Nghiên cứu về động lực đọc tiếng Anh của học sinh khối 11 ở một trường THPT

Luận văn thạc sĩ: Động lực đọc tiếng Anh của học sinh khối 11 THPT Định Hóa - Lê Thị Minh Nguyệt

• Tác giả: Lê Thị Minh Nguyệt
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Trọng Du
• Trường học: Đại học Thái Nguyên - Trường Ngoại ngữ
• Chuyên ngành: Ngôn ngữ Anh
• Đề tài: Nghiên cứu về động lực đọc tiếng Anh của học sinh khối 11 ở một trường THPT
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Tổng quan về động lực đọc tiếng Anh của học sinh khối 11

Nghiên cứu về động lực đọc tiếng Anh của học sinh khối 11 trường THPT Định Hóa do tác giả Lê Thị Minh Nguyệt thực hiện năm 2022 tại Trường Ngoại ngữ, Đại học Thái Nguyên. Đề tài tập trung phân tích các khía cạnh tâm lý tác động đến kỹ năng đọc hiểu ngoại ngữ của học sinh phổ thông. Kỹ năng đọc giữ vai trò trung tâm trong quá trình thụ đắc ngôn ngữ thứ hai. Tuy nhiên, hiệu quả đọc hiểu phụ thuộc phần lớn vào mức độ động lực của cá nhân người học. Học sinh lớp 11 đối mặt với áp lực thi cử và khối lượng kiến thức học thuật gia tăng. Việc xác định các chiều kích động lực giúp nhà trường xây dựng định hướng giảng dạy phù hợp. Luận văn tiếp cận các lý thuyết nền tảng của Guthrie, Wigfield và Mori về động lực đọc trong môi trường EFL. Dữ liệu khảo sát từ học sinh THPT Định Hóa phản ánh bức tranh chân thực về thái độ đọc tiếng Anh tại khu vực miền núi. Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để đánh giá đúng tầm quan trọng của động lực đọc hiểu. Những phát hiện này góp phần định hình phương pháp dạy học tiếng Anh hiện đại ở bậc trung học phổ thông.

1.1. Bối cảnh và mục tiêu nghiên cứu tại trường THPT Định Hóa

Trường THPT Định Hóa thuộc địa bàn miền núi của tỉnh Thái Nguyên. Điều kiện tiếp xúc tiếng Anh bản ngữ của học sinh còn nhiều hạn chế. Học sinh khối 11 bước vào giai đoạn then chốt để củng cố nền tảng ngữ pháp và từ vựng. Kỹ năng đọc hiểu giữ vai trò quyết định trong các bài kiểm tra định kỳ. Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là xác định mức độ động lực đọc tiếng Anh của nhóm đối tượng này. Tác giả khảo sát các nhân tố ảnh hưởng trực tiếp đến thói quen đọc sách ngoại ngữ. Kết quả nghiên cứu làm rõ nhu cầu thực tế của người học tại địa phương. Đây là tiền đề để đề xuất các giải pháp sư phạm khả thi.

1.2. Khung lý thuyết về các chiều kích động lực đọc

Nghiên cứu áp dụng khung lý thuyết động lực đọc của Wigfield và Guthrie kết hợp với mô hình Mori. Động lực đọc bao gồm nhiều chiều kích tâm lý tương tác lẫn nhau. Động lực nội tại xuất phát từ sự tò mò và niềm yêu thích đọc tự nhiên. Động lực ngoại tại bắt nguồn từ điểm số, sự công nhận và áp lực thi cử. Bên cạnh đó, niềm tin năng lực thể hiện sự tự tin của học sinh vào khả năng giải mã văn bản. Kỳ vọng đọc định hình mong muốn tiến bộ trong tương lai. Mặt khác, xu hướng né tránh nhiệm vụ phản ánh rào cản khi gặp ngữ liệu khó. Toàn bộ các chiều kích này cùng chi phối hành vi đọc sách của học sinh.

II. Phân tích thực trạng động lực đọc tiếng Anh của học sinh khối 11

Dữ liệu thực nghiệm tại THPT Định Hóa chỉ ra sự chênh lệch rõ rệt giữa các khía cạnh động lực đọc. Học sinh khối 11 thể hiện niềm tin năng lực đọc ở mức tương đối thấp. Đa số người học cảm thấy bản thân chưa đủ giỏi để xử lý văn bản phức tạp. Trở ngại từ vốn từ vựng hạn chế khiến các em thiếu tự tin khi thực hiện bài đọc. Ngược lại, niềm tin kỳ vọng vào tương lai lại đạt mức rất cao. Học sinh tin tưởng khả năng đọc hiểu sẽ tiến bộ trong năm học tiếp theo dựa trên nỗ lực cá nhân. Chiều kích né tránh nhiệm vụ cũng bộc lộ qua nhiều biểu hiện cụ thể trong khảo sát. Phần lớn học sinh né tránh các tài liệu chứa nhiều bài tập từ vựng hóc búa. Các câu chuyện dài với nhiều tuyến nhân vật rắc rối thường gây cảm giác quá tải. Khối lượng từ mới dày đặc làm đứt gãy mạch đọc và giảm hứng thú học tập. Động lực ngoại tại vẫn chiếm ưu thế áp đảo so với động lực nội tại. Điểm số thi học kỳ và các kỳ kiểm tra chính khóa đóng vai trò đòn bẩy kích thích học sinh đọc bài. Sự thiếu hụt đam mê tự thân khiến thói quen đọc ngoài giờ học chưa được hình thành bền vững.

2.1. Nghịch lý giữa niềm tin năng lực và kỳ vọng học tập

Nghiên cứu ghi nhận nghịch lý đáng chú ý trong nhận thức của học sinh. Phần lớn học sinh khối 11 đánh giá thấp năng lực đọc hiểu hiện tại của bản thân. Tâm lý lo lắng về ngữ pháp phức tạp cản trở sự tự tin của người học. Tuy nhiên, mức độ kỳ vọng vào tương lai lại đạt tỷ lệ rất cao. Học sinh tin tưởng bản thân sẽ đọc tốt hơn trong năm học kế tiếp. Niềm tin này bắt nguồn từ sự tiến bộ sau các bài kiểm tra gần nhất. Sự mâu thuẫn này cho thấy học sinh vẫn duy trì khát khao nâng cao trình độ. Giáo viên cần khai thác kỳ vọng tích cực này để bồi dưỡng năng lực thực tế.

2.2. Xu hướng né tránh nhiệm vụ đọc và rào cản từ vựng

Hiện tượng né tránh nhiệm vụ đọc diễn ra khá phổ biến trong các tiết học. Học sinh thường tỏ ra e ngại các bài tập đọc chứa câu hỏi từ vựng chuyên sâu. Khi văn bản xuất hiện quá nhiều thuật ngữ lạ, sự tập trung suy giảm nhanh chóng. Những mẩu truyện có cấu trúc cốt truyện rắc rối và nhiều nhân vật cũng bị bỏ dở. Người học khó duy trì sự kiên nhẫn khi phải liên tục tra cứu từ điển. Cảm giác bế tắc biến hoạt động đọc thành gánh nặng tâm lý nặng nề. Do đó, học sinh thường chọn cách đối phó thay vì chủ động phân tích văn bản. Rào cản từ vựng chính là nguyên nhân trực tiếp triệt tiêu sự say mê khám phá.

III. Giải pháp nâng cao động lực đọc tiếng Anh cho học sinh khối 11

Để khắc phục hạn chế về động lực đọc, nhà trường và giáo viên cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Việc đầu tiên là đa dạng hóa nguồn học liệu phù hợp với trình độ thực tế của học sinh. Giáo viên không nên áp đặt các văn bản có dung lượng từ vựng quá nặng nề ngay từ đầu. Thay vào đó, ngữ liệu cần mang tính thực tiễn cao và gắn liền với đời sống hàng ngày. Phương pháp giảng dạy cũng cần chuyển dịch từ thụ động sang tương tác chủ động. Các hoạt động thảo luận nhóm tạo môi trường chia sẻ tự nhiên và giảm bớt áp lực thi cử. Học sinh có cơ hội trao đổi suy nghĩ về nội dung bài đọc mà không sợ mắc lỗi. Bên cạnh đó, việc xây dựng mục tiêu học tập rõ ràng giúp cải thiện niềm tin năng lực. Người học cần được hướng dẫn các chiến lược đọc lướt và đoán nghĩa từ theo ngữ cảnh. Giáo viên nên ghi nhận kịp thời từng bước tiến bộ nhỏ của học sinh trong lớp. Sự khích lệ đúng lúc sẽ chuyển hóa động lực ngoại tại thành niềm đam mê nội tại bền vững.

3.1. Tuyển chọn học liệu phân cấp và tối ưu vốn từ vựng

Giáo viên cần đóng vai trò định hướng trong việc lựa chọn văn bản đọc thích hợp. Ngữ liệu phải tương thích với trình độ tiếp thu của học sinh miền núi. Các văn bản có độ dài vừa phải và độ khó tăng dần là lựa chọn tối ưu. Trước khi bắt đầu bài đọc, giáo viên nên giới thiệu trước các từ khóa quan trọng. Kỹ thuật này giúp học sinh phá vỡ rào cản từ vựng và tự tin hơn. Các chủ đề bài đọc nên tập trung vào văn hóa, khoa học và đời sống giới trẻ. Nội dung hấp dẫn kích thích tính tò mò và giảm thiểu tâm lý né tránh. Học liệu phù hợp biến quá trình đọc thành trải nghiệm khám phá thú vị.

3.2. Đổi mới phương pháp dạy học tương tác và hợp tác

Phương pháp dạy học truyền thống cần được thay thế bằng các mô hình hợp tác linh hoạt. Hoạt động đọc cặp đôi hoặc thảo luận nhóm nhỏ giúp học sinh học hỏi lẫn nhau. Người học có thể chia sẻ cách đoán nghĩa từ hoặc tóm tắt ý chính của đoạn văn. Không khí lớp học trở nên cởi mở và thân thiện hơn. Sự tương tác tích cực này giúp giải tỏa áp lực thi cử và sự rụt rè cá nhân. Giáo viên giữ vai trò hướng dẫn và điều phối tiến trình thảo luận. Các trò chơi ngôn ngữ kết hợp đọc hiểu cũng mang lại hiệu quả cao. Môi trường tương tác tạo động lực mạnh mẽ để học sinh chủ động tiếp cận bài học.

IV. Kết luận về việc phát triển động lực đọc tiếng Anh khối 11

Nghiên cứu về động lực đọc tiếng Anh của học sinh khối 11 tại THPT Định Hóa mang giá trị ứng dụng thực tiễn to lớn. Kết quả khẳng định động lực là yếu tố cốt lõi chi phối thành tích học ngoại ngữ. Học sinh phổ thông khu vực trung du miền núi sở hữu tiềm năng học tập đáng ghi nhận. Tuy nhiên, tiềm năng này chỉ bộc lộ trọn vẹn khi có phương pháp kích thích thích hợp. Việc nâng cao động lực đọc không thể diễn ra trong ngày một ngày hai. Quá trình này đòi hỏi sự kiên trì từ cả ban giám hiệu, giáo viên và học sinh. Nhà trường cần đầu tư nâng cấp thư viện với các đầu sách tiếng Anh đa dạng và hấp dẫn. Giáo viên cần liên tục đổi mới giáo án nhằm xây dựng sự tự tin cho người học. Từng bước tiến bộ nhỏ trong kỹ năng đọc sẽ củng cố niềm tin năng lực lâu dài. Khi học sinh tìm thấy niềm vui trong trang sách, rào cản ngôn ngữ sẽ dần biến mất. Đề tài mở ra định hướng mới cho công tác đổi mới phương pháp giảng dạy tiếng Anh phổ thông.

4.1. Ý nghĩa sư phạm đối với công tác giảng dạy ngoại ngữ

Phát hiện từ luận văn đem lại bài học sâu sắc cho các trường trung học. Việc hiểu rõ tâm lý học sinh giúp giáo viên điều chỉnh giáo án kịp thời. Thay vì chỉ chú trọng vào kiểm tra ngữ pháp, giáo viên cần khơi gợi niềm yêu thích văn bản. Đánh giá thường xuyên quá trình nỗ lực quan trọng hơn việc chỉ chăm chú vào điểm số cuối kỳ. Môi trường học tập không phán xét giúp học sinh bớt e ngại trước những sai sót. Sự thấu hiểu tâm lý lứa tuổi tạo nên sợi dây gắn kết giữa thầy và trò. Đây là điều kiện tiên quyết để thúc đẩy tinh thần tự giác học tập.

4.2. Khuyến nghị ứng dụng thực tế và hướng nghiên cứu mở rộng

Các cơ sở giáo dục cần xây dựng chiến lược phát triển văn hóa đọc toàn diện. Thư viện trường học nên bổ sung truyện tranh tiếng Anh, tạp chí thanh thiếu niên và truyện ngắn song ngữ. Các câu lạc bộ đọc sách ngoại ngữ cần được tổ chức thường xuyên ngoài giờ học chính khóa. Học sinh có thể thuyết trình về cuốn sách yêu thích để rèn luyện sự tự tin. Các nghiên cứu tiếp theo nên mở rộng quy mô khảo sát sang các khối lớp 10 và 12. Việc so sánh giữa học sinh trường chuyên và trường đại trà cũng là hướng đi triển vọng. Những nghiên cứu chuyên sâu sẽ hoàn thiện bức tranh về năng lực tiếng Anh phổ thông.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Kỹ năng đọc hiểu trong dạy và học tiếng Anh như một ngoại ngữ (EFL) giữ vai trò then chốt đối với sự phát triển năng lực ngôn ngữ toàn diện, cung cấp nguồn ngữ liệu đầu vào phong phú giúp người học hoàn thiện kỹ năng viết và nói. Tại các trường trung học phổ thông, đặc biệt là khu vực trung du và miền núi, việc duy trì hứng thú và động lực đọc tiếng Anh cho học sinh luôn là thách thức lớn đối với đội ngũ sư phạm. Khảo sát thực tế tại Trường THPT Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên cho thấy có đến 91,4% học sinh khối 11 chưa tự tin vào năng lực đọc của bản thân, trong khi chỉ vỏn vẹn 1,7% học sinh tự nhận mình là người đọc giỏi. Mặc dù các em đã trải qua từ 6 đến 9 năm học tiếng Anh liên tục, tình trạng uể oải, mất tập trung và thụ động trong các tiết đọc hiểu vẫn diễn ra phổ biến.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm xuất phát từ sự mất cân đối giữa cấu trúc đề thi tốt nghiệp trung học phổ thông quốc gia vốn tập trung cao độ vào việc đánh giá kỹ năng đọc hiểu chuyên sâu (nhận diện chi tiết, tìm ý chính, suy luận, từ vựng) với phương pháp tiếp cận còn mang tính truyền thống, nặng về ngữ pháp và dịch thuật trong lớp học. Luận văn thạc sĩ định hướng ứng dụng chuyên ngành Ngôn ngữ Anh (mã số 8220201) của tác giả Lê Thị Minh Nguyệt, dưới sự hướng dẫn của Tiến sĩ Nguyễn Trọng Du tại Trường Ngoại ngữ - Đại học Thái Nguyên, được thực hiện nhằm giải quyết trực tiếp bài toán này.

Mục tiêu cụ thể của công trình là nhận diện toàn diện các chiều kích động lực đọc tiếng Anh của 300 học sinh khối 11 tại Trường THPT Định Hóa, đồng thời khám phá sâu sắc những kỳ vọng thực tế của học sinh đối với giáo viên bộ môn nhằm thúc đẩy hành vi đọc chủ động. Phạm vi nghiên cứu được giới hạn trong năm học 2021-2022 tại địa bàn huyện miền núi Định Hóa. Về mặt ý nghĩa thực tiễn, đề tài cung cấp bộ dữ liệu thực chứng tin cậy, giúp các nhà giáo dục thấu hiểu tâm lý lứa tuổi 16-17, từ đó xây dựng các can thiệp sư phạm phù hợp nhằm nâng tỷ lệ học sinh hứng thú đọc tự nguyện ngoài giờ lên trên 60% và cải thiện trực tiếp kết quả học tập môn học.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được thiết lập dựa trên sự kết hợp chặt chẽ giữa các nền tảng lý thuyết động lực học tập hiện đại và các quan điểm chuyên sâu về kỹ năng đọc ngôn ngữ thứ hai. Trọng tâm lý luận bao gồm:

Thuyết tự quyết (Self-Determination Theory) do Deci và Ryan phát triển năm 2000, phân định rõ nét giữa động lực nội tại (intrinsic motivation) và động lực ngoại tại (extrinsic motivation). Động lực nội tại nảy sinh từ sự thỏa mãn ba nhu cầu tâm lý bẩm sinh gồm quyền tự chủ, cảm giác năng lực và sự gắn kết xã hội. Người học đọc sách vì niềm vui khám phá tri thức mới hoặc sự lôi cuốn của chủ đề. Ngược lại, động lực ngoại tại vận hành thông qua các cấp độ điều chỉnh từ kiểm soát bên ngoài (điểm số, tránh phạt) đến nội hóa tích hợp (đạt mục tiêu nghề nghiệp, thi cử).

Thuyết niềm tin năng lực bản thân (Self-Efficacy Theory) của Bandura năm 1997, nhấn mạnh rằng nhận định cá nhân về khả năng thực hiện thành công một nhiệm vụ cụ thể sẽ quyết định mức độ nỗ lực và tính kiên trì của người học khi đối mặt với văn bản khó.

Mô hình động lực đọc của Guthrie và Wigfield (1997, 2000) cùng Bảng hỏi Động lực Đọc (Motivation for Reading Questionnaire - MRQ). Mô hình này xem động lực đọc là một cấu trúc đa chiều gồm ba khối chính: Năng lực đọc và niềm tin bản thân (gồm Thử thách, Năng lực tự nhận thức, Né tránh tác vụ); Mục tiêu và giá trị thành tích (gồm Tò mò, Gắn kết, Tầm quan trọng của việc đọc, Điểm số, Thi đua, Công nhận); và Các khía cạnh xã hội (gồm Lý do xã hội, Sự tuân thủ). Bên cạnh đó, luận văn tích hợp lý thuyết đọc mở rộng (Extensive Reading) của Hafiz và Tudor (1989) dựa trên Giả thuyết đầu vào (Input Hypothesis) của Stephen Krashen, cùng mô hình kỳ vọng - giá trị của Day và Bamford (1998) giải thích quyết định đọc ngoại ngữ của học sinh phổ thông.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu vận dụng phương pháp hỗn hợp (Mixed Methods Research) theo định hướng của Leech và Onwuegbuzie (2008), kết hợp đồng thời kỹ thuật định lượng và định tính nhằm đảm bảo tính giá trị, độ tin cậy và khả năng khái quát hóa của phát hiện.

Về quy mô và phương pháp chọn mẫu: Cỡ mẫu định lượng gồm 300 học sinh đang theo học tại 7 lớp (từ 11A1 đến 11A7) thuộc Trường THPT Định Hóa, được lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu thuận tiện có chủ đích. Đối tượng khảo sát có độ tuổi đồng đều từ 16 đến 17 tuổi, học chung chương trình tiếng Anh hệ cũ của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Đối với mẫu định tính, tác giả sử dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên để chọn ra 15 học sinh tham gia phỏng vấn nhóm trọng tâm (Focus Group Interview - FGI), chia đều thành 3 nhóm đại diện cho 3 phân ban học lực điển hình: lớp 11A1 (ban khoa học tự nhiên, học sinh chăm chỉ), lớp 11A4 (ban khoa học xã hội, năng lực tiếng Anh nổi trội hơn) và lớp 11A5 (học sinh có học lực trung bình hỗn hợp).

Công cụ thu thập dữ liệu: Bảng hỏi Likert 5 điểm gồm 35 mệnh đề được tinh chỉnh từ thang đo gốc MRQ của Guthrie và Wigfield (1997), phân bổ vào 8 chiều kích cốt lõi. Thời gian khảo sát kéo dài 20 phút mỗi lớp trong các giờ sinh hoạt hoặc chuyển tiết dưới sự giám sát trực tiếp của tác giả. Bên cạnh đó, 3 buổi phỏng vấn nhóm trọng tâm (FGI) kéo dài 45 phút mỗi buổi được thực hiện hoàn toàn bằng tiếng Việt nhằm giúp các em thoải mái bộc lộ suy nghĩ về kỳ vọng đổi mới phương pháp giảng dạy, cách thức cho điểm và phản hồi của thầy cô.

Phương pháp phân tích dữ liệu: Dữ liệu định lượng từ 300 phiếu hợp lệ được mã hóa và phân tích thống kê mô tả (tần số, tỷ lệ phần trăm) thông qua phần mềm SPSS. Lý do lựa chọn thống kê mô tả là nhằm lượng hóa chính xác mức độ đồng thuận của học sinh đối với từng khía cạnh tâm lý học tập. Dữ liệu định tính từ các băng ghi âm FGI được chuyển biên, dịch thuật sang tiếng Anh, mã hóa nội dung và phân tích chủ đề nhằm lý giải nguồn gốc sâu xa của các biểu hiện hành vi được ghi nhận trên bảng số liệu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích định lượng từ 300 bảng hỏi và dữ liệu định tính từ 15 học sinh phỏng vấn đã chỉ ra những phát hiện cốt lõi về động lực đọc tiếng Anh của học sinh lớp 11:

Thứ nhất, động lực ngoại tại bắt nguồn từ điểm số và thi cử chiếm ưu thế áp đảo. Có tới 86% học sinh (258 em) đồng ý và hoàn toàn đồng ý rằng mục tiêu đọc tiếng Anh của các em là để cải thiện điểm số. Đồng thời, 83,7% học sinh (gồm 6% hoàn toàn đồng ý và 77,7% đồng ý) luôn hồi hộp chờ đợi điểm số bài đọc, và 63% (189 em) tin tưởng điểm số là thước đo chính xác nhất về năng lực đọc hiểu của mình. Bên cạnh đó, 65,7% học sinh (197 em) chịu áp lực kỳ vọng khi thường xuyên được cha mẹ hỏi han về kết quả bài kiểm tra đọc.

Thứ hai, mức độ tò mò và hứng thú nội tại của học sinh tiềm tàng rất lớn nhưng phụ thuộc chặt chẽ vào chủ đề và vai trò dẫn dắt của giáo viên. Kết quả cho thấy 92% học sinh (272 em) khẳng định sẵn sàng đọc thêm nhiều tài liệu nếu giáo viên gợi mở hoặc thảo luận những chủ đề thú vị trên lớp. Hơn 90,7% (272 em) thích đọc để cập nhật những điều mới lạ và 88% đọc để tìm hiểu các lĩnh vực yêu thích. Về thể loại văn bản, 80% học sinh (240 em) yêu thích truyện giả tưởng, thần thoại và 64% (192 em) hứng thú với truyện trinh thám ly kỳ.

Thứ ba, sự thiếu hụt nghiêm trọng về niềm tin năng lực bản thân (Reading Efficacy). Có đến 91,4% học sinh tham gia khảo sát (60,7% không đồng ý và 30,7% hoàn toàn không đồng ý) không tin rằng mình là một người đọc giỏi; chỉ có 1,7% học sinh dám khẳng định bản thân đọc tốt. Tuy nhiên, khi nhìn về tương lai, 23,7% tin tưởng sẽ tiến bộ hơn ở các kỳ học tiếp theo, trong khi có tới 42% học sinh hoàn toàn phân vân, không xác định được năng lực đọc tương lai của mình.

Thứ tư, xu hướng né tránh tác vụ đọc (Work Avoidance) xuất hiện rõ rệt trước rào cản ngữ vựng và độ dài văn bản. Khoảng 52% học sinh (156 em) thừa nhận không thích đọc những bài có quá nhiều từ mới hóc búa, và 54% (162 em) từ chối đọc các tiểu thuyết hoặc câu chuyện dài có cốt truyện phức tạp.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện trên phản ánh bức tranh tâm lý học tập đặc thù của học sinh phổ thông khu vực miền núi. Sự vượt trội của động lực điểm số (86%) bắt nguồn từ áp lực thi cử mang tính quyết định của kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông quốc gia. Học sinh có xu hướng coi việc đọc là công cụ để vượt qua các bài kiểm tra trắc nghiệm hơn là một phương tiện trau dồi tri thức cá nhân. Kết quả này hoàn toàn tương thích với các kết luận của Komiyama (2013) khi nghiên cứu sinh viên EAP tại châu Á, khẳng định động lực ngoại tại (Grades và Compliance) luôn đóng vai trò động lực trực tiếp chi phối hành vi học tập.

Để minh họa trực quan cho các phát hiện này, toàn bộ phân bổ phản hồi của 300 học sinh đối với 35 mệnh đề được trực quan hóa qua hệ thống 8 biểu đồ cột xếp chồng (Stacked Bar Chart) từ Hình 03 đến Hình 10 trong luận văn, kết hợp với các bảng ma trận tần suất trích xuất từ phần mềm SPSS. Biểu đồ chỉ rõ sự tương phản sâu sắc: trong khi các cột biểu thị sự tò mò (Curiosity) và điểm số (Grades) nghiêng mạnh về phía mức độ đồng thuận cao (chiếm trên 80%), thì các cột thể hiện niềm tin năng lực (Reading Efficacy) lại sụt giảm nghiêm trọng về phía bất đồng (chiếm trên 91%).

Nguyên nhân căn bản khiến 91,4% học sinh tự ti về năng lực đọc xuất phát từ việc thiếu hụt vốn từ vựng nền tảng và phương pháp tiếp cận văn bản sai lệch. Khi đọc tiếng Anh, học sinh thường có thói quen đọc từng chữ một và tra từ điển liên tục để dịch nghĩa sang tiếng Việt như lý giải của Singer (1981). Thói quen này làm gián đoạn dòng tư duy, giảm tốc độ xử lý thông tin và gây ra cảm giác quá tải nhận thức khi gặp các câu hỏi suy luận phức tạp.

Từ các buổi phỏng vấn nhóm FGI, 100% học sinh tại các lớp 11A1, 11A4 và 11A5 đều bày tỏ sự nhàm chán đối với cách dạy đọc truyền thống: học sinh ngồi làm bài tập đọc hiểu cá nhân trong im lặng rồi giáo viên gọi lên chữa đáp án. Học sinh kỳ vọng giáo viên chuyển dịch sang các hình thức tương tác sinh động hơn như thảo luận nhóm, thi đua giải mã thông điệp, đóng kịch phân vai (role-play), đồng thời cung cấp các bài đọc thực tế từ báo chí, truyện tranh thay vì chỉ đóng khung trong sách giáo khoa hiện hành.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các bằng chứng thực nghiệm thu được, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp sư phạm đồng bộ nhằm chuyển hóa động lực học tập cho học sinh:

Thứ nhất, chuyển đổi phương pháp tổ chức giờ dạy đọc hiểu từ làm việc cá nhân sang mô hình tương tác nhóm và phân vai sáng tạo. Giáo viên bộ môn tiếng Anh khối 11 cần áp dụng triệt để kỹ thuật dạy học hợp tác (Cooperative Learning), tổ chức các hoạt động đóng vai tái hiện nội dung câu chuyện trong bài đọc, đố vui giải ô chữ và tranh biện theo cặp. Mục tiêu đặt ra là gia tăng mức độ gắn kết học tập lên 85%, giảm 40% tình trạng học sinh thụ động, buồn ngủ trong giờ đọc, triển khai liên tục 2 tiết đọc hiểu mỗi tuần trong suốt học kỳ 1 năm học 2022-2023 do giáo viên đứng lớp chủ trì.

Thứ hai, tuyển chọn và đa dạng hóa nguồn tài liệu đọc bổ trợ giàu tính ứng dụng thực tiễn. Tổ chuyên môn Ngoại ngữ nhà trường cần biên soạn danh mục 30 đến 50 văn bản đọc mở rộng (Extensive Reading) ngắn gọn dưới 300 từ, khai thác các chủ đề thời sự, truyện khoa học viễn tưởng, truyện trinh thám hoặc tạp chí thanh thiếu niên có hình ảnh minh họa sinh động. Mục tiêu là giúp 60% học sinh duy trì thói quen đọc tự nguyện tối thiểu 15 phút mỗi ngày, thực hiện trong khung thời gian 6 tháng của năm học.

Thứ ba, hướng dẫn hệ thống hóa chiến lược đọc hiểu và kỹ thuật xử lý từ vựng theo ngữ cảnh. Giáo viên trực tiếp giảng dạy cần huấn luyện học sinh thành thạo hai kỹ năng đọc lướt lấy ý chính (skimming) và đọc quét tìm chi tiết (scanning), kết hợp đoán nghĩa từ mới dựa vào văn cảnh để loại bỏ tâm lý sợ từ vựng hóc búa. Mục tiêu cụ thể là kéo giảm tỷ lệ học sinh ngại đọc từ khó từ 52% hiện tại xuống dưới mức 25%, qua đó cải thiện điểm kiểm tra đọc hiểu định kỳ thêm 1,5 điểm trên thang điểm 10 trong 9 tháng học tập.

Thứ tư, thiết lập cơ chế đánh giá quá trình và tích lũy điểm thưởng linh hoạt. Ban giám hiệu và tổ chuyên môn cần chuẩn hóa quy trình đánh giá kết hợp giữa điểm số bài kiểm tra với hệ thống điểm cộng tích lũy (accumulated points) cho sự tiến bộ hàng ngày. Giáo viên chủ động đưa ra các lời nhận xét khích lệ kịp thời nhằm củng cố niềm tin năng lực, phấn đấu nâng chỉ số tự tin đọc hiểu (Reading Efficacy) từ mức 1,7% ban đầu lên ít nhất 40% sau mỗi chu kỳ đánh giá 4 tuần.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao, đặc biệt hữu ích cho 4 nhóm đối tượng sau:

Giáo viên tiếng Anh cấp trung học phổ thông tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số: Luận văn cung cấp cái nhìn thực tế về rào cản tâm lý của 91,4% học sinh tự ti năng lực đọc. Giáo viên có thể sử dụng các phát hiện này để tái cấu trúc giáo án 45 phút, chuyển hóa các nhiệm vụ đọc đơn điệu thành trò chơi tương tác và áp dụng bảng hỏi 35 tiêu chí để chẩn đoán mức độ sẵn sàng học tập của từng lớp học.

Cán bộ quản lý giáo dục và tổ trưởng chuyên môn các trường phổ thông: Nghiên cứu cung cấp cơ sở thực tiễn để xây dựng kế hoạch phân hóa tài liệu giảng dạy giữa các lớp chuyên ban tự nhiên (như 11A1) và chuyên ban xã hội (như 11A4). Cán bộ quản lý có thể triển khai thí điểm chương trình đọc mở rộng với hơn 50 đầu mục tài liệu thực tế nhằm nâng cao năng lực ngoại ngữ chung cho học sinh toàn trường.

Học viên cao học và các nhà nghiên cứu chuyên ngành Lý luận và Phương pháp giảng dạy tiếng Anh (ELT): Luận văn là tài liệu tham khảo chuẩn mực về quy trình triển khai nghiên cứu hỗn hợp kết hợp phân tích định lượng SPSS trên 300 người học và phỏng vấn nhóm trọng tâm FGI. Các nhà nghiên cứu có thể kế thừa khung lý thuyết để mở rộng phạm vi khảo sát liên cấp hoặc thiết kế các nghiên cứu can thiệp thực nghiệm đánh giá tác động của chiến lược đọc.

Các tác giả viết sách giáo khoa và tài liệu bổ trợ tiếng Anh phổ thông: Dữ liệu thực tế cho thấy 80% học sinh hứng thú với đề tài kỳ ảo và 64% thích trinh thám. Đây là căn cứ định lượng quan trọng giúp các nhà biên soạn lựa chọn ngữ liệu đọc có dung lượng hợp lý, lồng ghép từ vựng tự nhiên và xây dựng hệ thống câu hỏi gợi mở tư duy thay vì chỉ kiểm tra ghi nhớ chi tiết máy móc.

Câu hỏi thường gặp

Yếu tố nào chi phối mạnh nhất đến động lực đọc tiếng Anh của học sinh trung học phổ thông miền núi? Điểm số và kỳ vọng thi cử là yếu tố tác động mạnh nhất khi có tới 86% học sinh đọc tiếng Anh nhằm cải thiện điểm học bạ và 83,7% luôn mong ngóng điểm số bài đọc. Do áp lực của các kỳ thi chuẩn hóa quốc gia, động lực công cụ (Instrumental Motivation) hiện đang giữ vai trò thống trị so với động lực hội nhập hay sở thích cá nhân thuần túy.

Tại sao có tới 91,4% học sinh trong nghiên cứu không tin mình là người đọc giỏi? Hiện tượng này bắt nguồn từ sự thiếu hụt vốn từ vựng học thuật và thói quen tra nghĩa từng từ làm cản trở tốc độ hiểu văn bản. Khi phải đối mặt với 52% các văn bản chứa từ vựng phức tạp, học sinh dễ rơi vào trạng thái bế tắc nhận thức, dẫn đến việc đánh giá rất thấp năng lực tự thân dù các em vẫn đạt kết quả kiểm tra ở mức trung bình khá.

Học sinh kỳ vọng gì nhiều nhất ở giáo viên trong các tiết dạy kỹ năng đọc hiểu trên lớp? Qua dữ liệu phỏng vấn sâu với 15 học sinh, các em tha thiết mong muốn thầy cô tổ chức tiết học dưới hình thức tương tác nhóm, cặp đôi hoặc phân vai kịch nghệ thay vì làm việc cá nhân đơn điệu. Đồng thời, học sinh mong đợi được cung cấp từ vựng định hướng trước khi đọc và nhận được những lời khen ngợi, khích lệ kèm điểm cộng tích lũy thường xuyên.

Bảng hỏi MRQ của Guthrie và Wigfield đã được điều chỉnh như thế nào để phù hợp với học sinh Việt Nam? Tác giả đã rút gọn công cụ gốc từ 53 mục xuống còn 35 mệnh đề tập trung vào 8 chiều kích sát sườn, đồng thời thay thế các đại từ mơ hồ bằng từ ngữ chỉ rõ hành vi đọc tiếng Anh. Toàn bộ thang đo Likert 5 mức độ được chuyển ngữ tiếng Việt tự nhiên và kiểm định độ giá trị trên mẫu 300 học sinh thông qua xử lý số liệu bằng phần mềm SPSS.

Làm thế nào để nhà trường giảm thiểu xu hướng né tránh tác vụ đọc ở người học? Nhà trường và giáo viên cần giảm bớt các câu hỏi ngữ pháp và từ vựng cô lập vốn bị 28% học sinh không yêu thích, đồng thời không áp đặt các văn bản dài tập gây nản lòng cho 54% học sinh. Thay vào đó, giáo viên nên thiết kế bài đọc phân bậc vừa sức, tích hợp hình ảnh đa phương tiện và trang bị chiến lược đọc hiểu linh hoạt.

Kết luận

• Luận văn xác lập cơ sở dữ liệu thực nghiệm chuẩn xác về 8 chiều kích động lực đọc tiếng Anh của 300 học sinh khối 11 tại trường trung học phổ thông vùng miền núi.
• Nhận diện rõ nét mâu thuẫn nội tại khi có 86% học sinh chịu sự chi phối mạnh mẽ của điểm số thi cử nhưng lại có đến 91,4% học sinh hoàn toàn thiếu niềm tin vào năng lực đọc của bản thân.
• Khẳng định tiềm năng nâng cao động lực nội tại to lớn khi 92% học sinh sẵn sàng mở rộng phạm vi đọc nếu giáo viên thảo luận chủ đề hấp dẫn và 80% hào hứng với thể loại truyện tưởng tượng.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp sư phạm mang tính đột phá, nhấn mạnh việc chuyển dịch sang phương pháp học tập hợp tác, đa dạng hóa ngữ liệu thực tế và thiết lập hệ thống điểm cộng tích lũy.
• Xây dựng lộ trình can thiệp giáo dục kéo dài 9 đến 12 tháng giúp nâng tỷ lệ học sinh tự tin đọc hiểu lên trên 40% và giảm áp lực né tránh từ vựng xuống dưới 25%.

Về mặt đóng góp khoa học, luận văn thạc sĩ của tác giả Lê Thị Minh Nguyệt đã lấp đầy khoảng trống nghiên cứu về tâm lý tiếp nhận ngôn ngữ của học sinh phổ thông khu vực miền núi phía Bắc, cung cấp công cụ khảo sát 35 mệnh đề đã được chuẩn hóa và thẩm định thực tế. Trong thời gian tới, việc mở rộng phạm vi nghiên cứu thực nghiệm trên quy mô liên trường tại các địa bàn lân cận sẽ tiếp tục kiểm chứng tính bền vững của các mô hình can thiệp sư phạm. Quý thầy cô giáo, cán bộ quản lý và các nhà nghiên cứu ngoại ngữ hãy tham khảo và ứng dụng ngay những đề xuất thực tiễn từ luận văn này để đổi mới phương pháp giảng dạy, khơi dậy niềm đam mê đọc hiểu tiếng Anh bền vững cho thế hệ trẻ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

THAI NGUYEN UNIVERSITY SCHOOL OF FOREIGN LANGUAGES LE THI MINH NGUYET A STUDY ON ENGLISH READING MOTIVATION OF 11TH GRADE STUDENTS AT A HIGH SCHOOL M.A THESIS Field: English Linguistics Code: 8220201 THAI NGUYEN – 2022 THAI NGUYEN UNIVERSITY SCHOOL OF FOREIGN LANGUAGES LE THI MINH NGUYET A STUDY ON ENGLISH READING MOTIVATION OF 11TH GRADE STUDENTS AT A HIGH SCHOOL M.A THESIS (APPLICATION ORIENTATION) Field: English Linguistics Code: 8220201 Supervisor: Nguyen Trong Du, Ph.D THAI NGUYEN – 2022 ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG NGOẠI NGỮ LÊ THỊ MINH NGUYỆT NGHIÊN CỨU VỀ ĐỘNG LỰC ĐỌC TIẾNG ANH CỦA HỌC SINH KHỐI 11 Ở MỘT TRƯỜNG THPT LUẬN VĂN THẠC SĨ (Định hướng ứng dụng) Ngành: Ngôn ngữ Anh Mã số: 8220201 Cán bộ hướng dẫn: TS. Nguyễn Trọng Du THÁI NGUYÊN – 2022 DECLARATION I hereby certify that the thesis entitled “A study on English reading motivation of 11th grade students at a high school” is the study of my own research and the substance of this research has not been submitted for a degree to any other university or institution. Thai Nguyen, July 2022 Approved by Supervisor Signature Dr. Nguyen Trong Du Le Thi Minh Nguyet i ACKNOWLEDGEMENTS This research should have been unfeasible unless I have received a lot of great support from many people.

Thus, I am using this opportunity to express my gratitude to everyone who supported me throughout this course of master. First of all, I would like to express my deepest gratitude and special thanks to my supervisor, Dr. Nguyen Trong Du, who in spite of being extraordinarily busy with his work, took time out to hear, guide and keep me on the correct path and allowing me to carry out my research. I would also like to show my gratitude to lecturers and staffs at School of Foreign Languages - Thai Nguyen University for sharing their pearls of wisdom with my classmates and me during the course.

I would also like to express my sincere thanks to teachers and all students of Dinh Hoa High School for their cooperation to participate in the research. Last but not least, I owe a big thank to my beloved family who have always encouraged me to complete this study. ii TABLE OF CONTENTS DECLARATION. ii TABLE OF CONTENTS.

iii LIST OF TABLES .v LIST OF FIGURES.vi LIST OF ABBREVIATIONS. viii CHAPTER 1: INTRODUCTION. Rationale of the study. Aims of the study.

Scope of the study. Significance of the study .3 CHAPTER 2: LITERATURE REVIEW. Definitions of reading. Classification of reading.

According to ways of reading. According to reasons of reading. Reading in Second and Foreign Language. Definitions of Motivation.

Some Reviews of Motivation Theories. Definition of Reading Motivation. Dimensions of Reading Motivation .18 CHAPTER 3: RESEARCH METHODOLOGY. Subjects of the study.

Method of the study. Data collection instrument. Data analytical method .23 CHAPTER 4: PRESENTATION, INTERPRETATION, AND ANALYSIS OF DATA. Results collected from Questionnaire.

Results collected from interview. Research question 1: What aspects of English reading motivation do 11th graders at Dinh Hoa High School have?. Research question 2: What do the students expect their teachers to do to motivate them to read in English?. Summary of findings.

Suggestions for further research. Limitations of the research. V iv LIST OF TABLES Table 01.21 v LIST OF FIGURES Figure 01. The relationship between reasons for reading and types of reading (Adapted from Williams, 1984).

Model of the major variables motivating the decision to read in a L2 (Day & Bamford, 1998, p. Respondents’ Opinions about their Challenge. Respondents’ Opinions about their Reading Efficacy. Respondents’ Opinions about Reading Work Avoidance.

Respondents’ Opinions about Reading Curiosity. Respondents’ Opinions about Reading Involvement. Respondents’ Opinions about Importance of Reading. Respondents’ Opinions about Reading Grades.

Respondents’ Opinions about Reading Compliance.