Luận văn thạc sĩ hay nghiên cứu đặc tính sinh vật học sinh thái học một số loài cây thuộc phân họ tre trúc bambusoieae vườn quốc gia ba vì nhằm đề xuất giải pháp quản lý

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu hay nghiên cứu đặc tính sinh vật học sinh thái học một số loài cây thuộc phân họ tre trúc, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp

• Tác giả: Trần Thế Xuân
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thế Nhã
• Trường học: Trường Đại học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Khoa học Lâm nghiệp
• Đề tài: Nghiên cứu đặc tính sinh vật học, sinh thái học một số loài sâu hại tại vườn sưu tập và lưu trữ nguồn gen các loài cây thuộc phân họ tre trúc (Bambusoideae) – Vườn quốc gia Ba Vì nhằm đề xuất giải pháp quản lý
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VƯỜN ỔN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Trên thế giới
• 2. CHƯƠNG 2: MỤC TIÊU - NỘI DUNG - PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu đặc tính sinh vật học của cây tre trúc

Cây tre trúc, thuộc họ Bambusoideae, là một trong những loài thực vật quan trọng tại Vườn Quốc Gia Ba Vì. Nghiên cứu về đặc tính sinh vật học của cây tre trúc không chỉ giúp hiểu rõ hơn về sinh thái mà còn góp phần bảo tồn và phát triển nguồn gen quý hiếm. Vườn Quốc Gia Ba Vì nổi tiếng với sự đa dạng sinh học, nơi đây là môi trường lý tưởng cho việc nghiên cứu và bảo tồn các loài cây quý hiếm.

1.1. Đặc điểm sinh thái của cây tre trúc tại Vườn Quốc Gia Ba Vì

Cây tre trúc phát triển mạnh mẽ trong môi trường ẩm ướt, có độ cao từ 1 đến 20 mét. Chúng thường mọc thành từng cụm, tạo thành các rừng tre tự nhiên, đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì hệ sinh thái tại khu vực này.

1.2. Vai trò của cây tre trúc trong hệ sinh thái

Cây tre trúc không chỉ cung cấp nguyên liệu cho nhiều ngành công nghiệp mà còn là nơi cư trú cho nhiều loài động vật. Chúng giúp cải thiện chất lượng đất và ngăn chặn xói mòn, góp phần bảo vệ môi trường.

II. Vấn đề và thách thức trong nghiên cứu cây tre trúc

Mặc dù cây tre trúc có nhiều lợi ích, nhưng việc nghiên cứu và bảo tồn chúng gặp phải nhiều thách thức. Sự biến đổi khí hậu và hoạt động khai thác quá mức đang đe dọa đến sự tồn tại của các loài tre trúc. Việc thiếu thông tin về đặc điểm sinh thái của cây cũng là một vấn đề lớn trong công tác bảo tồn.

2.1. Tác động của biến đổi khí hậu đến cây tre trúc

Biến đổi khí hậu làm thay đổi điều kiện sinh trưởng của cây tre trúc, ảnh hưởng đến khả năng phát triển và sinh sản của chúng. Nhiệt độ tăng cao và lượng mưa không ổn định có thể làm giảm năng suất và chất lượng của cây.

2.2. Khai thác quá mức và ảnh hưởng đến nguồn gen

Việc khai thác tre trúc để phục vụ nhu cầu tiêu dùng đã dẫn đến tình trạng suy giảm số lượng cây. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến nguồn gen mà còn làm mất đi sự đa dạng sinh học tại Vườn Quốc Gia Ba Vì.

III. Phương pháp nghiên cứu đặc tính sinh vật học của cây tre trúc

Để nghiên cứu đặc tính sinh vật học của cây tre trúc, các nhà khoa học đã áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Các phương pháp này bao gồm khảo sát thực địa, thu thập mẫu và phân tích dữ liệu sinh học. Việc áp dụng công nghệ hiện đại trong nghiên cứu cũng giúp nâng cao độ chính xác và hiệu quả.

3.1. Khảo sát thực địa và thu thập mẫu

Khảo sát thực địa giúp xác định vị trí và điều kiện sinh trưởng của cây tre trúc. Mẫu cây được thu thập để phân tích các chỉ tiêu sinh học như chiều cao, đường kính và tuổi thọ.

3.2. Phân tích dữ liệu sinh học

Dữ liệu thu thập được sẽ được phân tích để xác định các đặc điểm sinh học và sinh thái của cây tre trúc. Phân tích này giúp đưa ra các giải pháp bảo tồn hiệu quả hơn.

IV. Ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu cây tre trúc

Nghiên cứu về cây tre trúc không chỉ có giá trị khoa học mà còn có nhiều ứng dụng thực tiễn. Các sản phẩm từ tre trúc được sử dụng rộng rãi trong xây dựng, thủ công mỹ nghệ và thực phẩm. Việc phát triển bền vững cây tre trúc sẽ góp phần nâng cao đời sống người dân địa phương.

4.1. Sản phẩm từ cây tre trúc

Cây tre trúc được sử dụng để sản xuất nhiều sản phẩm như đồ nội thất, dụng cụ sinh hoạt và thực phẩm. Những sản phẩm này không chỉ có giá trị kinh tế mà còn thân thiện với môi trường.

4.2. Phát triển bền vững cây tre trúc

Việc phát triển bền vững cây tre trúc cần được chú trọng để bảo vệ nguồn gen và môi trường. Các chương trình bảo tồn và phát triển cây tre trúc sẽ giúp nâng cao nhận thức cộng đồng về giá trị của loài cây này.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu cây tre trúc

Nghiên cứu về cây tre trúc tại Vườn Quốc Gia Ba Vì là một lĩnh vực quan trọng, cần được tiếp tục phát triển. Việc bảo tồn và phát triển cây tre trúc không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn nâng cao giá trị kinh tế cho cộng đồng. Tương lai của cây tre trúc phụ thuộc vào sự quan tâm và hành động của tất cả mọi người.

5.1. Tầm quan trọng của việc bảo tồn cây tre trúc

Bảo tồn cây tre trúc là cần thiết để duy trì sự đa dạng sinh học và bảo vệ môi trường. Các biện pháp bảo tồn hiệu quả sẽ giúp cây tre trúc phát triển bền vững.

5.2. Hướng đi tương lai cho nghiên cứu cây tre trúc

Nghiên cứu cần được mở rộng để tìm hiểu sâu hơn về đặc điểm sinh thái và giá trị kinh tế của cây tre trúc. Các chương trình hợp tác nghiên cứu quốc tế cũng sẽ giúp nâng cao hiệu quả nghiên cứu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o bé n«ng nghiÖp vµ ptnt tr­êng ®¹i häc l©m nghiÖp TrÇn thÕ xu©n Nghiªn cøu ®Æc tÝnh sInh vËt häc, sinh th¸i häc mét sè loµi s©u h¹i t¹i v­ên s­u tËp vµ l­u tr÷ nguån gen c¸c loµi c©y thuéc ph©n hä tre tróc (bambusoideae) v­ên quèc gia ba v× nh»m ®Ò xuÊt gi¶i ph¸p qu¶n lý luËn v¨n th¹c sÜ khoa häc l©m nghiÖp hµ NéI - 2008 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o bé n«ng nghiÖp vµ ptnt tr­êng ®¹i häc l©m nghiÖp TrÇn thÕ xu©n Nghiªn cøu ®Æc tÝnh sinh vËt häc, sinh th¸i häc mét sè loµi s©u h¹i t¹i v­ên s­u tËp vµ l­u tr÷ nguån gen c¸c loµi c©y thuéc ph©n hä tre tróc (Bambusoideae) v­ên quèc gia ba v× nh»m ®Ò xuÊt gi¶i ph¸p qu¶n lý luËn v¨n th¹c sÜ khoa häc l©m nghiÖp chuyªn ngµnh l©m sinh m· sè: 60. 60 Ng­êi h­íng dÉn khoa häc: PGS. NguyÔn ThÕ Nh· Hµ Néi - 2008 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 1 ®Æt vÊn ®Ò V­ên quèc gia (VQG) Ba V× trùc thuéc sù qu¶n lý cña Bé N«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn N«ng th«n, c¸ch thñ ®« Hµ Néi 60 km vÒ phÝa t©y. Ba V× næi tiÕng lµ vïng cã hÖ §éng thùc vËt rõng rÊt phong phó vµ ®a d¹ng, trong ®ã cã rÊt nhiÒu loµi quý hiÕm cã trong s¸ch ®á ViÖt Nam, cÇn ®­îc b¶o vÖ vµ ph¸t triÓn nguån gen nh­: SÆt Ba V× (A.), B¸ch Xanh (Calocedrus macrolepis Kurz), Gµ L«i tr¾ng, Báo Gấm… Ba V× cßn lµ khu nghØ m¸t du lÞch ®Çy tiÒm n¨ng.

Ngµy 10/9/2001, Bé N«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn N«ng th«n ký quyÕt ®Þnh sè 418 Q§/BNN – PTNT vÒ viÖc phª duyÖt dù ¸n ®Çu t­ x©y dùng v­ên s­u tËp vµ l­u gi÷ nguån gen c¸c loµi c©y thuéc hä cau dõa, tre tróc, xương rồng t¹i V­ên quèc gia Ba V×. Môc tiªu cña dù ¸n lµ t¹o cho n¬i ®©y mét phßng tiªu b¶n sèng mang ®Çy ý nghÜa b¶o tån vÒ c¸c loµi c©y thuéc hä cau dõa, tre tróc, xương rồng. Ph©n hä tre tróc (Bambusoideae) cã sè l­îng loµi kh¸ phong phó. Khu vùc Ch©u ¸ cã kho¶ng 650 loµi trong ®ã ViÖt Nam ®· cã 121 loµi [4].

tre tróc lµ loµi c©y cã rÊt nhiÒu t¸c dông vµ ®· ®­îc c¸c nhµ khoa häc quan t©m chó ý tõ rÊt l©u, tuy nhiªn trªn thùc tÕ ë n­íc ta míi chØ chó träng trång tËp trung mét sè loµi ®Ó cung cÊp nguyªn liÖu x©y dùng, nguyªn liÖu giÊy, thùc phÈm nh­: Luång, tre lÊy m¨ng… Mét sè n¨m trë l¹i ®©y tre tróc ®· ®­îc trång d­íi d¹ng s­u tËp nhiÒu loµi ®Ó phôc vô cho c«ng t¸c nghiªn cøu b¶o tån còng nh­ lµ khai th¸c c¸c t¸c dông kh¸c cña chóng. HiÖn nay v­ên s­u tËp vµ l­u gi÷ nguån gen tre tróc cña VQG Ba V× ®· s­u tËp ®­îc 117 loµi, c¸c loµi tre tróc nµy ®­îc thu thËp ë c¶ trong n­íc vµ quèc tÕ. Nh­ vËy khu vùc vườn s­u tËp ®· cã sù ®a d¹ng loµi kh¸ lín, hiÖn rõng ®· kh¸ æn ®Þnh, khu hÖ c«n trïng t¹i ®©y còng ®· cã sù thay ®æi. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2 Qua qu¸ tr×nh thu thËp vµ g©y trång c¸c loµi tre tróc t¹i v­ên, trªn mét sè loµi c©y ®· xuÊt hiÖn c¸c loµi c«n trïng, trong ®ã mét sè loµi c©y ®· bÞ ph¸ ho¹i kh¸ nÆng.

HiÖn nay ®ang cã nguy c¬ l©y lan cña mét sè loµi s©u h¹i nh­ s©u ¨n l¸, Mèi. §Ó cã thÓ x©y dùng vµ ph¸t triÓn v­ên s­u tËp c©y thuéc nhãm tre tróc, c¸c biÖn ph¸p qu¶n lÝ s©u h¹i nh­ vËy lµ cÇn thiÕt. Cho ®Õn nay t¹i khu vùc VQG Ba V× cßn thiÕu th«ng tin vÒ s©u h¹i tre tróc nªn c¸c biÖn ph¸p qu¶n lÝ chóng cßn mang tÝnh thô ®éng, thiÕu c¬ së khoa häc. XuÊt ph¸t tõ yªu cÇu thùc tÕ cña v­ên, t«i chän ®Ò tµi: “Nghiªn cøu ®Æc tÝnh sinh vËt häc, sinh th¸i häc mét sè loµi s©u h¹i t¹i v­ên s­u tËp vµ l­u tr÷ nguån gen c¸c loµi c©y thuéc ph©n hä tre tróc (Bambusoideae) – V­ên quèc gia Ba V× nh»m ®Ò xuÊt gi¶i ph¸p qu¶n lý”.

§Ò tµi hoµn thµnh ®¸p øng yªu cÇu thùc tiÔn cña v­ên ®ång thêi lµ c¬ së tin cËy cho viÖc triÓn khai më réng dù ¸n trªn qui m« lín ë V­ên quèc gia Ba V× nãi riªng vµ trong khu vùc nãi chung. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 Ch­¬ng 1 Tæng quan VÊn ®Ò nghiªn cøu 1. Trªn thÕ giíi Theo Wilson (1988) tæng sè c¸c loµi sinh vËt ®· ®­îc biÕt trªn tr¸i ®Êt lµ 1.000 loµi, trong ®ã tû lÖ c¸c nhãm loµi sinh vËt nh­ sau: B¶ng 1. C¸c loµi sinh vËt ®· ®­îc biÕt trªn tr¸i ®Êt (%) (%) Nhãm loµi Tæng sè loµi c¸c loµi ®éng vËt - C«n trïng: 751.000 loµi 53,15 70,66 - C¸c loµi ®éng vËt kh¸c: 281.000 loµi 19,89 26,44 - §éng vËt nguyªn sinh: 30.800 loµi 2,18 2,90 - Thùc vËt bËc cao: 248.900 loµi 1,90 - C¸c lo¹i vi khuÈn: 4.000 loµi 0,07 Tæng sè 1.000 loµi 100,00 Cho ®Õn nay ng­êi ta dù ®o¸n cßn kho¶ng 3 - 4 triÖu loµi hoÆc h¬n n÷a ch­a ®­îc con ng­êi biÕt ®Õn, chñ yÕu lµ nh÷ng loµi c«n trïng sèng ë vïng nhiÖt ®íi.

Nh­ vËy c«n trïng lµ líp chiÕm tû lÖ lín nhÊt trong giíi ®éng vËt vµ cã vai trß quan träng trong hÖ sinh th¸i. Tuy nhiªn còng cã mét sè l­îng ®¸ng kÓ c¸c loµi c«n trïng th­êng xuyªn g©y ra nh÷ng t¸c h¹i to lín trong n«ng l©m nghiÖp vµ søc khoÎ con ng­êi. ChÝnh v× vËy mµ ®· cã nhiÒu tµi liÖu nghiªn cøu vÒ c«n trïng. C¸c loµi c«n trïng g©y h¹i còng nh­ c¸c sinh vËt kh¸c cã mèi liªn hÖ mËt thiÕt víi hÖ sinh th¸i vµ cã vai trß quan träng ®èi víi tÝnh ®a d¹ng sinh häc.

HiÖn nay cã nh÷ng tranh luËn kh¸ gay g¾t vÒ vÊn ®Ò m©u thuÉn gi÷a b¶o LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 tån ®a d¹ng sinh häc vµ c«ng t¸c qu¶n lý s©u h¹i. Trong mét sè tr­êng hîp, chóng ta cè g¾ng b¶o vÖ c«n trïng, nh­ng trong mét sè tr­êng hîp kh¸c chóng ta l¹i nç lùc tiªu diÖt chóng! Nh­ ®· biÕt, hiÖn nay nÒn l©m nghiÖp nhiÖt ®íi mang ®Æc ®iÓm ®éc canh c¸c loµi c©y nhËp néi, chÝnh sù ®éc canh nµy lµm gi¶m râ rÖt tÝnh ®a d¹ng sinh häc, vµ v× vËy kh«ng thÓ g©y høng thó cho c¸c nhµ b¶o tån. Chóng ta ph¶i nhÊn m¹nh r»ng qu¶n lý s©u bÖnh hiÖn ®¹i lµ dùa vµo viÖc ng¨n chÆn sù bïng næ cña chóng ë bÊt cø n¬i nµo vµ b»ng mäi c¸ch cã thÓ ®­îc. §Ó ®¹t ®­îc môc tiªu nµy trong trång trät chóng ta cÇn ph¶i cã mét sè d¹ng æn ®Þnh vÒ mÆt sinh th¸i.

Nh÷ng d¹ng æn ®Þnh nh­ vËy, ®Æc biÖt lµ vÒ mÆt sè l­îng c«n trïng th­êng rÊt hiÕm. Mèi quan hÖ cña c«n trïng víi m«i tr­êng sèng cña chóng ë c¸c hÖ sinh th¸i cã kh¸c nhau. VÝ dô quan hÖ cña mét loµi c«n trïng víi thøc ¨n ë hÖ sinh th¸i nh©n t¹o kh¸c h¼n ë hÖ sinh th¸i tù nhiªn. Tuy nhiªn m·i tíi cuèi thÕ kû IXX vµ ®Çu thÕ kû XX nh÷ng nghiªn cøu vÒ c«n trïng míi ®­îc quan t©m ph¸t triÓn.

Tõ n¨m 1931 ®Õn nay, t¹i c¸c n­íc Ph¸p, Liªn X« cò, Mü ®· cã nhiÒu t¸c gi¶ cho ra hµng lo¹t nh÷ng nghiªn cøu vÒ c«n trïng trªn c¶ c©y l¸ réng, l¸ kim vµ c©y c¶nh. Theo Tõ Thiªn S©m, V­¬ng H¶o Kiªn (2004) [31]: s©u h¹i tre tróc ®­îc ghi chÐp sím nhÊt ë Trung Quèc vµo n¨m 1917-1919 trong cuèn “Ých d­¬ng luyÖn chÝ” nãi vÒ Ch©u chÊu ¨n l¸ tre. Tèng ChÝ Kiªn (1934-1936), Ng« TÝch L­¬ng (1935-1936), Phïng QuÕ NhÊt (1940) ®Òu m« t¶ h×nh th¸i, vßng ®êi vµ phßng trõ Ch©u chÊu l­ng vµng. M· TuÊn TriÖu (1934-1935) nghiªn cøu vÒ h×nh th¸i, sinh vËt häc vµ phßng trõ Vßi voi m¨ng tre Otidognathus davidis, Vßi voi ®ôc th¼ng m¨ng Cyrtotrachelus thomson, s©u ®ôc m¨ng Oligia vulgaris.

Ng« Ngäc Ch©u (1936) nghiªn cøu vÒ Ngµi ®èm h¹i m¨ng. Liu LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 Nanxin (1988, 1989) ®· nghiªn cøu dïng tuyÕn trïng phßng trõ Vßi voi ®ôc th¼ng vµ cã hiÖu qu¶, nh­ng ch­a ®­îc më réng trong s¶n xuÊt. Theo nghiªn cøu cña Tõ Thiªn S©m [32], n¨m 1993 trªn tre nøa cã 683 loµi, 75 hä 10 bé c«n trïng sèng vµ g©y h¹i, kh«ng kÓ c¸c loµi thiªn ®Þch (Xu Tiansen et al. Cã kho¶ng 60 loµi s©u h¹i th­êng xuyªn hoÆc thØnh tho¶ng ph¸t dÞch tõ 10 ®Õn hµng ngh×n ha, g©y ra thiÖt h¹i ®¸ng kÓ.

Trong kho¶ng 80 loµi s©u h¹i tre tróc ®­îc ph¸t hiÖn ë NhËt B¶n, c¸c loµi s©u h¹i quan träng nhÊt lµ S©u cuèn l¸ tre (Nakahara vµ Kobayashi 1963) [30]. Nghiªn cøu trong n­íc C¸c nghiªn cøu vÒ c«n trïng ®· thùc hiÖn chñ yÕu tËp trung vµo nhãm c«n trïng cã h¹i, biÖn ph¸p phßng trõ vµ thiªn ®Þch. Mét sè c¸c nghiªn cøu vÒ c«n trïng cã lîi míi chØ ®¸nh gi¸ vÒ mÆt kinh tÕ mµ ch­a chó ý ®Õn t¸c dông nhiÒu mÆt kh¸c cña nã. Nh÷ng nghiªn cøu c¬ b¶n vÒ c«n trïng ViÖt Nam còng dõng l¹i ë møc ®é lµ b¸o c¸o, tµi liÖu gi¶ng d¹y vµ trong ph¹m vi hÑp víi mét sè loµi ®¹i diÖn.

Trªn thùc tÕ, ë n­íc ta ch­a cã tµi liÖu ®Çy ®ñ vÒ c«n trïng ®Ó phôc vô c«ng t¸c nghiªn cøu, tra cøu vµ øng dông. Thêi gian gÇn ®©y, tr­íc yªu cÇu ph¸t triÓn nhiÒu mÆt cña ®Êt n­íc ®Æc biÖt trong lÜnh vùc Kinh tÕ - Sinh th¸i m«i tr­êng, nghiªn cøu vÒ c«n trïng ®· ®­îc chó ý ®Çu t­. §èi víi c«ng t¸c b¶o tån, c¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu c¬ b¶n ®· ®­îc triÓn khai vµ thu ®­îc nh÷ng kÕt qu¶ b­íc ®Çu. Cô thÓ lµ c¸c nghiªn cøu c¬ b¶n vÒ tµi nguyªn c«n trïng ®èi víi c¸c khu b¶o tån: - Le Trong Trai, Jonatan C.

Eames, Dr Andrey N. Kuznrtsov, Dr Nguyen Van Sang, Bui Xuan Phuong and Dr Alexander L. Mike, Dan Hallam & Jonathan Bradley (6/1997): Muong nhe nature reserve (Frontier Viet nam Forest Research Programe). - Héi th¶o (30/11/2000): Nh÷ng kÕt qu¶ nghiªn cøu vÒ c«n trïng ë VQG Tam §¶o.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 - VRTC - WWF (1999): Results of the complex zoological- botanical expedition to the kebang area. - N¨m 1992-1993 ®oµn ®iÒu tra c¬ b¶n vÒ c«n trïng VQG Ba V× phèi hîp gi÷a Tr­êng §¹i häc L©m nghiÖp, ViÖn ®iÒu tra qui ho¹ch rõng, ®· tiÕn hµnh ®iÒu tra c¬ b¶n vÒ khu hÖ ®éng thùc vËt, quy ho¹ch ®Êt ®ai, ph©n lo¹i tr¹ng th¸i rõng vµ cã ®¸nh gi¸ s¬ bé vÒ khu hÖ c«n trïng thÓ hiÖn qua b¸o c¸o tæng kÕt c«ng t¸c ®iÒu tra th¸ng 12-1993.