Luận văn thạc sĩ: Nghiên cứu dịch thuật tiếng Anh - Việt trong tài liệu địa chất

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnu ulis investigating english vietnamese translation of geology texts m a thesis linguistics 60 22, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Thị Cúc
• Người hướng dẫn: Assoc. Lê Hùng Tiến
• Trường học: Vietnam National University, Hanoi University of Languages and International Studies
• Chuyên ngành: English Linguistics
• Đề tài: Investigating English - Vietnamese Translation Of Geology Texts (Nghiên Cứu Việc Dịch Anh - Việt Các Tài Liệu Chuyên Ngành Địa Chất)
• Loại tài liệu: M.minor Programme Thesis
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• Certificate of originality
• Acknowledgements
• 1. Part A: Introduction
• 1.1. Scope of the study
• 1.2. Design of the study
• 2. Part B: Development
• 2.1. Chapter 1: Theoretical background
• 2.1.1. Translation methods/procedures
• 2.1.2. Geology texts
• 2.2. Chapter 2: Methodology
• 2.2.1. Study subject
• 2.2.2. Data collection
• 2.3. Chapter 3: Findings and Discussion
• 2.3.1. Translation of geological terminologies with transposition procedure
• 2.3.2. Translation of single geological terms with transposition
• 2.3.3. Translation of compound geological terms with transposition
• 2.3.4. Translation of the passives with modulation and transposition
• 2.3.4.1. Translation of English passive structures into Vietnamese active ones with modulation procedure
• 2.3.4.2. Translation of English passive structures into Vietnamese passive ones with transposition procedure
• 2.3.5. Translation of the relative clauses with transposition, omission, and addition
• 2.3.5.1. Translation of the relative clauses with transposition
• 2.3.5.2. Translation of the relative clauses with omission
• 2.3.5.3. Translation of the relative clauses with addition
• 2.3.6. Translation of the empty subject It with transposition and modulation
• 2.3.6.1. Translation of the structure It + be + Ven + that clause with transposition and modulation
• 2.3.6.2. Translation of the structure It + be + adjective + to V with modulation
• 2.3.7. Translation of the nominalizations with transposition procedure
• 2.3.7.1. Translation of SL noun phrases with TL verb phrases
• 2.3.7.2. Translation of SL noun phrases with TL noun phrases
• 2.3.8. Problems in English - Vietnamese translation of geology texts, possible causes and solutions
• 2.3.8.1. Possible causes and solutions
• 3. Part C: Conclusion
• 3.1. Implications for English - Vietnamese translation of geology texts
• 3.2. Suggestions for further research
• REFERENCES
• APPENDIXES

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu dịch thuật tiếng Anh Việt tài liệu địa chất

Nghiên cứu dịch thuật tiếng Anh - Việt trong lĩnh vực địa chất đang trở thành một chủ đề quan trọng trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự phát triển của ngành khoa học địa chất. Việc dịch thuật chính xác các tài liệu địa chất không chỉ giúp sinh viên và các nhà nghiên cứu tiếp cận thông tin mới mà còn góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và nghiên cứu trong nước. Tài liệu địa chất thường chứa nhiều thuật ngữ chuyên ngành phức tạp, đòi hỏi người dịch phải có kiến thức sâu rộng về cả ngôn ngữ và lĩnh vực chuyên môn.

1.1. Định nghĩa và vai trò của dịch thuật tài liệu địa chất

Dịch thuật tài liệu địa chất là quá trình chuyển đổi thông tin từ tiếng Anh sang tiếng Việt, bao gồm các thuật ngữ, cấu trúc ngữ pháp và ngữ nghĩa. Vai trò của dịch thuật trong lĩnh vực này là rất quan trọng, giúp truyền tải kiến thức khoa học và công nghệ mới đến với cộng đồng nghiên cứu và giảng dạy.

1.2. Tầm quan trọng của việc nghiên cứu dịch thuật trong giáo dục

Nghiên cứu dịch thuật không chỉ giúp cải thiện kỹ năng ngôn ngữ mà còn nâng cao khả năng hiểu biết về các khái niệm địa chất. Điều này đặc biệt quan trọng đối với sinh viên ngành địa chất, những người cần nắm vững kiến thức để áp dụng vào thực tiễn.

II. Thách thức trong dịch thuật tài liệu địa chất tiếng Anh Việt

Dịch thuật tài liệu địa chất gặp nhiều thách thức do sự phức tạp của ngôn ngữ chuyên ngành và sự khác biệt giữa hai ngôn ngữ. Các thuật ngữ địa chất thường không có tương đương trực tiếp trong tiếng Việt, dẫn đến khó khăn trong việc truyền đạt chính xác ý nghĩa. Ngoài ra, cấu trúc ngữ pháp của tiếng Anh và tiếng Việt cũng có sự khác biệt lớn, điều này càng làm tăng độ khó cho người dịch.

2.1. Khó khăn trong việc dịch thuật thuật ngữ chuyên ngành

Nhiều thuật ngữ địa chất không có bản dịch chính thức hoặc tương đương trong tiếng Việt, điều này yêu cầu người dịch phải sáng tạo và tìm kiếm các cách diễn đạt phù hợp để đảm bảo tính chính xác và dễ hiểu.

2.2. Vấn đề ngữ pháp và cấu trúc câu

Cấu trúc ngữ pháp của tiếng Anh và tiếng Việt khác nhau đáng kể. Việc chuyển đổi giữa các cấu trúc câu phức tạp có thể dẫn đến việc mất đi ý nghĩa hoặc làm cho câu dịch trở nên khó hiểu.

III. Phương pháp dịch thuật hiệu quả cho tài liệu địa chất

Để vượt qua các thách thức trong dịch thuật tài liệu địa chất, người dịch cần áp dụng các phương pháp dịch thuật hiệu quả. Các phương pháp này bao gồm việc sử dụng các kỹ thuật dịch thuật như transposition, modulation và omission. Những phương pháp này giúp cải thiện độ chính xác và tính tự nhiên của bản dịch.

3.1. Phương pháp transposition trong dịch thuật

Transposition là phương pháp thay đổi cấu trúc ngữ pháp khi dịch. Ví dụ, việc chuyển đổi từ danh từ sang động từ hoặc thay đổi thứ tự từ trong câu có thể giúp bản dịch trở nên tự nhiên hơn.

3.2. Sử dụng modulation để cải thiện bản dịch

Modulation cho phép người dịch thay đổi cách nhìn nhận vấn đề, từ đó tạo ra các câu dịch phù hợp hơn với ngữ cảnh và văn hóa của người đọc.

3.3. Omission và Addition trong dịch thuật

Omission có thể được sử dụng để loại bỏ các phần không cần thiết trong câu, trong khi Addition giúp làm rõ nghĩa bằng cách thêm thông tin cần thiết vào bản dịch.

IV. Ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu dịch thuật tài liệu địa chất

Nghiên cứu dịch thuật tài liệu địa chất không chỉ có giá trị lý thuyết mà còn có nhiều ứng dụng thực tiễn. Các kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng trong giảng dạy, nghiên cứu và phát triển tài liệu học tập cho sinh viên ngành địa chất. Việc cải thiện chất lượng dịch thuật sẽ giúp sinh viên tiếp cận thông tin một cách hiệu quả hơn.

4.1. Ứng dụng trong giảng dạy

Các phương pháp dịch thuật hiệu quả có thể được tích hợp vào chương trình giảng dạy, giúp sinh viên nâng cao kỹ năng dịch thuật và hiểu biết về ngôn ngữ chuyên ngành.

4.2. Tác động đến nghiên cứu khoa học

Nghiên cứu dịch thuật có thể giúp các nhà nghiên cứu tiếp cận tài liệu quốc tế, từ đó nâng cao chất lượng nghiên cứu và phát triển trong lĩnh vực địa chất.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của dịch thuật tài liệu địa chất

Nghiên cứu dịch thuật tài liệu địa chất tiếng Anh - Việt là một lĩnh vực quan trọng và cần thiết trong bối cảnh hiện nay. Việc cải thiện kỹ năng dịch thuật sẽ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và nghiên cứu trong ngành địa chất. Tương lai của dịch thuật trong lĩnh vực này hứa hẹn sẽ có nhiều tiến bộ, đặc biệt là với sự phát triển của công nghệ thông tin và các công cụ hỗ trợ dịch thuật.

5.1. Triển vọng phát triển trong nghiên cứu dịch thuật

Nghiên cứu dịch thuật sẽ tiếp tục phát triển, với nhiều nghiên cứu mới và các phương pháp dịch thuật hiện đại được áp dụng.

5.2. Tác động của công nghệ đến dịch thuật

Công nghệ thông tin sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện quy trình dịch thuật, giúp người dịch tiếp cận nhanh chóng và hiệu quả hơn với các tài liệu chuyên ngành.

Trích đoạn nội dung tài liệu

VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST-GRADUATE STUDIES NGUYỄN THỊ CÚC INVESTIGATING ENGLISH - VIETNAMESE TRANSLATION OF GEOLOGY TEXTS (NGHIÊN CỨU VIỆC DỊCH ANH - VIỆT CÁC TÀI LIỆU CHUYÊN NGÀNH ĐỊA CHẤT) M.MINOR PROGRAMME THESIS Field: English Linguistics Code: 60220201 Hanoi - 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST-GRADUATE STUDIES NGUYỄN THỊ CÚC INVESTIGATING ENGLISH - VIETNAMESE TRANSLATION OF GEOLOGY TEXTS (NGHIÊN CỨU VIỆC DỊCH ANH - VIỆT CÁC TÀI LIỆU CHUYÊN NGÀNH ĐỊA CHẤT) M.MINOR PROGRAMME THESIS Field: English Linguistics Code: 60220201 Supervisor: Assoc. Lê Hùng Tiến Hanoi - 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Certificate of originality I, Nguyễn Thị Cúc, hereby claim the originality of my study. Unless otherwise indicated, this is my own piece of academic accomplishment. Signature 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Acknowledgements I am sincerely grateful to Assoc.

Lê Hùng Tiến, my supervisor, for his guidance, valuable suggestions, and precious advice during the course of my MA thesis writing. Without his guidance, encouragement and critical comments, the study would have never been completed. My sincere gratitude goes to all my professors and lecturers at the University of Languages and International Studies, Vietnam National University, Hanoi, for their enthusiastic teaching and tremendous knowledge that have directly or indirectly enlightened my research paper. I would like to take this chance to thank all of my colleagues at Department of Foreign Languages, Faculty of Basic Sciences, and at Faculty of Geology at Hanoi University of Mining and Geology for their constant encouragement and the favorable conditions they provided.

Finally, I also wish to express my great thanks to my parents, my husband for their love, support and share of housework and childcare. Without their help, this thesis could not have gained the current status. Hanoi, October - 2016 Nguyễn Thị Cúc 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Abstract This thesis is targeted at investigating the English - Vietnamese translation of geology texts. Specifically, it is more concerned with the translation of some typical lexical and syntactic features in English geology texts which include geological terminologies, nominalizations, the passives, the relative clauses, and anticipatory empty subject It because of their highly frequent occurrence in investigated geology texts.

Major findings of the study are discovered: First, transposition is the main procedure applied to translate geology terminologies and nominalizations. Next, modulation and transposition stand out to be the two main translation procedures in translating the passive sentences and the empty subject It. In the third place, transposition, omission, and addition are three popular translation procedures applied in translation of the relative clauses. Besides, there are some lexical and syntactic translation problems which can be solved if the translators are trained to have not only translation skills, specialized knowledge but also English proficiency.

Some main conclusions are accordingly drawn out. In the first place, geology texts have more or less the same characteristics of technical and scientific documents. In the second place, although translation methods and procedures applied in translation differ and diversify from one lexical and syntactic feature to another, transposition, modulation, omission, and addition are four common translation procedures applied in translation of geology texts. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Abbreviations SL: source language TL: target language ST: source text TT: target text N: Noun Adj: Adjective V: Verb NP: Noun phrase VP: Verb phrase 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TABLE OF CONTENTS Certificate of originality 3 Acknowledgements ii Error! Bookmark not defined.

Astract iii Acknowledgements iv TABLE OF CONTENTS 6 Part A: Introduction 1 1. Scope of the study 2 4. Design of the study 3 Part B: Development 5 Chapter 1: Theoretical background 5 1. Translation methods/procedures 5 1.

Geology texts 10 Chapter 2: Methodology 12 2. Study subject 12 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Data collection 12 Chapter 3: Findings and Discussion 14 3. Translation of geological terminologies with transposition procedure 14 3.

Translation of single geological terms with transposition 15 3. Translation of compound geological terms with transposition 16 3. Translation of the passives with modulation and transposition 17 3. Translation of English passive structures into Vietnamese active ones with modulation procedure 17 2.

Translation of English passive structures into Vietnamese passive ones with transposition procedure 20 3. Translation of the relative clauses with transposition, omission, and addition 22 3. Translation of the relative clauses with transposition 23 3. Translation of the relative clauses with omission 25 3.

Translation of the relative clauses with addition 26 3. Translation of the empty subject It with transposition and modulation 27 3. Translation of the structure It + be + Ven + that clause with transposition and modulation 27 3. Translation of the structure It + be + adjective + to V with modulation 28 3.

Translation of the nominalizations with transposition procedure 29 3. Translation of SL noun phrases with TL verb phrases 30 3. Translation of SL noun phrases with TL noun phrases 31 3. Problems in English - Vietnamese translation of geology texts, possible causes 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] and solutions 32 3.

Possible causes and solutions 34 Part C: Conclusion 36 1. Implications for English - Vietnamese translation of geology texts 38 4. Suggestions for further research 39 REFERENCES 40 APPENDIXES 43 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Part A: Introduction 1. Rationale Recent developments in science and technology have highlighted the acute need for scientific and technical translation because of its pivotal role in disseminating the latest scientific and technical knowledge.

At Faculty of Geology, Hanoi University of Mining and Geology, English for Geology is a compulsory subject and an essential tool for geology - majored students to be most updated with geological advances in the world. They usually have to deal with geology - related documents in English through various kinds of exercises like reading comprehension or translation tasks. To many students, translating geology - specialized texts from English into Vietnamese is a difficult and demanding task. As an ESP teacher, I frequently apply translation as an indispensable means to promote the students' better comprehension of English spoken or written technical documents in general and geology texts in particular.

The outcomes, however, are not highly pleasing since in most cases students could not give fully clarified explanations of geological terms or perfect translation versions of difficult texts, and the like. The reasons may be consequences of inadequate knowledge of English or lack of translation skills. In addition, as doing researches in applied linguistics is one of mandatory duties of university lecturers, I occasionally pay serious attention to translation of scientific and technical texts, especially geology ones. I find doing research on this issue problematic since so far there has been very little discussion about English - Vietnamese translation of geology documents.

The above-mentioned reasons inspired me to carry out an M.A minor thesis titled investigating English - Vietnamese translation of geology texts in the hope that the study can find out the major factors affecting the translation process, figure out prominent applied translation methods and procedures, problems, solutions and possibly provide useful implications to English - Vietnamese translation of geology 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] texts and ESP learning and teaching. Study objectives Within the scope of this research, investigating English - Vietnamese translation of geology texts is undeniably an exclusive issue. However, due to the time limitation, the main objectives of this research are targeted to investigate an English course book of geology and its Vietnamese translation to locate major affecting factors to English - Vietnamese translation of geology texts, translation methods/procedures, problems, solutions and then suggest implications to English - Vietnamese translation of geology texts. Therefore, the main objectives addressed in this research will be: - Spotting the outstanding lexical and syntactic factors affecting the English - Vietnamese translation of hydrogeology texts, that is geological terminologies, nominalizations, the passives, the relative clauses, and anticipatory subject It.

- Identifying the translation methods/procedures applied in translating the above - mentioned lexical and syntactic features of geology texts. - Defining some translation problems, causes, and possible solutions to the problems. - Suggesting implications to English - Vietnamese translation of geology texts. Scope of the study Geology texts used for the data analysis are ensured to be representative, authentic, original and comprehensive since they are extracted from an English geological textbook - Applied Hydrogeology by C.

Fetter and its translation (Địa chất Thủy văn ứng dụng) by Vietnamese experts and teachers at Water Resources University - Nguyễn Uyên, Phạm Thanh Hiền & Phạm Hữu Sỹ. These books are now being exploited by lecturers and students as study materials for English for Hydrogeology course at Department of Hydrogeology, Faculty of Geology, Hanoi University of Mining and Geology. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Methodology The thesis seeks answers for the following research questions: (1) What major translation procedures are applied to translate five main lexical and syntactic features of geology texts from English into Vietnamese? (2) What are possible translation problems, causes, and possible solutions to the problems? The main method of this descriptive study is data analysis aimed at analyzing and pinpointing the common translation methods/procedures used in the translation of English geology texts into Vietnamese.

In fact, a flexible combination of methods is employed, which includes referencing to publications, collecting, categorizing and analyzing data, and describing the results. Accordingly, the data analysis procedure is composed of the following major steps:  Building up a theoretical background through reviewing translation theory and terminology.  Clarifying and analyzing geology texts chosen as the subject of the study to find the answers to the research questions. Design of the study The study will consist of 3 main parts: Part A (Introduction) includes the rationale, aims, scope, methodology and the design of the study.

Part B (Development) consists of 2 chapters. Chapter 1 (Theoretical background) investigates translation theory which is composed of information about the definition, translation methods and procedures, translation equivalence, technical translation, and geology texts. Chapter 2 (Methodology) focuses on the subject of the study, data collection of the study. Chapter 3 (Findings and Discussion) covers the main findings and discussions related to English - Vietnamese translation of major semantic and syntactic features of geology texts.

Part C (Conclusion) summarizes the study in terms of the main findings, admits study limitations, as well as recommends 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] implications for English - Vietnamese translation of geology texts, ESP learning and teaching and suggestions for further research. While the references part lists all the books, documents, dictionaries, etc. referred in the research, the appendixes part refers English and Vietnamese geology texts exploited in the Study. 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Part B: Development Chapter 1: Theoretical background A considerable amount of literature has been published on translation studies; however, within the scope of the research, only some key concepts will be clearly elaborated as follows.

Translation methods/procedures Despite a large volume of published studies concerning translation theories, it seems that there are very few serious works or researches on translation methods as a system. There is, however, a consensus among researchers that translation methods are ways of translating for the widest range of texts or text categories, providing a framework of principles, restricted rules and hints for translating texts, criticizing translations, and a background for problem-solving. Newmark (1988:81) draws our attention to the differences between translation methods and translation procedures: "While translation methods relate to whole texts, translation procedures are used for sentences and the smaller units of language". In translating texts, the translator uses a cluster of translation procedures.

Translation procedures are methods applied by translators when they formulate equivalence for the purpose of transferring elements of meaning from the SL to the TL (Delisle, 1999:139).