Nghiên Cứu Đối Chiếu Hành Vi Từ Chối Lời Đề Nghị và Lời Mời Của Người Mỹ và Người Việt

Luận án tiến sĩ phân tích hành vi từ chối lời đề nghị và lời mời giữa người Mỹ và người Việt, khám phá sự khác biệt văn hóa và giao tiếp.

• Tác giả: Vương Thị Hải Yến
• Người hướng dẫn: PGS. Vũ Thị Thanh Hương
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Ngôn ngữ học so sánh - đối chiếu
• Đề tài: Nghiên Cứu Hành Vi Từ Chối Lời Đề Nghị và Lời Mời Giữa Người Mỹ và Người Việt
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Hành Vi Từ Chối Lời Đề Nghị Lời Mời Tổng Quan Nghiên Cứu

Nghiên cứu về hành vi từ chối (HVTC) là một lĩnh vực quan trọng trong ngôn ngữ học và giao tiếp liên văn hóa. HVTC không chỉ đơn thuần là nói "không," mà còn liên quan đến cách thức, ngữ cảnh, và mục đích của việc từ chối. Trong bối cảnh giao tiếp quốc tế, đặc biệt giữa người Mỹ và người Việt, sự khác biệt trong văn hóa từ chối lời đề nghị và lời mời có thể dẫn đến hiểu lầm và xung đột. Nghiên cứu này nhằm mục đích so sánh và đối chiếu các phương thức biểu đạt HVTC giữa hai nền văn hóa, từ đó đưa ra những gợi ý giúp cải thiện hiệu quả giao tiếp.

1.1. Nghiên Cứu Hành Vi Từ Chối Trên Thế Giới Một Cái Nhìn Tổng Quan

Các nghiên cứu quốc tế về HVTC tập trung vào nhiều khía cạnh, bao gồm chiến lược từ chối, yếu tố ảnh hưởng đến quyết định từ chối, và tác động của HVTC đến mối quan hệ giữa các bên. Nhiều công trình đối chiếu HVTC giữa các ngôn ngữ khác nhau, như tiếng Anh với tiếng Nhật, tiếng Ả Rập, hoặc tiếng Trung Quốc. Các nghiên cứu này nhấn mạnh sự khác biệt trong giao tiếp ứng xử trong từ chối, đặc biệt về mức độ trực tiếp/gián tiếp và phép lịch sự khi từ chối.

1.2. Nghiên Cứu Hành Vi Từ Chối Ở Việt Nam Tình Hình Hiện Tại

Ở Việt Nam, các nghiên cứu về HVTC còn hạn chế hơn so với trên thế giới. Một số công trình đã tập trung vào đối chiếu HVTC trong tiếng Việt với tiếng Anh hoặc tiếng Nhật, nhưng chưa có nhiều nghiên cứu sâu sắc về HVTC trong chính văn hóa Việt Nam. Đặc biệt, chưa có nghiên cứu nào đối chiếu cụ thể hành vi từ chối lời đề nghị và lời mời giữa người Mỹ và người Việt. Luận án của Vƣơng Thị Hải Yến là một trong những nghiên cứu đầu tiên đi sâu vào lĩnh vực này.

II. Vấn Đề Rào Cản Văn Hóa Trong Từ Chối Lời Đề Nghị Lời Mời

Sự khác biệt trong văn hóa giao tiếp Mỹ và văn hóa giao tiếp Việt Nam tạo ra những thách thức đáng kể trong việc từ chối lời đề nghị và lời mời. Người Mỹ thường có xu hướng trực tiếp và thẳng thắn, trong khi người Việt lại coi trọng sự tế nhị và tránh làm mất lòng người khác. Điều này có thể dẫn đến những hiểu lầm, khi người Mỹ cảm thấy người Việt quá vòng vo, hoặc người Việt cảm thấy người Mỹ quá thô lỗ. Việc hiểu rõ những khác biệt này là rất quan trọng để xây dựng mối quan hệ sau từ chối và duy trì sự tôn trọng lẫn nhau.

2.1. Nguy Cơ Mất Lòng Tác Động Của Lời Từ Chối Thiếu Tế Nhị

Một lời từ chối thiếu tế nhị có thể gây ra những hậu quả tiêu cực, đặc biệt trong môi trường làm việc hoặc các mối quan hệ cá nhân. Người bị từ chối có thể cảm thấy bị xúc phạm, không được tôn trọng, hoặc bị đánh giá thấp. Điều này có thể dẫn đến sự rạn nứt trong quan hệ, mất cơ hội hợp tác, hoặc thậm chí là xung đột. Do đó, việc nắm vững cách từ chối khéo léo là một kỹ năng quan trọng trong giao tiếp.

2.2. Giải Mã Ngôn Ngữ Cơ Thể Vai Trò Trong Giao Tiếp Từ Chối

Không chỉ lời nói, ngôn ngữ cơ thể khi từ chối cũng đóng vai trò quan trọng trong việc truyền tải thông điệp. Ánh mắt, biểu cảm khuôn mặt, cử chỉ tay chân đều có thể ảnh hưởng đến cách người khác cảm nhận về lời từ chối. Ví dụ, một nụ cười gượng gạo hoặc ánh mắt né tránh có thể làm giảm đi tính chân thành của lời xin lỗi, khiến người nghe cảm thấy khó chịu hơn. Nghiên cứu này chú trọng cả lời từ chối trực tiếp và lời từ chối gián tiếp.

III. Phương Pháp Đối Chiếu Chiến Lược Từ Chối Mỹ Việt Chi Tiết

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp đối chiếu để so sánh các chiến lược từ chối được người Mỹ và người Việt sử dụng. Các chiến lược này được phân loại thành trực tiếp và gián tiếp, dựa trên mức độ rõ ràng và thẳng thắn của lời từ chối. Ngoài ra, nghiên cứu cũng xem xét các yếu tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn chiến lược từ chối, bao gồm mối quan hệ giữa người nói và người nghe, ngữ cảnh giao tiếp, và các giá trị văn hóa. Nguồn tư liệu sử dụng: các đoạn hội thoại trong phim ảnh, văn học.

3.1. Phân Tích Cấu Trúc Lời Nói Tìm Hiểu Sâu Sắc Ngữ Cảnh Sử Dụng

Phân tích cấu trúc lời nói là một bước quan trọng trong việc hiểu rõ HVTC. Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích các yếu tố ngôn ngữ như từ ngữ, ngữ pháp, và ngữ điệu được sử dụng trong lời từ chối. Đồng thời, cũng xem xét ngữ cảnh giao tiếp, bao gồm mối quan hệ giữa người nói và người nghe, mục đích giao tiếp, và các yếu tố văn hóa liên quan. Theo Vƣơng Thị Hải Yến, cân nhắc yếu tố xã hội như tuổi tác, địa vị để đưa ra lời từ chối phù hợp.

3.2. Thống Kê Tần Suất Đo Lường Mức Độ Ưa Chuộng Chiến Lược Từ Chối

Nghiên cứu sử dụng phương pháp thống kê để đo lường tần suất sử dụng các chiến lược từ chối khác nhau của người Mỹ và người Việt. Dữ liệu được thu thập từ các cuộc khảo sát, phỏng vấn, và phân tích các đoạn hội thoại thực tế. Kết quả thống kê cho thấy có sự khác biệt đáng kể trong việc ưa chuộng các chiến lược từ chối giữa hai nền văn hóa. Chẳng hạn, người Mỹ có xu hướng sử dụng chiến lược từ chối trực tiếp hơn người Việt.

IV. So Sánh Văn Hóa Sự Khác Biệt Thú Vị Trong Hành Vi Từ Chối

Kết quả nghiên cứu cho thấy có sự khác biệt đáng kể trong sự khác biệt văn hóa trong giao tiếp khi từ chối giữa người Mỹ và người Việt. Người Mỹ thường đánh giá cao sự thẳng thắn và trực tiếp, trong khi người Việt lại coi trọng sự tế nhị và tránh làm mất lòng người khác. Điều này dẫn đến việc người Mỹ thường sử dụng các chiến lược từ chối trực tiếp hơn, chẳng hạn như nói "không" một cách rõ ràng, trong khi người Việt lại sử dụng các chiến lược từ chối gián tiếp, như đưa ra lý do hoặc lời xin lỗi.

4.1. Trực Tiếp Hay Gián Tiếp Ưu Tiên Của Mỗi Nền Văn Hóa

Sự lựa chọn giữa chiến lược từ chối trực tiếp và gián tiếp phản ánh những giá trị văn hóa khác nhau. Trong văn hóa Mỹ, sự trung thực và hiệu quả được đánh giá cao, do đó, việc từ chối trực tiếp được coi là một cách giao tiếp hiệu quả. Trong khi đó, trong văn hóa Việt Nam, sự hòa thuận và tôn trọng được coi trọng hơn, do đó, việc từ chối gián tiếp được coi là một cách để duy trì mối quan hệ tốt đẹp.

4.2. Tôn Trọng Khác Biệt Bí Quyết Giao Tiếp Thành Công Liên Văn Hóa

Để giao tiếp thành công trong môi trường liên văn hóa, điều quan trọng là phải tôn trọng sự khác biệt văn hóa. Cần phải hiểu rằng không có một cách từ chối nào là "đúng" hay "sai," mà chỉ có cách phù hợp hơn hoặc kém phù hợp hơn trong từng ngữ cảnh cụ thể. Bằng cách tôn trọng sự khác biệt văn hóa, có thể tránh được những hiểu lầm và xung đột không đáng có, đồng thời xây dựng được những mối quan hệ bền vững.

V. Ứng Dụng Cải Thiện Giao Tiếp Với Người Mỹ Người Việt

Hiểu rõ sự khác biệt trong hành vi từ chối giữa người Mỹ và người Việt có thể giúp cải thiện hiệu quả giao tiếp trong nhiều lĩnh vực, từ kinh doanh đến ngoại giao. Khi giao tiếp với người Mỹ, cần chú ý đến sự thẳng thắn và trực tiếp của họ, và tránh vòng vo hoặc sử dụng các chiến lược từ chối quá gián tiếp. Khi giao tiếp với người Việt, cần chú ý đến sự tế nhị và tôn trọng của họ, và tránh làm mất lòng họ bằng những lời từ chối quá thẳng thắn.

5.1. Ứng Dụng Trong Kinh Doanh Xây Dựng Quan Hệ Hợp Tác Bền Vững

Trong môi trường kinh doanh, việc hiểu rõ từ chối trong kinh doanh có thể giúp xây dựng những quan hệ hợp tác bền vững. Khi đàm phán với đối tác Mỹ, cần chuẩn bị sẵn sàng cho những lời từ chối thẳng thắn, và không nên coi đó là một dấu hiệu của sự thất bại. Thay vào đó, hãy coi đó là một cơ hội để hiểu rõ hơn về nhu cầu của đối tác và tìm ra những giải pháp phù hợp hơn.

5.2. Ứng Dụng Trong Ngoại Giao Thúc Đẩy Hiểu Biết Và Hợp Tác

Trong lĩnh vực ngoại giao, việc hiểu rõ sự khác biệt văn hóa trong hành vi từ chối có thể giúp thúc đẩy hiểu biết và hợp tác giữa các quốc gia. Các nhà ngoại giao cần phải nhạy bén với những tín hiệu văn hóa, và sử dụng các chiến lược giao tiếp phù hợp để tránh gây ra những hiểu lầm hoặc xung đột không đáng có. Cần chú ý đến thái độ tôn trọng sự khác biệt văn hóa.

VI. Kết Luận Hướng Nghiên Cứu Tương Lai Về Từ Chối Lời Mời

Nghiên cứu này đã góp phần làm sáng tỏ sự khác biệt trong hành vi từ chối giữa người Mỹ và người Việt. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều câu hỏi cần được giải đáp. Các nghiên cứu tương lai có thể tập trung vào việc khám phá các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định từ chối, tâm lý học từ chối và tác động của HVTC đến mối quan hệ giữa các bên. Đồng thời, cũng cần có thêm nhiều nghiên cứu về HVTC trong các ngữ cảnh giao tiếp cụ thể, như từ chối trong tình yêu.

6.1. Nghiên Cứu Liên Ngành Kết Hợp Ngôn Ngữ Học Và Xã Hội Học

Để hiểu rõ hơn về HVTC, cần có sự kết hợp giữa ngôn ngữ học và xã hội học. Các nhà ngôn ngữ học có thể phân tích cấu trúc lời nói và chiến lược từ chối, trong khi các nhà xã hội học có thể nghiên cứu các yếu tố xã hội ảnh hưởng đến HVTC. Sự kết hợp này sẽ giúp chúng ta có được một cái nhìn toàn diện và sâu sắc hơn về hành vi phức tạp này.

6.2. Đa Dạng Hóa Nghiên Cứu Mở Rộng Phạm Vi Khảo Sát

Các nghiên cứu tương lai nên mở rộng phạm vi khảo sát để bao gồm nhiều đối tượng hơn, từ các nhóm tuổi khác nhau đến các tầng lớp xã hội khác nhau. Điều này sẽ giúp chúng ta có được một bức tranh đầy đủ hơn về HVTC trong các cộng đồng khác nhau. Cần chú trọng khảo sát các tình huống từ chối phổ biến.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu và kết luận, danh mục những công trình nghiên cứu của tác giả đã công bố có liên quan đến luận án, tài liệu tham khảo và phụ lục, gồm 4 chương với các nội dung chính sau: Chƣơng 1- Tổng quan nghiên cứu và cơ sở lý thuyết. Chương này tác giả tập trung trình bày hai phần: phần thứ nhất là tổng quan tình hình nghiên cứu hành 5 (LUAN.viet TIEU LUAN MOI download : [e-mail] vi từ chối trong tiếng Anh Mỹ và tiếng Việt; phần thứ hai: một số vấn đề lý thuyết liên quan đến luận án như lý thuyết hành vi ngôn ngữ, lý thuyết hội thoại và lý thuyết lịch sự. Chƣơng 2- Đối chiếu các phƣơng tiện biểu đạt hành vi từ chối lời đề nghị (offer) của ngƣời Mỹ và ngƣời Việt Chương này tác giả tập trung phân tích các phương tiện biểu đạt cácchiến lược từ chối lời đề nghị được làm gì cho ai (refusing an offer) của người Mỹ và người Việt. Từ đó, tiến hành đối chiếu giữa hai ngôn ngữ để thấy rõ những điểm giống và khác nhau trong hai ngôn ngữ.

Chƣơng 3- Đối chiếu các phƣơng tiện biểu đạt hành vi từ chối lời mời (invitation) của ngƣời Mỹ và ngƣời Việt Chương này tác giả tập trung phân tích các phương tiện biểu đạt các chiến lược từ chối lời mời của người Mỹ và người Việt (refusing an invitation), tiến hành đối chiếu giữa hai ngôn ngữ để thấy rõ những điểm giống và khác nhau trong hai ngôn ngữ. Chƣơng 4- Nhân tố quyền lực và giới tính với sự lựa chọn các chiến lƣợc từ chối lời mời của ngƣời Mỹ và ngƣời Việt Trên cơ sở kết quả nghiên cứu của chương 2 và chương 3, trong chương 4 tác giả tập trung đi vào khảo sát nhân tố quyền lực, nhân tố giới tính và sự tác động của hai nhân tố tới sự lựa chọn chiến lược từ chối lời mời của người Mỹ và người Việt.viet TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ THUYẾT 1. Tổng quan nghiên cứu về hành vi từ chối 1. Nghiên cứu trên thế giới Nghiên cứu hành vi từ chối đã được thực hiện khá nhiều ở những nước nói tiếng Anh trên thế giới.

Tuy nhiên, chúng tôi chưa thấy một nghiên cứu nào về hành vi từ chối lời đề nghị được làm gì đó cho ai (offer) và lời mời giữa người Mỹ và người Việt trong khả năng tác giả có được. Những nghiên cứu hiện có đều tập trung về hành vi từ chối lời cầu khiến, lời thỉnh cầu, lời mời, đề nghị (request) giữa người Mỹ và người Ả rập, Đức, Tây Ban Nha, Trung Quốc, Nhật Bản. Các công trình nghiên cứu trên thế giới chủ yếu tập trung giải quyết haivấn đề sau: Thứ nhất, miêu tả các phương tiện biểu đạt, các chiến lược từ chối và đối chiếu hành vi từ chối trong tiếng Anh Mỹ với một số ngôn ngữkhác Trong đó phải kể đến công trình của ba nhà ngôn ngữ học Leslie M. Beebe, Tomoko Takahashi và Robin Liss Welz [47] thuộc trường Đại học Colombia.

Các tác giả cho rằng: (Từ chối là một 'điểm gắn bó' giao thoa văn hóa đối với người phi bản ngữ. từ chối rất phức tạp. Trong giao tiếp tự nhiên, từ chối thường liên quan đến một đoạn thoại được đàm phán lâu dài, và nguy cơ đe dọa thể diện đối ngôn là một phần của hành vi ngôn ngữ trong đó mức độ gián tiếp thường xảy ra. và hình thức và nội dung của hành vi từ chối thay đổi tùy theo hành vi ngôn ngữ cụ thể, ví dụ:.

lời mời, yêu cầu, đề nghị hoặc đề xuất. Từ chối cũng bị ảnh hưởng bởi các biến thể ngôn ngữ xã hội khác, chẳng hạn như vị thế của đối ngôn[47, 56]) Đối tượng trong nghiên cứu gồm 20 người Nhật nói tiếng Nhật, 20 Mỹ nói tiếng Anh và 20 người Nhật nói tiếng Anh.Trong công trình này, các nhà nghiên cứu đã sử dụng thủ pháp điều tra DCT, gồm 12 tình huống, trong đó: 3 tình huống đề nghị ai đó làm gì cho mình (request), 3 tình huống mời, 3 tình huống đề nghị được làm gì đó cho ai (offer) và 3 tình huống đưa ra gợi ý (suggestion) nhằm thống kê các công thức từ chối trong tiếng Anh và tiếng Nhật. Kết quả nghiên cứu cho thấy, Beebe và các cộng sự đã đưa ra được 14 công thức ngữ nghĩa (Semantic Formula) để cấu tạo nên hành vi từ chối (trong đó có 03 công thức từ chối trực tiếp 7 (LUAN.viet TIEU LUAN MOI download : [e-mail] và 11 công thức từ chối gián tiếp) [47, 72-73]. Ba công thức ngữ nghĩa từ chối trực tiếp bao gồm:1) Dùng động từ ngữ vi (Ví dụ: I refuse -Tôi từ chối); 2) Từ phủ định “không” (Ví dụ: No! - Không); 3) Cách nói phủ định (Ví dụ: I can’t; I won’t; I don’t think so - tôi không thể, tôi không làm được; tôi không nghĩ thế).

Và 11 công thức ngữ nghĩa từ chối gián tiếp bao gồm:4) Xin lỗi bày tỏ đáng tiếc (Ví dụ: I’m sorry - Tôi xin lỗi/ tôi rất tiếc); 5) Nêu nguyện vọng (Ví dụ: I wish I could help you … - tôi Formatted: Dutch (Netherlands) ước tôi có thể giúp được anh);6) Trình bày lý do, nguyên nhân (Ví dụ: I have a headache - tôi bị đau đầu); 7) Đề xuất phương án thay thế (Ví dụ: I’ d rather - nên chăng…); 8) Nêu điều kiện về tương lai hoặc quá khứ (Ví dụ: If you had asked me earlier, I would have … - giá mà anh hỏi tôi sớm hơn thì tôi đã có thể…); 9) Đưa ra lời hứa sẽ nhận lời (Ví dụ: I’ll do it next time - lần sau tôi sẽ ….); 10) Nêu nguyên tắc (Ví dụ: I never do business… - tôi không bao giờ làm …); 11) Thành ngữ (Ví dụ: One can’t be too careful - không thể quá cẩn thận); 12) Thử dừng ý định của đối tượng giao tiếp (Ví dụ: I won’t be any of fun tonight. - Tôi chẳng có hứng làm gì tối nay cả); 13) Thừa nhận khuynh hướng từ chối (Ví dụ: Unspecific or indefinite reapply lack of enthusiasm - trả lời thiếu nhiệt tình, không đưa ra thời hạn cụ thể); 14) Hỏi lại (Ví dụ: Monday? - Thứ hai á?) Các công thức ngữ nghĩa từ chối mà Beebe và các cộng sự đưa ra đã trở thành cơ sở để những công trình nghiên cứu đi sau sử dụng phân tích, đối chiếu hành vi từ chối trong tiếng Anh Mỹ với các ngôn ngữ khác. Ikoma và Shimura [66] đã sử dụng phiếu hoàn thiện diễn ngôn (DCT) có chỉnh sửa của Beebe và các cộng sự để điều tra xem liệu có tồn tại sự chuyển di ngữ dụng trong hành vi từ chối của người Mỹ nói tiếng Nhật hay không. Ba nhóm đối tượng tham gia nghiên cứu gồm 10 người Mỹ học tiếng Nhật, 10 người Mỹ bản ngữ và 10 người Nhật bản ngữ.

12 tình huống được đưa ra bao gồm 3 tình huống đề nghị ai đó làm gì cho mình (request), 3 tình huống mời (invitation), 3 tình huống đề nghị được làm gì đó cho ai (offer) và 3 tình huống đưa ra gợi ý (suggestion). Kết quả nghiên cứu cho thấy, có sự chuyển di ngữ dụng ở tần suất sử dụng công thức ngữ nghĩa (the frequency of semantic formulas). Trong tình huống từ chối lời yêu cầu, đề nghị ai đó làm gì cho mình (request), người Nhật bản ngữ thường từ chối 8 (LUAN.viet TIEU LUAN MOI download : [e-mail] trực tiếp và đưa ra các phương án thay thế khi đưa ra lời từ chối với đối ngôn có địa vị cao hơn hoặc ngang bằng. Tuy nhiên, người Mỹ bản ngữ và người Mỹ nói tiếng Nhật ít khi đưa ra các phương án thay thế mà thiên hướng từ chối bằng cách đưa ra lý do.Trong tình huống từ chối lời mời, người Mỹ bản ngữ và người Mỹ nói tiếng Nhật đều sử dụng phương pháp từ chối trực tiếp nhiều hơn gián tiếp khi từ chối lời mời của người có địa vị cao hơn, ngang bằng hay thấp hơn.

Tuy nhiên, khi từ chối lời mời của người có địa vị cao hơn, người Nhật sử dụng chiến lược gián tiếp nhiều hơn so với từ chối người có địa vị thấp hơn. Wannaruk [85] nghiên cứu những điểm tương đồng và khác biệt giữa hành vi từ chối của người Mỹ và người Thái nói tiếng Anh và tìm hiểu xem có sự chuyển di ngữ dụng từ tiếng mẹ đẻ sang tiếng Anh của người Thái nói tiếng Anh hay không. Đối tượng tham gia nghiên cứu bao gồm người Thái bản ngữ, người Mỹ bản ngữ và người Thái nói tiếng Anh. Tất cả các nghiệm viên tham gia nghiên cứu đều là sinh viên tốt nghiệp đại học.

Các dữ liệu nghiên cứu được thu thập thông qua phiếu hoàn thiện diễn ngôn. Kết quả cho thấy người Thái bản ngữ, người Mỹ và người Thái nói tiếng Anh đều có các chiến lược từ chối giống nhau; tuy nhiên sự chuyển di ngữ dụng xảy ra trong việc lựa chọn các chiến lược từ chối và nội dung của các chiến lược từ chối. Xét về góc độ thành thạo về ngôn ngữ, nghiên cứu chỉ ra rằng so với người Thái có trình độ tiếng Anh tốt, người Thái có trình độ tiếng Anh thấp bị ảnh hưởng tiếng mẹ đẻ nhiều hơn khi đưa ra lời từ chối bằng tiếng Anh vì họ thiếu kiến thức ngữ dụng học ngôn ngữ. Từ những ngữ liệu có được, chúng tôi nhận thấy, có rất nhiều nghiên cứu về hành vi từ chối trong các bối cảnh liên văn hóa và phi bản ngữ.

Một số công trình nghiên cứu đối chiếu phương tiện biểu đạt hành vi từ chối và các chiến lược từ chối trong tiếng Anh với các ngôn ngữ khác nhau như Nhật, Đức, Tây Ban Nha, Ả Rập đã chỉ ra điểm tương đồng và khác biệt giữa các ngôn ngữ. Trong số các nghiên cứu theo hướng này có thể kể đến các công trình về hành vi từ chối của người bản ngữ (người Mỹ) và phi bản ngữ (người Hàn Quốc, Mã Lai, Trung Quốc, Ả Rập, Thái Lan, Nhật Bản, Bengali, Tây Ban Nha, Chichewa, Yoruba) trong ngữ cảnh là các buổi tư vấn học tập của Hartford và Bardovi-Harlig [58], nghiên cứu này đã chỉ ra 9 (LUAN.viet TIEU LUAN MOI download : [e-mail] rằng cả sinh viên bản ngữ và sinh viên phi bản ngữ đều đưa ra lời giải thích khi từ chối. Tuy nhiên, so với người bản ngữ, sinh viên phi bản ngữ có xu hướng sử dụng các chiến lược lảng tránh nhiều hơn. Chang [52] đã sử dụng phiếu hoàn thiện diễn ngôn của Beebe và cộng sự (1990) nghiên cứu chuyển di ngữ dụng khi so sánh hành vi từ chối của người Trung Quốc học tiếng Anh với người Mỹ bản ngữ.