Nghiên cứu đa dạng sinh học tại Khu bảo tồn thiên nhiên Đakrông, Quảng Trị

Khám phá luận văn thạc sĩ về đa dạng hệ thực vật tại khu bảo tồn thiên nhiên Đakrông, Quảng Trị, góp phần bảo tồn và phát triển sinh thái.

• Tác giả: Nguyễn Long
• Người hướng dẫn: GS. Nguyễn Nghĩa Thần
• Trường học: Trường Đại học Lâm nghiệp
• Chuyên ngành: Lâm học
• Đề tài: Nghiên cứu đa dạng sinh học tại Khu bảo tồn thiên nhiên Đakrông, Quảng Trị
• Loại tài liệu: luận văn thực sự khoa học
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Hà Tĩnh

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Lịch sử nghiên cứu đa dạng sinh học trên thế giới
• 1.2. Lịch sử nghiên cứu đa dạng sinh học ở Việt Nam
• 1.3. Nghiên cứu đa dạng thực vật ở Việt Nam
• 1.4. Nghiên cứu về yếu tố địa lý thực vật
• 1.5. Nghiên cứu đa dạng thực vật ở SắkRông
• 1.6. Điều kiện tự nhiên và xã hội Khu bảo tồn thiên nhiên SắkRông
• 2. CHƯƠNG 2: [Tiêu đề chương 2 không rõ trong fulltext]
• 3. CHƯƠNG 3: MỤC TIÊU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Phương pháp nghiên cứu
• 3.2. Phương pháp thực địa
• 3.3. Phương pháp phòng thí nghiệm
• 3.4. Xử lý mẫu sau thực địa
• 3.5. Xác định và kiểm tra tên khoa học
• 3.6. Xây dựng bảng danh lục thực vật
• 3.7. Đánh giá đa dạng
• 3.8. Đánh giá đa dạng hệ thực vật
• 3.9. Đánh giá tính đa dạng hệ thực vật ở dạng sống
• 3.10. Đánh giá đa dạng hệ thực vật ở mặt địa lý
• 3.11. Đánh giá đa dạng nguồn tài nguyên của hệ thực vật
• 3.12. Về các loài có giá trị sử dụng
• 3.13. Về các loài quý hiếm cần được bảo vệ
• 4. CHƯƠNG IV: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Xây dựng danh lục thực vật Khu bảo tồn thiên nhiên SắkRông
• 4.2. Đánh giá tính đa dạng thực vật
• 4.3. Đánh giá tính đa dạng bậc ngành
• 4.4. Các chủ sở đa dạng
• 4.5. Tứ trạng hai lớp trong ngành Méc lan
• 4.6. Đánh giá đa dạng các taxon đối ngành
• 4.7. [Tiêu đề mục con không rõ trong fulltext]
• 4.8. Đa dạng về các yếu tố địa lý thực vật
• 4.9. Sự phân bố các loài theo các tuyến
• 4.10. Các yếu tố địa lý thực vật ở SắkRông
• 4.11. Đa dạng về dạng sống
• 4.12. Đa dạng giá trị sử dụng
• 4.13. Đa dạng về nguồn tài nguyên quý hiếm
• LỜI MỞ ĐẦU
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Đa Dạng Sinh Học tại Đakrông Quảng Trị

Việt Nam, nằm trong vùng nhiệt đới gió mùa, là một trong những trung tâm cây trồng lớn của thế giới. Hệ thực vật ở đây rất đa dạng và phong phú. Tuy nhiên, chiến tranh, gia tăng dân số và khai thác quá mức đã dẫn đến suy giảm diện tích rừng. Điều này làm cho đa dạng sinh học ngày càng suy giảm nghiêm trọng. Nhiều loài thực vật, động vật quý hiếm có nguy cơ tuyệt chủng. Vì vậy, việc thành lập các Vườn Quốc gia, các khu bảo tồn để khoanh vùng bảo vệ là rất cần thiết. Khu bảo tồn thiên nhiên Đakrông thuộc khu vực Trung Trường Sơn nổi tiếng với kiểu rừng kín thường xanh mưa ẩm nhiệt đới. Nơi đây giàu có về đa dạng sinh vật và còn đầy bí ẩn, cần được khám phá. Các nhà thực vật đã nhận định Đakrông là một trong những trung tâm đa dạng sinh vật của Việt Nam. Nghiên cứu tính đa dạng thực vật ở đây có ý nghĩa quan trọng, là cơ sở để đánh giá tài nguyên sinh học trong vùng.

1.1. Lịch Sử Nghiên Cứu Đa Dạng Sinh Học Trên Thế Giới

Vấn đề đa dạng sinh học và bảo tồn đã trở thành một chiến lược toàn cầu. Nhiều tổ chức quốc tế đã ra đời để hướng dẫn, giúp đỡ và tổ chức việc đánh giá, bảo tồn và phát triển đa dạng sinh học. Đó là Hiệp hội quốc tế bảo vệ thiên nhiên (IUCN), Chương trình môi trường Liên hợp quốc (UNEP), Quỹ quốc tế về bảo vệ thiên nhiên (WWF), Viện Tài nguyên di truyền quốc tế (IPGRI). Nhu cầu cơ bản và sự sống còn của con người phụ thuộc vào tài nguyên của trái đất. Nếu những tài nguyên đó bị giảm sút thì cuộc sống của chúng ta và con cháu sẽ bị đe dọa. Hội nghị thượng đỉnh về môi trường và đa dạng sinh học tại Rio de Janeiro (Brazil) tháng 6/1992, 150 nước đã ký vào Công ước về đa dạng sinh học và bảo vệ chúng.

1.2. Tổng Quan Nghiên Cứu Đa Dạng Sinh Học Tại Việt Nam

Ở Việt Nam, các công trình mang tính chất cơ bản và cổ điển nhằm thống kê các loài thực vật Việt Nam của Loureiro (1790) và của Pierre (1879- 1907). Đến đầu thế kỷ XX, Lecomte cùng các tác giả khác đã biên soạn bộ Thực vật chí đại cương Đông Dương gồm 7 tập (1907 - 1952). Đây là một công trình được đánh giá là nền tảng cơ sở cho các nghiên cứu hệ thực vật Việt Nam sau này. Để biên soạn bộ sách này, các tác giả đã thu mẫu, định tên, lập khóa mô tả các loài thực vật có mạch trên toàn bộ lãnh thổ Đông Dương lúc bấy giờ. Trên cơ sở công trình này, Humbert đã bổ sung, chỉnh lý và hoàn thiện việc đánh giá thành phần loài cho toàn vùng.

II. Thách Thức Bảo Tồn Đa Dạng Sinh Học tại Khu Bảo Tồn Đakrông

KBTTN Đakrông trước đây được coi là cánh rừng đẹp và giàu có ở khu vực. Khi hệ sinh thái rừng bị tàn phá quá mức, tính điều tiết của nó mất đi, bão lũ sẽ thường xuyên đe dọa cộng đồng dân cư địa phương. Thiệt hại về nhân lực và vật chất sẽ không lường hết. Nhiều trận lũ quét, sạt lở đất là do thiên tai trong đó một phần là kết quả của việc phá rừng. Nhận thức được tầm quan trọng của việc bảo tồn các hệ sinh thái, đặc biệt là hệ sinh thái rừng, nhân loại đã cùng lên tiếng và cùng hành động. Trong đó, công tác nghiên cứu thực vật sẽ đóng một vai trò quan trọng, làm cơ sở cho việc hoạch định các chiến lược bảo tồn đa dạng sinh học.

2.1. Ảnh Hưởng Của Con Người Đến Đa Dạng Sinh Học Đakrông

Cùng với sự phát triển của kinh tế - xã hội, con người đã lạm dụng quá mức vào tự nhiên làm cho nhiều cánh rừng bị giảm sút cả diện tích và chất lượng. KBTTN Đakrông trước đây được coi là cánh rừng đẹp và giàu có ở khu vực, khi hệ sinh thái rừng bị tàn phá quá mức, tính điều tiết của nó mất đi, bão lũ sẽ thường xuyên đe dọa cộng đồng dân cư địa phương, thiệt hại về nhân lực và vật chất sẽ không lường hết. Nhiều trận lũ quét, sạt lở đất là do thiên tai trong đó một phần là kết quả của việc phá rừng.

2.2. Biến Đổi Khí Hậu và Tác Động Đến Hệ Sinh Thái Đakrông

Biến đổi khí hậu đang gây ra những tác động tiêu cực đến đa dạng sinh học tại Khu bảo tồn thiên nhiên Đakrông. Sự thay đổi về nhiệt độ, lượng mưa và các hiện tượng thời tiết cực đoan có thể ảnh hưởng đến sự phân bố và sinh trưởng của các loài thực vật và động vật. Điều này đòi hỏi các biện pháp bảo tồn phải thích ứng với những thay đổi này để đảm bảo sự tồn tại của các loài và hệ sinh thái.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Đa Dạng Sinh Học Thực Vật tại Đakrông

Nghiên cứu tính đa dạng hệ thực vật bậc cao có mạch ở Khu bảo tồn thiên nhiên Đakrông, tỉnh Quảng Trị là cơ sở cho công tác bảo tồn. Các phương pháp nghiên cứu bao gồm phương pháp thực địa, phương pháp phòng thí nghiệm, xử lý mẫu sau thực địa, xác định và kiểm tra tên khoa học, xây dựng bảng danh lục thực vật, đánh giá đa dạng hệ thực vật về dạng sống, địa lý và nguồn tài nguyên. Đánh giá các loài có giá trị sử dụng và các loài quý hiếm cần được bảo vệ.

3.1. Phương Pháp Thu Thập Dữ Liệu Thực Địa Chi Tiết

Phương pháp thực địa bao gồm việc khảo sát, thu thập mẫu vật thực vật tại các tuyến điều tra khác nhau trong Khu bảo tồn thiên nhiên Đakrông. Các mẫu vật được thu thập và ghi chép thông tin chi tiết về vị trí, môi trường sống, đặc điểm hình thái. Dữ liệu thu thập được sử dụng để xây dựng danh lục thực vật và đánh giá đa dạng sinh học.

3.2. Phân Tích Mẫu Vật và Xác Định Tên Khoa Học Chính Xác

Phương pháp phòng thí nghiệm bao gồm việc xử lý mẫu vật sau khi thu thập, xác định tên khoa học của các loài thực vật. Việc xác định tên khoa học được thực hiện dựa trên các tài liệu tham khảo chuyên môn và so sánh với các mẫu chuẩn. Kết quả phân tích được sử dụng để xây dựng danh lục thực vật và đánh giá đa dạng sinh học.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Đa Dạng Sinh Học Thực Vật tại Đakrông

Kết quả nghiên cứu xây dựng danh lục thực vật KBTTN Đakrông. Đánh giá tính đa dạng thực vật bậc ngành, các chỉ số đa dạng, tỷ trọng hai lớp trong ngành Mộc lan. Đánh giá đa dạng các taxon dưới ngành, các yếu tố địa lý thực vật, sự phân bố các loài theo các tuyến. Đa dạng về dạng sống, giá trị sử dụng và nguồn tài nguyên quý hiếm.

4.1. Danh Lục Các Loài Thực Vật Quý Hiếm Tại Đakrông

Nghiên cứu đã xác định được danh sách các loài thực vật quý hiếm có mặt tại Khu bảo tồn thiên nhiên Đakrông. Các loài này có giá trị bảo tồn cao và cần được ưu tiên bảo vệ. Thông tin về phân bố, số lượng và tình trạng của các loài này là cơ sở quan trọng cho việc xây dựng các biện pháp bảo tồn hiệu quả.

4.2. Phân Bố Các Loài Thực Vật Theo Địa Điểm Trong Khu Bảo Tồn

Nghiên cứu đã xác định được sự phân bố của các loài thực vật theo địa điểm trong Khu bảo tồn thiên nhiên Đakrông. Sự phân bố này phụ thuộc vào nhiều yếu tố như địa hình, khí hậu, đất đai và sự tác động của con người. Thông tin về phân bố các loài là cơ sở quan trọng cho việc quản lý và bảo tồn đa dạng sinh học.

V. Giải Pháp Bảo Tồn Đa Dạng Sinh Học tại Khu Bảo Tồn Đakrông

Để bảo tồn đa dạng sinh học tại Khu bảo tồn thiên nhiên Đakrông, cần có các giải pháp đồng bộ. Các giải pháp này bao gồm tăng cường quản lý và bảo vệ rừng, phục hồi hệ sinh thái bị suy thoái, nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo tồn, phát triển du lịch sinh thái bền vững và hợp tác quốc tế về bảo tồn.

5.1. Tăng Cường Quản Lý và Bảo Vệ Rừng Hiệu Quả

Tăng cường quản lý và bảo vệ rừng là giải pháp quan trọng nhất để bảo tồn đa dạng sinh học tại Khu bảo tồn thiên nhiên Đakrông. Các biện pháp quản lý và bảo vệ rừng bao gồm tuần tra, kiểm soát chặt chẽ các hoạt động khai thác, săn bắt trái phép, phòng cháy chữa cháy rừng và ngăn chặn các hành vi xâm lấn rừng.

5.2. Nâng Cao Nhận Thức Cộng Đồng Về Bảo Tồn Đa Dạng Sinh Học

Nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo tồn đa dạng sinh học là yếu tố then chốt để đảm bảo sự thành công của các nỗ lực bảo tồn. Các hoạt động nâng cao nhận thức bao gồm giáo dục môi trường, tuyên truyền trên các phương tiện truyền thông, tổ chức các sự kiện cộng đồng và khuyến khích sự tham gia của cộng đồng vào các hoạt động bảo tồn.

VI. Tương Lai Nghiên Cứu và Bảo Tồn Đa Dạng Sinh Học Đakrông

Nghiên cứu và bảo tồn đa dạng sinh học tại Khu bảo tồn thiên nhiên Đakrông cần tiếp tục được đẩy mạnh trong tương lai. Các nghiên cứu cần tập trung vào đánh giá tác động của biến đổi khí hậu, phát triển các mô hình quản lý bền vững và tìm kiếm các nguồn tài trợ cho công tác bảo tồn. Sự hợp tác giữa các nhà khoa học, nhà quản lý và cộng đồng địa phương là yếu tố quan trọng để đảm bảo sự thành công của các nỗ lực bảo tồn.

6.1. Hợp Tác Quốc Tế Trong Nghiên Cứu và Bảo Tồn

Hợp tác quốc tế đóng vai trò quan trọng trong việc nghiên cứu và bảo tồn đa dạng sinh học tại Khu bảo tồn thiên nhiên Đakrông. Sự hợp tác này có thể bao gồm trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ thông tin, hỗ trợ kỹ thuật và tài chính. Các tổ chức quốc tế có thể đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối các nguồn lực và hỗ trợ các nỗ lực bảo tồn.

6.2. Phát Triển Du Lịch Sinh Thái Bền Vững Tại Đakrông

Phát triển du lịch sinh thái bền vững có thể tạo ra nguồn thu nhập cho cộng đồng địa phương và góp phần vào công tác bảo tồn đa dạng sinh học tại Khu bảo tồn thiên nhiên Đakrông. Tuy nhiên, cần đảm bảo rằng các hoạt động du lịch không gây ra những tác động tiêu cực đến môi trường và hệ sinh thái.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thống kê lịch sử cho thấy diện tích rừng tự nhiên của Việt Nam năm 1943 đạt khoảng 14,3 triệu ha với độ che phủ 43%, nhưng đến năm 1995 đã suy giảm nghiêm trọng chỉ còn 9,3 triệu ha với độ che phủ 28%. Sự suy thoái này thúc đẩy yêu cầu cấp bách trong việc điều tra, đánh giá và thiết lập các biện pháp bảo tồn nguồn tài nguyên sinh vật tại các vùng sinh thái trọng yếu. Khu bảo tồn thiên nhiên Đakrông thuộc tỉnh Quảng Trị, với tổng diện tích tự nhiên ước tính khoảng 37.000 ha, là một trong những trung tâm đa dạng sinh học quan trọng của khu vực Trung Trường Sơn mang kiểu rừng kín thường xanh mưa ẩm nhiệt đới đặc trưng.

Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là xây dựng bản danh lục hoàn chỉnh các loài thực vật bậc cao có mạch tại Khu bảo tồn thiên nhiên Đakrông, phân loại cấu trúc taxon theo hệ thống hiện đại, đồng thời phân tích chuyên sâu tính đa dạng về dạng sống, yếu tố địa lý và giá trị nguồn tài nguyên thực vật. Phạm vi nghiên cứu được triển khai trên địa bàn 8 xã vùng lõi và 10 xã vùng đệm thuộc huyện Đakrông trong giai đoạn từ năm 1998 đến năm 2007. Công trình có ý nghĩa khoa học và thực tiễn sâu sắc, cung cấp hệ cơ sở dữ liệu định lượng gồm 1.053 loài thực vật bậc cao có mạch, làm căn cứ vững chắc cho công tác quy hoạch, quản lý bền vững và bảo tồn nguồn gen quý hiếm trước áp lực biến đổi khí hậu và sinh kế nhân sinh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng hệ thống phân loại thực vật hiện đại của Brummitt ban hành năm 1992 để chuẩn hóa tên khoa học, sắp xếp các bậc taxon từ ngành, lớp, họ đến chi và loài. Cơ sở lý thuyết về phổ dạng sống được kế thừa và phát triển từ hệ thống phân loại của Raunkiaer xây dựng năm 1934, kết hợp các hiệu chỉnh của các nhà thực vật học Việt Nam nhằm phản ánh bản chất thích nghi sinh thái của thảm thực vật nhiệt đới gió mùa thông qua 5 nhóm dạng sống cơ bản gồm cây chồi trên, chồi sát đất, chồi nửa ẩn, chồi ẩn và cây một năm.

Bên cạnh đó, nghiên cứu tích hợp lý thuyết phân tích yếu tố địa lý thực vật của Gagnepain, Pács Tamás và các phát triển bổ sung để xác định nguồn gốc bản địa, tính chất di cư và mức độ đặc hữu của khu hệ thực vật Trung Trường Sơn. Tình trạng bảo tồn và mức độ nguy cấp của các taxon được đánh giá dựa trên khung tiêu chuẩn của Tổ chức Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế IUCN ban hành năm 2002, kết hợp các thứ hạng đe dọa trong Sách đỏ Việt Nam và danh mục bảo vệ theo Nghị định 32/2006/NĐ-CP của Chính phủ.

Phương pháp nghiên cứu

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm hơn 1.200 tiêu bản thực vật được thu thập trực tiếp và kế thừa có chọn lọc qua các giai đoạn từ năm 1998 đến năm 2007. Phương pháp chọn mẫu áp dụng theo tuyến điều tra thực địa kết hợp điểm chốt sinh cảnh đại diện. Tổng cộng 12 tuyến điều tra cắt ngang các dải sinh cảnh chính từ độ cao 200 m đến trên 1.000 m so với mực nước biển đã được thiết lập nhằm đảm bảo tính đại diện toàn diện cho thảm thực vật rừng kín thường xanh và các phụ kiểu sinh thái thứ sinh.

Quy trình xử lý mẫu thực địa tuân thủ nghiêm ngặt kỹ thuật định hình, tẩm cồn bảo quản và sấy khô tiêu chuẩn trong phòng thí nghiệm. Việc định danh tên khoa học được thực hiện qua phương pháp so sánh hình thái trực tiếp với bộ mẫu chuẩn tại Phòng Bảo tàng Thực vật thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội và Viện Điều tra Quy hoạch Rừng, kết hợp tra cứu các bộ khóa phân loại chuyên khảo trong Thực vật chí Việt Nam và Cây cỏ Việt Nam. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích hình thái so sánh kết hợp sinh thái học quần xã là nhằm đảm bảo độ chính xác định danh taxon cao nhất trong điều kiện thực địa nhiệt đới và chuẩn hóa dữ liệu đồng bộ theo thang Brummitt.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã ghi nhận và lập danh lục chi tiết 1.053 loài thực vật bậc cao có mạch tại Khu bảo tồn thiên nhiên Đakrông, thuộc 528 chi và 130 họ. Về mặt cấu trúc phân loại học, ngành Mộc lan chiếm ưu thế tuyệt đối với 982 loài, tương đương 93,26% tổng số loài; ngành Khuyết thực vật có 63 loài, chiếm 5,98%; trong khi ngành Hạt trần chỉ có 8 loài, chiếm 0,76%. Trong ngành Mộc lan, lớp Hai lá mầm chiếm tỷ trọng vượt trội với 812 loài (chiếm 82,69% số loài của ngành), lớp Một lá mầm gồm 170 loài (chiếm 17,31%).

Phân tích 10 họ thực vật đa dạng nhất đã xác định được 385 loài, chiếm 36,56% tổng số loài của toàn khu hệ, dẫn đầu bởi các họ như họ Cà phê, họ Đậu, họ Thầu dầu và họ Cúc. Phổ dạng sống của khu hệ mang đặc trưng điển hình của rừng nhiệt đới mưa ẩm với nhóm cây chồi trên chiếm tỷ lệ áp đảo 72,46% (gồm 763 loài), trong đó cây gỗ lớn và dây leo gỗ chiếm tỷ lệ cao, tiếp theo là nhóm chồi nửa ẩn chiếm 12,16% và chồi ẩn chiếm 8,36%. Về mặt tài nguyên, nghiên cứu xác định có 638 loài có giá trị sử dụng thực tế (chiếm 60,59%), trong đó nhóm cây làm thuốc có 412 loài và nhóm cây lấy gỗ có 187 loài. Đặc biệt, có 42 loài thực vật quý hiếm được ghi nhận trong Sách đỏ Việt Nam và Danh lục đỏ IUCN như Trầm hương, Gõ lau, Kiền kiền và Lát hoa.

Thảo luận kết quả

Cấu trúc phân loại và thành phần loài phản ánh vị trí địa lý của Đakrông như một điểm giao thoa sinh thái quan trọng giữa khu hệ thực vật Bắc Trường Sơn và Nam Trường Sơn. Tỷ lệ đa dạng taxon họ và chi tại đây cao hơn đáng kể so với một số khu bảo tồn lân cận tại miền Trung, nguyên nhân do sự phân hóa mạnh mẽ của 5 kiểu địa hình chính từ đồi thấp đến núi trung bình kết hợp lượng mưa hàng năm lớn từ 2.500 mm đến 3.000 mm. Phổ yếu tố địa lý khẳng định tính chất nhiệt đới gió mùa rõ rệt, trong đó các yếu tố di cư nhiệt đới châu Á, Đông Dương - Malesia chiếm hơn 55% và yếu tố đặc hữu Việt Nam chiếm khoảng 11,8%.

Dữ liệu nghiên cứu được biểu diễn trực quan thông qua biểu đồ khí hậu Gauusel-Walter tại trạm quan trắc Khe Sanh, đồ thị so sánh tỷ trọng taxon giữa các ngành và biểu đồ hình quạt phân bố các nhóm công dụng tài nguyên. Khi so sánh với thảm thực vật Vườn Quốc gia Bạch Mã hay Vườn Quốc gia Cúc Phương, hệ thực vật Đakrông có tỷ lệ cây họ Dầu và họ Dâu tằm tương đồng nhưng có sự hiện diện phong phú hơn của các loài chịu hạn cục bộ trong các tháng chịu ảnh hưởng của gió Tây khô nóng với độ ẩm xuống dưới 30%. Các kết quả này chứng minh tính toàn vẹn của hệ sinh thái rừng Đakrông đóng vai trò then chốt trong điều tiết nguồn nước cho lưu vực sông Thạch Hãn và hạn chế xói mòn đất vùng hạ lưu.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, tăng cường công tác tuần tra bảo vệ rừng vùng lõi và phân khu phục hồi sinh thái nghiêm ngặt, đặt mục tiêu giảm thiểu 85% các vụ xâm phạm khai thác gỗ trái phép và săn bắt lâm sản ngoài gỗ trong giai đoạn 2008 đến 2012, do Ban Quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Đakrông chủ trì thực hiện phối hợp với Hạt Kiểm lâm huyện.

Thứ hai, triển khai chương trình bảo tồn chuyển chỗ và xây dựng vườn ươm giống bản địa, tiến hành nhân giống và thử nghiệm di thực đối với 15 loài thực vật nguy cấp có tên trong Sách đỏ Việt Nam như Gõ đỏ, Trầm hương và Kiền kiền trong khung thời gian 2008 đến 2015, do Chi cục Kiểm lâm Quảng Trị phối hợp cùng các viện nghiên cứu lâm nghiệp thực hiện.

Thứ ba, xây dựng mô hình phát triển sinh kế bền vững gắn với giao khoán bảo vệ rừng cho hơn 2.400 hộ đồng bào dân tộc Vân Kiều và Pa Cô tại 10 xã vùng đệm, hướng đến mục tiêu giảm tỷ lệ hộ nghèo từ 60% xuống dưới 35% trước năm 2015 thông qua việc trồng dược liệu dưới tán rừng và canh tác nông lâm kết hợp do Ủy ban nhân dân huyện Đakrông chỉ đạo.

Thứ tư, đẩy mạnh ứng dụng hệ thống thông tin địa lý và viễn thám trong giám sát diễn thế thảm thực vật, số hóa 100% cơ sở dữ liệu phân bố loài quý hiếm với chu kỳ cập nhật dữ liệu 3 năm một lần, do Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Quảng Trị cấp kinh phí và điều phối kỹ thuật.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhà nghiên cứu thực vật học và sinh thái học lâm nghiệp: Tài liệu cung cấp bản danh lục chuẩn hóa 1.053 loài và phương pháp đánh giá định lượng cấu trúc taxon hiện đại, hỗ trợ hiệu quả cho các nghiên cứu chuyên sâu về phân loại học và phát sinh loài.

Cán bộ quản lý khu bảo tồn thiên nhiên và kiểm lâm viên: Luận văn mang lại hệ số liệu thực địa chính xác về diện tích các kiểu thảm thực vật trên 37.000 ha và danh mục 42 loài nguy cấp, phục vụ trực tiếp cho công tác lập quy hoạch phân khu bảo tồn và kế hoạch tuần tra bảo vệ rừng.

Nhà hoạch định chính sách và chính quyền địa phương: Công trình cung cấp bức tranh toàn diện về mối quan hệ giữa sinh kế của 4.172 hộ dân vùng đệm với tài nguyên rừng, làm căn cứ xây dựng các chương trình định canh định cư và chi trả dịch vụ môi trường rừng bền vững.

Học viên cao học và sinh viên ngành Quản lý tài nguyên rừng: Đây là tài liệu tham khảo chuẩn mực về cấu trúc một luận văn khoa học lâm nghiệp, từ phương pháp thu thập mẫu thực địa, kỹ thuật lập phổ dạng sống Raunkiaer đến phân tích phổ địa lý thực vật.

Câu hỏi thường gặp

Khu hệ thực vật tại Khu bảo tồn thiên nhiên Đakrông có quy mô và cấu trúc phân loại như thế nào? Khu hệ thực vật Đakrông gồm 1.053 loài thuộc 528 chi và 130 họ. Ngành Mộc lan chiếm tỷ trọng chủ đạo với 982 loài (93,26%), ngành Khuyết thực vật có 63 loài (5,98%) và ngành Hạt trần có 8 loài (0,76%). Các họ chiếm ưu thế lớn nhất gồm họ Cà phê, Đậu và Thầu dầu.

Điểm đặc trưng nổi bật nhất của phổ dạng sống thực vật tại Đakrông là gì? Phổ dạng sống mang đặc trưng rõ nét của rừng nhiệt đới mưa ẩm với nhóm chồi trên chiếm ưu thế vượt trội lên tới 72,46% tổng số loài. Sự phân tầng mạnh mẽ của các loài cây gỗ lớn và mật độ cao của dây leo gỗ phản ánh cấu trúc rừng nguyên sinh ít bị tác động tại các vùng núi trung bình.

Luận văn đã ghi nhận bao nhiêu loài thực vật có giá trị sử dụng thực tiễn? Tác giả đã thống kê 638 loài có giá trị kinh tế và dân sinh, chiếm 60,59% tổng số loài khảo sát. Trong đó, nhóm cây làm thuốc chiếm số lượng lớn nhất với 412 loài, tiếp theo là nhóm cây lấy gỗ với 187 loài, nhóm cây ăn được với 86 loài và nhóm cây cho tinh dầu với 35 loài.

Có bao nhiêu loài thực vật quý hiếm cần ưu tiên bảo vệ tại khu bảo tồn? Nghiên cứu xác định có 42 loài thực vật quý hiếm nằm trong Sách đỏ Việt Nam và Danh lục đỏ IUCN. Tiêu biểu là các loài cây gỗ lớn có nguy cơ tuyệt chủng cao như Kiền kiền, Trầm hương, Gõ lau, Ba gạc và nhiều loài lan bản địa quý hiếm cần được kiểm soát nghiêm ngặt.

Phương pháp định danh và xử lý mẫu vật trong nghiên cứu đạt độ tin cậy ra sao? Nghiên cứu thu thập hơn 1.200 tiêu bản theo 12 tuyến khảo sát đại diện, thực hiện định danh qua phân tích hình thái so sánh với bộ mẫu chuẩn tại Đại học Quốc gia Hà Nội và Viện Điều tra Quy hoạch Rừng. Tên loài được kiểm tra, chỉnh lý chuẩn xác theo hệ thống Brummitt và Thực vật chí Việt Nam.

Kết luận

• Luận văn đã thiết lập thành công danh lục 1.053 loài thực vật bậc cao có mạch thuộc 528 chi và 130 họ tại Khu bảo tồn thiên nhiên Đakrông, đóng góp cơ sở dữ liệu quan trọng cho khoa học thực vật Việt Nam.
• Cấu trúc phân loại khẳng định ưu thế tuyệt đối của ngành Mộc lan (chiếm 93,26%) và 10 họ giàu loài nhất (chiếm 36,56%), phản ánh tính đa dạng sinh học phong phú của vùng Trung Trường Sơn.
• Phổ dạng sống ghi nhận nhóm chồi trên chiếm 72,46%, kết hợp phổ địa lý mang đậm yếu tố nhiệt đới Đông Dương - Malesia và yếu tố đặc hữu chiếm tỷ lệ cao.
• Xác định nguồn tài nguyên ứng dụng lớn với 638 loài có ích và ghi nhận 42 loài nguy cấp cần bảo tồn khẩn cấp theo các tiêu chuẩn quốc gia và quốc tế.
• Đề xuất khung 4 giải pháp đồng bộ kết hợp bảo vệ nghiêm ngặt, nhân giống bảo tồn chuyển chỗ và nâng cao sinh kế cho người dân vùng đệm trong giai đoạn 2008 đến 2020.

Các cơ quan quản lý, viện nghiên cứu và nhà khoa học hãy tích cực ứng dụng hệ dữ liệu của công trình này vào thực tiễn quản lý rừng để bảo tồn vẹn nguyên nguồn tài nguyên sinh thái vô giá tại miền Trung.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o Bé n«ng nghiÖp vµ ptnt Tr­êng ®¹i häc l©m nghiÖp NguyÔn long §a d¹ng hÖ thùc vËt Khu b¶o tån thiªn nhiªn §akr«ng, Qu¶ng TrÞ LuËn v¨n th¹c sü khoa häc l©m nghiÖp Hµ T©y - N¨m 2007 c Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o Bé n«ng nghiÖp vµ ptnt Tr­êng ®¹i häc l©m nghiÖp NguyÔn long §a d¹ng hÖ thùc vËt Khu b¶o tån thiªn nhiªn §akr«ng, Qu¶ng TrÞ Chuyªn ngµnh: L©m häc M· sè: 60 - 62 - 60 LuËn v¨n th¹c sü khoa häc l©m nghiÖp C¸n bé h­íng dÉn khoa häc: GS. NguyÔn NghÜa Th×n Hµ T©y - N¨m 2007 c danh s¸ch c¸c tõ viÕt t¾t CITES. Convention of International Trade of Endangered species. ®a d¹ng sinh häc KBT.

hÖ thùc vËt IUCN. International Union for the Conservation of Nature and Nature Resources. QuyÕt ®Þnh S VN. S¸ch ®á ViÖt Nam SL.

sè l­îng UNEP.United Nations Enviroment Programme .V­ên Quèc gia WWF. World Wild Fund (Quü b¶o tån thiªn nhiªn) c Danh lôc c¸c b¶ng 2.1: Sè liÖu quan tr¾c t¹i Khe Sanh. Error! Bookmark not defined.2: DiÖn tÝch c¸c th¶m thùc vËt rõng khu b¶o tån §akr«ng .Error! Bookmark not defined. Sù ph©n bè c¸c taxon trong c¸c ngµnh.

Error! Bookmark not defined. So s¸nh c¸c chØ sè ®a d¹ng cña HTV §akr«ng víi c¸c HTV kh¸c. Error! Bookmark not defined.3: C¸c hä thùc vËt ®a d¹ng nhÊt kbttn §akr«ng .Error! Bookmark not defined.4: C¸c Chi thùc vËt ®a d¹ng nhÊt kbttn §akr«ng .Error! Bookmark not defined. Sù ph©n bè c¸c loµi TuyÕn.

Error! Bookmark not defined. C¸c yÕu tè ®Þa lý thùc vËt ë §akr«ng. Error! Bookmark not defined. C¸c sè liÖu c¸c nhãm d¹ng sèng cña hÖ thùc vËt KBTTN §akr«ng.

Error! Bookmark not defined. Gi¸ trÞ sö dông cña c¸c loµi thùc vËt ë KBTTN §akr«ng .Error! Bookmark not defined. C¸c loµi thùc vËt quÝ hiÕm cña KBTTN §akr«ng Error! Bookmark not defined. Danh lôc c¸c h×nh 2.1: BiÓu ®å Gauusel-Walter .Error! Bookmark not defined.

BiÓu ®å so s¸nh sè l­îng c¸c bËc taxoon gi÷a c¸c ngµnh. Error! Bookmark not defined. BiÓu ®æ tû träng hai líp trong ngµnh Méc lan ë hÖ thùc vËt KBTTN §akr«ng.Error! Bookmark not defined. BiÓu ®å tû träng cña 10 hä ®a d¹ng nhÊt cña hÖ thùc vËt §akr«ng .Error! Bookmark not defined.

BiÓu ®å c¸c chi ®a d¹ng nhÊt.Error! Bookmark not defined. BiÓu ®å sù ph©n bè c¸c loµi theo ®Þa ®iÓm trong Khu b¶o tån. Error! Bookmark not defined. BiÓu ®å c¸c kiÓu d¹ng sèng chÝnh ë §akr«ng.

Error! Bookmark not defined. BiÓu ®å c¸c kiÓu d¹ng sèng cña nhãm chåi trªn Error! Bookmark not defined. BiÓu ®å c¸c nhãm c«ng dông cña hÖ thùc vËt §akr«ng. Error! Bookmark not defined.

Môc lôc Trang Lêi c¸m ¬n Danh s¸ch c¸c tõ viÕt t¾t Danh môc c¸c b¶ng Danh môc c¸c h×nh ®Æt vÊn ®Ò. Error! Bookmark not defined. CH¦¥NG 1: TæNG QUAN. Error! Bookmark not defined.

L­îc sö nghiªn cøu ®a d¹ng sinh häc trªn thÕ giíiError! Bookmark not defined. L­îc sö nghiªn cøu ®a d¹ng sinh häc ë ViÖt Nam Error! Bookmark not defined. Nghiªn cøu ®a d¹ng thùc vËt ë ViÖt Nam.Error! Bookmark not defined. Nghiªn cøu vÒ yÕu tè ®Þa lý thùc vËt.

Error! Bookmark not defined. Nghiªn cøu ®a d¹ng thùc vËt ë §akr«ng .Error! Bookmark not defined. §iÒu kiÖn tù nhiªn vµ x· héi KBTTN §akr«ng Error! Bookmark not defined. §iÒu kiÖn tù nhiªn.

Error! Bookmark not defined. Error! Bookmark not defined. Error! Bookmark not defined. Error! Bookmark not defined.

Error! Bookmark not defined. Error! Bookmark not defined. Thæ nh­ìng. Error! Bookmark not defined.

Rõng vµ thùc vËt rõng. Error! Bookmark not defined. Th¶m thùc vËt rõng:. Error! Bookmark not defined.

HÖ thùc vËt rõng:. Error! Bookmark not defined. Khu hÖ ®éng vËt. Error! Bookmark not defined.

Error! Bookmark not defined. Error! Bookmark not defined. Khu hÖ bß s¸t, Õch nh¸i:. Error! Bookmark not defined.

Error! Bookmark not defined. §iÒu kiÖn kinh tÕ - x· héi. Error! Bookmark not defined. Error! Bookmark not defined.

Lao ®éng vµ sù ph©n bè lao ®éng trong khu vùc. Error! Bookmark not defined. C¸c ho¹t ®éng kinh tÕ trong khu vùc. Error! Bookmark not defined.

Error! Bookmark not defined. Error! Bookmark not defined. NhËn xÐt vµ ®¸nh gi¸ chung. Error! Bookmark not defined.

Error! Bookmark not defined. Error! Bookmark not defined. Ch­¬ng 3 : môc tiªu, Néi dung vµ ph­¬ng ph¸p nghiªn cøu. Error! Bookmark not defined.

Error! Bookmark not defined. Error! Bookmark not defined. Ph­¬ng ph¸p nghiªn cøu. Error! Bookmark not defined.

Ph­¬ng ph¸p thùc ®Þa. Error! Bookmark not defined. Ph­¬ng ph¸p phßng thÝ nghiÖm. Error! Bookmark not defined.

Xö lý mÉu sau thùc ®Þa. Error! Bookmark not defined. X¸c ®Þnh vµ kiÓm tra tªn khoa häc .Error! Bookmark not defined. X©y dùng b¶ng danh lôc thùc vËt.

Error! Bookmark not defined. §¸nh gi¸ ®a d¹ng. Error! Bookmark not defined. §¸nh gi¸ ®a d¹ng hÖ thùc vËt.

Error! Bookmark not defined. §¸nh gi¸ tÝnh ®a d¹ng hÖ thùc vËt vÒ d¹ng sèng. Error! Bookmark not defined. §¸nh gi¸ ®a d¹ng hÖ thùc vËt vÒ mÆt ®Þa lý .Error! Bookmark not defined.

§¸nh gi¸ ®a d¹ng nguån tµi nguyªn cña hÖ thùc vËt .Error! Bookmark not defined. VÒ c¸c loµi cã gi¸ trÞ sö dông. Error! Bookmark not defined. VÒ c¸c loµi quý hiÕm cÇn ®­îc b¶o vÖ .Error! Bookmark not defined.

Ch­¬ng IV. KÕt qu¶ nghiªn cøu vµ th¶o luËn .Error! Bookmark not defined. X©y dùng danh lôc thùc vËt KBTTN §akr«ng .Error! Bookmark not defined. §¸nh gi¸ tÝnh ®a d¹ng thùc vËt.

Error! Bookmark not defined. §¸nh gi¸ tÝnh ®a d¹ng bËc ngµnh. Error! Bookmark not defined. C¸c chØ sè ®a d¹ng.

Error! Bookmark not defined. Tû träng hai líp trong ngµnh Méc lan Error! Bookmark not defined. §¸nh gi¸ ®a d¹ng c¸c taxon d­íi ngµnh .Error! Bookmark not defined. Error! Bookmark not defined.

Error! Bookmark not defined. §a d¹ng vÒ c¸c yÕu tè ®Þa lý thùc vËt. Error! Bookmark not defined. Sù ph©n bè c¸c loµi theo c¸c tuyÕn.

Error! Bookmark not defined. C¸c yÕu tè ®Þa lý thùc vËt ë §akr«ng. Error! Bookmark not defined. §a d¹ng vÒ d¹ng sèng.

Error! Bookmark not defined. §a d¹ng gi¸ trÞ sö dông. Error! Bookmark not defined. §a d¹ng vÒ nguån tµi nguyªn quÝ hiÕm.

Error! Bookmark not defined. Error! Bookmark not defined. Tµi liÖu tham kh¶o Phô lôc c Lêi c¶m ¬n LuËn v¨n nµy ®­îc hoµn thµnh t¹i Tr­êng §¹i häc L©m nghiÖp theo ch­¬ng tr×nh ®µo t¹o cao häc L©m nghiÖp, chuyªn ngµnh L©m häc, kho¸ XII (2004 - 2007). Trong qu¸ tr×nh häc tËp còng nh­ hoµn thµnh b¶n luËn v¨n th¹c sü.

Tr­íc tiªn t«i xin c¶m ¬n GS. NguyÔn NghÜa Th×n ng­êi h­íng dÉn khoa häc, ®· tËn t×nh gióp ®ì, h­íng dÉn t«i trong suèt qu¸ tr×nh thùc hiÖn luËn v¨n nµy. Xin ch©n thµnh c¶m ¬n Ban gi¸m hiÖu, Khoa Sau ®¹i häc vµ c¸c thÇy, c« gi¸o Tr­êng §¹i häc L©m nghiÖp ViÖt Nam ®· gi¶ng d¹y, cung cÊp kiÕn thøc vµ gióp ®ì t«i hoµn thµnh kho¸ häc. Xin c¸m ¬n Trung t©m nghiªn cøu tµi nguyªn m«i tr­êng §¹i häc Quèc gia Hµ Néi, Phßng b¶o tån thùc vËt §¹i häc khoa häc tù nhiªn, Phßng thùc vËt ViÖn sinh th¸i vµ tµi nguyªn sinh vËt Hµ Néi.

T«i xin c¶m ¬n L·nh ®¹o Chi côc KiÓm l©m Qu¶ng TrÞ, BQL Khu b¶o tån thiªn nhiªn §aKr«ng n¬i t«i ®ang c«ng t¸c, c¸c b¹n bÌ ®ång nghiÖp vµ ®Þa ph­¬ng n¬i t«i thùc hiÖn nghiªn cøu ®· t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho t«i trong qu¸ tr×nh häc tËp còng nh­ hoµn thµnh luËn v¨n. Xin c¶m ¬n UBND huyÖn vµ c¸c phßng, ban cña huyÖn §aKr«ng, UBND c¸c x· thuéc huyÖn §aKr«ng ®· t¹o ®iÒu kiÖn, cung cÊp th«ng tin vµ sè liÖu gióp t«i hoµn thµnh b¶n luËn v¨n nµy. T«i xin ch©n thµnh c¶m ¬n! Xu©n Mai, th¸ng 6 n¨m 2007 T¸c gi¶ NguyÔn Long c 1 ®Æt vÊn ®Ò ViÖt Nam n»m trong vïng nhiÖt ®íi giã mïa, lµ mét trong 12 trung t©m c©y trång lín cña thÕ giíi vµ lµ c¸i n«i cña sù ph¸t sinh thùc vËt h¹t kÝn, do ®ã hÖ thùc vËt rÊt ®a d¹ng vµ phong phó. Tuy nhiªn do chiÕn tranh, n¹n gia t¨ng d©n sè, cïng víi sù khai th¸c qu¸ møc ®· dÈn ®Õn viÖc suy gi¶m diÖn tÝch c¸c khu rõng mét c¸ch nhanh chãng (N¨m 1943 diÖn tÝch rõng cña ViÖt Nam lµ 14,3 triÖu ha, tû lÖ che phñ kho¶ng 43%, th× ®Õn n¨m 1995 chØ cßn 9,3 triÖu ha ®é che phñ chØ cßn 28%) tÝnh ®a d¹ng sinh häc ngµy cµng suy gi¶m nghiªm träng, nhiÒu loµi thùc vËt, ®éng vËt quý hiÕm cã nguy c¬ bÞ tuyÖt chñng.

V× vËy vÊn ®Ò cÊp thiÕt ®­îc c¸c nhµ khoa häc vµ nh©n lo¹i ®Æt ra lµ h·y cïng nhau b¶o vÖ tr¸i ®Êt, b¶o vÖ tÝnh ®a d¹ng sinh häc. Do ®ã viÖc thµnh lËp c¸c V­ên Quèc gia, c¸c khu b¶o tån ®Ó khoanh vïng b¶o vÖ lµ mét ®ßi hái cÊp b¸ch vµ tÊt yÕu. Khu b¶o tån thiªn nhiªn §akr«ng Thuéc khu vùc Trung Tr­êng S¬n næi tiÕng víi kiÓu rõng kÝn th­êng xanh m­a Èm nhiÖt ®íi nh­ mét vïng ®Êt giµu cã vÒ ®a d¹ng sinh vËt vµ cßn ®Çy bÝ Èn, cÇn ®­îc tiÕp tôc kh¸m ph¸. Kh«ng ph¶i ngÉu nhiªn mµ c¸c nhµ thùc vËt ®· nhËn ®Þnh §akr«ng lµ mét trong nh÷ng trung t©m ®a d¹ng sinh vËt cña ViÖt Nam.

ViÖc nghiªn cøu tÝnh ®a d¹ng thùc vËt ë khu b¶o tån thiªn nhiªn §akr«ng cã mét ý nghÜa quan träng, lµ c¬ së ®Ó ®¸nh gi¸ tµi nguyªn sinh häc trong vïng, chØ ra ®­îc quy luËt ph©n bè cña chóng còng nh­ mèi quan hÖ víi c¸c hÖ thùc vËt ë c¸c vïng l©n cËn, tõ ®ã x©y dùng c¸c biÖn ph¸p qu¶n lý, b¶o vÖ vµ khai th¸c thÝch øng. BiÕt r»ng, mét hÖ sinh th¸i bÒn v÷ng ph¶i ®¶m b¶o ®­îc tÝnh æn ®Þnh ë cÊu tróc, trong ®ã yÕu tè thùc vËt lµ rÊt quan träng. Thùc vËt cã vai trß quyÕt ®Þnh sù tån vong cña hÖ sinh th¸i. Thùc vËt võa lµ nguån cung cÊp dinh d­ìng vµ n¨ng l­îng, cßn lµ l¸ phæi xanh cña tr¸i ®Êt, lµ n¬i tæ chøc nhiÒu ho¹t ®éng s¶n xuÊt l©m nghiÖp, nghiªn cøu khoa häc, du lÞch sinh th¸i… Cïng víi sù ph¸t triÓn cña kinh tÕ - x· héi, con ng­êi ®· l¹m dông qu¸ møc vµo tù nhiªn lµm cho nhiÒu c 2 c¸nh rõng bÞ gi¶m sót c¶ diÖn tÝch vµ chÊt l­îng.

KBTTN §akr«ng tr­íc ®©y ®­îc coi lµ c¸nh rõng ®Ñp vµ giµu cã ë khu vùc, khi hÖ sinh th¸i rõng bÞ tµn ph¸ qu¸ møc, tÝnh ®iÒu tiÕt cña nã mÊt ®i, b·o lò sÏ th­êng xuyªn ®e däa céng ®ång d©n c­ ®Þa ph­¬ng, thiÖt h¹i vÒ nh©n lùc vµ vËt chÊt sÏ kh«ng l­êng hÕt. NhiÒu trËn lò quÐt, s¹t lë ®Êt lµ do thiªn tai trong ®ã mét phÇn lµ kÕt qu¶ cña viÖc ph¸ rõng. NhËn thøc ®­îc tÇm quan träng cña viÖc b¶o tån c¸c hÖ sinh th¸i, ®Æc biÖt lµ hÖ sinh th¸i rõng, nh©n lo¹i ®· cïng lªn tiÕng vµ cïng hµnh ®éng. Trong ®ã, c«ng t¸c nghiªn cøu thùc vËt sÏ ®ãng mét vai trß quan träng, lµm c¬ së cho viÖc ho¹ch ®Þnh c¸c chiÕn l­îc b¶o tån ®a d¹ng sinh häc.