Chương 1. Cơ sở lý luận về hiệu quả sử dụng vốn ngân sách trong đầu tư xây dựng cơ bản 1. Khái niệm vốn đầu tư XDCB và hiệu quả sử dụng vốn ngân sách nhà nước trong đầu tư XDCB 1. Khái niệm về vốn đầu tư xây dựng cơ bản và nguồn hình thành Trong nền kinh tế thị trường, việc tái sản xuất giản đơn và tái sản xuất mở rộng các tài sản cố định, là điều kiện quyết định đến sự tồn tại của mọi chủ thể kinh tế.
Để thực hiện được điều này các tác nhân trong nền kinh tế phải dự trữ tích luỹ các nguồn lực. Khi các nguồn lực này được sử dụng vào quá trình sản xuất để tái sản xuất ra các tài sản cố định của nền kinh tế thì nó trở thành vốn đầu tư. Khái niệm về vốn đầu tư xây dung cơ bản: Vốn đầu tư xây dung cơ bản chính là tiền tích luỹ của xã hội của các cơ sở sản xuất kinh doanh, dịch vụ là vốn huy động của dân và vốn huy động từ các nguồn khác được đưa vào sử dụng trong quá trình tái sản xuất xã hội nhằm duy trì tiềm lực sẵn có và tạo tiềm lực mới cho nền sản xuất xã hội. Nói cách khác, vốn đầu tư xây dựng cơ bản là toàn bộ chi phí dùng để tái sản xuất giản đơn và mở rộng tài sản cố định cho nền kinh tế quốc dân, bao gồm: các khoản chi cho khảo sát thiết kế và xây lắp nhà cửa, vật kiến trúc, mua sắm và lắp đặt thiết bị máy móc, chi phí trồng mới cây lâu năm, mua súc vật đủ tiêu chuẩn là tài sản cố định và một số chi phí khác phát sinh trong quá trình tái sản xuất TSCĐ… Vốn đầu tư xây dựng cơ bản là toàn bộ những chi phí để đạt được mục đích đầu tư, bao gồm chi phí cho việc khảo sát thiết kế và xây dựng, mua sắm, lắp đặt máy móc thiết bị, và các chi phí khác được ghi trong tổng dự toán.
Khái niệm về hiệu quả vốn đầu tư Khi vốn đầu tư cơ bản được thực hiện, các công trình xây dựng hoàn thành đưa vào sử dụng sẽ đem lại các hữu ích về kinh tế, quốc phòng, xã hội, chính trị, môi sinh. ở đây ta chỉ xét đến hiệu quả của vốn đầu tư. Khái niệm chung nhất về hiệu quả vốn đầu tư bao giờ cũng là kết quả của thương số giữa kết quả và chi phí bỏ ra để có được kết quả đó: 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Tổng kết quả đạt được Hiệu quả = Tổng chi phí Với chi phí bỏ ra ít nhất, cho kết quả lớn nhất, như vậy hiệu quả thu được sẽ lớn nhất. Hiệu quả của hoạt động đầu tư xây dựng cơ bản là một vấn đề lớn và phức tạp, phải dùng một hệ thống các chỉ tiêu để đánh giá và phân tích, trong đó phải xác định một chỉ tiêu chủ yếu, bắt buộc phải tính toán khi đánh giá hiệu quả kinh tế và lựa chọn phương án đầu tư.
Xuất phát từ khái niệm chung về hiệu quả, ở giác độ đầu tư xây dung cơ bản, hiệu quả sử dụng vốn đầu tư xây dựng cơ bản là kết quả hữu ích (về kinh tế , chính trị, văn hoá, xã hội, an ninh, quốc phòng.) của đồng vốn bỏ ra vào xây dựng khi công trình phát huy tác dụng. Tổng kết quả đạt được do vốn đầu tư mang Hiệu quả sử dụng = lại vốn đầu tư Vốn đầu tư Cần lưu ý rằng, hiệu quả sử dụng vốn trong đầu tư xây dựng cơ bản là một khái niệm khác với hiệu quả trong đầu tư thông thường. Đây không chỉ là kết quả thuần tuý về mặt tài chính mà còn bao gồm các kết quả về mặt chính trị, văn hoá, xã hội. Các kết quả này trong thực tế thường rất khó để có thể lượng hoá được.
Ngoài việc bảo đảm về mặt kinh tế thì các hoạt động đầu tư xây dựng cơ bản còn phải đảm bảo lợi ích hài hoà giữa các lợi ích khác như chính trị, xã hội. * Nguồn hình thành vốn đầu tư xây dựng cơ bản Vốn đầu tư xây dựng cơ bản được hình thành từ các nguồn sau: 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Vốn đầu tư được hình thành từ các nguồn trong nước. Đây là nguồn vốn có vai trò quyết định tới sự phát triển kinh tế của đất nước. Nguồn này chiếm tỉ trọng lớn nó bao gồm từ các nguồn sau.
- Vốn ngân sách Nhà nước bao gồm ngân sách trung ương và ngân sách địa phương, được hình thành từ sự tích luỹ của nền kinh tế, vốn khấu hao cơ bản và một số nguồn khác dành cho đầu tư xây dựng cơ bản. - Vốn tín dụng đầu tư (do ngân hàng đầu tư phát triển và quỹ hỗ trợ phát triển quản lý bao gồm vốn của nhà nước chuyển sang, vốn huy động từ các đơn vị kinh tế và các tầng lớp dân cư trong nước dưới các hình thức, vốn vay dài hạn của các tổ chức tài chính tín dụng quốc tế và người Việt nam ở nước ngoài. - Vốn của các đơn vị sản xuất kinh doanh, dịch vụ thuộc các thành phần kinh tế. Vốn nước ngoài: Nguồn này có vai trò hết sức quan trọng trong quá trình đầu tư xây dựng cơ bản và sự phát triển kinh tế của mỗi quốc gia.
Nguồn này bao gồm: -Vốn viện trợ của các tổ chức quốc tế như WB, ADB các tổ chức chính phủ như JBIC(OECF), các tổ chức phi chính phủ. Đây là nguồn (ODA). - Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, thông qua hình thức 100% vốn nước ngoài, liên doanh, hợp đồng hợp tác kinh doanh,. Nội dung của vốn đầu tư xây dựng cơ bản bao gồm các khoản chi phí gắn liền với hoạt động đầu tư xây dựng cơ bản, nội dung này bao gồm: Vốn cho xây dựng và lắp đặt: Bao gồm: - Vốn cho hoạt động chuẩn bị xây dựng và chuẩn bị mặt bằng.
- Những chi phí xây dựng công trình, hạng mục công trình, nhà xưởng, văn phòng làm việc, nhà kho, bến bãi. - Chi phí cho công tác lắp đặt máy móc, trang thiết bị vào công trình và hạng mục công trình. - Chi phí để hoàn thiện công trình. Vốn mua sắm máy móc thiết bị: Đó là toàn bộ các chi phí cho công tác mua sắm và vận chuyển bốc dỡ máy móc thiết bị được lắp vào công trình.
9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Vốn mua sắm máy móc thiết bị được tính bao gồm giá trị máy móc thiết bị, chi phí vận chuyển bảo quản bốc dỡ, gia công, kiểm tra trước khi giao lắp những công cụ dụng cụ. Vốn kiến thiết cơ bản khác bao gồm: - Chi phí kiến thiết cơ bản được tính vào giá trị công trình như chi phí cho tư vấn đầu tư, đền bù, chi phí cho quản lý dự án, bảo hiểm, dự phòng, thẩm định. - Các chi phí kiến thiết tính vào tài sản lưu động, bao gồm chi phí cho mua sắm nguyên vật liệu, công cụ, dụng cụ không đủ tiêu chuẩn là tài sản cố định hoặc chi phí cho đào tạo. - Những chi phí kiến thiết cơ bản khác được Nhà nước cho phép không tính vào giá trị công trình (do ảnh hưởng của thiên tai, những nguyên nhân bất khả kháng).
Phân loại vốn đầu tư xây dựng cơ bản Tuỳ theo từng mục đích nghiên cứu mà người ta phân loại vốn đầu tư xây dựng cơ bản thành các tiêu thức khác nhau. Nhưng nhìn chung các cách phân loại này đều phục vụ cho công tác quản lý tốt hơn đối với hoạt động đầu tư xây dựng cơ bản. Ta có thể xem xét một số cách phân loại sau đây: Theo nguồn vốn: Gồm vốn ngân sách Nhà nước, vốn tín dụng đầu tư, vốn của các cơ sở sản xuất kinh doanh dịch vụ; vốn vay nước ngoài, vốn hợp tác liên doanh với nước ngoài, vốn của dân. Theo cách này chúng ta thấy được mức độ đã huy động của từng nguồn vốn, vai trò của từng nguồn để từ đó đưa ra các giải pháp huy động và sử dụng nguồn vốn cho đầu tư xây dựng cơ bản có hiệu quả hơn.
Theo hình thức đầu tư: gồm vốn đầu tư xây dựng mới, vốn đầu tư khôi phục, vốn đầu tư mở rộng đổi mới trang thiết bị. theo cách này cho ta thấy cần phải có kế hoạch bố trí nguồn vốn cho đầu tư xây dựng cơ bản như thế nào cho phù hợp với điều kiện thực tế và tương lai phát triển của các ngành của các cơ sở. Theo nội dung kinh tế : - Vốn cho xây dựng, lắp đặt. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Vốn cho mua sắm máy móc thiết bị.
- Vốn kiến thiết cơ bản khác. Như vậy hoạt động đầu tư xây dựng cơ bản có vai trò rất quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế của một quốc gia nói chung và của các cơ sở sản xuất kinh doanh nói riêng. Để phân tích cụ thể vai trò hoạt động này chúng ta phải sử dụng các chỉ tiêu phản ánh kết quả và hiệu quả của hoạt động đầu tư xây dựng cơ bản 1. Hiệu quả sử dụng vốn ngân sách trong hoạt động đầu tư xây dựng cơ bản Đầu tư xây dựng cơ bản có vai trò rất quan trọng trong phát triển kinh tế của mọi quốc gia trên thế giới.
Nó tác động đến nhiều lĩnh vực của nền kinh tế như khoa học kỹ thuật, chính trị xã hội, an ninh quốc phòng. Những tác động chủ yếu của đầu tư xây dựng cơ bản trên góc độ sau: 1. Trên góc độ vĩ mô * Đầu tư xây dựng cơ bản tác động đến tổng cung và tổng cầu - Về mặt tổng cầu: Tổng cầu là tổng khối lượng hàng hoá và dịch vụ mà các tác nhân của nền kinh tế sẽ sử dụng tương ứng với một mức giá cả đã cho trong một thời kỳ nhất định. Đầu tư xây dựng cơ bản là một bộ phận của đầu tư phát triển do vậy sự tăng giảm nguồn vốn đầu tư xây dựng cơ bản đồng thời cũng kéo theo sự ảnh hưởng tới tổng mức đầu tư.
Trong hàm tổng cầu, đầu tư là một yếu tố chiếm tỷ trọng lớn, theo số liệu của ngân hàng thế giới (WB) đầu tư thường chiếm tỷ trọng 24% đến 28% trong cơ cấu tổng cầu của tất cả nước trên thế giới. Đối với tổng cầu sự tác động của đầu tư là ngắn hạn. Khi tổng cung chưa kịp thời thay đổi.