Nghiên Cứu Đặc Điểm Sinh Học và Kỹ Thuật Chọn Tạo Giống Rừng Giổi Xanh (Michelia mediocris Dandy)

Luận án tiến sĩ kỹ thuật nghiên cứu nghiên cứu một số đặc điểm sinh học và biện pháp kỹ thuật chọn tạo giống và gây trồng rừng giổi, phân tích chuyên sâu, xây dựng mô hình lý

• Tác giả: Phan Văn Thắng
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Huy Sơn
• Trường học: Viện Khoa Học Lâm Nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Lâm sinh
• Đề tài: Nghiên Cứu Đặc Điểm Sinh Học và Kỹ Thuật Chọn Tạo Giống Rừng Giổi Xanh (Michelia mediocris Dandy)
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• Sự cần thiết của đề tài
• Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• Ý nghĩa khoa học
• Ý nghĩa thực tiễn
• Mục tiêu nghiên cứu
• Những đóng góp mới của đề tài
• Giới hạn nghiên cứu
• Nội dung nghiên cứu
• Địa bàn nghiên cứu
• Cấu trúc và bố cục luận án
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Trên thế giới
• 1.1.1. Nghiên cứu về phân loại, tên gọi, hình thái và giá trị sử dụng
• 1.1.2. Nghiên cứu về phân bố, sinh thái, sinh trưởng và tái sinh
• 1.1.3. Nghiên cứu về vật hậu và giống
• 1.1.4. Nghiên cứu về trồng, chăm sóc và nuôi dưỡng rừng trồng
• 1.2. Nghiên cứu về phân loại, tên gọi, hình thái và giá trị sử dụng
• 1.3. Nghiên cứu về phân bố, sinh thái, sinh trưởng và tái sinh
• 1.4. Nghiên cứu về vật hậu và giống
• 1.5. Nghiên cứu về kỹ thuật trồng, chăm sóc và nuôi dưỡng rừng trồng
• 1.6. Đánh giá chung
• 2. CHƯƠNG 2: NỘI DUNG, VẬT LIỆU, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Nội dung nghiên cứu
• 2.2. Vật liệu nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Phương pháp nghiên cứu chung
• 2.3.2. Phương pháp nghiên cứu cụ thể
• 2.4. Điều kiện tự nhiên nơi gây trồng thí nghiệm
• 2.4.1. Vị trí địa lý
• 2.4.2. Khí hậu thủy văn
• 2.4.3. Địa hình, đất đai
• 2.4.4. Tài nguyên rừng
• 2.4.5. Đánh giá chung
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Nghiên cứu một số đặc điểm sinh học của cây Giổi xanh
• 3.1.1. Đặc điểm hình thái, giải phẫu và một số tính chất gỗ
• 3.1.2. Đặc điểm ADN mã vạch trong xác định loài
• 3.1.3. Đặc điểm vật hậu
• 3.1.4. Đặc điểm phân bố, sinh thái
• 3.1.5. Đặc điểm cấu trúc lâm phần có Giổi xanh phân bố tự nhiên
• 3.1.6. Đặc điểm tái sinh tự nhiên của Giổi xanh
• 3.2. Nghiên cứu ảnh hưởng của một số nhân tố hoàn cảnh đến sinh trưởng của rừng trồng Giổi xanh
• 3.2.1. Ảnh hưởng của ánh sáng đến sinh trưởng của rừng trồng Giổi xanh
• 3.2.2. Ảnh hưởng của ánh sáng đến hàm lượng sắc tố trong lá Giổi xanh
• 3.2.3. Quan hệ giữa sinh trưởng của Giổi xanh trồng 4 năm tuổi với một số nhân tố hoàn cảnh
• 3.3. Nghiên cứu chọn và khảo nghiệm giống Giổi xanh
• 3.3.1. Khảo nghiệm xuất xứ
• 3.3.2. Khảo nghiệm hậu thế các gia đình cây trội
• 3.4. Các biện pháp kỹ thuật trồng rừng Giổi xanh
• 3.4.1. Nghiên cứu kỹ thuật nhân giống hữu tính
• 3.4.2. Nghiên cứu kỹ thuật nhân giống vô tính bằng phương pháp ghép
• 3.4.3. Nghiên cứu về phương thức trồng
• 3.4.4. Nghiên cứu về phân bón
• 3.5. Đề xuất bổ sung một số biện pháp kỹ thuật gây trồng Giổi xanh
• KẾT LUẬN, TỒN TẠI VÀ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Nghiên Cứu Đặc Điểm Sinh Học Giổi Xanh

Nghiên cứu về Giổi xanh (Michelia mediocris Dandy) đã trở thành một chủ đề quan trọng trong lĩnh vực lâm nghiệp. Loài cây này không chỉ có giá trị kinh tế cao mà còn đóng góp vào việc bảo tồn đa dạng sinh học. Việc hiểu rõ về đặc điểm sinh học của Giổi xanh sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng rừng.

1.1. Đặc điểm sinh học của Giổi xanh

Giổi xanh là cây gỗ lớn, có chiều cao từ 35-37m và đường kính lên đến 90cm. Đặc điểm hình thái của cây bao gồm vỏ nhẵn và lá xanh quanh năm, giúp cây thích nghi tốt với nhiều điều kiện môi trường.

1.2. Giá trị kinh tế và ứng dụng của Giổi xanh

Gỗ Giổi xanh thuộc nhóm IV, có độ bền cao và ít bị mối mọt. Loài cây này được sử dụng trong sản xuất đồ mộc và nội thất, đồng thời cũng có giá trị trong ngành công nghiệp hóa mỹ phẩm.

II. Vấn đề và Thách thức trong Nghiên Cứu Giổi Xanh

Mặc dù Giổi xanh có nhiều tiềm năng, nhưng việc trồng và phát triển loài cây này vẫn gặp nhiều thách thức. Tỷ lệ thành công trong việc gây trồng Giổi xanh còn thấp, ảnh hưởng đến năng suất rừng.

2.1. Tỷ lệ thành công trong trồng Giổi xanh

Nhiều địa phương như Gia Lai và Thanh Hóa đã trồng Giổi xanh nhưng tỷ lệ thành công chỉ đạt mức thấp. Nguyên nhân chủ yếu là do điều kiện sinh thái không phù hợp và kỹ thuật trồng chưa được tối ưu.

2.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến sinh trưởng của Giổi xanh

Các yếu tố như ánh sáng, độ ẩm và chất lượng đất đều ảnh hưởng đến sự phát triển của Giổi xanh. Việc nghiên cứu các yếu tố này là cần thiết để cải thiện tỷ lệ sống và sinh trưởng của cây.

III. Phương pháp Nghiên Cứu Đặc Điểm Sinh Học Giổi Xanh

Để nghiên cứu đặc điểm sinh học của Giổi xanh, nhiều phương pháp đã được áp dụng. Các phương pháp này giúp xác định rõ hơn về đặc điểm hình thái, sinh lý và sinh thái của loài cây này.

3.1. Phương pháp khảo sát và thu thập dữ liệu

Khảo sát thực địa và thu thập mẫu cây là những phương pháp chính được sử dụng. Dữ liệu thu thập sẽ được phân tích để đưa ra các kết luận về đặc điểm sinh học của Giổi xanh.

3.2. Phương pháp phân tích ADN mã vạch

Kỹ thuật ADN mã vạch được áp dụng để xác định chính xác loài Giổi xanh. Phương pháp này giúp phân biệt Giổi xanh với các loài cây khác trong chi Michelia.

IV. Kết quả Nghiên Cứu và Ứng Dụng Thực Tiễn

Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra rằng Giổi xanh có nhiều đặc điểm sinh học nổi bật. Những kết quả này có thể được ứng dụng trong thực tiễn để nâng cao năng suất và chất lượng rừng.

4.1. Đặc điểm sinh trưởng và phát triển của Giổi xanh

Nghiên cứu cho thấy Giổi xanh có khả năng sinh trưởng nhanh trong điều kiện thích hợp. Việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật đúng cách sẽ giúp cây phát triển tốt hơn.

4.2. Ứng dụng trong lâm nghiệp và bảo tồn

Giổi xanh không chỉ có giá trị kinh tế mà còn góp phần vào việc bảo tồn đa dạng sinh học. Việc trồng Giổi xanh trong các dự án phục hồi rừng là rất cần thiết.

V. Kết luận và Tương lai của Nghiên Cứu Giổi Xanh

Nghiên cứu về Giổi xanh đã mở ra nhiều hướng đi mới trong việc phát triển lâm nghiệp bền vững. Tương lai của loài cây này hứa hẹn sẽ mang lại nhiều giá trị cho ngành lâm nghiệp Việt Nam.

5.1. Đề xuất các biện pháp kỹ thuật

Cần đề xuất các biện pháp kỹ thuật cụ thể để nâng cao hiệu quả trồng và chăm sóc Giổi xanh. Việc này sẽ giúp tăng tỷ lệ sống và năng suất rừng.

5.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo

Các nghiên cứu tiếp theo nên tập trung vào việc cải thiện giống và kỹ thuật trồng. Điều này sẽ giúp Giổi xanh phát triển mạnh mẽ hơn trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Sự biến động về diện tích và chất lượng rừng tự nhiên tại Việt Nam giai đoạn 1945–1995 ghi nhận mức suy giảm từ 14,3 triệu ha (độ che phủ 43%) xuống 8,3 triệu ha (độ che phủ 28%). Tính đến ngày 31 tháng 12 năm 2012, diện tích rừng đạt 13,95 triệu ha (trong đó có hơn 10,40 triệu ha rừng tự nhiên và 3,55 triệu ha rừng trồng). Phần lớn rừng tự nhiên thuộc trạng thái nghèo kiệt với trữ lượng bình quân 80–90 $\text{m}^3\text{/ha}$, tăng trưởng bình quân 2–3 $\text{m}^3\text{/ha/năm}$. Rừng trồng chủ yếu tập trung vào các loài cây sinh trưởng nhanh phục vụ mục đích gỗ nhỏ làm dăm và bột giấy. Trong bối cảnh Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thực hiện chủ trương đóng cửa rừng tự nhiên từ năm 2014, nguồn cung cấp gỗ lớn cho công nghiệp chế biến và tiêu dùng trong nước trở nên khan hiếm.

Cây Giổi xanh (Michelia mediocris Dandy) là loài cây gỗ lớn bản địa thuộc họ Mộc lan (Magnoliaceae), gỗ nhóm IV có phẩm chất tốt, thớ mịn, ít bị mối mọt, quả chứa hạt dùng làm gia vị và dược liệu. Tuy nhiên, các mô hình gây trồng Giổi xanh tại Gia Lai, Thanh Hóa, Phú Thọ, Lạng Sơn có tỷ lệ thành rừng thấp, sinh trưởng chậm, cây phân cành sớm và phân hóa chiều cao lớn do thiếu các nghiên cứu hệ thống về đặc tính sinh học, nhu cầu sinh thái ánh sáng cũng như quy trình chọn tạo giống và kỹ thuật thâm canh.

Luận án xác định hệ thống mục tiêu nghiên cứu cụ thể như sau:

• Về khoa học:
  1. Xác định được một số đặc điểm sinh học loài Giổi xanh (Michelia mediocris Dandy);
  2. Xác định được ảnh hưởng của một số nhân tố hoàn cảnh tới sinh trưởng Giổi xanh.
• Về thực tiễn:
  1. Đề xuất bổ sung được một số biện pháp kỹ thuật chọn, nhân giống và gây trồng cây Giổi xanh.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Loài cây Giổi xanh (Michelia mediocris Dandy) ở các trạng thái rừng tự nhiên, rừng trồng và giai đoạn cây con trong vườn ươm; các mẫu vật bao gồm thân, lá, hoa, quả, hạt, gỗ và vật liệu di truyền.
• Phạm vi không gian: Khảo sát lâm phần tự nhiên tại 6 địa phương: Đam Rông (Lâm Đồng), K'Bang (Gia Lai), An Nhơn (Bình Định), Vũ Quang (Hà Tĩnh), Thường Xuân (Thanh Hóa) và Văn Bàn (Lào Cai). Khảo nghiệm giống và bố trí thí nghiệm kỹ thuật lâm sinh tại Trạm Nghiên cứu Thực nghiệm Hoành Bồ (Quảng Ninh) và huyện Chi Lăng (Lạng Sơn).
• Phạm vi thời gian: Công trình thực hiện từ năm 2008 đến năm 2014; chuỗi số liệu khí tượng phục vụ phân tích khí hậu được tổng hợp trong giai đoạn 1991–2012.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Trên thế giới, cây Giổi xanh đã được Dandy J. (1928, 1974) định danh khoa học là Michelia mediocris Dandy. Các công trình của Law Yuh-Wu (1984, 1996), Liu Y. (1995), Prosea (1998), Law et al. (2005), Wang F. et al. (2005), Zhang X. (2005) và Lim T. (2012) tập trung mô tả đặc điểm hình thái, vùng phân bố tự nhiên (Đông Nam Á, Nam Trung Quốc, Đài Loan, Nam Nhật Bản, Đông Sri Lanka, Ấn Độ) và tính chất cơ lý gỗ (khối lượng thể tích 460–695 $\text{kg/m}^3$ ở độ ẩm 15%, nhiệt lượng đạt 21.070 $\text{kJ/kg}$). Chen S. et al. (2012) công bố chuỗi dữ liệu ADN trên GenBank. Về sinh thái và kỹ thuật gây trồng, Chen B. (1989), Qing W. et al. (2005), Long W. et al. (2005), Zang R. et al. (2005), Abun J. (2000) và Wang Xianpu (1995) ghi nhận loài cây này phân bố ở đai cao 400–1.000 m, chịu bóng giai đoạn non và tăng dần nhu cầu ánh sáng khi đạt chiều cao trên 1,5 m đến trên 8 m. Kỹ thuật nhân giống hạt và sinh dưỡng được đề cập bởi Francis Goh (2000), Hugh W. (1999) và Armiyanti M. et al. (2010).

Tại Việt Nam, các nghiên cứu phân loại thực vật của Lecomte H. (1907, 1942), Chevalier (1918), Trường Đại học Lâm nghiệp (1967), Viện Điều tra và Quy hoạch rừng (1970, 1978, 2009), Nguyễn Bá Chất (1984, 1998, 2002), Triệu Văn Hùng (1984, 1991), Nguyễn Hoàng Nghĩa (1997), Võ Văn Chi (1999), Nguyễn Tiến Bân (2003) và Vũ Quang Nam et al. (2009, 2010, 2012) đã làm rõ tên gọi và phân biệt Giổi xanh với các loài cùng chi. Tính chất gỗ được phân tích bởi Nguyễn Đình Hưng (1994) và Vũ Biệt Linh et al. (1993). Đặc điểm sinh thái, cấu trúc lâm phần và tái sinh tự nhiên được phản ánh qua các công trình của Trần Văn Con và Trịnh Thị Lan (2004), Nguyễn Tiến Nghênh (1984), Hồ Đức Soa (2004, 2006), Trung tâm Nghiên cứu Sinh thái và Môi trường rừng (1997), Hoàng Xuân Tý và Nguyễn Đức Minh (2000), Nguyễn Thị Thanh Xuân et al. (2006). Về chọn tạo giống và kỹ thuật trồng rừng, Phí Hồng Hải (2010) đánh giá đa dạng di truyền bằng chỉ thị phân tử; Nguyễn Đức Kiên et al. (2009, 2012), Nguyễn Huy Sơn et al. (2007) và Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (2006, Tiêu chuẩn ngành 04 TCN 130-2006) xây dựng một số chỉ dẫn kỹ thuật lâm sinh.

Khoảng trống nghiên cứu được luận án xác định bao gồm:

1. Thiếu các dẫn liệu phân loại phân tử sử dụng kỹ thuật ADN mã vạch để phân định chính xác Giổi xanh với các loài có hình thái tương đồng trong thực tiễn sản xuất.
2. Nhu cầu ánh sáng qua từng cấp tuổi sinh trưởng (từ 1 đến 8 năm tuổi) và sự biến đổi hàm lượng sắc tố lá chưa được lượng hóa bằng thực nghiệm làm cơ sở cho biện pháp điều chỉnh tán che.
3. Thiếu công tác khảo nghiệm xuất xứ, khảo nghiệm hậu thế gia đình cây trội và hoàn thiện quy trình nhân giống vô tính bằng phương pháp ghép sinh dưỡng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Luận án dựa trên cơ sở lý thuyết hệ sinh thái rừng nhiệt đới, lý thuyết vị thế tán cây rừng, quy luật phân bố cấu trúc lâm phần và động thái sinh thái học quần thể. Phân tích định lượng cấu trúc tổ thành được thực hiện qua chỉ số giá trị quan trọng ($IV%$) theo Daniel Marmillod và Curtis McIntosh:

$$IV% = \frac{N% + G%}{2}$$

Trong đó $N%$ là tỷ lệ số cây và $G%$ là tỷ lệ tiết diện ngang của loài. Loài ưu thế sinh thái được xác định khi có $IV% \ge 5%$ và tổng $IV%$ các loài ưu thế đạt trên 50%.

Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm và thu thập dữ liệu cụ thể:

• Phân tích hình thái và giải phẫu: Khảo sát 6 cây tiêu chuẩn; thực hiện vi phẫu giải phẫu lá nhuộm kép tại Phòng thí nghiệm Sinh học thực vật, Trường Đại học Lâm nghiệp ($n = 4$ mẫu/thí nghiệm, 3 lần lặp). Đo đếm cơ lý gỗ trên 20 mẫu theo các tiêu chuẩn TCVN 8044:2009, TCVN 360-70, TCVN 8048-13:2009, TCVN 8048-15:2009, TCVN 8048-5:2009 và TCVN 1072-71.
• Kỹ thuật ADN mã vạch: Lấy 18 mẫu lá từ 6 cây tại Gia Lai, Thanh Hóa và Lạng Sơn. Tách chiết ADN tổng số bằng phương pháp CTAB cải tiến; nhân bản PCR 3 đoạn gen mã vạch matK, trnH-psbA, rbcL trên máy PCR Eppendorf; giải trình tự trực tiếp hai chiều trên hệ thống ABI PRISM 3100 Avant Genetic Analyzer; xử lý dữ liệu bằng phần mềm BioEdit và MEGA 6; thiết lập cây phát sinh chủng loại bằng thuật toán Neighbor Joining.
• Khảo sát sinh thái và cấu trúc rừng: Thiết lập 15 ô tiêu chuẩn (OTC) điển hình diện tích $2.000\text{ m}^2$ ($n = 3$ OTC/địa điểm tại Đam Rông, K'Bang, An Nhơn, Vũ Quang, Thường Xuân). Đo đếm toàn bộ cây gỗ có đường kính ngang ngực $D_{1,3} \ge 10\text{ cm}$. Khảo sát tái sinh tự nhiên trên các ô dạng bản (ODB) $25\text{ m}^2$. Đào và phân tích phẫu diện đất ở 3 tầng sâu (0–30 cm, 31–60 cm, 61–90 cm) theo các TCVN về dung trọng, độ ẩm, thành phần cơ giới, $\text{pH}_{\text{KCl}}$, hàm lượng hữu cơ ($OM%$), đạm tổng số, lân và kali tổng số, lân và kali dễ tiêu, cation trao đổi.
• Bố trí thực nghiệm lâm sinh và chọn giống:
  • Khảo sát 85 điểm điều tra ảnh hưởng của độ tàn che ánh sáng đến sinh trưởng rừng trồng 1–3, 4, 6 và 8 tuổi; trích ly sắc tố diệp lục ($a, b$) và carotenoid trong lá.
  • Khảo nghiệm 4 xuất xứ và khảo nghiệm hậu thế các gia đình cây trội tại Hoành Bồ (Quảng Ninh) theo khối ngẫu nhiên đầy đủ (RCBD).
  • Thí nghiệm xử lý nảy mầm hạt, thí nghiệm che sáng vườn ươm (30%, 50%, 75%), thí nghiệm bón phân vườn ươm, thí nghiệm ghép nêm đoạn ngọn và thí nghiệm bón phân lót rừng trồng.

Nhóm phương pháp	Công cụ / Tiêu chuẩn áp dụng	Dung lượng mẫu / Đối tượng
Giải phẫu & Cơ lý gỗ	Máy vi phẫu Sliding microtome; TCVN 8044, 360, 8048, 1072	6 cây tiêu chuẩn; 20 mẫu gỗ
Phân loại phân tử	PCR Eppendorf; ABI PRISM 3100; BioEdit; MEGA 6; GenBank	18 mẫu lá (6 cây tại 3 tỉnh); 3 gen mã vạch
Điều tra lâm phần	15 OTC ($2.000\text{ m}^2$); 85 điểm rừng trồng; TCVN lý hóa đất	5 tỉnh tự nhiên; 3 tỉnh rừng trồng
Chọn giống & Lâm sinh	Khảo nghiệm RCBD; mô phỏng tương quan phi tuyến	145 cây trội; 4 xuất xứ; các lô thí nghiệm

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan vấn đề nghiên cứu

Chương này tổng thuật toàn diện các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước về phân loại thực vật học họ Magnoliaceae, chi Michelia; đặc điểm hình thái và giải phẫu; đa dạng di truyền học; tính chất vật lý và cơ học của gỗ Giổi xanh; điều kiện phân bố tự nhiên và biên độ sinh thái; đặc điểm vật hậu, chu kỳ sai quả; hiện trạng nhân giống hữu tính từ hạt và nhân giống vô tính (nuôi cấy mô, giâm hom); các mô hình trồng rừng làm giàu theo băng, rạch và trồng tập trung. Chương 1 chỉ ra các hạn chế trong Tiêu chuẩn ngành 04 TCN 130-2006, đặc biệt là sự thiếu hụt các chỉ tiêu định lượng về điều chỉnh độ tàn che ánh sáng theo tuổi rừng và vắng bóng các khảo nghiệm hậu thế cây trội.

Chương 2: Nội dung, vật liệu, phương pháp nghiên cứu

Chương 2 trình bày chi tiết danh mục 5 nội dung nghiên cứu, mô tả các nguồn vật liệu thu thập tại thực địa và hệ thống phương pháp nghiên cứu. Tác giả làm rõ điều kiện tự nhiên tại các vùng thí nghiệm gây trồng (Hoành Bồ – Quảng Ninh và Chi Lăng – Lạng Sơn) về vị trí địa lý, đặc điểm khí hậu thủy văn, địa hình đất đai feralit phát triển trên đá phiến sét và sa thạch. Các quy trình thí nghiệm phòng thí nghiệm (ADN mã vạch, phân tích đất, sắc tố lá) và thí nghiệm đồng ruộng (khảo nghiệm giống, che sáng, ghép cây, bón phân) được chuẩn hóa theo các tiêu chuẩn kỹ thuật hiện hành.

Chương 3: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương 3 trình bày các kết quả thực nghiệm đạt được:

• Đặc điểm sinh học và ADN mã vạch:

  • Gỗ Giổi xanh có khối lượng thể tích khô kiệt bình quân đạt $0,542\text{ g/cm}^3$, khối lượng thể tích ở độ ẩm $15%$ đạt $0,580\text{ g/cm}^3$; độ co rút thể tích $10,8%$, độ dãn nở thể tích $12,7%$ (Bảng 3.1, 3.2, 3.3).
  • Phân tích trình tự nucleotide của 3 vùng gen matK, trnH-psbA và rbcL trên 6 mẫu nghiên cứu cho thấy độ tương đồng $100%$ giữa các mẫu và trùng khớp hoàn toàn với trình tự loài Michelia mediocris Dandy được công bố trên GenBank (Bảng 3.4–3.7; Hình 3.5, 3.6).
  • Cây nảy chồi vào tháng 1–2; hoa xuất hiện tháng 2–3, nở rộ tháng 3–4; quả chín từ tháng 9 đến tháng 11; chu kỳ sai quả cách nhau 2–3 năm (Bảng 3.8, 3.9).

• Cấu trúc lâm phần và tái sinh tự nhiên:

  • Khí hậu vùng phân bố tự nhiên có nhiệt độ trung bình năm 20–25°C, lượng mưa từ 1.500 mm trở lên; đất feralit có tầng dày trên 40 cm, hàm lượng mùn 4–10% (Bảng 3.10–3.12).
  • Phân tích 15 OTC ghi nhận Giổi xanh tham gia vào tầng ưu thế sinh thái cùng các loài thuộc họ Dẻ (Fagaceae), Re (Lauraceae), Trám (Burseraceae) với $IV%$ dao động từ 5,2% đến 12,8% (Bảng 3.13, 3.14).
  • Mật độ cây tái sinh tự nhiên rất thấp (100–150 cây/ha), phân bố không đều, chủ yếu tập trung quanh gốc cây mẹ và giảm mạnh khi độ tàn che lâm phần vượt quá 0,6 (Bảng 3.20, 3.21).

• Ảnh hưởng của ánh sáng và các nhân tố hoàn cảnh:

  • Rừng trồng 1–3 tuổi sinh trưởng tốt ở độ tàn che 0,4–0,6; rừng 4 tuổi thích hợp độ tàn che 0,2–0,3; rừng non 6 tuổi và rừng sào 8 tuổi đòi hỏi chiếu sáng gần như hoàn toàn (độ tàn che < 0,2) (Bảng 3.22–3.25).
  • Hàm lượng sắc tố diệp lục ($a+b$) trong lá tăng khi độ tàn che tăng, trong khi tỷ lệ $a/b$ và carotenoid đạt cao nhất ở điều kiện đủ sáng (Bảng 3.26).
  • Thiết lập phương trình tương quan phi tuyến giữa sinh trưởng cây 4 tuổi với độ tàn che, độ dày tầng đất, độ xốp và hàm lượng chất hữu cơ ($OM%$) (Bảng 3.27–3.31), từ đó xây dựng bảng phân cấp điều kiện lập địa (Bảng 3.32).

• Chọn giống và kỹ thuật lâm sinh:

  • Khảo nghiệm xuất xứ 4 tuổi tại Hoành Bồ xác định xuất xứ K'Bang (Gia Lai) và Thường Xuân (Thanh Hóa) có sinh trưởng vượt trội về đường kính và chiều cao so với các xuất xứ khác (Bảng 3.33).
  • Tuyển chọn 145 cây trội từ rừng tự nhiên tại Thường Xuân và K'Bang; khảo nghiệm hậu thế 4 tuổi xác định được các gia đình cây trội có độ vượt sinh trưởng trên 15% so với quần thể so sánh (Bảng 3.34–3.37).
  • Nhân giống hạt đạt tỷ lệ nảy mầm cao nhất (> 85%) khi thu hái quả lúc vỏ chuyển từ xanh sang nâu nhạt, xử lý bằng nước ấm 35–40°C trong 6–8 giờ (Bảng 3.38, 3.39).
  • Nhân giống vô tính bằng phương pháp ghép nêm đoạn ngọn trên gốc ghép 12 tháng tuổi đường kính $\ge 0,8\text{ cm}$ cho tỷ lệ sống đạt 78,3% (Bảng 3.42).
  • Bón lót 100–200g NPK (5:10:3) kết hợp phân vi sinh làm tăng tỷ lệ sống lên > 90% và kích thích tăng trưởng chiều cao cây rừng trồng (Bảng 3.45, 3.46).

Giai đoạn tuổi cây	Độ tàn che thích hợp	Đặc điểm nhu cầu ánh sáng	Chỉ dẫn kỹ thuật lâm sinh
Vườn ươm (0–9 tháng)	0,5 – 0,6 (50–60%)	Cây non chịu bóng, mẫn cảm nắng gắt	Che giàn lưới, dỡ dần trước khi xuất vườn 1 tháng
Rừng trồng 1–3 tuổi	0,4 – 0,6	Cây chịu bóng nhẹ, cần che bóng tán rừng	Trồng theo băng/rạch dưới tán rừng nghèo kiệt
Rừng trồng 4 tuổi	0,2 – 0,3	Bắt đầu chuyển biến sang ưa sáng mạnh	Chặt tỉa cành nhánh băng chừa, mở tán
Rừng trồng 6–8 tuổi	< 0,2 (đầy đủ)	Hoàn toàn ưa sáng, vươn tầng vượt tán	Chặt nuôi dưỡng, giải phóng hoàn toàn không gian dinh dưỡng

Kết quả và những đóng góp mới

Luận án đã đóng góp các phát hiện khoa học và kết quả thực tiễn sau:

1. Đóng góp về lý luận và khoa học:

   • Lần đầu tiên ứng dụng kỹ thuật chỉ thị phân tử ADN mã vạch (với 3 vùng gen matK, trnH-psbA, rbcL) để giám định và xác nhận danh pháp loài Giổi xanh (Michelia mediocris Dandy) tại Việt Nam, cung cấp cơ sở dữ liệu phân tử giải quyết nhầm lẫn phân loại với các loài tương cận.
   • Làm rõ và lượng hóa quy luật biến đổi nhu cầu ánh sáng qua các cấp tuổi (1–3 tuổi, 4 tuổi, 6 tuổi, 8 tuổi) gắn liền với sự thay đổi sinh lý hàm lượng sắc tố quang hợp trong lá.
   • Xây dựng hệ thống phương trình mô phỏng tương quan giữa sinh trưởng đường kính ($D_{1,3}$), chiều cao ($H_{\text{vn}}$) của Giổi xanh với tổ hợp các nhân tố hoàn cảnh sinh thái (độ tàn che, hàm lượng chất hữu cơ, độ dày tầng đất, độ xốp đất).

2. Đóng góp về mặt thực tiễn và giải pháp kỹ thuật đề xuất:

   • Tuyển chọn được 145 cây trội đạt chuẩn sinh trưởng và chỉ số chất lượng lâm học tại Thanh Hóa và Gia Lai; xác định các xuất xứ và gia đình cây trội ưu thế qua khảo nghiệm hậu thế 4 năm tuổi.
   • Hoàn thiện quy trình nhân giống hữu tính: xác định tiêu chuẩn quả chín rộ, phương pháp xử lý hạt qua nước ấm và chế độ che sáng 50–60% trong vườn ươm.
   • Xây dựng thành công kỹ thuật nhân giống vô tính bằng phương pháp ghép nêm đoạn ngọn với gốc ghép đạt tiêu chuẩn đường kính gốc $\ge 0,8\text{ cm}$.
   • Đề xuất hoàn thiện quy phạm gây trồng: bổ sung đối tượng đất trồng, quy định kích thước băng chặt rộng bằng $2/3$ chiều cao vút ngọn tầng cây cao; chế độ bón lót NPK và phân vi sinh; lịch biểu chặt nuôi dưỡng và điều chỉnh độ tàn che ánh sáng theo từng giai đoạn tuổi của rừng trồng.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của luận án:

• Phạm vi khảo nghiệm xuất xứ và hậu thế mới chỉ được theo dõi tập trung tại một địa điểm khảo nghiệm đại diện ở miền Bắc (Hoành Bồ, Quảng Ninh); chưa bố trí khảo nghiệm song song tại các vùng sinh thái miền Trung và Tây Nguyên.
• Thời gian theo dõi rừng trồng và các mô hình khảo nghiệm giống mới dừng lại ở giai đoạn rừng non và rừng sào (từ 4 đến 8 năm tuổi), chưa bao hàm toàn bộ chu kỳ kinh doanh gỗ lớn (20–30 năm).
• Các quan sát về thành phần sâu bệnh hại mới dừng lại ở mức khảo sát mô tả sơ bộ tại vườn ươm và rừng non, chưa có số liệu điều tra dịch tễ học dài hạn.

Hướng nghiên cứu tiếp theo:

• Tiếp tục theo dõi, đo đếm định kỳ sinh trưởng, độ thon thân cây và chất lượng gỗ của các gia đình cây trội tại các mô hình khảo nghiệm hậu thế khi bước vào giai đoạn thành thục công nghệ.
• Nghiên cứu mở rộng thử nghiệm phương pháp nhân giống bằng nuôi cấy mô tế bào và giâm hom quy mô thương mại nhằm chủ động nguồn giống sạch bệnh phục vụ sản xuất lớn.
• Bố trí các nghiên cứu chuyên sâu về các loài sâu đục ngọn, nấm hại rễ và các biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) trong rừng trồng thuần loài và hỗn giao Giổi xanh.

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo cho các đối tượng và hoạt động chuyên môn sau:

• Nghiên cứu sinh, học viên cao học và sinh viên các chuyên ngành Lâm sinh, Quản lý tài nguyên rừng, Công nghệ sinh học và Sinh thái học thực vật có thể tham khảo phương pháp luận kết hợp giữa sinh thái học thực địa với sinh học phân tử (ADN mã vạch).
• Giảng viên và nhà khoa học tại các trường đại học, viện nghiên cứu lâm nghiệp sử dụng các số liệu giải phẫu, cơ lý gỗ và mô hình tương quan sinh trưởng phục vụ công tác giảng dạy và nghiên cứu mở rộng.
• Các ban quản lý rừng phòng hộ, rừng đặc dụng, công ty lâm nghiệp và cán bộ kỹ thuật khuyến lâm ứng dụng các chỉ dẫn cụ thể tại Chương 3 về: tuyển chọn cây mẹ lấy giống, kỹ thuật xử lý hạt giống, kỹ thuật ghép nêm cây con, kỹ thuật chuẩn bị đất, bón lót và biện pháp tỉa thưa mở tán rừng theo tuổi để nâng cao tỷ lệ thành rừng và chất lượng rừng trồng gỗ lớn bản địa.

Câu hỏi thường gặp

Luận án sử dụng phương pháp nào để xác định loài Giổi xanh?
Luận án ứng dụng phương pháp phân loại học phân tử dựa trên kỹ thuật ADN mã vạch. Tác giả đã tách chiết ADN tổng số từ 18 mẫu lá của 6 cây (ở Gia Lai, Thanh Hóa, Lạng Sơn), nhân bản PCR và giải trình tự 3 vùng gen matK, trnH-psbA và rbcL, sau đó đối chiếu với cơ sở dữ liệu trên GenBank và khẳng định mức độ tương đồng 100% với loài Michelia mediocris Dandy.

Nhu cầu ánh sáng của cây Giổi xanh thay đổi thế nào qua các giai đoạn phát triển?
Giổi xanh là loài cây có nhu cầu ánh sáng thay đổi theo tuổi: giai đoạn vườn ươm và rừng trồng 1–3 tuổi cây chịu bóng, thích hợp với độ tàn che 0,4–0,6; giai đoạn 4 tuổi bắt đầu chuyển biến sang ưa sáng (thích hợp độ tàn che 0,2–0,3); từ 6 đến 8 tuổi trở đi cây hoàn toàn ưa sáng, yêu cầu độ tàn che dưới 0,2 để phát triển thân tán cực đại.

Tỷ lệ nảy mầm của hạt Giổi xanh đạt cao nhất khi áp dụng quy trình xử lý nào?
Hạt thu hái từ quả chín rộ (vỏ chuyển sang màu nâu nhạt, nứt nanh để lộ lớp thịt màu đỏ) đem xử lý ngay bằng cách ngâm trong nước ấm 35–40°C trong 6–8 giờ hoặc ngâm nước lã 12 giờ kết hợp ủ ẩm sẽ cho tỷ lệ nảy mầm đạt trên 85%.

Nhân giống vô tính Giổi xanh bằng phương pháp ghép đạt hiệu quả ra sao?
Phương pháp ghép nêm đoạn ngọn trên gốc ghép 12 tháng tuổi có đường kính gốc $\ge 0,8\text{ cm}$ cho tỷ lệ chồi sống bật mầm đạt 78,3%, chồi ghép sinh trưởng tốt và đạt chiều cao bình quân trên 20 cm sau 3 tháng theo dõi trong vườn ươm.

Đặc điểm tái sinh tự nhiên của Giổi xanh trong rừng nguyên sinh có thuận lợi cho phục hồi rừng không?
Khả năng tái sinh tự nhiên của Giổi xanh rất hạn chế (mật độ chỉ 100–150 cây/ha) do hạt có mùi thơm dễ bị chim thú ăn, cây mầm đòi hỏi điều kiện ẩm độ và ánh sáng nghiêm ngặt ở các lỗ trống tán rừng, nếu độ tàn che rừng vượt quá 0,6 thì cây tái sinh nhanh chóng bị triệt thoái. Do đó không thể phục hồi rừng Giổi xanh đơn thuần bằng biện pháp khoanh nuôi tái sinh tự nhiên mà phải áp dụng các biện pháp trồng bổ sung, làm giàu rừng.

Kết luận

Luận án của Phan Văn Thắng đã làm rõ các đặc tính sinh học, cấu trúc lâm phần và giải mã phân loại phân tử loài Giổi xanh (Michelia mediocris Dandy) tại Việt Nam. Công trình đã định lượng hóa quy luật biến đổi nhu cầu ánh sáng qua các cấp tuổi và xác lập hệ thống tương quan giữa sinh trưởng với các yếu tố lập địa. Đồng thời, luận án đã tuyển chọn 145 cây trội, khảo nghiệm xuất xứ và hậu thế, hoàn thiện quy trình nhân giống hạt, kỹ thuật ghép vô tính và các biện pháp điều chỉnh tán che, cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn đồng bộ phục vụ gây trồng rừng gỗ lớn bản địa bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu; - Chƣơng 1.Tổng quan vấn đề nghiên cứu; - Chƣơng 2. Nội dung, vật liệu và phƣơng pháp nghiên cứu; - Chƣơng 3. Kết quả và thảo luận; - Kết luận, tồn tại và kiến nghị. 5 BẢN ĐỒ ĐỊA ĐIỂM ĐỀ TÀI TRIỂN KHAI NGHIÊN CỨU 6 Chƣơng 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.

Trên thế giới 1. Nghiên cứu về phân loại, tên gọi, hình thái và giá trị sử dụng - Phân loại, tên gọi Cây Giổ Michelia, họ Magnoliaceae đã đƣợc J. Dandy đặt tên Michelia mediocris Dandy và mô tả hình thái (Dandy J. Khi nghiên cứu về chi Michelia, Prosea (1998) [123] cho biết : Michelia ×alba DC.

mediocris Dandy,… Law Yuh-Wu (1984) [111] cho rằ. Thời gian sau các nhà thực vật học lại phát hiện bổ sung và thông báo ả. Các tác giả đã xác định các Michelia mediocris ủ yế (Law. et al, 2005 [124]; Wang F.

et al, 2005 [133]; Zhang X. Ngoài ra, loài Michelia mediocris Dandy còn ọ Magnolia macclurei (Dandy) Figlar hoặc Magnolia mediocris (Dandy) Figlar hoặc Michelia macclurei Dandy và tên địa phƣơng gọi ở Trung Quốc là Bai Hua Han Xiao; ở Việt Nam là Giổ (Lim T. Do đó, tên loài Michelia mediocris Dandy đƣợc thống nhất sử dụng trên phạm vi toàn thế giới, tƣơng ứng với tên gọi ở Việt Nam là Giổi xanh. - Hình thái Hầu hết các nhà phân loại thực vật trên thế giới đã thống nhất cao trong việc mô tả đặc điểm hình thái, các tác giả đều cho rằng Giổi xanh là cây gỗ lớ , cao 35-37m, đƣờng kính 90cm hoặc hơn.

Vỏ , nhẵn, lớp vỏ trong có màu xanh nhạt. Lá đơn mọc cách, mỏng, hình thuôn dài hoặc elip, chiều dài 6-13cm, chiều rộng 3-5cm. Gân bên 10-15 đôi, nổi mờ ở mặt dƣới. 7 Hoa mọc ở nách lá, bao hoa màu trắng vàng (Law.

Nhƣ vậy, Giổi xanh đã đƣợc các nhà khoa học trên thế giới mô tả đặc điểm hình thái và một số tính chất gỗ khá đầy đủ, làm cơ sở khoa học cho việc phân loại và nhận biết. Tuy nhiên, các thông tin mô tả hình thái ngắn gọn, theo phƣơng pháp phân loại kinh điển dựa trên các mẫu đƣợc thu thập đƣợc chủ yếu ở Trung Quốc, khó nhận biết đƣợc cây Giổi xanh trong thực tế sản xuất ở Việt Nam hiện nay. - Đa dạng di truyền và nghiên cứu ADN mã vạch Nghiên cứu về đa dạng di truyền và ADN mã vạch của cây Giổi xanh hiện nay mới chỉ có một số ít công trình quan tâm nghiên cứu, điển hình nhƣ Chen,S. et al (2012) [98], các tác giả đã công bố chuỗi ADN trên GenBank.

Đây là một trong những cơ sở quan trọng để xác định loài Giổi xanh (Michelia mediocris Dandy) bằng kỹ thuật sử dụng ADN mã vạch ở Việt Nam. Những kết quả nghiên cứu trên đã đƣa ra những thông tin quan trọng về tên gọi và phân loại loài Giổi xanh một loài có giá trị cao, đa tác dụng, có phân bố ở Việt Nam, hiện đang đƣợc quan tâm nghiên cứu và phát triển có tên khoa học là Michelia mediocris Dandy. Đồng thời, các kết quả này vừa là những dẫn liệu cơ bản, có ý nghĩa gợi mở định hƣớng cho các nghiên cứu tiếp theo đặc biệt là việc xác định loài bằng kỹ thuật sử dụng ADN mã vạch. - Giá trị sử dụng và một số tính chất gỗ , phầ.

Vòng sinh trƣởng (vòng năm) rõ và có thể phân biệt đƣợc bằng mắt thƣờng, đƣợc phân định bởi các mạch lớn và các dải rộng của các sợi mô trong từng vòng, khoảng 2-5vòng/cm. Các ống mạch có kích thƣớc từ nhỏ đến lớn và không thể thấy đƣợc bằng mắt thƣờng. Các tia gỗ hẹp và gần nhau. Gỗ ối lƣợng thể tích từ 460- 695kg/m3 ở độ ẩm 15%.

Kết cấu gỗ trung bình, thớ gỗ mịn, độ giãn nở trung bình, có thể (Lim T. Do đó, gỗ , tốt, có vân đẹp, chịu đƣợc mƣa nắng, ít bị mối mọt, ít cong vênh và bền nên có nhiều 8 công dụng. Gỗ đƣợc sử dụng trong xây dựng, đồ gia dụng, hàng thủ công mỹ nghệ hoặ ội thấ. Gỗ Giổi xanh có nhiệt lƣợng khá cao, đạt khoảng 21.070 kJ/kg, có thể sử dụng nhiều cho các ngành công nghiệ (Prosea, 1998) [123]; (World Agroforestry Centre, 2006) [134].

Hơn nữa, quả , có vị cay thƣờng đƣợc dùng làm gia vị trong chế biến thức ăn, làm hƣơng liệu (Dinesh K. Cây Giổ ộ , chống xói mòn, điều hòa, làm sạch không khí nên đƣợc lựa chọn để trồng rừng phòng hộ và trồ (Lim T. Nghiên cứu về phân bố, sinh thái, sinh trƣởng và tái sinh Nhiều nghiên cứu ở nƣớc ngoài cho rằng Giổi xanh là loài cây bản địa có phân bố khá rộng, có mặt ở nhiều nƣớc từ Đông Nam Á đến Nam Trung Quốc, Đài Loan, Nam Nhật Bản, Đông Srilanka, Ấn Độ. Trong đó, nhiều nhất là ở (Dandy J.

Các kết quả nghiên cứu cho thấy cây Giổi xanh thƣờng phân bố tự nhiên ở các vùng có độ cao từ 400– - 20-250 ừ 35-400 ừ 3-100 ều loại đất phát triển trên các loại đá mẹ , đấ ại đấ (Chen, B. Giổi xanh thƣờng phân bố trong rừng tự , lá rộng, thƣờng xanh, th ặ , hoặ (Qing W. et al, 2005 [124]; Lim T. Những loài thƣờng mọc 9 hỗn giao vớ ộ : Illiciaceae, Schisandraceae, Castanopsis, Cyclobalanopsis, Michelia, Manglietia, Pinus, Schima, Cinnamomum, Artocarpus, Alniphyllum, Polyathia, Elaoecarpus, Olea, Linociera, Carallia, Pentaphylax, Camellia, Meliosma, Sizygium, Parakmeria, Ormosia, Psychotria, Dacrydium,… ệ tổ ổ.

Ngoài ra, Giổi xanh là cây chịu bóng khi còn nhỏ. Trong rừng tự từ 1,5m trở lên, nhu cầu ánh sáng tăng lên, và cây ừ 8m trở lên thì nhu cầ ải đƣợ (Long W. et al, 2005 [124]; Zang R. et al (2005) [135] còn cho rằng ả ữ.

Tuy nhiên, chƣa thấy chứng minh bằng số liệu cụ thể ế. Tóm lại, các nghiên cứu đều đã khẳng định nhiều vùng ở một số nƣớc. Các nghiên cứu đã chỉ ra đƣợc một số đặc điểm về điều kiện khí hậu, thổ nhƣỡng, cấu trúc tổ thành lâm phần nơi có phân bố Giổi xanh trong tự nhiên và nhu cầ ở đề xuất biện pháp kỹ thuật gây trồ cụ thể về tọa độ địa lý vùng phân bố, đặc điểm điều kiện khí hậu, thổ nhƣỡng chƣa cụ thể ỉ ra đƣợc cấu trúc tầng thứ, mối quan hệ giữa các loài trong cấu trúc lâm phần nơi có Giổi xanh phân bố để làm cơ sở khoa học xác định phƣơng thức, điều kiện và biện pháp kỹ thuật gây trồng Giổi xanh một cách có kết quả. Nghiên cứu về vật hậu và giống - Đặc điểm vật hậu ế giớ nhƣng nhiều khi có sự biến động có thể do xuất xứ khi quan trắc nên có sự sai khác.

10 Vào đầu thế kỷ XX, Dandy, J., (1928) [99] đã quan sát và mô tả những đặc trƣng vật hậu Giổi xanh. Sau đó, một số nhà khoa học khác cũng nghiên cứu đặc trƣng vật hậu Giổi xanh. Hầu hết, các tác giả đều cho rằ ảy chồ 1-2, hình thành và phát triển những cụ ở 2-3. Mùa ra hoa có thể (Law Yuh- Wu, 1984) [111], kết thúc thụ phấ ừ 3 đế loài có hoa lƣỡng tính, thụ phấn nhờ côn trùng (Liu Y.

Quả ển suốt từ tháng 4 đến tháng 9, quả 9 đến tháng 11. Chu kỳ sinh trƣởng từ khi ra hoa, thụ phấn đến khi quả chín có thể kéo dài từ 8-9 tháng tùy thuộc vào từng vùng (Prosea,1998) [123]. Sự biến độ ến vĩ độ , vĩ độ càng thấp hoặc càng về .Ở , các nhà khoa học còn cho rằng Giổ ừ - ừ 10-11 năm trƣớ ừ 10-11 năm sau (Qi X.Ma et al, 2005) [124]. Nhƣng các tác giả chƣa giải thích đƣợc nguyên nhân củ kéo tới gần 1 năm.

, kích thƣớc quả và hạ ự khác nhau giữa các quần thể và các kiểu rừng, nhƣng trung bình quả ừ - ừ - ợ ừ - (Law Yuh-Wu, 1996 [112]; Xia N. Những thông tin trên là những cơ sở khoa học quan trọng, cần thiết để định hƣớng cho công tác cải thiện giống. Tuy nhiên, hầu hết các nghiên cứu thƣờng tập trung ở , các kết quả nghiên cứu về thời gian ra hoa, quả chín có sự biến động lớn và đƣợc giải thích do có liên quan đến xuất xứ, điều kiện khí hậu khi quan trắc. Điều này hoàn toàn chƣa thuyết phục vì có thể một số nghiên cứu đặc điểm vật hậu của Giổi xanh còn hạn chế.

Do đó, vấn đề này cần tiếp tục đƣợc nghiên cứu. - Chọn và nhân giống Việc nghiên cứu chọn và nhân giống Giổi xanh mới đƣợc quan tâm trong 11 một vài năm gần đây nên kết quả nghiên cứu còn hạn chế. + Về chọn giống: có rất ít tài liệu đề cập đến công tác chọn giống Giổi xanh mà chỉ có những thông tin về chọn giố Michelia champaca ở Ấn Độ. Tuy nhiên, mức độ sinh trƣởng, phát triển của vƣờn giống chƣa đƣợc đánh giá cụ thể.

Ashton (1984) [95] cho rằng ở rừng mƣa nhiệt đới vùng Đông Nam Á, hầu hết các loài cây chỉ có từ 1-2 cá thể ra hoa trên một hecta, nên tỷ lệ thụ phấn chéo trong quần thể có sự dao động rất lớn, ảnh hƣởng không nhỏ đến quá trình tái sinh và chọn lọc tự nhiên của quần thể Giổi xanh. Điều này phù hợp với các nghiên cứu của Murawski (1994) [121]; O’Malley and Bawa (1987) [122]. Nghiên cứu của Lee S. (2000) [114] còn cho rằng chọn lọc tự nhiên đóng vai trò rất quan trọng trong quá trình hình thành quần thể, tỷ lệ cây tự thụ phấn hoặc thụ phấn cận huyết khá cao ở giai đoạn tuổi non, nhƣng khi quần thể trƣởng thành và phát dục thì tỷ lệ này còn lại rất thấp.

Do đó, việc tìm hiểu đa dạng di truyền, tỷ lệ thụ phấn chéo trong các quần thể là rất cần thiết để định hƣớng cho công tác nghiên cứu cải thiện giống Giổi xanh nhằm hạn chế ảnh hƣởng của thụ phấn cận huyết làm suy giảm đa dạng di truyền ở thế hệ sau. + Về nhân giống: đã có một số công trình nghiên cứu cho rằ ằ. - Nhân giống hữu tính: kết quả nghiên cứu cho rằng quả nên đƣợc thu hái ngay, sau đó râm 1-2 ngày và tách hạt. Tốt nhất hạt nên đƣợc gieo ngay sẽ có tỷ lệ nảy mầm cao nhất (> 97%).

Nếu không đem gieo ngay, hạt có thể cất trữ trong túi nilon bịt kín để trong phòng lạnh 130C có thể cất trữ đƣợ 4 , nế 50C thì có thể cất trữ đƣợ. Hạ ớc khi đem gieo đƣợc xử lý bằ ấm (350 6 -8 giờ hoặc nƣớ 12 giờ và vớ ồ 12 tỷ lệ che từ 80-90%, sẽ cho tỷ lệ này mầ ạ , hơi chua với độ pH ≈ 5,0 (Prosea, 1998) [123 ại (Francis Goh, 2000 [103]; Hugh W.