: Phanh guốc 9 Luận Văn Tốt Nghiệp SVTH: Trần Quang Tuyên 1- Chụp cao su chắn bụi 2- Xilanh 3- Mâm phanh 4- Lò xo 5-Đòn trụccam 6- Guốc phanh 7- Má phanh 1.6 Phanh đĩa + Phanh đĩa gồm 1 đĩa phanh được lắp với may ơ bánh xe và được quay cùng bánh xe, một giá đỡ trên dầm cầu trong đó có đặt các xilanh bánh xe, hai má phanh sau dạng phẳng được đặt ở hai bên của đĩa phanh và dẫn động bởi các pittong của xilanh bánh xe.
Có hai loại cơ cấu phanh đĩa là phanh đĩa có giá di động và cơ cấu phanh đĩa có giá đỡ cố định.6: Phanh đĩa 1- Càng phanh đĩa 2- Má phanh đĩa 3- Roto phanh 4- Pttong 5- Dầu - Ưu điểm của phanh đĩa so với phanh tang trống: + Làm mát tốt đĩa quay và bộ phanh được lắp đặt thông thoáng nên thoát nhiệt nhanh. + Tiếp nhận trực tiếp đủ áp suất phanh: lực ma sát của phanh đĩa tỉ lệ thuận với áp suất thủy lực từ xilanh chính. Trong đó ở phanh tang trống do đặc tính tự tăng thêm áp lực phanh nên các má phanh tác động không đồng đều. + Hiệu suất phanh vẫn tốt trong tình trạng bị ướt.
10 Luận Văn Tốt Nghiệp SVTH: Trần Quang Tuyên + Bảo trì đơn giản: do kết cấu ít chi tiết tác động nên công tác bảo trì sửa chữa đơn giản hơn so với phanh tang trống. 11 Luận Văn Tốt Nghiệp SVTH: Trần Quang Tuyên CHƯƠNG 2 CẤU TẠO VÀ NGUYÊN LÍ LÀM VIỆC CỦA HỆ THỐNG PHANH ABS TRÊN XE HONDA CIVIC 2017 2.1 Cơ cấu phanh trên xe Honda Civic. Cấu tạo Trên xe Honda Civic cơ cấu phanh trước và sau đều là cơ cấu phanh đĩa và thuộc kiểu càng phanh di động. Điều khác biệt cơ bản của 2 cơ cấu phanh trước và sau chỉ là thông số phanh đĩa kiểu đĩa phanh.1: Cấu tạo phanh trước và sau 1- Miếng đệm 2- Má phanh đĩa 3- Càng phanh 4- Đĩa phanh 5- Piston phanh 6- Chốt dịch chuyển 7- Bu lông ngàm phanh 2.
Nguyên lí làm việc Quá trình làm việc của cơ cấu phanh trước và sau là như nhau và được trình bày như sau: - Khi đạp phanh: dòng dầu có áp suất cao được truyền từ xilanh phanh chính tới xilanh bánh xe, dưới áp suất của dầu làm piston dịch chuyển về phía trước theo hướng tác dụng của dầu làm piston cao su bị biến dạng, piston tiếp tục tiến đến khi đẩy má phanh áp sát vào đĩa phanh.