Nghiên Cứu Dịch Thuật Cụm Danh Từ Tiếng Anh Sang Tiếng Việt Trong Harry Potter Của J.K. Rowling

Nghiên cứu dịch thuật cụm danh từ tiếng Anh sang tiếng Việt trong tác phẩm Harry Potter của J. 53 trang · Trường Đại Học Quản Lý Và Công Nghệ Hải Phòng · 2023.

• Tác giả: Phạm Thị Thu Hà
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Thị Huyền
• Trường học: Trường Đại Học Quản Lý Và Công Nghệ Hải Phòng
• Chuyên ngành: Tiếng Anh Thương Mại
• Đề tài: A Study On English To Vietnamese Translation Of Noun Phrases In J.K Rowling’s Harry Potter
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hải Phòng

Mục lục chi tiết

• ACKNOWLEDGEMENT
• INTRODUCTION TO RESEARCH TOPIC
• 1. CHAPTER I: INTRODUCTION TO RESEARCH TOPIC
• 1.1. Purpose of study
• 1.2. Scientific and practical significance of the thesis
• 1.3. Overview of English nouns
• 1.3.1. Noun is the subject of the sentence
• 1.3.2. Nouns are indirect/direct objects of verbs
• 1.3.3. Noun is the object of the preposition
• 1.3.4. Nouns as Subject complement
• 1.3.5. Nouns as Object complement
• 1.3.6. Classification of nouns in English
• 1.3.6.1. Number of nouns: Singular Nouns and Plural Nouns
• 1.3.6.2. Classifying Nouns by Counting: Countable Nouns and Uncountable Nouns
• 1.3.6.3. Classification of nouns by meaning: Common nouns and proper nouns in English
• 1.3.6.4. Classification of nouns according to their characteristics: Concrete nouns and Abstract nouns
• 1.3.6.5. Classification of nouns according to their constituent elements: Simple Nouns and Compound Nouns
• 1.4. English translation strategies
• 1.5. Notes on translation
• 2. CHAPTER II: AN OVERVIEW OF HARRY POTTER BOOK SERIES BY J. ROWLING AND VIETNAMESE TRANSLATOR LY LAN
• 2.1. Harry Potter Series
• 2.2. Translator, writer Ly Lan
• 2.3. RESEARCH OF TRANSLATION OF NOUNS FROM ENGLISH TO VIETNAMESE IN J. ROWLING’S HARRY POTTER
• 2.3.1. Research on the translation in Harry Potter
• 2.3.2. Similarities between Latin and Sino-Vietnamese characters have been taken advantage by translator to provide an equivalent experience for Vietnamese readers in translating J.
• 2.3.3. Translator uses Modulation technique method to translate nouns, make nouns more contextual
• 2.3.4. Translator relies on Vietnamese culture to translate nouns, making the work more accessible to children
• 2.3.5. General assessment of the translation of Harry Potter in Vietnamese by translator Ly Lan
• 2.3.6. Suggestions in teaching – learning and translation
• 2.3.6.1. In teaching and learning
• 2.3.6.2. Difficulties in translation and solutions
• 2.3.6.2.1. In written translation
• 2.3.6.2.2. In oral translation

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Dịch Thuật Cụm Danh Từ Tiếng Anh

Nghiên cứu dịch thuật cụm danh từ tiếng Anh sang tiếng Việt trong tác phẩm Harry Potter của J.K. Rowling là một lĩnh vực thú vị và đầy thách thức. Tác phẩm này không chỉ nổi tiếng với cốt truyện hấp dẫn mà còn chứa đựng nhiều cụm danh từ có ý nghĩa sâu sắc. Việc dịch thuật không chỉ đơn thuần là chuyển ngữ mà còn đòi hỏi sự hiểu biết về ngữ nghĩa, văn hóa và ngữ cảnh. Nghiên cứu này nhằm mục đích phân tích các phương pháp dịch thuật và cách mà các cụm danh từ được chuyển thể sang tiếng Việt, từ đó giúp nâng cao chất lượng dịch thuật trong lĩnh vực văn học.

1.1. Mục Đích Nghiên Cứu Dịch Thuật Cụm Danh Từ

Mục đích chính của nghiên cứu này là so sánh và phân tích các cụm danh từ trong Harry Potter và cách chúng được dịch sang tiếng Việt. Nghiên cứu sẽ giúp hiểu rõ hơn về sự khác biệt giữa hai ngôn ngữ và cách mà các cụm danh từ được sử dụng trong từng ngữ cảnh.

1.2. Ý Nghĩa Khoa Học và Thực Tiễn Của Nghiên Cứu

Nghiên cứu này không chỉ có giá trị lý thuyết mà còn mang lại ứng dụng thực tiễn trong việc giảng dạy và học tập ngôn ngữ. Nó cung cấp cái nhìn sâu sắc về cách dịch thuật có thể cải thiện khả năng giao tiếp và hiểu biết văn hóa giữa hai ngôn ngữ.

II. Thách Thức Trong Nghiên Cứu Dịch Thuật Cụm Danh Từ

Dịch thuật cụm danh từ từ tiếng Anh sang tiếng Việt gặp nhiều thách thức do sự khác biệt về ngữ nghĩa và văn hóa. Các cụm danh từ trong Harry Potter thường mang ý nghĩa đặc trưng và có thể không có tương đương trực tiếp trong tiếng Việt. Điều này đòi hỏi người dịch phải có khả năng sáng tạo và hiểu biết sâu sắc về cả hai ngôn ngữ. Thêm vào đó, việc giữ nguyên ý nghĩa và cảm xúc của tác phẩm gốc là một nhiệm vụ không hề đơn giản.

2.1. Khó Khăn Trong Việc Giữ Nguyên Ý Nghĩa

Một trong những khó khăn lớn nhất là việc giữ nguyên ý nghĩa của các cụm danh từ khi dịch. Nhiều cụm danh từ trong Harry Potter có ý nghĩa văn hóa đặc trưng mà không thể dịch một cách trực tiếp.

2.2. Sự Khác Biệt Về Ngữ Cảnh

Ngữ cảnh sử dụng các cụm danh từ trong tiếng Anh và tiếng Việt có thể khác nhau, điều này tạo ra thách thức trong việc lựa chọn từ ngữ phù hợp để truyền tải đúng ý nghĩa và cảm xúc.

III. Phương Pháp Dịch Thuật Cụm Danh Từ Hiệu Quả

Để đạt được hiệu quả trong việc dịch thuật cụm danh từ, cần áp dụng các phương pháp dịch thuật phù hợp. Các phương pháp này bao gồm dịch nghĩa, dịch theo ngữ cảnh và sử dụng các kỹ thuật dịch thuật như modulation và borrowing. Việc lựa chọn phương pháp phù hợp sẽ giúp người dịch truyền tải chính xác ý nghĩa và cảm xúc của tác phẩm.

3.1. Dịch Nghĩa và Ngữ Cảnh

Dịch nghĩa là phương pháp cơ bản nhưng cần phải kết hợp với ngữ cảnh để đảm bảo rằng ý nghĩa của cụm danh từ được truyền tải một cách chính xác.

3.2. Kỹ Thuật Dịch Thuật Hiệu Quả

Sử dụng các kỹ thuật như modulation giúp người dịch có thể điều chỉnh nghĩa của cụm danh từ sao cho phù hợp với văn hóa và ngữ cảnh của tiếng Việt.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Nghiên Cứu Dịch Thuật

Nghiên cứu dịch thuật cụm danh từ trong Harry Potter không chỉ có giá trị học thuật mà còn có ứng dụng thực tiễn trong việc giảng dạy và học tập ngôn ngữ. Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng trong các khóa học dịch thuật, giúp sinh viên hiểu rõ hơn về cách dịch các cụm danh từ và nâng cao kỹ năng dịch thuật của họ.

4.1. Ứng Dụng Trong Giảng Dạy

Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng làm tài liệu giảng dạy trong các khóa học dịch thuật, giúp sinh viên nắm vững các phương pháp dịch cụm danh từ.

4.2. Cải Thiện Kỹ Năng Dịch Thuật

Nghiên cứu cũng giúp cải thiện kỹ năng dịch thuật của sinh viên, từ đó nâng cao khả năng giao tiếp và hiểu biết văn hóa giữa hai ngôn ngữ.

V. Kết Luận và Tương Lai Của Nghiên Cứu Dịch Thuật

Nghiên cứu dịch thuật cụm danh từ trong Harry Potter mở ra nhiều hướng đi mới cho các nghiên cứu tiếp theo. Việc hiểu rõ hơn về cách dịch các cụm danh từ sẽ giúp nâng cao chất lượng dịch thuật trong văn học. Tương lai của nghiên cứu này có thể bao gồm việc áp dụng các phương pháp mới và công nghệ trong dịch thuật để cải thiện hiệu quả và độ chính xác.

5.1. Hướng Đi Mới Trong Nghiên Cứu

Nghiên cứu có thể mở rộng sang các tác phẩm văn học khác để so sánh và phân tích các phương pháp dịch thuật khác nhau.

5.2. Ứng Dụng Công Nghệ Trong Dịch Thuật

Sử dụng công nghệ và phần mềm dịch thuật có thể giúp cải thiện quy trình dịch và nâng cao độ chính xác trong việc dịch các cụm danh từ.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và giao lưu văn hóa ngày càng mở rộng, hoạt động dịch thuật đóng vai trò quan trọng trong việc truyền tải thông điệp giữa các ngôn ngữ và nền văn hóa khác nhau. Tác giả nhận xét rằng sinh viên Trường Đại học Quản lý và Công nghệ Hải Phòng nói riêng và người học tiếng Anh nói chung thường mắc lỗi khi dịch danh từ từ tiếng Anh sang tiếng Việt, chủ yếu do thói quen dịch máy móc theo nghĩa bề mặt mà không xét đến ngữ cảnh cụ thể. Từ thực tiễn đó, khóa luận lựa chọn tác phẩm văn học Harry Potter của nhà văn J.K. Rowling — một corpus song ngữ Anh–Việt quy mô lớn, phổ biến và phản ánh trạng thái ngôn ngữ đương đại — làm đối tượng phân tích dịch thuật danh từ/cụm danh từ.

Mục tiêu nghiên cứu gồm hai nhánh chính: (1) so sánh, đối chiếu danh từ tiếng Anh với các yếu tố tương đương trong tiếng Việt; (2) phân tích các phương pháp dịch được dịch giả Lý Lan sử dụng trong bản dịch tiếng Việt của bộ truyện, từ đó rút ra bài học ứng dụng cho việc dạy–học và thực hành dịch thuật.

Đối tượng nghiên cứu là danh từ và cụm danh từ trong nguyên bản tiếng Anh và bản dịch tiếng Việt của bộ truyện Harry Potter (Bloomsbury, 2007), tập trung đặc biệt vào danh từ riêng. Phạm vi được xác định là toàn bộ 6 tập trong bộ truyện (tác giả ghi "6 volumes", tổng cộng hơn 4.000 trang với hơn 1.100.000 từ tiếng Việt), không giới hạn không gian địa lý nhưng gắn với hai hệ ngôn ngữ Anh và Việt trong giai đoạn xuất bản 1997–2007.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và khái niệm

Khóa luận xây dựng cơ sở lý luận trên hai trụ cột:

Lý thuyết danh từ tiếng Anh — tác giả trình bày định nghĩa, chức năng cú pháp (chủ ngữ, tân ngữ trực tiếp/gián tiếp, tân ngữ của giới từ, bổ ngữ chủ ngữ, bổ ngữ tân ngữ) và năm hệ thống phân loại danh từ: (i) số (singular/plural), (ii) đếm được/không đếm được (countable/uncountable), (iii) danh từ chung/danh từ riêng (common/proper), (iv) cụ thể/trừu tượng (concrete/abstract), (v) đơn giản/ghép (simple/compound). Danh từ riêng (proper nouns) được chú trọng đặc biệt vì là trọng tâm phân tích dịch thuật trong văn học.

Lý thuyết dịch thuật — tác giả sử dụng khung phương pháp dịch của Vinay và Darbelnet, bao gồm bảy kỹ thuật: Borrowing (vay mượn), Calque (sao chép cấu trúc), Literal (dịch từng từ), Transposition (chuyển đổi từ loại), Modulation (điều chỉnh nghĩa theo quan điểm), Equivalence (tương đương), và Adaptation (thích nghi văn hóa). Ngoài ra, tác giả đề cập bốn chiến lược dịch bổ trợ: chiến lược ghi nhớ, nhận thức, bù đắp (compensation), và siêu nhận thức (metacognitive).

Tiêu chí đánh giá một bản dịch tốt được dẫn từ chuyên gia ngôn ngữ El Shafey với ba nguyên tắc: nắm vững ngữ pháp và từ vựng ngôn ngữ nguồn, năng lực chuyển mã sang ngôn ngữ đích, và khả năng tái hiện văn phong/thông điệp của bản gốc.

Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp chủ đạo là so sánh–đối chiếu (comparison and contrast), được sử dụng xuyên suốt toàn bộ khóa luận. Tác giả tiến hành khảo sát corpus song ngữ Anh–Việt của bộ Harry Potter (6 tập, Bloomsbury, 2007), trích dẫn và phân tích từng cặp nguyên bản–bản dịch cụ thể để chứng minh kỹ thuật dịch được dịch giả vận dụng.

Nguồn dữ liệu

Toàn bộ 6 tập Harry Potter phiên bản tiếng Anh (Bloomsbury, 2007) và bản dịch tiếng Việt do dịch giả Lý Lan thực hiện (Nhà xuất bản Trẻ). Bộ sách có tổng cộng 4.123 trang, hơn 1.100.000 từ tiếng Việt. Ngoài ra, tác giả tham khảo các tài liệu học thuật về lý thuyết danh từ tiếng Anh và lý thuyết dịch thuật.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương I — Introduction to Research Topic (Giới thiệu đề tài)

Chương này trình bày lý do chọn đề tài, mục đích nghiên cứu, ý nghĩa khoa học và thực tiễn, đồng thời xây dựng toàn bộ nền tảng lý luận. Tác giả hệ thống hóa các chức năng cú pháp của danh từ tiếng Anh qua ví dụ minh họa song ngữ, trình bày năm cách phân loại danh từ, và đi sâu vào danh từ riêng với các tiểu loại: tên người, tên địa danh, tên doanh nghiệp, tên giống loài động vật. Phần tiếp theo cung cấp định nghĩa dịch thuật, phân biệt phiên dịch (interpreting) và biên dịch (translation), mô tả chi tiết bảy kỹ thuật dịch của Vinay–Darbelnet kèm ví dụ, và liệt kê các chiến lược dịch bổ trợ cùng những lưu ý về đặc điểm ngôn ngữ, văn hóa và lĩnh vực chuyên ngành.

Chương II — An Overview of Harry Potter Book Series by J.K. Rowling and Vietnamese Translator Ly Lan

Chương này cung cấp bối cảnh văn học và nhân vật trung tâm của nghiên cứu. Về tác giả: J.K. Rowling (tên thật Joanne Rowling, sinh 31/7/1965) nảy ra ý tưởng viết Harry Potter năm 1990 trong khi làm thư ký song ngữ cho tổ chức Amnesty International; bản thảo tập đầu bị từ chối 12 lần trước khi được Bloomsbury chấp nhận. Về bộ truyện: 7 tập fantasy, xuất bản 1997–2007, đến tháng 2/2018 đã bán hơn 500 triệu bản, được dịch ra 67 ngôn ngữ, trở thành bộ sách bán chạy nhất lịch sử. Riêng tập 7 (Harry Potter and the Deathly Hallows, 2007) bán hơn 11 triệu bản trong 24 giờ đầu. Franchise Harry Potter đạt giá trị hơn 25 tỷ USD từ 8 bộ phim do Warner Bros. Pictures sản xuất.

Về dịch giả Lý Lan (sinh 16/7/1957): nhà văn, nhà thơ, dịch giả người Việt, được Nhà xuất bản Trẻ giao dịch toàn bộ bộ truyện Harry Potter sang tiếng Việt. Tác phẩm tiêu biểu của bà bao gồm tập truyện thiếu nhi Ngôi Nhà Trong Cỏ (NXB Kim Đồng, 1984, giải thưởng văn học thiếu nhi của Hội Nhà văn Việt Nam), tập thơ Là Mình (2005, giải thưởng Hội Nhà văn TP.HCM). Bài tản văn Cổng trường mở ra của bà được đưa vào Sách giáo khoa Ngữ văn lớp 7, tập 1.

Chương III — Research of Translation of Nouns from English to Vietnamese in J.K. Rowling's Harry Potter

Đây là chương cốt lõi, trình bày kết quả phân tích corpus qua bốn nhóm phát hiện:

Nhóm 1 — Vận dụng tương đồng Hán–Latinh để tạo từ Hán Việt tương đương. Tác giả phân tích ba danh từ riêng điển hình:

Danh từ gốc	Nguồn gốc	Bản dịch Lý Lan	Kỹ thuật dịch
Felix Felicis	Latin	Phúc Lạc Dược	Literal + Sino-Vietnamese
Horcrux	Tiếng Pháp (dehors + crux)	Trường Sinh Linh Giá	Adaptation + Sino-Vietnamese
Pensieve	Tiếng Anh (pensive + sieve)	Tưởng Ký	Adaptation + Sino-Vietnamese

Ngoài ra, chương tổng hợp thêm một số ví dụ:

Nguyên bản	Nghĩa gốc	Bản dịch Lý Lan
House-elf	Yêu tinh phục vụ trong nhà	Gia tinh
Inner Eye	Mắt bên trong	Nội nhãn
Extendable Ears	Tai có thể mở rộng	Bành trướng nhĩ
Legilimency	Phép đọc tâm trí	Chiết tâm chi thuật
Death Eater	Kẻ ăn cái chết	Tử thần Thực tử

Tác giả lập luận rằng việc sử dụng từ Hán Việt giúp tái tạo không khí cổ kính, bí ẩn vốn có trong nguyên bản, đồng thời tạo nên sự trang trọng phù hợp với thế giới phù thủy mà Rowling xây dựng.

Nhóm 2 — Kỹ thuật Modulation dựa vào ngữ cảnh. Ví dụ phân tích là danh từ Dementor (từ Latin demento, nghĩa là "lừa dối" hoặc "làm cho điên loạn"). Thay vì dịch theo nghĩa đen thành "lũ quỷ điên" (một bản dịch khác đã dùng), Lý Lan dịch thành "giám ngục" (Azkaban), dựa vào chức năng thực tế của nhân vật trong cốt truyện — canh giữ nhà tù Azkaban theo lệnh Bộ Phép thuật Anh — từ đó làm rõ đặc tính và mối quan hệ của nhân vật với các sự kiện.

Nhóm 3 — Kỹ thuật Equivalence dựa vào văn hóa Việt Nam. Ví dụ phân tích là danh từ Boggart — sinh vật biến hình, không có hình dạng cố định, luôn hóa thành thứ mà người đối diện sợ nhất. Thay vì dịch thành "bóng ma" hay "bù nhìn", Lý Lan dịch thành "Ông Kẹ" — hình tượng nhân vật hư cấu quen thuộc trong văn hóa dân gian Việt Nam dùng để dọa trẻ em, phù hợp với đối tượng độc giả thiếu nhi của tác phẩm.

Nhóm 4 — Đánh giá tổng quan và đề xuất ứng dụng. Tác giả dẫn nhận xét từ nhà văn Lưu Sơn Minh và một số độc giả trực tuyến về chất lượng bản dịch của Lý Lan, đồng thời trích dẫn phỏng vấn của dịch giả trên VNExpress (2007) về quy trình làm việc: đọc kỹ toàn bộ tác phẩm trước khi dịch, lập lịch dịch từng chương, đọc lại từ góc nhìn độc giả, tham khảo internet khi gặp khó khăn. Phần cuối chương đề xuất giải pháp cho các khó khăn thường gặp trong biên dịch (từ vựng, thuật ngữ chuyên ngành, đa nghĩa, cấu trúc câu, văn hóa, thời gian) và phiên dịch (áp lực tốc độ, đạo đức nghề nghiệp, kiến thức chuyên ngành).

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính:

• Xác định được ba kỹ thuật dịch chủ đạo mà Lý Lan vận dụng khi xử lý danh từ/cụm danh từ trong Harry Potter: Literal kết hợp Sino-Vietnamese (đối với Felix Felicis), Adaptation kết hợp Sino-Vietnamese (đối với Horcrux, Pensieve, Death Eater), và Equivalence dựa vào văn hóa Việt (đối với Boggart).
• Chứng minh ảnh hưởng của bản dịch Lý Lan đến ngôn ngữ học phổ thông: sau khi bản dịch lưu hành, Google Translate và các phần mềm dịch thuật khác đồng loạt dịch "Horcrux" thành "Trường Sinh Linh Giá" — minh chứng cho sức lan tỏa của lựa chọn dịch thuật này.
• Xác lập được vai trò đặc thù của từ Hán Việt trong dịch văn học kỳ ảo: từ Hán Việt vừa giữ nguyên âm hưởng cổ kính–bí ẩn của nguyên bản, vừa phù hợp với thẩm mỹ ngôn ngữ tiếng Việt.

Đề xuất của tác giả:

Về dạy–học: tăng cường đọc tài liệu song ngữ, xem phim tiếng Anh để nắm bắt văn hóa, luyện tập từ vựng qua game ngôn ngữ. Về thực hành dịch: xác định đúng loại từ và ngữ cảnh trước khi chọn phương pháp dịch; tra cứu thuật ngữ chuyên ngành; linh hoạt chuyển đổi giữa các kỹ thuật; không dịch máy móc từng từ.

Đóng góp so với nghiên cứu trước:

Tác giả xác định đóng góp ở hai bình diện: (1) bổ sung lý luận và tài liệu tham khảo về dịch thuật Anh–Việt trong địa hạt văn học kỳ ảo; (2) chỉ ra cụ thể cách thức Sino-Vietnamese (từ Hán Việt) hoạt động như một công cụ dịch thuật hiệu quả — tạo ra tính trang trọng, cổ điển và bí ẩn — trong khi các nghiên cứu trước chưa hệ thống hóa điều này trên corpus Harry Potter.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Tác giả thừa nhận trong lời cảm ơn rằng do thời gian có hạn, khóa luận không tránh khỏi thiếu sót. Văn bản không trình bày mục hạn chế nghiên cứu một cách tường minh. Dựa vào phạm vi nghiên cứu, có thể nhận thấy một số giới hạn tự nhiên: (1) phân tích tập trung chủ yếu vào danh từ riêng có tính sáng tạo ngôn ngữ cao, chưa bao quát hệ thống toàn bộ danh từ trong corpus; (2) chỉ so sánh với một bản dịch khác ở một vài điểm, chưa đối chiếu nhiều phương án dịch song song một cách có hệ thống; (3) corpus giới hạn ở một bộ truyện của một tác giả và một dịch giả. Hướng mở có thể là mở rộng sang các thể loại văn học dịch khác hoặc so sánh nhiều bản dịch Harry Potter của các dịch giả khác nhau.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận phù hợp để tham khảo với các nhóm đối tượng sau:

• Sinh viên ngành Ngôn ngữ Anh, Tiếng Anh Thương mại, Sư phạm tiếng Anh đang tìm hiểu về phân loại danh từ tiếng Anh và lý thuyết dịch thuật cơ bản (Chương I cung cấp nền tảng hệ thống).
• Sinh viên đang làm khóa luận về dịch thuật văn học Anh–Việt, đặc biệt là các đề tài liên quan đến dịch danh từ riêng, từ văn hóa, hoặc phân tích corpus song ngữ.
• Người học tiếng Anh quan tâm đến văn học dịch: phần phân tích cặp nguyên bản–bản dịch (Chương III) cung cấp nhiều ví dụ minh họa cụ thể về cách các kỹ thuật dịch được áp dụng trong thực tế.
• Người nghiên cứu về từ Hán Việt trong tiếng Việt hiện đại: phần thảo luận về vai trò của Sino-Vietnamese trong bản dịch Harry Potter là tài liệu tham khảo có giá trị cho hướng nghiên cứu này.

Phần đáng tham khảo nhất là toàn bộ mục phân tích ví dụ trong Chương III, nơi tác giả trình bày song song nguyên bản–bản dịch kèm giải thích kỹ thuật dịch được dùng — dạng phân tích này có thể làm mô hình cho các nghiên cứu dịch thuật tương tự.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao dịch giả Lý Lan lại dịch "Felix Felicis" thành "Phúc Lạc Dược" thay vì "thuốc may mắn"? Theo phân tích trong khóa luận, "Felix Felicis" là danh từ Latin, ngay cả người Anh bản ngữ cũng khó hiểu. Lý Lan dùng kỹ thuật Literal (dịch nghĩa: "thuốc may mắn") nhưng đồng thời lựa chọn từ Hán Việt "Phúc Lạc Dược" để tái tạo không khí cổ kính và bí ẩn vốn có trong nguyên bản — yếu tố mà từ thuần Việt "thuốc may mắn" không thể đạt được.

2. "Horcrux" được dịch như thế nào và tại sao bản dịch "Trường Sinh Linh Giá" của Lý Lan lại được Google Translate và phần mềm dịch khác chấp nhận? "Horcrux" ghép từ tiếng Pháp dehors (bên ngoài) và crux (linh hồn). Lý Lan dùng kỹ thuật Adaptation, mượn từ Hán Việt để tạo ra "Trường Sinh Linh Giá" (vật lưu giữ linh hồn để trường sinh). Từ này không có trong từ điển Anh–Việt trước khi bộ sách được dịch; sau khi bản dịch lưu hành rộng rãi, ảnh hưởng của nó khiến các công cụ dịch tự động đồng loạt sử dụng đúng cụm từ này.

3. Tại sao dịch giả không dịch "Dementor" thành "lũ quỷ điên" mà lại chọn "giám ngục"? "Dement" trong tiếng Anh có nghĩa "làm cho phát điên", và một bản dịch khác của "Dementor" đã dùng "lũ quỷ điên". Tuy nhiên, Lý Lan vận dụng kỹ thuật Modulation: căn cứ vào nội dung cốt truyện, Dementor là những sinh vật được Bộ Phép thuật Anh dùng làm canh ngục tại nhà tù Azkaban, không được phép xuất hiện ở nơi nào khác. Vì vậy, "giám ngục" thể hiện chính xác hơn chức năng, đặc tính và mối quan hệ của nhân vật với bối cảnh truyện.

4. Lý do nào khiến dịch giả dùng "Ông Kẹ" để dịch "Boggart" thay vì "bóng ma" hoặc "bù nhìn"? "Boggart" là sinh vật biến hình, hiện ra dưới dạng điều mà người đối diện sợ nhất, và đối tượng độc giả chính của Harry Potter là trẻ em. Lý Lan vận dụng kỹ thuật Equivalence, liên hệ đến văn hóa dân gian Việt Nam: "Ông Kẹ" là hình tượng nhân vật hư cấu quen thuộc mà người lớn dùng để dọa trẻ, mang hàm nghĩa đáng sợ và gần gũi với trẻ em Việt hơn bất kỳ lựa chọn nào khác.

5. Bộ truyện Harry Potter được khảo sát trong khóa luận có quy mô corpus như thế nào? Tác giả khảo sát 6 tập Harry Potter phiên bản Bloomsbury (2007), tổng cộng 4.123 trang, với hơn 1.100.000 từ tiếng Việt trong bản dịch. Quy mô corpus lớn này được tác giả dẫn ra như một căn cứ để tăng tính thuyết phục cho các lập luận phân tích.

---

Kết luận

Khóa luận phân tích việc dịch danh từ/cụm danh từ từ tiếng Anh sang tiếng Việt trong bộ truyện Harry Potter của J.K. Rowling qua bản dịch của Lý Lan, tập trung vào danh từ riêng mang tính sáng tạo ngôn ngữ cao. Nghiên cứu chỉ ra rằng dịch giả Lý Lan vận dụng linh hoạt các kỹ thuật Literal, Adaptation, Modulation và Equivalence, trong đó đặc điểm nổi bật là ưu tiên từ Hán Việt để tái tạo không khí cổ kính–bí ẩn phù hợp với thế giới phù thủy của nguyên bản, đồng thời biết điều chỉnh dựa vào ngữ cảnh và văn hóa Việt Nam để bản dịch gần gũi với độc giả. Kết quả nghiên cứu có giá trị tham khảo cho việc dạy–học dịch thuật Anh–Việt trong văn học, đặc biệt ở phương diện xử lý danh từ riêng và các yếu tố văn hóa đặc thù.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUẢN LÝ VÀ CÔNG NGHỆ HẢI PHÒNG ------------------------------- KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP NGÀNH: TIẾNG ANH THƯƠNG MẠI Sinh viên : Phạm Thị Thu Hà Giảng viên hướng dẫn : ThS. Nguyễn Thị Huyền HẢI PHÒNG – 2023 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUẢN LÝ VÀ CÔNG NGHỆ HẢI PHÒNG ----------------------------------- A STUDY ON ENGLISH TO VIETNAMESE TRANSLATION OF NOUN PHRASES IN J.K ROWLING’S HARRY POTTER KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC HỆ CHÍNH QUY NGÀNH: TIẾNG ANH THƯƠNG MẠI Sinh viên : Phạm Thị Thu Hà Giảng viên hướng dẫn : ThS. Nguyễn Thị Huyền HẢI PHÒNG – 2023 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUẢN LÝ VÀ CÔNG NGHỆ HẢI PHÒNG -------------------------------------- NHIỆM VỤ ĐỀ TÀI TỐT NGHIỆP Sinh viên: Phạm Thị Thu Hà Mã SV: 1512752018 Lớp : NA1901T Ngành : Tiếng Anh Thương Mại Tên đề tài: A study on English to Vietnamese translation of noun phrases in J.K Rowling’s Harry Potter. NHIỆM VỤ ĐỀ TÀI 1.

Nội dung và các yêu cầu cần giải quyết trong nhiệm vụ đề tài tốt nghiệp. Các tài liệu, số liệu cần thiết. Địa điểm thực tập tốt nghiệp. CÁN BỘ HƯỚNG DẪN ĐỀ TÀI TỐT NGHIỆP Họ và tên : Nguyễn Thị Huyền Học hàm, học vị : Thạc sỹ Cơ quan công tác : Trường Đại học Quản lý và Công nghệ Hải Phòng Nội dung hướng dẫn: A study on English to Vietnamese translation of noun phrases in J.K Rowling’s Harry Potter.

Đề tài tốt nghiệp được giao ngày 20 tháng 03 năm 2023 Yêu cầu phải hoàn thành xong trước ngày 17 tháng 06 năm 2023 Đã nhận nhiệm vụ ĐTTN Đã giao nhiệm vụ ĐTTN Sinh viên Giảng viên hướng dẫn Phạm Thị Thu Hà ThS. Nguyễn Thị Huyền Hải Phòng, ngày 14 tháng 06 năm 2023 XÁC NHẬN CỦA KHOA CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc PHIẾU NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN TỐT NGHIỆP Họ và tên giảng viên: Nguyễn Thị Huyền Đơn vị công tác: Trường Đại học Quản lý và Công nghệ Hải Phòng Sinh viên: Phạm Thị Thu Hà Chuyên ngành: Tiếng Anh thương mại Nội dung hướng dẫn: A study on English to Vietnamese translation of noun phrases in J.K Rowling’s Harry Potter. Tinh thần thái độ của sinh viên trong quá trình làm đề tài tốt nghiệp. Đánh giá chất lượng của đồ án/khóa luận (so với nội dung yêu cầu đã đề ra trong nhiệm vụ Đ.N trên các mặt lý luận, thực tiễn, tính toán số liệu…).

Ý kiến của giảng viên hướng dẫn tốt nghiệp Được bảo vệ Không được bảo vệ Điểm hướng dẫn Hải Phòng, ngày … tháng … năm. Giảng viên hướng dẫn QC20-B18 CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc PHIẾU NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN CHẤM PHẢN BIỆN Họ và tên giảng viên:. Họ và tên sinh viên: Phạm Thị Thu Hà Chuyên ngành: Tiếng Anh thương mại Đề tài tốt nghiệp: A study on English to Vietnamese translation of noun phrases in J.K Rowling’s Harry Potter. Phần nhận xét của giáo viên chấm phản biện.

Những mặt còn hạn chế. Ý kiến của giảng viên chấm phản biện Được bảo vệ Không được bảo vệ Điểm hướng dẫn Hải Phòng, ngày … tháng … năm 2023 Giảng viên chấm phản biện QC20-B19 ACKNOWLEDGEMENT My heartfelt thanks go to Ms. Nguyen Thi Huyen, lecturer in the English Department at Hai Phong University of Management and Technology, for her enthusiastic guidance, very helpful ideas, and directions for the preparation and corrections during the completion of this graduation paper. I would like to thank my supporting teachers and NA1901 students at HPU's English Department for their helpful recommendations, encouragement, and constructive ideas.

I would like to show my deep gratitude to those who have made a great contribution to my topic by giving ideas, comments, suggestions, and samples which are very useful for my papers. Finally, due to the limited time, the thesis will surely have errors. I am hoping for my teachers and friends’ advice so that I can learn from my mistakes and improve my study better. Thank you sincerely! i TABLE OF CONTENTS ACKNOWLEDGEMENT.

INTRODUCTION TO RESEARCH TOPIC. Purpose of study. Scientific and practical significance of the thesis:. Overview of English nouns.

Noun is the subject of the sentence. Noun is the object of the preposition. Nouns as Subject complement. Nouns as Object complement.

Classification of nouns in English. Number of nouns: Singular Nouns and Plural Nouns.2 Classifying Nouns by Counting: Countable Nouns and Uncountable Nouns. Classification of nouns by meaning: Common nouns and proper nouns in English. Classification of nouns according to their characteristics: Concrete nouns and Abstract nouns.

Classification of nouns according to their constituent elements: Simple Nouns and Compound Nouns. English translation strategies. Notes on translation:. 14 ii CHAPTER II.

AN OVERVIEW OF HARRY POTTER BOOK SERIES BY J. ROWLING AND VIETNAMESE TRANSLATOR LY LAN. Harry Potter Series:. Translator, writer Ly Lan:.

RESEARCH OF TRANSLATION OF NOUNS FROM ENGLISH TO VIETNAMESE IN J. ROWLING’S HARRY POTTER 20 1. Research on the translation in Harry Potter. Similarities between Latin and Sino-Vietnamese characters have been taken advantage by translator to provide an equivalent experience for Vietnamese readers in translating J.

Translator uses Modulation technique method to translate nouns, make nouns more contextual. Translator relies on Vietnamese culture to translate nouns, making the work more accessible to children. General assessment of the translation of Harry Potter in Vietnamese by translator Ly Lan. Suggestions in teaching – learning and translation.

In teaching and learning. Difficulties in translation and solutions. In written translation. In oral translation.

INTRODUCTION TO RESEARCH TOPIC 1. Nowadays, with the trend of globalization leading to more frequent cross-cultural communication, translation activities have played an important role in conveying messages from one language to another, from one country to another. from one country to another. Class words are an important and indispensable part in any language, even in Vietnamese, the classification of words has also been carried out for the purpose of understanding the nature and operating rules of words, helping to language acquisition, perception, and communication.

When studying type words, nouns, verbs, and adjectives are often paid more attention because these three words play a special and important role in a sentence. They are the core words of the sentence, which have the role of conveying the main content of a sentence, a statement, or a text. As a student majoring in Foreign Languages, I have commented that students of Hai Phong University of Management and Technology in particular as well as English learners in general often make mistakes in the translation of nouns from words. English into Vietnamese because they do not understand the exact meaning of nouns when put in different contexts, but often translate mechanically based on the simple meaning of the word face.

Because of that, English learners often misunderstand the meaning of the noun that the subject wants to express, thereby leading to mistakes in communication and translation. From the above comments, we find it very necessary to go into depth, learn, compare and contrast nouns between the two languages English and Vietnamese. So I choose the topic: A study on English to Vietnamese translation of noun phrases in J.K Rowling’s Harry Potter. Purpose of study.

The study was carried out for the purpose of comparing English nouns and equivalent elements in Vietnamese. Comparing the translation of nouns in English and Vietnamese texts contributes to the common study of both languages on two aspects: teaching and translation. For research purposes, the English literary text Harry Potter (2007) (hereinafter referred to as HP) is selected. This text was written by the famous British writer J.

"HP" has become a literary phenomenon since its first publication in 1997, which contains many nouns with unique meanings, suitable for research purposes. The research focuses on the original English and Vietnamese translations of the Harry Potter works, drawing on theories and scholarly references related to English nouns and translation theory. The study compares English and Vietnamese nouns, focuses on proper nouns, analyzes translation methods used in Harry Potter works and unique features of translators' translations. To carry out this study, I have conducted the following research methods: The method of comparison and contrast will be used mainly in the entire thesis, playing a leading and permanent role because the purpose of the topic is to compare the translation in two types of documents in English and Vietnamese.

To analyze and evaluate the translation, I will conduct a survey and comparison on the English-Vietnamese bilingual corpus of the currently quite famous work: "Harry Potter" by writer J. This work consists of 6 volumes published by Bloomsbury (2007). A total of 6 volumes of this book has 4123 pages, with more than 1,100,000 Vietnamese words. I chose this work for the survey because 2 the original English and Vietnamese translations are written by writers that are widely read, have popular style, and reflect the state of contemporary language.

In addition, the number of pages of the book and the number of words in the original English and Vietnamese translations is quite large (more than 4000 pages with more than 1,000,000 words), which has the effect of creating persuasiveness for our arguments. Scientific and practical significance of the thesis: The study of nouns in English documents compared with Vietnamese texts has the following values and practical theories: Knowledge of the similarities and differences between English nouns and their equivalent elements in Vietnamese helps to improve the efficiency of translation work, helping translators choose the most effective way to choosing words and conveying the message. Through this research topic, adding theories and references on translation for English-Vietnamese translation, all subjects learning English and translating English and Vietnamese can be referenced to be more effective in study and work, especially students of English Language major in particular, Faculty of Foreign Languages in general. Studying on nouns provides knowledge related to applied grammar in the exercise and develops the four skills of Listening, Speaking, Reading and Writing in English.

The study of how to translate nouns from English to Vietnamese contributes to determining appropriate translation methods, improving the efficiency of English-Vietnamese translation. Overview of English nouns. Noun is a word used to name a type of thing, that thing can be a person, animal, thing, phenomenon, place or concept. Nouns are considered one of the most important words in the English language.

- Nouns for people in English: he (anh ấy), doctor (bác sỹ), the men (đàn ông), … - Nouns for animals: dog (chó), cat (mèo), pet (thú cưng), … - Nouns for objects in English: money (tiền), table (cái bàn), computer (máy tính), … - Nouns for phenomena: storm (cơn bão), earthquake (động đất), … - Nouns indicating places: school (trường học), office (văn phòng), … - Nouns for concepts: culture (văn hoá), presentation (thuyết trình), experience (kinh nghiệm),. Noun is the subject of the sentence. When being the subject, the noun usually comes at the beginning of the sentence and before the verb in the sentence. Ex: English is my favorite subject.

 "English" is the noun and the subject. Nouns are indirect/direct objects of verbs. When acting as the object of a verb, the noun comes after the verb. 4 - When a noun is a direct object.

Ex: I want to buy a birthday cake.  "A birthday cake" is a noun and an object of the verb "buy". - When a noun is an indirect object. Ex: He gave his girlfriend a ring.

=> "His girlfriend" is a noun and is the object of the verb "give". Noun is the object of the preposition.