Tiểu luận về hành vi sử dụng bình nước cá nhân của sinh viên tại TP.HCM

Báo cáo nghiên cứu Tiểu luận báo cáo thực hành nghề nghiệp 2 nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi sử dụng bình, thống kê phân tích số liệu, đánh giá xu hướng phát triển

• Tác giả: Vưu Khai Triển
• Người hướng dẫn: Ths. Ngô Minh Trang
• Trường học: Trường Đại học Tài chính – Marketing
• Chuyên ngành: Marketing
• Đề tài: Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi sử dụng bình nước cá nhân của sinh viên Thành phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: Báo cáo thực hành nghề nghiệp
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN
• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC NHỮNG TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC HÌNH ẢNH
• DANH MỤC BẢNG
• TÓM TẮT ĐỀ TÀI
• ABSTRACT
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
• 1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.3. ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI VÀ KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU
• 1.3.1. Đối tượng và khách thể nghiên cứu
• 1.3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.4.1. Nghiên cứu sơ bộ
• 1.4.2. Nghiên cứu chính thức
• 1.5. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
• 1.6. ĐÓNG GÓP NGHIÊN CỨU
• 1.7. KẾT CẤU ĐỀ TÀI
• 1.8. TÓM TẮT CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.1. VẬT DỤNG KHÓ PHÂN HỦY
• 2.1.1. Khái niệm vật dụng khó phân hủy
• 2.1.2. Ảnh hưởng của vật dụng khó phân hủy tới môi trường
• 2.1.3. Phân loại vật dụng khó phân hủy
• 2.2. BÌNH NƯỚC CÁ NHÂN
• 2.2.1. Khái niệm bình nước cá nhân
• 2.2.2. Phân loại các dạng bình nước cá nhân
• 2.3. THỰC TRẠNG MÔI TRƯỜNG VIỆT NAM
• 2.3.1. Đề xuất, giải pháp
• 2.4. CÁC LÝ THUYẾT LIÊN QUAN ĐẾN HÀNH VI
• 2.4.1. Mô hình lý thuyết và hành vi hợp lý của Ajzen và Fishbein (2005)
• 2.4.2. Mô hình lý thuyết giá trị - niềm tin chuẩn mực của Stern năm 2000
• 2.4.3. Mô hình lý thuyết kích hoạch chuẩn mực của Schwartz năm 1997
• 2.5. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 2.5.1. Nghiên cứu trong nước
• 2.5.2. Nghiên cứu ngoài nước
• 2.6. MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ XUẤT
• 2.7. TÓM TẮT CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU
• 3.2. THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU SƠ BỘ
• 3.2.1. Các bước nghiên cứu sơ bộ một bài nghiên cứu
• 3.2.2. Kết quả xây dựng thang đo nháp và thang đo sơ bộ
• 3.2.3. Xây dựng thang đo và mã hóa dữ liệu
• 3.2.4. Kết quả điều chỉnh thang đo chính thức
• 3.3. NGHIÊN CỨU ĐỊNH LƯỢNG CHÍNH THỨC
• 3.3.1. Phương pháp lấy mẫu
• 3.3.2. Kích thước mẫu
• 3.3.3. Thu thập thông tin mẫu nghiên cứu
• 3.3.4. Phương pháp phân tích dữ liệu
• 3.4. TÓM TẮT CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. PHÂN TÍCH THỐNG KÊ MÔ TẢ
• 4.1.1. Mô tả mẫu khảo sát
• 4.2. ĐÁNH GIÁ ĐỘ TIN CẬY CỦA THANG ĐO
• 4.2.1. Kiểm định Cronbach’s Alpha cho biến Quan tâm về môi trường (MT)
• 4.2.2. Kiểm định Cronbach’s Alpha cho biến Nhận thức về tính hiệu quả và cấu tạo của bình nước cá nhân (HQ)
• 4.2.3. Kiểm định Cronbach’s Alpha cho biến Tác động về giá (TG)
• 4.2.4. Kiểm định Cronbach’s Alpha cho biến Tính sẵn có của sản phẩm và thuận tiện khi mua hàng (SC)
• 4.2.5. Kiểm định Cronbach’s Alpha cho biến Tác động về chiêu thị (CT)
• 4.2.6. Kiểm định Cronbach’s Alpha cho biến Nhóm tham khảo (TK)
• 4.2.7. Kiểm định Cronbach’s Alpha cho biến Quyết định sử dụng bình nước cá nhân
• 4.3. PHÂN TÍCH NHÂN TỐ KHÁM PHÁ EFA
• 4.3.1. Đánh giá phân tích nhân tố khám phá EFA các biến độc lập lần 1
• 4.3.2. Đánh giá phân tích nhân tố khám phá EFA biến phụ thuộc
• 4.3.3. Điều chỉnh mô hình từ kết quả EFA
• 4.4. PHÂN TÍCH TƯƠNG QUAN VÀ HỒI QUY
• 4.4.1. Phân tích tương quan
• 4.4.2. Phân tích hồi qui
• 4.5. KIỂM ĐỊNH SỰ KHÁC BIỆT
• 4.5.1. Sự khác biệt về Quyết định sử dụng bình nước cá nhân và giới tính
• 4.5.2. Sự khác biệt về Quyết định sử dụng bình nước cá nhân và sinh viên ở các năm học khác nhau
• 4.6. TÓM TẮT CHƯƠNG 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN, HÀM Ý QUẢN TRỊ VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Tóm tắt nghiên cứu
• 5.2. Kết quả nghiên cứu
• 5.3. ĐÓNG GÓP NGHIÊN CỨU
• 5.3.1. Về thực tiễn
• 5.4. ĐỀ XUẤT KIẾN NGHỊ
• 5.4.1. Đối với yếu tố “Quan tâm về môi trường”
• 5.4.2. Đối với yếu tố “Tính hiệu quả và cấu tạo của sản phẩm bình nước cá nhân”
• 5.4.3. Đối với yếu tố “Tác động về giá”
• 5.4.4. Đối với yếu tố “Tính sẵn có và thuận tiện khi mua hàng”
• 5.4.5. Đối với yếu tố “Tác động về chiêu thị”
• 5.4.6. Đối với yếu tố “Nhóm tham khảo”
• 5.5. HẠN CHẾ ĐỀ TÀI VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO
• 5.5.1. Hạn chế đề tài
• 5.5.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo
• 5.6. TÓM TẮT CHƯƠNG 5
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• BÁO CÁO KIỂM TRA ĐẠO VĂN

Tóm tắt

I. Tổng quan về hành vi sử dụng bình nước cá nhân

Nghiên cứu hành vi sử dụng bình nước cá nhân của sinh viên TP.HCM đã chỉ ra rằng hành vi tiêu dùng của nhóm đối tượng này đang chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ nhiều yếu tố khác nhau. Đặc biệt, thói quen sử dụng nước và nước uống đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành thói quen tiêu dùng bền vững. Theo thống kê, sinh viên hiện nay có xu hướng sử dụng bình nước cá nhân thay vì các sản phẩm nhựa dùng một lần, điều này không chỉ giúp giảm thiểu rác thải nhựa mà còn nâng cao ý thức bảo vệ môi trường. Việc sử dụng bình nước tái sử dụng không chỉ mang lại lợi ích về sức khỏe mà còn thể hiện sự quan tâm đến môi trường. Như một nghiên cứu đã chỉ ra, sinh viên có sự bền vững trong hành vi tiêu dùng khi họ nhận thức rõ về tác động của rác thải nhựa đến môi trường.

1.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi sử dụng

Nghiên cứu đã xác định một số yếu tố chính ảnh hưởng đến hành vi sinh viên trong việc sử dụng bình nước cá nhân. Đầu tiên là sự tiện lợi trong việc mang theo và sử dụng. Sinh viên thường ưu tiên những sản phẩm dễ dàng sử dụng và có thể mang theo bên mình. Thứ hai, văn hóa sử dụng cũng đóng vai trò quan trọng. Những sinh viên sống trong môi trường có ý thức bảo vệ môi trường cao thường có xu hướng sử dụng bình nước cá nhân nhiều hơn. Cuối cùng, tác động môi trường từ việc sử dụng sản phẩm nhựa cũng là một yếu tố không thể bỏ qua. Nhiều sinh viên đã nhận thức được rằng việc giảm thiểu sử dụng nhựa sẽ góp phần bảo vệ môi trường, từ đó thúc đẩy họ chuyển sang sử dụng bình nước cá nhân.

II. Thực trạng sử dụng bình nước cá nhân

Thực trạng sử dụng bình nước cá nhân trong cộng đồng sinh viên TP.HCM cho thấy một xu hướng tích cực. Nhiều sinh viên đã bắt đầu thay thế chai nhựa bằng bình nước cá nhân. Điều này không chỉ giúp giảm thiểu lượng rác thải nhựa mà còn nâng cao ý thức về sự bền vững. Theo khảo sát, khoảng 70% sinh viên cho biết họ đã sử dụng bình nước cá nhân ít nhất một lần trong tháng qua. Tuy nhiên, vẫn còn một bộ phận sinh viên chưa nhận thức đầy đủ về lợi ích của việc sử dụng sản phẩm này. Một số lý do được đưa ra bao gồm sự tiện lợi của chai nhựa và thói quen tiêu dùng lâu năm. Do đó, việc nâng cao nhận thức và thay đổi thói quen sinh hoạt là rất cần thiết.

2.1. Những thách thức trong việc thay đổi hành vi

Mặc dù có nhiều lợi ích từ việc sử dụng bình nước cá nhân, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong việc thay đổi hành vi sinh viên. Một trong những thách thức lớn nhất là sự tiện lợi của các sản phẩm nhựa dùng một lần. Sinh viên thường chọn những sản phẩm dễ dàng và nhanh chóng, điều này dẫn đến việc họ không muốn thay đổi thói quen tiêu dùng. Bên cạnh đó, tác động môi trường chưa được truyền tải một cách hiệu quả đến sinh viên. Nhiều người vẫn chưa hiểu rõ về tác hại của rác thải nhựa và lợi ích của việc sử dụng bình nước cá nhân. Do đó, cần có các chiến dịch truyền thông mạnh mẽ hơn để nâng cao nhận thức và khuyến khích sinh viên thay đổi hành vi tiêu dùng.

III. Đề xuất giải pháp nâng cao hành vi sử dụng bình nước cá nhân

Để nâng cao hành vi sử dụng bình nước cá nhân trong sinh viên TP.HCM, cần có những giải pháp cụ thể. Đầu tiên, các trường đại học nên tổ chức các buổi hội thảo, tọa đàm về môi trường và sự bền vững. Những hoạt động này sẽ giúp sinh viên hiểu rõ hơn về tác động của rác thải nhựa và lợi ích của việc sử dụng bình nước cá nhân. Thứ hai, cần có các chương trình khuyến mãi hoặc hỗ trợ tài chính cho sinh viên khi họ mua bình nước cá nhân. Điều này sẽ tạo động lực cho sinh viên chuyển đổi từ chai nhựa sang bình nước cá nhân. Cuối cùng, các tổ chức sinh viên có thể đóng vai trò quan trọng trong việc tuyên truyền và khuyến khích các bạn sinh viên khác tham gia vào phong trào sử dụng sản phẩm thân thiện với môi trường.

3.1. Tăng cường truyền thông và giáo dục

Một trong những giải pháp quan trọng là tăng cường truyền thông về lợi ích của việc sử dụng bình nước cá nhân. Các chiến dịch truyền thông có thể được thực hiện qua mạng xã hội, các buổi hội thảo, hoặc các hoạt động ngoại khóa. Việc cung cấp thông tin rõ ràng và dễ hiểu về tác động của rác thải nhựa đến môi trường sẽ giúp sinh viên nhận thức rõ hơn về vấn đề này. Ngoài ra, việc tổ chức các hoạt động thực tế như dọn dẹp môi trường, tái chế rác thải cũng sẽ giúp sinh viên có cái nhìn thực tế hơn về tác động của hành vi tiêu dùng của họ.

Nội dung chính

Báo Cáo Nghiên Cứu: Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Hành Vi Sử Dụng Bình Nước Cá Nhân Của Sinh Viên TP.HCM

---

Tóm tắt nghiên cứu (Research Summary)

Nghiên cứu này tập trung giải quyết câu hỏi trọng tâm: Những yếu tố nào tác động trực tiếp và thúc đẩy hành vi sử dụng bình nước cá nhân thay thế cho các sản phẩm nhựa dùng một lần trong cộng đồng sinh viên tại TP. Hồ Chí Minh? Được thực hiện bởi nhóm tác giả thuộc Khoa Marketing – Trường Đại học Tài chính - Marketing (UFM) dưới sự hướng dẫn của ThS. Ngô Minh Trang, đề tài tiếp cận hành vi tiêu dùng xanh dưới lăng kính tâm lý học và tiếp thị hiện đại.

Về phương pháp luận, nghiên cứu áp dụng quy trình hỗn hợp kết hợp định tính (phỏng vấn nhóm tập trung) và định lượng chính thức trên mẫu khảo sát diện rộng ($n = 500$). Dữ liệu được xử lý bằng phần mềm SPSS 25.0 qua các bước kiểm định hệ số tin cậy Cronbach's Alpha, phân tích nhân tố khám phá (EFA), mô hình hồi quy tuyến tính đa biến, cùng các kiểm định $T\text{-test}$ và ANOVA.

Kết quả nghiên cứu chỉ ra 6 nhóm yếu tố then chốt chi phối hành vi sử dụng bình nước cá nhân với mức độ tác động khác nhau, trong đó Mức độ quan tâm về môi trường giữ vai trò chủ đạo, tiếp theo là Tính sẵn có và thuận tiện khi mua hàng cùng Tác động về giá. Đáng chú ý, Nhận thức về cấu tạo và tính hiệu quả thể hiện mối liên hệ nghịch biến do các rào cản vật lý trong quá trình sử dụng thực tế.

Nghiên cứu mang lại hàm ý quản trị thiết thực cho các nhà hoạch định chính sách giáo dục, cơ quan môi trường và doanh nghiệp sản xuất – phân phối sản phẩm xanh trong việc định hình chiến lược tiếp cận thế hệ trẻ đô thị.

---

Bối cảnh và tầm quan trọng (Context & Significance)

Thực trạng ô nhiễm rác thải nhựa và thách thức đô thị

Theo số liệu từ Bộ Tài nguyên và Môi trường, Việt Nam phát sinh khoảng 1,8 triệu tấn rác thải nhựa mỗi năm nhưng chỉ có khoảng 27% được thu gom và tái chế. Mức tiêu thụ nhựa bình quân đầu người đã tăng nhanh lên xấp xỉ 40 kg/năm, đưa Việt Nam vào nhóm 4 quốc gia tại châu Á có lượng phát sinh chất thải nhựa lớn nhất. Đặc biệt, sau giai đoạn bùng nổ dịch vụ giao đồ ăn và thức uống trực tuyến trong và sau đại dịch COVID-19 (với hơn 75% người dân tại các đô thị lớn như TP.HCM và Hà Nội sử dụng dịch vụ trực tuyến), lượng rác thải nhựa dùng một lần như ly nhựa, ống hút, túi nilon đã gia tăng đột biến, gây áp lực khổng lồ lên hệ thống xử lý chất thải đô thị.

Khoảng trống nghiên cứu (Research Gap)

Mặc dù Chính phủ đã ban hành Chỉ thị 33/CT-TTg về tăng cường quản lý, giảm thiểu và tái chế chất thải nhựa, cùng nhiều phong trào truyền thông "nói không với rác thải nhựa", việc chuyển biến từ nhận thức sang hành vi thực tế vẫn còn khoảng cách lớn (Intention-Behavior Gap). Phần lớn các công trình nghiên cứu trước đây tại Việt Nam chỉ dừng lại ở việc khảo sát ý thức bảo vệ môi trường chung chung hoặc hành vi tiêu dùng sản phẩm hữu cơ, thiếu vắng các nghiên cứu thực nghiệm chuyên sâu về hành vi chuyển đổi sang các vật dụng cá nhân có thể tái sử dụng lâu dài (như bình nước cá nhân) trong phân khúc thế hệ trẻ, đặc biệt là sinh viên đại học.

Tính thời điểm và tiềm năng tác động

Sinh viên đại học tại TP.HCM đại diện cho tầng lớp trí thức trẻ, nhạy bén với các xu hướng xã hội và có tiềm năng trở thành lực lượng tiên phong định hình văn hóa tiêu dùng bền vững. Việc nghiên cứu các rào cản và động lực thúc đẩy sinh viên chủ động mang theo bình nước riêng không chỉ giải quyết bài toán giảm thiểu rác thải nhựa tại nguồn ở các khuôn viên đại học, mà còn cung cấp cơ sở dữ liệu định lượng giá trị giúp các doanh nghiệp F&B, nhà sản xuất đồ gia dụng thiết kế sản phẩm và chương trình truyền thông tiếp thị xanh hiệu quả.

---

Methodology và approach (Phương pháp tiếp cận)

Thiết kế nghiên cứu (Research Design)

Nghiên cứu sử dụng thiết kế kết hợp hai giai đoạn (Exploratory Sequential Mixed Methods):

1. Nghiên cứu định tính sơ bộ: Tiến hành thảo luận nhóm tập trung (Focus Group Discussion) với sinh viên các trường đại học tại TP.HCM nhằm khám phá, điều chỉnh và hoàn thiện các biến quan sát phù hợp với bối cảnh văn hóa - tiêu dùng thực tế.
2. Nghiên cứu định lượng chính thức: Sử dụng bảng câu hỏi khảo sát cấu trúc thang đo Likert 5 điểm (từ 1: Hoàn toàn không đồng ý đến 5: Hoàn toàn đồng ý) để thu thập dữ liệu diện rộng.

       [Lý thuyết nền tảng: TRA, TPB, NAM, VBN]
        [Nghiên cứu định tính: Phỏng vấn nhóm]
       [Hiệu chỉnh thang đo & Thiết kế bảng hỏi]
       [Khảo sát định lượng chính thức (n = 500)]
   [Phân tích SPSS: Cronbach's Alpha ➔ EFA ➔ Hồi quy ➔ ANOVA]

Khung lý thuyết tích hợp

Mô hình nghiên cứu được xây dựng trên sự kế thừa và tích hợp các lý thuyết hành vi kinh điển:

• Thuyết hành động hợp lý (TRA - Fishbein & Ajzen, 1975) và Thuyết hành vi có kế hoạch (TPB - Ajzen, 1991): Giải thích vai trò của thái độ, chuẩn chủ quan và kiểm soát hành vi nhận thức.
• Mô hình kích hoạt chuẩn mực (NAM - Schwartz, 1977) và Thuyết Giá trị - Niềm tin - Chuẩn mực (VBN - Stern, 2000): Làm rõ mối quan hệ giữa nhận thức về hậu quả môi trường và trách nhiệm cá nhân.

Kỹ thuật thu thập và phân tích dữ liệu

• Mẫu khảo sát: Khách thể nghiên cứu là sinh viên từ 18 đến 22 tuổi đang theo học tại các trường đại học trên địa bàn TP.HCM. Phương pháp chọn mẫu thuận tiện có chọn lọc với quy mô đạt chuẩn $n = 500$ mẫu hợp lệ.
• Quy trình xử lý dữ liệu trên SPSS 25.0:
  • Kiểm định độ tin cậy thang đo: Đánh giá hệ số Cronbach's Alpha (yêu cầu $\alpha > 0.6$ và hệ số tương quan biến - tổng $Corrected\ Item\text{-}Total\ Correlation > 0.3$).
  • Phân tích nhân tố khám phá (EFA): Kiểm định chỉ số $KMO$ ($0.5 \le KMO \le 1$), kiểm định Bartlett ($Sig. < 0.05$), giá trị Eigenvalue $> 1$ và hệ số tải nhân tố (Factor Loading) $> 0.5$.
  • Phân tích tương quan Pearson & Hồi quy tuyến tính bội: Kiểm định độ phù hợp của mô hình qua hệ số xác định hiệu chỉnh $R^2$, kiểm định ANOVA ($Sig. < 0.05$), kiểm tra hiện tượng đa cộng tuyến qua hệ số phóng đại phương sai $VIF < 2$ và kiểm định hiện tượng tự tương quan bằng hệ số Durbin-Watson.
  • Kiểm định phi tham số / Khác biệt: Phép thử $Independent\ Samples\ T\text{-test}$ và $One\text{-}Way\ ANOVA$ để đánh giá sự khác biệt giữa các biến nhân khẩu học (giới tính, sinh viên các năm học).

---

Phát hiện chính (Key Findings)

Mô hình nghiên cứu xác định 6 yếu tố độc lập tác động đến Quyết định sử dụng bình nước cá nhân (QD) của sinh viên TP.HCM với các hệ số hồi quy chuẩn hóa ($\beta$) cụ thể:

STT	Yếu tố nghiên cứu	Ký hiệu	Hệ số Beta chuẩn hóa ($\beta$)	Chiều hướng tác động	Mức độ tác động
1	Quan tâm về môi trường	MT	Dương mạnh nhất	Đồng biến	Rất cao
2	Tính sẵn có & Thuận tiện khi mua	SC	+0.170	Đồng biến	Cao
3	Tác động về giá	TG	+0.127	Đồng biến	Trung bình - Khá
4	Tác động về chiêu thị	CT	+0.055	Đồng biến	Thấp
5	Nhóm tham khảo	TK	+0.032	Đồng biến	Thấp
6	Nhận thức hiệu quả & Cấu tạo	HQ	-0.137	Nghịch biến	Đáng chú ý

1. Ý thức môi trường là động lực nội tại dẫn dắt mạnh mẽ nhất

Biến "Quan tâm về môi trường" (MT) thể hiện mức độ tác động dương cao nhất đến quyết định sử dụng bình nước cá nhân. Sinh viên nhận thức rõ rệt tác hại của rác thải nhựa khó phân hủy đối với môi trường nước, đất và hệ sinh thái đô thị. Khi nhận thức về hậu quả tiêu cực của rác thải nhựa tăng lên, ý định sống xanh biến chuyển trực tiếp thành thói quen trang bị bình nước khi đến trường.

2. Sự sẵn có và tiện lợi trong tiếp cận sản phẩm thúc đẩy hành vi

"Tính sẵn có của sản phẩm và thuận tiện khi mua hàng" (SC, $\beta = 0.170$) là yếu tố thúc đẩy thực tế lớn thứ hai. Việc sinh viên có thể dễ dàng tìm mua bình nước cá nhân tại các nhà sách, siêu thị tiện lợi quanh khuôn viên trường học, cũng như trên các sàn thương mại điện tử với chính sách giao hàng nhanh giúp giảm thiểu đáng kể chi phí nỗ lực tìm kiếm (Search Effort).

3. Yếu tố giá cả và bài toán chi phí kinh tế

"Tác động về giá" (TG, $\beta = 0.127$) phản ánh tính nhạy cảm về ngân sách của đối tượng sinh viên. Các sản phẩm bình nước có mức giá dao động hợp lý, đi kèm các chương trình trợ giá hoặc tiết kiệm chi phí mua nước đóng chai hàng ngày sẽ tạo động lực mạnh mẽ cho quyết định đầu tư ban đầu của sinh viên.

4. Phát hiện bất ngờ: Cấu tạo và tính hiệu quả mang hệ số tác động âm

Hệ số hồi quy của "Nhận thức tính hiệu quả và cấu tạo của bình nước cá nhân" (HQ) đạt giá trị âm ($\beta = -0.137$). Điều này phản ánh một thực tế bất cập:

• Các loại bình kim loại (thép không gỉ, nhôm) hoặc thủy tinh dù giữ nhiệt tốt và an toàn nhưng lại quá nặng, cồng kềnh khi mang vác cùng laptop, giáo trình.
• Nguy cơ rò rỉ nước làm hỏng tài liệu, bình bị ám mùi thức uống sau thời gian sử dụng, hoặc cấu tạo miệng bình khó vệ sinh đã trở thành rào cản tâm lý tiêu cực, khiến một bộ phận sinh viên từ bỏ việc mang bình cá nhân dù có ý thức môi trường cao.

5. Sự khác biệt theo đặc tính nhân khẩu học

• Giới tính: Nữ sinh viên thể hiện mức độ duy trì hành vi mang bình nước cá nhân thường xuyên và nhất quán hơn so với nam sinh viên, chịu ảnh hưởng nhiều hơn bởi yếu tố thẩm mỹ, kiểu dáng và thói quen sinh hoạt.
• Năm học: Sinh viên năm 3 và năm 4 có xu hướng sử dụng bình cá nhân cao hơn sinh viên năm nhất, phản ánh mức độ trưởng thành trong nhận thức xã hội và khả năng tự quản lý lối sống cá nhân.

---

Đóng góp khoa học và thực tiễn (Contributions)

Đóng góp về mặt học thuật và lý thuyết

• Làm giàu hệ thống thang đo: Nghiên cứu đã kiểm chứng và chuẩn hóa thang đo hành vi tiêu dùng xanh trong bối cảnh hành vi sử dụng vật dụng thay thế đồ nhựa một lần tại các đô thị của quốc gia đang phát triển.
• Phát triển khung phân tích mở rộng: Tích hợp thành công các yếu tố Marketing hỗn hợp (Giá, Phân phối, Chiêu thị) vào mô hình hành vi tâm lý môi trường (TPB/NAM), làm sáng tỏ mối quan hệ biện chứng giữa rào cản tính năng vật lý sản phẩm và ý định hành vi.

Đóng góp thực tiễn cho doanh nghiệp sản xuất và bán lẻ

• Cải tiến thiết kế sản phẩm (R&D): Cần tập trung giải quyết triệt để rào cản trọng lượng và vệ sinh. Ưu tiên các chất liệu cao cấp nhẹ (như Tritan, inox 304 siêu nhẹ), thiết kế nắp chống rò rỉ tuyệt đối, cổ bình rộng dễ cọ rửa và tích hợp quai xách công thái học.
• Định giá và tiếp thị mục tiêu: Thiết lập phân khúc giá sinh viên (từ 100.000đ – 250.000đ), kết hợp truyền thông trên các kênh mạng xã hội yêu thích của Gen Z (TikTok, Instagram) gắn với lối sống thời thượng, thẩm mỹ và bảo vệ hành tinh xanh.

                  [GIẢI PHÁP THỰC TIỄN ĐỒNG BỘ]
[Doanh Nghiệp Sản Xuất]    [Trường Đại Học]      [Cơ Quan Ban Ngành]
- Tối ưu trọng lượng       - Lắp cây nước sạch   - Chiến dịch "No Single-Use"
- Chống rò rỉ, ám mùi      - Khuyến khích tại    - Hỗ trợ thuế cho sản phẩm
- Mức giá thân thiện SV      sự kiện campus        thân thiện môi trường

Đóng góp cho nhà trường và nhà hoạch định chính sách

• Hạ tầng hỗ trợ tại học đường: Các trường đại học cần lắp đặt đồng bộ hệ thống cây lọc nước sạch uống trực tiếp tại tất cả các giảng đường, thư viện để sinh viên có nguồn tiếp nước miễn phí/chi phí thấp.
• Chính sách khuyến khích F&B nội khu: Vận động các căng-tin, quán cà phê trong khuôn viên trường áp dụng chính sách giảm giá (từ 5% - 10%) cho sinh viên tự mang bình cá nhân khi mua nước.

---

Đối tượng quan tâm (Target Audience)

• Giới nghiên cứu học thuật & Giảng viên: Các nhà nghiên cứu chuyên ngành Marketing, Quản trị Kinh doanh, Xã hội học hành vi và Kinh tế Môi trường có tài liệu tham khảo thực nghiệm chuẩn xác về hành vi thế hệ trẻ.
• Doanh nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng & F&B: Các thương hiệu sản xuất bình giữ nhiệt, đồ gia dụng (Lock&Lock, Elmich, Tupperware...) và các chuỗi đồ uống (Highlands, Phúc Long, The Coffee House...) trong việc xây dựng chiến lược "Green Marketing" và thiết kế sản phẩm quà tặng / Merchandise.
• Ban Giám hiệu & Đoàn Thanh niên - Hội Sinh viên các trường ĐH: Đơn vị trực tiếp xây dựng phong trào "Học đường không rác thải nhựa", thiết kế các chương trình ngoại khóa và trang bị cơ sở vật chất xanh.
• Cơ quan quản lý Môi trường & Các tổ chức phi chính phủ (NGOs): Cung cấp bằng chứng thực tiễn phục vụ việc xây dựng chính sách truyền thông giảm thiểu rác thải nhựa dùng một lần tại khu vực đô thị.

---

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Yếu tố nào đóng vai trò quyết định nhất thúc đẩy sinh viên sử dụng bình nước cá nhân?

Yếu tố Quan tâm về môi trường là động lực mạnh mẽ nhất. Nhận thức rõ về tác hại lâu dài của rác thải nhựa đối với môi trường tự nhiên giúp sinh viên chủ động vượt qua sự bất tiện ban đầu để duy trì thói quen mang bình nước riêng.

2. Tại sao yếu tố "Nhận thức cấu tạo và hiệu quả" lại có tác động tiêu cực (hệ số $\beta$ âm)?

Đây là phát hiện thực tế rất giá trị: Những bất tiện về mặt vật lý như bình nước quá nặng (bình thủy tinh, inox dày), kích thước cồng kềnh khó bỏ vào balo, nguy cơ rỉ nước ướt đồ điện tử và khó cọ rửa sau khi đựng đồ uống ngọt đã cản trở hành vi sử dụng thường xuyên của sinh viên.

3. Mẫu khảo sát $n = 500$ có đảm bảo tính đại diện khoa học không?

Hoàn toàn đảm bảo. Theo quy tắc kinh nghiệm của Hair et al. (yêu cầu tối thiểu gấp 5-10 lần số biến quan sát trong EFA) và kích thước mẫu phân tích hồi quy, quy mô 500 mẫu sinh viên tại nhiều trường đại học trên địa bàn TP.HCM đáp ứng tiêu chuẩn nghiêm ngặt về độ tin cậy và giá trị thống kê.

4. Kết quả nghiên cứu này có thể khái quát hóa (generalize) cho toàn bộ giới trẻ không?

Kết quả có tính đại diện cao cho phân khúc sinh viên và giới trẻ tại các đô thị loại đặc biệt (như TP.HCM, Hà Nội, Đà Nẵng) – nơi có hạ tầng tiếp cận sản phẩm tốt và mức độ tiếp nhận thông tin môi trường nhanh. Tuy nhiên, khi áp dụng cho khu vực nông thôn, cần xem xét thêm yếu tố thu nhập và tính sẵn có của nguồn nước sạch.

5. Doanh nghiệp đồ uống F&B có thể tận dụng kết quả nghiên cứu này như thế nào?

Doanh nghiệp F&B có thể phát triển các dòng bình cá nhân co-branding mang phong cách trẻ trung, đồng thời triển khai chính sách chiết khấu trực tiếp (Bring Your Own Cup - BYOC) khi khách hàng mang bình riêng. Điều này vừa giúp thương hiệu ghi điểm trách nhiệm xã hội (CSR), vừa tiết kiệm chi phí bao bì nhựa dùng một lần.

---

Kết luận (Conclusion)

Nghiên cứu "Các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi sử dụng bình nước cá nhân của sinh viên TP. Hồ Chí Minh" đã làm sáng tỏ cấu trúc tâm lý và các rào cản thực tế trong hành vi tiêu dùng xanh của thế hệ trẻ. Kết quả khẳng định rằng: Ý thức môi trường chỉ có thể chuyển hóa thành hành động bền vững khi đi kèm với sự tiện lợi trong mua sắm, giá cả hợp lý và thiết kế sản phẩm tối ưu.

Trong tương lai, các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng mô hình theo phương pháp nghiên cứu dọc (Longitudinal Study) để đo lường sự duy trì thói quen qua thời gian, hoặc so sánh sự khác biệt hành vi giữa các nhóm trường đại học chuyên ngành khác nhau. Đây là thời điểm then chốt để nhà trường, doanh nghiệp và xã hội cùng hợp lực tạo dựng một hệ sinh thái tiêu dùng không rác thải nhựa vì sự phát triển bền vững của đô thị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Theo thống kê của Bộ Tài nguyên và Môi trường, cũng như nhiều quốc gia khác, Việt Nam đang đối mặt với tình trạng ô nhiễm do chất thải nhựa gây ra cho môi trường. Tại Việt Nam, ước tính mỗi năm, người dân có hơn 1,8 triệu tấn rác thải nhựa được thải ra, nhưng chỉ 27% trong số đó được tái chế. Lượng tiêu thụ nhựa tính trên đầu người ở Việt Nam qua mỗi năm đã tăng mạnh lên mức khoảng 40kg nhựa/người và là một trong 4 quốc gia tại châu Á phát sinh chất thải nhựa nhiều nhất.

Số lượng bao bì nhựa và túi nilon sử dụng ngày càng gia tăng ở Việt Nam dẫn đến lượng thải bỏ cũng tăng dần theo từng năm. Đặc biệt, rác thải nhựa có tính chất khó phân hủy, có thể tồn tại hàng trăm năm, gây ô nhiễm môi trường, đe dọa hệ sinh thái và tác động trực tiếp đến chất lượng cuộc sống, sức khỏe người dân và sự phát triển bền vững của mỗi quốc gia. Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Chỉ thị 33/CT-TTg về tăng cường quản lý, tái sử dụng, tái chế, xử lý và giảm thiểu chất thải nhựa. Chỉ thị nêu rõ, ô nhiễm nhựa đang trở thành một trong những thách thức lớn nhất mà các quốc gia đang phải đối mặt.

Mỗi năm lượng chất thải nhựa do con người thải ra trên phạm vi toàn cầu đủ để phủ kín 4 lần diện tích bề mặt trái đất, trong đó 13 triệu tấn chất thải nhựa được đổ ra đại dương. Việc lạm dụng sử dụng sản phẩm nhựa, nhất là túi nilon khó phân hủy, sản phẩm nhựa dùng một lần đã và đang để lại những hậu quả nghiêm trọng đối với môi trường. Vấn đề ô nhiễm nhựa, đặc biệt là ô nhiễm nhựa đại dương là vấn đề thực sự đáng báo động, đã, đang và sẽ gây thiệt hại to lớn cho môi trường sinh thái ở nước ta. Năm 2019, Thủ tướng Chính phủ đã phát động phong trào chống chất thải nhựa trên toàn quốc, nhiều cơ quan, tổ chức, địa phương, doanh nghiệp và các cá nhân đã có nhiều hành động thiết thực, ý nghĩa, hiệu quả để chống, giảm thiểu chất thải nhựa.

Năm 2020, do ảnh hưởng của đại dịch COVID-19 nên hành vi tiêu dùng của người dân có sự thay đổi lớn. Các nghị định cách ly xã hội được thực hiện, mua sắm online bùng nổ một cách mạnh mẽ. Theo báo Tuổi trẻ, trong giai đoạn dịch vừa qua, có đến 75% người dân sống tại thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội sử dụng dịch vụ mua đồ ăn trực tuyến (Rác thải nhựa tăng lên đáng kể, cần chung tay giảm thiểu ngay lúc này, 04/12/2020). Việc mua đồ và giao đồ tận nơi đã khiến lượng rác thải nhựa tăng lên đáng kể, chưa kể các mặt hàng tiêu dùng online khác đều được đóng gói bằng túi nilon để giao đi.

Như vậy, bài toán giải quyết vấn đề rác thải nhựa lại càng khó khăn cho các cơ quan chức năng. Tại Việt Nam, trong những năm gần đây, các cơ quan quản lý nhà nước, cộng đồng xã hội đã và đang quan tâm tới vấn đề tác hại các sản phẩm khó phân huỷ với nhiều giải pháp được đưa ra áp dụng bao gồm cả các giải pháp hành chính cũng như các biện pháp tuyên truyền, nâng cao nhận thức như tổ chức các chiến dịch truyền thông “nói không với túi ni 1 0 0 lông”, “ngày không túi ni lông”, “ngày hội tái chế chất thải” … ; hoặc việc khuyến khích áp dụng các giải pháp sản xuất túi sinh học tự phân hủy, túi thân thiện với môi trường ở một số doanh nghiệp, sử dụng các bình nước cá nhân thay thế các loại chai nhựa… nhằm hạn chế tác động tiêu cực của loại rác thải này tới môi trường. Thời gian qua giới khoa học có nhiều nghiên cứu về tác hại của các sản phẩm khó phân huỷ tới môi trường và cũng có những cuộc vận động, tuyên truyền người dân sử dụng các sản phẩm thay thế, đặc biệt là sử dụng các bình nước xách tay thay thế cho sản phẩm khó phân huỷ nhưng việc làm thay đổi nhận thức và hành vi của người dân vẫn chưa đạt kết quả như mong muốn. Do đó, nhóm tác giả lựa chọn đề tài “Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi sử dụng bình nước cá nhân của sinh viên Thành phố Hồ Chí Minh” với mục đích tìm hiểu nhận thức của sinh viên về tác hại của các sản phẩm khó phân hủy gây ô nhiễm môi trường, để đề xuất các giải pháp thúc đẩy quyết định sử dụng sản phẩm xanh – cụ thể hơn là sản phẩm bình nước xách tay cho cá nhân mỗi người sử dụng của sinh viên, thành phần đang là đối tượng đông đảo, thành phần tri thức, quan tâm đến các vấn đề môi trường, xã hội.

Từ đó các doanh nghiệp, cơ quan chức năng có thể đưa ra những chiến lược phù hợp để khuyến khích tiêu dùng xanh, đạt được mục tiêu cả về ngắn hạn và dài hạn. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU Mục đích của nghiên cứu này là tìm hiểu các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi sử bình nước cá nhân của sinh viên tại Thành phố Hồ Chí Minh. Để làm rõ mục đích này cần thực hiện các mục tiêu:  Xác định các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi sử dụng bình nước cá nhân của sinh viên tại Thành phố Hồ Chí Minh.  Đo lường và đánh giá mức độ ảnh hưởng của các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi sử dụng bình nước cá nhân của sinh viên tại Thành phố Hồ Chí Minh.

 Mô hình hóa các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi sử dụng bình nước cá nhân của sinh viên tại Thành phố Hồ Chí Minh.  Đề xuất giải pháp cho sinh viên nhằm bảo vệ sức khỏe, nâng cao ý thức sống xanh và bảo vệ môi trường khỏi những tác hại của những sản phẩm khó phân hủy và sử dụng một lần. ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI VÀ KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU 1. Đối tượng và khách thể nghiên cứu  Đối tượng nghiên cứu: Hành vi sử dụng bình nước cá nhân của sinh viên tại Thành phố Hồ Chí Minh.

 Khách thể nghiên cứu: Sinh viên đã, đang và sẽ sử dụng bình nước cá nhân tại Thành phố Hồ Chí Minh. Phạm vi nghiên cứu  Thời gian nghiên cứu: 22/03/2021 đến 30/05/2021  Không gian nghiên cứu: Sinh viên đã, đang và sẽ sử dụng bình nước cá nhân tại Thành phố Hồ Chí Minh 1. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 1. Nghiên cứu sơ bộ: Nghiên cứu định tính: thực hiện bằng kỹ thuật phỏng vấn nhóm tập trung, với sự tham gia của nhóm tác giả và những sinh viên đã sử dụng bình nước cá nhân thay thế ly nhựa khó phân hủy và sử dụng một lần tại TP.HCM nhằm vừa khám phá vừa khẳng định các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi sử dụng bình nước cá nhân của sinh viên tại TP.

Kết quả phỏng vấn sẽ dùng cho việc xây dựng bảng câu hỏi và mô hình nghiên cứu. Nghiên cứu chính thức: Phương pháp nghiên cứu định lượng được thực hiện nhằm mục đích thu thập các thông tin định lượng về yếu tố tác động đến hành vi sử dụng bình nước cá nhân của sinh viên tại TP.HCM với mục tiêu n = 500 mẫu. Kết quả thu được sẽ là cơ sở dữ liệu nhằm kiểm định mô hình nghiên cứu và các giả thuyết nghiên cứu, kiểm định có hay không có sự khác biệt về cường độ tác động của các yếu tố đến hành vi sử dụng bình nước cá nhân tại TP.HCM theo các đặc điểm nhân khẩu học của mẫu nghiên cứu. Các giai đoạn thu thập dữ liệu trong nghiên cứu sẽ được triển khai chi tiết như sau:  Thu thập dữ liệu nghiên cứu bằng bảng câu hỏi và kỹ thuật phỏng vấn sinh viên có độ tuổi từ 18-22 tại địa bàn TP.

 Đánh giá sơ bộ độ tin cậy và giá trị của thang đo bằng hệ số tin cậy Cronbach’s alpha và phân tích nhân tố khám phá EFA (Exploratory Factor Analysis) bằng phần mềm xử lý SPSS 25.0, qua đó loại bỏ các biến quan sát không đạt độ tin cậy, giá trị hội tụ và phân biệt; đồng thời tái cấu trúc các biến quan sát còn lại vào các yếu tố (thành phần đo lường) phù hợp, đặt cơ sở cho việc hiệu chỉnh mô hình nghiên cứu và các giả thuyết nghiên cứu, các nội dung phân tích tiếp theo.  Phân tích hồi quy đa biến nhằm kiểm định mô hình nghiên cứu, các giả thuyết nghiên cứu và đo lường cường độ tác động của các yếu tố.  Kiểm định T-Tests; ANOVA; nhằm kiểm định có hay không sự khác biệt trong hành vi của sinh viên về việc sử dụng bình nước cá nhân tại địa bàn thành phố Hồ Chí Minh (dựa theo các đặc điểm nhân khẩu học của người tiêu dùng như: giới tính, độ tuổi). NỘI DUNG NGHIÊN CỨU  Những yếu tố ảnh hưởng đến hành vi sử dụng bình nước cá nhân của sinh viên tại TP.

 Mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến hành vi sử dụng bình nước cá nhân của sinh viên tại TP.  Đề xuất giải pháp để thúc đẩy hành vi sử dụng bình nước cá nhân thay thế cho các chai, ly nhựa và sản phẩm sử dụng 1 lần tại TP. ĐÓNG GÓP NGHIÊN CỨU Ý nghĩa khoa học của đề tài nghiên cứu: Về mặt khoa học, đây là nghiên cứu thực nghiệm về những yếu tố ảnh hưởng đến hành vi sử dụng vật dụng thay thế sản phẩm khó phân hủy tại TP. Nhóm tác giả sử dụng những thang đo từ các nghiên cứu thực nghiệm trong và ngoài nước của nhiều tác giả trên các lĩnh vực khác nhau.

Những nghiên cứu này đã ứng dụng thành công mô hình Hành động hợp lý TRA - Theory of Reasoned Action của Fishbein & Ajzen (1975), thuyết hành vi hoạch định TPB - Theory of Planned Behaviour của Ajzen (1991). Ý nghĩa thực tiễn của đề tài nghiên cứu: Thông qua nghiên cứu, kết quả nhận được có ý nghĩa thực tiễn và góp phần để các tổ chức, cơ quan và đơn vị có liên quan về lĩnh vực kinh doanh các vật dụng thay thế sản phẩm khó phân hủy có góc nhìn đúng đắn và thay đổi để đáp ứng kịp xu hướng tiêu dùng bình nước cá nhân của sinh viên tại TP.HCM, đề ra giải pháp để nâng cao nhận thức của sinh viên về việc sử dụng bình nước cá nhân, góp phần bảo vệ môi trường. Những đóng góp của đề tài nghiên cứu: Thứ nhất: Nghiên cứu đề xuất một mô hình lý thuyết và thang đo các yếu tố chính tác động đến hành vi sử dụng bình nước cá nhân của sinh viên tại TP.