CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ HÀNH VI LỰA CHỌN NƠI MUA SẮM VÀ SỰ CẦN THIẾT CỦA ĐỀ TÀI NÀY TẠI TPHCM 1.1 Một số khái niệm: Trước hết, có hai khái niệm thường được nhắc đến khi đề cập đến hành vi người tiêu dùng, đó là: khách hàng, hành vi người tiêu dùng. Do đề tài nghiên cứu tập trung vào hành vi lựa chọn địa điểm mua sắm của người tiêu dùng, khái niệm về các kênh bán lẻ cũng được đề cập.1 Người tiêu dùng Theo Hiệp hội Marketing Hoa Kỳ, người tiêu dùng ban đầu được hiểu là người tiêu thụ cuối cùng của sản phẩm, dịch vụ hay ý tưởng. Tuy nhiên, ngày nay, từ “người tiêu dùng” thường được dùng để chỉ những người mua hàng, những người ra quyết định, cũng như những người tiêu thụ cuối cùng. Hay nói cách khác, theo Matin Khan, họ là tất cả những người tham gia vào một hoặc toàn bộ những hoạt động liên quan đến quá trình mua sắm, bao gồm việc lựa chọn, mua sắm, sử dụng, đánh giá và vứt bỏ hàng hóa hoặc dịch vụ.
Dựa vào sự khác biệt trong quá trình đưa ra quyết định mua sắm, Philip Kotler cho rằng có 2 nhóm người tiêu dùng chính: - Người tiêu dùng cá nhân: mua hàng hóa và dịch vụ cho bản thân, cho gia đình sử dụng hoặc làm quà cho bạn bè. - Người tiêu dùng tổ chức: gồm những doanh nghiệp hoạt động có lợi nhuận hoặc phi lợi nhuận, những cơ quan nhà nước (phường, tỉnh, quốc gia) và những cơ quan khác như trường học, bệnh viện, nhà tù. Những tổ chức này mua sản phẩm, dụng cụ và dịch vụ nhằm phục vụ cho hoạt động của họ. Do bài nghiên cứu tập trung vào sự lựa chọn địa điểm mua sắm, cụ thể hơn là lựa chọn giữa siêu thị và chợ, nên nhóm nghiên cứu tập trung chủ yếu vào người tiêu dùng cá nhân trong quá trình tìm kiếm thông tin, khảo sát, phân tích số liệu và đưa ra những kết luận.2 Hành vi người tiêu dùng Theo Hawkins và Mothersbaugh, hành vi người tiêu dùng là khoa học nghiên cứu các cá nhân, nhóm hoặc các tổ chức và quá trình họ lựa chọn, mua sắm, sử dụng và vứt bỏ các sản phẩm, xử lí các dịch vụ, các kinh nghiệm, ý tưởng để thỏa mãn nhu cầu của họ.
Hành vi người tiêu dùng cũng đồng thời nghiên cứu những ảnh hưởng của các quá trình này đến người tiêu dùng và xã hội. Theo Hiệp hội Marketing Hoa Kỳ, hành vi người tiêu dùng là những tác động qua lại giữa nhận thức, tình cảm, hành vi của người tiêu dùng và những yếu tố kích thích của môi trường mà qua đó, họ thay đổi cuộc sống của chính mình. Như vậy, qua 3 định nghĩa trên, ta có thể thấy hành vi người tiêu dùng gồm các khía cạnh sau: - Quá trình đưa ra quyết định mua sắm, tiêu dùng và loại bỏ sản phẩm, dịch vụ nhằm thỏa mãn nhu cầu của cá nhân hoặc tổ chức. - Sự tương tác giữa những suy nghĩ, nhận thức, tình cảm, hành vi của người tiêu dùng và những yếu tố kích thích của môi trường.
- Ảnh hưởng của những quá trình trên đến người tiêu dùng và xã hội.3 Các hình thức bán lẻ Theo Hiệp hội Marketing Hoa Kỳ, cửa hàng bán lẻ là nơi buôn bán cho cộng đồng nói chung, và doanh thu đạt được chủ yếu là từ người tiêu dùng cuối cùng khi họ mua số lượng nhỏ những sản phẩm được trưng bày và tích trữ ngay tại đó. Tại Việt Nam hiện nay, có 7 hình thức bán lẻ phổ biến nhất.