Nghiên cứu công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH MTV Kim Khí Thanh Tâm

Khóa luận kế toán doanh thu chi phí và KQKD tại Công ty TNHH MTV Kim Khí Thanh Tâm

• Tác giả: Trần Thị Yến Nhi
• Người hướng dẫn: PGS.TS. Hồ Thị Thúy Nga
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế - Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Nghiên cứu công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH MTV Kim Khí Thanh Tâm
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan kế toán doanh thu chi phí tại Kim Khí Thanh Tâm

Công tác kế toán doanh thu và chi phí giữ vai trò cốt lõi trong hoạt động kinh doanh thương mại. Tại Công ty TNHH MTV Kim Khí Thanh Tâm, hệ thống kế toán thực hiện nhiệm vụ ghi chép, phân loại và tổng hợp mọi biến động tài chính phát sinh. Doanh nghiệp chuyên phân phối các mặt hàng kim khí, thép xây dựng và vật tư công nghiệp. Đặc thù này đòi hỏi việc theo dõi doanh thu bán hàng và giá vốn phải diễn ra liên tục, chuẩn xác. Phòng kế toán áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp theo quy định hiện hành kết hợp ứng dụng phần mềm kế toán hiện đại. Mọi nghiệp vụ từ khâu lập chứng từ, luân chuyển hồ sơ đến ghi nhận sổ sách đều được số hóa chặt chẽ. Dữ liệu kế toán cung cấp cơ sở quan trọng giúp ban giám đốc đánh giá hiệu quả kinh doanh từng thời kỳ. Việc hạch toán đúng đắn còn bảo đảm tính minh bạch trước cơ quan thuế. Hệ thống thông tin tài chính lành mạnh giúp công ty củng cố uy tín thương trường, nâng cao khả năng quản trị dòng tiền và duy trì sự phát triển ổn định.

1.1. Đặc điểm kinh doanh và tổ chức bộ máy kế toán

Công ty TNHH MTV Kim Khí Thanh Tâm hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực buôn bán kim loại và sản phẩm cơ khí. Cơ cấu tổ chức bộ máy kế toán được xây dựng theo mô hình trực tiếp, tinh gọn và phân quyền rõ ràng. Kế toán trưởng chịu trách nhiệm điều hành chung, trực tiếp kiểm tra chứng từ và lập báo cáo tài chính. Nhân viên kế toán phụ trách chi tiết từng phần hành như bán hàng, kho, quỹ và công nợ khách hàng. Mọi giao dịch kinh tế đều gắn liền với hóa đơn giá trị gia tăng, phiếu xuất kho và chứng từ ngân hàng. Mô hình này giúp luồng thông tin tài chính vận hành thông suốt giữa các bộ phận.

1.2. Chính sách và nguyên tắc hạch toán kế toán áp dụng

Công ty áp dụng chế độ kế toán theo Chuẩn mực Kế toán Việt Nam trên hệ thống máy vi tính. Niên độ kế toán bắt đầu từ ngày 01 tháng 01 và kết thúc vào ngày 31 tháng 12 hàng năm. Đơn vị tiền tệ ghi sổ thống nhất là đồng Việt Nam (VND). Phương pháp tính thuế giá trị gia tăng thực hiện theo phương pháp khấu trừ. Doanh nghiệp hạch toán hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên, tính giá xuất kho theo phương pháp bình quân gia quyền. Nguyên tắc dồn tích và nguyên tắc phù hợp luôn được tuân thủ nghiêm ngặt khi ghi nhận doanh thu và chi phí. Điều này bảo đảm phản ánh đúng thực chất kết quả kinh doanh phát sinh trong từng kỳ kế toán.

II. Thực trạng kế toán doanh thu chi phí tại Kim Khí Thanh Tâm

Quy trình hạch toán doanh thu và chi phí tại Công ty Kim Khí Thanh Tâm phản ánh chân thực nhịp độ lưu chuyển hàng hóa. Doanh thu bán hàng được ghi nhận qua tài khoản 511 ngay khi khách hàng nhận bàn giao sản phẩm kim khí và xuất hóa đơn. Doanh thu tài chính theo dõi trên tài khoản 515 chủ yếu gồm lãi tiền gửi ngân hàng và chiết khấu thanh toán. Song song đó, giá vốn hàng bán trên tài khoản 632 phản ánh giá trị xuất kho của thép, tôn và vật liệu cơ khí. Chi phí quản lý doanh nghiệp tập hợp trên tài khoản 642 gồm tiền lương nhân viên, chi phí khấu hao tài sản cố định và văn phòng phẩm. Công ty xử lý các khoản chi phí tài chính qua tài khoản 635 khi phát sinh lãi vay vốn lưu động. Cuối kỳ, kế toán tiến hành kết chuyển toàn bộ doanh thu và chi phí vào tài khoản 911 để xác định lãi lỗ. Tuy nhiên, quy trình này vẫn bộc lộ một số bất cập trong luân chuyển chứng từ giấy và phân loại chi phí bán hàng độc lập.

2.1. Quy trình hạch toán doanh thu và giá vốn hàng bán

Khi phát sinh đơn hàng, kế toán lập phiếu xuất kho và hóa đơn giá trị gia tăng điện tử gửi khách hàng. Doanh thu bán hàng kim khí được hạch toán đồng thời với giá vốn hàng xuất kho. Kế toán ghi nhận Nợ tài khoản 111, 112 hoặc 131, Có tài khoản 511 và Có tài khoản 3331. Cùng lúc, giá vốn được phản ánh Nợ tài khoản 632 và Có tài khoản 156. Việc nhập liệu trực tiếp trên phần mềm giúp cập nhật tức thời số dư tồn kho và công nợ. Tuy vậy, việc ghi nhận giá vốn đôi khi bị chậm trễ do khâu kiểm đếm số lượng thép tấm và sắt cây thực tế tại kho bãi mất nhiều thời gian.

2.2. Những hạn chế còn tồn tại trong quản lý chi phí

Công tác quản lý chi phí tại đơn vị vẫn còn những điểm hạn chế cần khắc phục. Doanh nghiệp gộp chung chi phí bán hàng vào tài khoản chi phí quản lý kinh doanh mà chưa tách bạch tài khoản chi tiết. Điều này làm giảm tính chuẩn xác khi phân tích hiệu quả chi phí tiếp thị và vận chuyển hàng nặng. Ngoài ra, tiến độ luân chuyển chứng từ thanh toán tạm ứng và hóa đơn vận tải đường bộ từ kho về phòng kế toán chưa kịp thời. Tình trạng này khiến việc đối chiếu số liệu cuối tháng bị dồn ứ. Việc trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho và dự phòng nợ phải thu khó đòi chưa được thực hiện định kỳ và đồng bộ.

III. Giải pháp kế toán doanh thu chi phí cho Kim Khí Thanh Tâm

Để nâng cao hiệu quả quản trị tài chính, doanh nghiệp cần thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp kế toán thiết thực. Trước hết, công ty cần tối ưu hóa quy trình luân chuyển chứng từ giữa kho bãi, phòng kinh doanh và phòng kế toán. Việc quy định thời hạn nộp hóa đơn, chứng từ vận chuyển và biên bản giao nhận sẽ hạn chế thất thoát dữ liệu. Doanh nghiệp cần nâng cấp phân hệ phần mềm kế toán nhằm tự động hóa các khâu đối chiếu và tính giá thành hàng hóa. Đơn vị nên mở thêm các tài khoản chi tiết cấp hai nhằm phân định rõ chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp. Việc phân tách này giúp ban giám đốc nhìn nhận đúng chi phí vận tải cồng kềnh đặc trưng của ngành kim khí. Bên cạnh đó, công tác đào tạo chuyên môn kế toán cần được duy trì thường xuyên để cập nhật kịp thời các chính sách thuế mới. Việc thiết lập hệ thống định mức chi phí và kiểm soát dòng tiền chặt chẽ sẽ gia tăng biên lợi nhuận cho đơn vị.

3.1. Hoàn thiện chứng từ và quy trình hạch toán chi phí

Doanh nghiệp cần chuẩn hóa mẫu biểu và rút ngắn thời gian luân chuyển chứng từ nội bộ. Mọi chứng từ xuất kho và phiếu giao hàng kim khí phải có đầy đủ chữ ký của thủ kho, người giao hàng và khách hàng. Kế toán cần thiết lập sổ theo dõi chi tiết từng khoản mục chi phí phát sinh theo đối tượng chịu phí. Đơn vị nên tách riêng chi phí bốc xếp, cước xe cẩu và vận chuyển hàng hóa ra khỏi chi phí văn phòng. Việc này giúp kế toán kiểm soát chính xác chi phí lưu thông của từng đơn hàng thép và tôn cuộn. Quy trình tạm ứng và thanh quyết toán công tác phí cũng cần ban hành định mức rõ ràng.

3.2. Ứng dụng phần mềm kế toán và quản trị rủi ro nợ

Doanh nghiệp nên đẩy mạnh khai thác các tính năng quản trị chuyên sâu trên phần mềm kế toán máy vi tính. Hệ thống cần tự động cảnh báo hạn mức nợ và tuổi nợ của từng khách hàng mua vật liệu cơ khí. Kế toán thường xuyên đối chiếu biên bản xác nhận công nợ để chủ động thu hồi vốn đúng hạn. Việc trích lập quỹ dự phòng nợ phải thu khó đòi cần thực hiện nghiêm túc vào cuối mỗi niên độ kế toán. Đồng thời, phần mềm cần hỗ trợ tính toán giá vốn tự động theo thời gian thực nhằm hạn chế lỗi thủ công. Những bước đi này giúp doanh nghiệp bảo toàn vốn kinh doanh và giảm thiểu rủi ro tài chính.

IV. Ứng dụng quản trị kế toán doanh thu chi phí Kim Khí Thanh Tâm

Kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh là công cụ điều hành then chốt của doanh nghiệp thương mại. Thực tiễn tại Công ty TNHH MTV Kim Khí Thanh Tâm cho thấy sự phối hợp nhịp nhàng giữa ghi chép nghiệp vụ và quản trị điều hành. Việc hoàn thiện hệ thống kế toán không chỉ phục vụ nghĩa vụ báo cáo tài chính mà còn trực tiếp kiến tạo giá trị gia tăng. Dữ liệu doanh thu và chi phí chuẩn xác tạo nền tảng vững chắc để ban lãnh đạo định giá bán cạnh tranh cho từng chủng loại sắt thép. Doanh nghiệp dễ dàng nhận diện những mặt hàng có tỷ suất lợi nhuận cao để tập trung nguồn lực đẩy mạnh tiêu thụ. Đồng thời, việc cắt giảm chi phí bất hợp lý giúp hạ giá thành và nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường vật liệu xây dựng. Nghiên cứu công tác kế toán tại đơn vị mang lại bài học thực tiễn giá trị cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong lĩnh vực phân phối kim khí.

4.1. Vai trò của số liệu kế toán trong quyết định kinh doanh

Số liệu kế toán doanh thu và chi phí cung cấp bức tranh toàn cảnh về sức khỏe tài chính doanh nghiệp. Ban giám đốc dựa vào báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh để đưa ra chiến lược mua hàng dự trữ đón đầu biến động giá thép. Phân tích chi tiết giá vốn và chi phí quản lý giúp tối ưu hóa cơ cấu dòng tiền ngắn hạn. Báo cáo kế toán cũng là căn cứ quyết định chính sách chiết khấu thương mại và hạn mức tín dụng cho từng đối tác. Nguồn thông tin chính xác giúp giảm thiểu rủi ro kinh doanh và gia tăng khả năng sinh lời trên từng đồng vốn đầu tư.

4.2. Khả năng nhân rộng mô hình cho doanh nghiệp kim khí

Mô hình kế toán trên máy vi tính tại Kim Khí Thanh Tâm mang tính ứng dụng cao cho ngành phân phối vật tư kỹ thuật. Các doanh nghiệp kim khí cùng ngành có thể tham khảo cách thiết lập danh mục hàng hóa và quản lý kho nhiều quy cách. Việc số hóa luân chuyển chứng từ bán hàng giúp tinh gọn nhân sự và giảm thiểu sai sót tác nghiệp. Phương pháp kết chuyển doanh thu, chi phí tự động qua tài khoản 911 tạo điều kiện chốt sổ sách nhanh chóng vào cuối quý. Mô hình này hỗ trợ đắc lực việc minh bạch hóa tài chính và nâng cao hiệu quả quản trị doanh nghiệp thương mại vừa và nhỏ.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Lý do chọn đề tài và bối cảnh thực tiễn

Trong cơ chế thị trường với sự cạnh tranh gay gắt và biến đổi nhanh chóng, lợi nhuận luôn là mục tiêu hàng đầu mà các doanh nghiệp hướng đến. Quá trình phát triển kinh tế và hội nhập quốc tế đòi hỏi các đơn vị kinh doanh phải có sự phối hợp đồng bộ giữa các khâu tổ chức quản lý, xúc tiến thương mại và tiêu thụ hàng hóa. Việc tổ chức quy trình tiêu thụ sản phẩm hợp lý, hiệu quả đóng vai trò bao trùm toàn bộ hoạt động kinh doanh. Để đạt được hiệu quả quản trị, doanh nghiệp cần thu thập và xử lý chính xác hệ thống số liệu về doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh phát sinh trong kỳ cũng như các kỳ trước đó.

Đối với Công ty TNHH Một thành viên (MTV) Kim Khí Thanh Tâm – đơn vị hoạt động chuyên sâu trong lĩnh vực phân phối hàng hóa sắt thép công trình – công tác hạch toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh là khâu quản lý có tính chất quyết định đến sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Việc kiểm soát chi phí ở mức tối ưu, quản lý doanh thu chặt chẽ, trích lập dự phòng các khoản phải thu khó đòi và phản ánh đúng thực trạng kinh doanh đặt ra nhiều yêu cầu thực tiễn đối với bộ máy kế toán của đơn vị. Xuất phát từ yêu cầu đó, tác giả Trần Thị Yến Nhi đã lựa chọn đề tài "Nghiên cứu công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH MTV Kim Khí Thanh Tâm" làm khóa luận tốt nghiệp ngành Kế toán tại Trường Đại học Kinh tế – Đại học Huế.

Mục tiêu nghiên cứu

Đề tài xác định rõ hệ thống mục tiêu nghiên cứu bao gồm mục tiêu chung và ba mục tiêu cụ thể:

• Mục tiêu chung: Tìm hiểu công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH MTV Kim Khí Thanh Tâm; từ đó đánh giá các ưu điểm, nhược điểm trong thực tế hạch toán và đề xuất các giải pháp khắc phục.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp thương mại.
  2. Nghiên cứu thực trạng tổ chức công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH MTV Kim Khí Thanh Tâm.
  3. Đánh giá và đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại đơn vị khảo sát.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Các vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH MTV Kim Khí Thanh Tâm, trọng tâm là các khoản doanh thu và chi phí cấu thành kết quả hoạt động kinh doanh.
• Phạm vi không gian: Đề tài được thực hiện tại Công ty TNHH MTV Kim Khí Thanh Tâm.
• Phạm vi thời gian: Đề tài thu thập, phân tích số liệu về tình hình hoạt động chung của công ty qua 3 năm (giai đoạn 2020 – 2022) và đi sâu nghiên cứu thực tế công tác kế toán doanh thu, chi phí, xác định kết quả kinh doanh trong năm tài chính 2022 (trọng tâm các nghiệp vụ quý IV năm 2022).
• Phạm vi nội dung: Tập trung vào hệ thống chứng từ, tài khoản, sổ kế toán và quy trình hạch toán các nghiệp vụ kinh tế phát sinh liên quan đến doanh thu, chi phí và xác định lãi/lỗ theo chế độ kế toán hiện hành của đơn vị.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung pháp lý và cơ sở lý luận

Khóa luận vận dụng hệ thống quy chuẩn, chuẩn mực kế toán và văn bản pháp luật hiện hành do Bộ Tài chính ban hành:

• Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14 (VAS 14) – "Doanh thu và thu nhập khác": Ban hành và công bố theo Quyết định số 149/2001/QĐ-BTC ngày 31 tháng 12 năm 2001 của Bộ trưởng Bộ Tài chính. Chuẩn mực định nghĩa doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu; đồng thời quy định cụ thể về doanh thu bán hàng, cung cấp dịch vụ, thu nhập khác và các khoản giảm trừ doanh thu (chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại).
• Thông tư số 133/2016/TT-BTC ngày 26 tháng 08 năm 2016 của Bộ Tài chính: Hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa. Văn bản này đóng vai trò căn cứ hạch toán trực tiếp tại công ty:
  • Điều 56: Quy định bản chất doanh thu là lợi ích kinh tế thu được làm tăng vốn chủ sở hữu (không tính vốn góp thêm của chủ sở hữu) và nguyên tắc ghi nhận tại thời điểm giao dịch phát sinh khi chắc chắn thu được lợi ích kinh tế, xác định theo giá trị hợp lý, không phân biệt đã thu tiền hay chưa.
  • Điều 57 và Điều 58: Quy định chi tiết các điều kiện ghi nhận doanh thu bán hàng (5 điều kiện), doanh thu cung ứng dịch vụ (4 điều kiện) và doanh thu hoạt động tài chính (tiền lãi cho vay, lãi tiền gửi ngân hàng, lãi bán hàng trả chậm/trả góp, chiết khấu thanh toán được hưởng...).

Phương pháp nghiên cứu

Khóa luận kết hợp đồng bộ các phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp, thứ cấp và phương pháp phân tích kinh tế:

Nhóm phương pháp	Phương pháp cụ thể	Nội dung thực hiện trong khóa luận
Thu thập số liệu	Phương pháp phỏng vấn	Phỏng vấn trực tiếp nhân viên phòng kế toán để tìm hiểu quy trình luân chuyển chứng từ, cách thức xử lý tài khoản và các vấn đề phát sinh trong thực tế hạch toán.
	Phương pháp quan sát	Trực tiếp quan sát trình tự thao tác ghi chép, nhập liệu trên phần mềm kế toán và công tác lưu trữ chứng từ hàng ngày tại phòng kế toán.
	Phương pháp nghiên cứu tài liệu	Thu thập tài liệu học thuật (giáo trình, văn bản pháp luật, Thông tư 133/2016/TT-BTC, Chuẩn mực VAS 14) cùng hệ thống chứng từ thô, sổ kế toán, hóa đơn và Báo cáo tài chính của công ty.
Phân tích số liệu	Phương pháp so sánh	Đối chiếu, so sánh các chỉ tiêu tài chính, lao động, doanh thu, chi phí có cùng bản chất giữa các năm 2020, 2021 và 2022 để xác định xu hướng và mức độ biến động.
	Phương pháp thống kê	Tổng hợp, phân loại và xử lý các số liệu thô từ Báo cáo tài chính và sổ chi tiết kế toán, phục vụ việc trình bày các bảng biểu và minh họa thực trạng.
	Phương pháp phân tích tài liệu	Phân tích cơ cấu tài sản, nguồn vốn và các mối quan hệ hạch toán giữa các tài khoản doanh thu, chi phí, xác định kết quả kinh doanh nhằm rút ra ưu điểm, hạn chế.

Nguồn dữ liệu

• Dữ liệu thứ cấp: Báo cáo tài chính giai đoạn 2020 – 2022 của Công ty TNHH MTV Kim Khí Thanh Tâm; tài liệu quy định nội bộ, cơ cấu tổ chức phòng ban của đơn vị; hệ thống văn bản pháp lý kế toán.
• Dữ liệu sơ cấp: Hệ thống chứng từ thực tế năm 2022 tại công ty, bao gồm Phiếu xuất kho (XK480/22, XK500/22), Hóa đơn GTGT (số 421, số 441), Phiếu thu (PT 188/22), Giấy báo có ngân hàng (NTTK566/21, NTTK542/21), Ủy nhiệm chi (UNC282/22), Bảng thanh toán tiền lương tháng 12/2022, cùng sổ chi tiết các tài khoản (TK 511, TK 515, TK 711, TK 632, TK 635, TK 642, TK 911).

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh

Chương 1 cung cấp khung lý thuyết nền tảng về hệ thống kế toán doanh nghiệp thương mại theo các chuẩn mực và chế độ kế toán hiện hành:

• Tổng quan về doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh: Phân tích khái niệm và bản chất kinh tế của doanh thu theo VAS 14 và Điều 56 Thông tư 133/2016/TT-BTC. Trình bày chi tiết 5 điều kiện ghi nhận doanh thu bán hàng (chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu, không còn nắm quyền kiểm soát, doanh thu xác định tương đối chắc chắn, thu được lợi ích kinh tế, xác định được chi phí liên quan) và các điều kiện ghi nhận doanh thu dịch vụ, doanh thu hoạt động tài chính theo Điều 57, 58 Thông tư 133.
• Phân loại chi phí và các khoản giảm trừ: Làm rõ nội dung các khoản giảm trừ doanh thu (chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại); phân định các nhóm chi phí trong doanh nghiệp thương mại gồm giá vốn hàng bán, chi phí tài chính, chi phí quản lý kinh doanh, chi phí khác và chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN).
• Nhiệm vụ và ý nghĩa của kế toán: Xác định vai trò cung cấp thông tin kịp thời, chính xác cho nhà quản trị để đánh giá hiệu quả kinh doanh, hoạch định chiến lược giá bán, quản trị dòng tiền và thực hiện nghĩa vụ thuế với Nhà nước.
• Phương pháp hạch toán lý thuyết: Hệ thống hóa trình tự kế toán các nghiệp vụ thông qua hệ thống sơ đồ hạch toán tổng hợp (từ Sơ đồ 1.1 đến Sơ đồ 1.12), bao gồm hạch toán doanh thu bán hàng, giảm trừ doanh thu, giá vốn hàng bán, chi phí tài chính, chi phí quản lý kinh doanh, chi phí thuế TNDN và quy trình kết chuyển cuối kỳ vào tài khoản xác định kết quả kinh doanh.

Chương 2: Thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH MTV Kim Khí Thanh Tâm

Chương này phản ánh toàn diện bức tranh hoạt động và quy trình tác nghiệp kế toán tại đơn vị thực tập:

• Tổng quan về đơn vị: Giới thiệu lịch sử hình thành, chức năng phân phối sắt thép công trình, nhiệm vụ kinh doanh và cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý của Công ty TNHH MTV Kim Khí Thanh Tâm (Sơ đồ 2.1). Phân tích tình hình nguồn lực qua 3 năm (2020 – 2022) dựa trên 3 bảng số liệu tổng hợp: Bảng 2.1 (Tình hình lao động), Bảng 2.2 (Tình hình tài sản, nguồn vốn) và Bảng 2.3 (Tình hình kết quả kinh doanh).
• Tổ chức bộ máy kế toán và hình thức ghi sổ: Đơn vị tổ chức bộ máy kế toán theo mô hình tập trung (Sơ đồ 2.2), áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư 133/2016/TT-BTC. Trình tự ghi sổ kế toán được thực hiện theo hình thức Kế toán trên máy vi tính (Sơ đồ 2.3).
• Thực tế hạch toán các phần hành kế toán: Đi sâu vào phương thức tiêu thụ hàng hóa (chủ yếu bán buôn vật tư sắt thép công trình), phương thức thanh toán (chuyển khoản qua ngân hàng và tiền mặt) và quy trình hạch toán chi tiết:
  • Kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ: Luân chuyển chứng từ từ Hợp đồng, Phiếu xuất kho số XK480/22 ngày 10/12/2022, lập Hóa đơn GTGT số 421 ngày 10/12/2022, thu tiền qua Phiếu thu số PT 188/22; ghi nhận trên giao diện chứng từ bán hàng (Biểu 2.5), Giấy báo có số NTTK566/21 và phản ánh vào Sổ chi tiết TK 511 (Biểu 2.8).
  • Kế toán giảm trừ doanh thu: Khảo sát các quy định chứng từ và tài khoản áp dụng khi phát sinh hàng bán bị trả lại hoặc giảm giá.
  • Kế toán doanh thu tài chính và thu nhập khác: Phản ánh lãi tiền gửi ngân hàng thông qua Giấy báo có lãi nhập gốc, giao diện ghi nhận lãi nhập gốc số NTTK 542/21 và Sổ chi tiết TK 515 (Biểu 2.12); hạch toán các khoản thu nhập bất thường vào Sổ chi tiết TK 711 (Biểu 2.16).
  • Kế toán giá vốn hàng bán: Xuất kho sắt thép gắn với Phiếu xuất kho XK500/22, giao diện hạch toán giá vốn theo Hóa đơn số 441 (Biểu 2.18) và phản ánh qua Sổ chi tiết TK 632 (Biểu 2.19).
  • Kế toán chi phí tài chính: Hạch toán chi phí lãi vay phục vụ vốn lưu động thông qua Ủy nhiệm chi số UNC282/22, giao diện thanh toán khoản vay (Biểu 2.21) và Sổ chi tiết TK 635 (Biểu 2.22).
  • Kế toán chi phí quản lý kinh doanh: Theo Thông tư 133/2016/TT-BTC, công ty sử dụng duy nhất TK 642 để tập hợp chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp; phản ánh Bảng thanh toán tiền lương tháng 12/2022 (Biểu 2.24), giao diện kết chuyển chi phí lương (Biểu 2.26) và Sổ chi tiết TK 642 (Biểu 2.27).
  • Kế toán chi phí khác và chi phí thuế TNDN: Hạch toán các khoản phạt vi phạm, lệ phí và nghĩa vụ thuế TNDN phát sinh theo quy định.
  • Kế toán xác định kết quả kinh doanh: Trình bày hạch toán xác định kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh trong quý IV/2022 (Biểu 2.4), giao diện kết chuyển lãi lỗ quý IV/2022 (Biểu 2.29) và tổng hợp số liệu trên Sổ chi tiết TK 911 (Biểu 2.30).

Chương 3: Một số giải pháp góp phần hoàn thiện công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH MTV Kim Khí Thanh Tâm

Chương 3 trình bày các đánh giá thực tế và định hướng hoàn thiện:

• Nhận xét chung: Đánh giá ưu điểm và hạn chế trong công tác quản trị và hạch toán tại công ty. Phân tích cụ thể theo 4 nội dung chuyên môn: việc tổ chức lập và luân chuyển chứng từ; việc vận dụng hệ thống tài khoản kế toán; phương pháp định khoản, hạch toán các nghiệp vụ phát sinh; và việc tổ chức in ấn, lưu trữ hệ thống sổ kế toán máy.
• Các giải pháp đề xuất:
  • Hoàn thiện công tác tổ chức bộ máy kế toán: Tối ưu hóa phân công công việc giữa các nhân viên kế toán nhằm nâng cao hiệu quả kiểm tra chéo và giảm tải công việc cuối kỳ.
  • Hoàn thiện công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh: Cải tiến quy trình kiểm soát chứng từ đầu vào - đầu ra, nâng cao tính chính xác trong việc tính giá vốn hàng xuất kho đối với mặt hàng kim khí, hạch toán chi tiết chi phí bán hàng và chi phí quản lý nội bộ trên TK 642, bảo đảm việc kết chuyển doanh thu - chi phí sang TK 911 phản ánh đúng hiệu quả kinh doanh thực tế.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính rút ra từ nghiên cứu

Khóa luận đã phản ánh chi tiết thực tế vận hành kế toán tại một doanh nghiệp thương mại phân phối kim khí quy mô nhỏ và vừa:

Hệ thống chứng từ gốc          Phần mềm kế toán               Sổ kế toán & Kết chuyển
 Phiếu thu, Giấy báo có, UNC)        Kết chuyển tự động)            642, 635, 911)

• Vận dụng Chế độ kế toán: Công ty TNHH MTV Kim Khí Thanh Tâm áp dụng đúng khuôn khổ Thông tư 133/2016/TT-BTC. Điểm đặc thù thể hiện rõ ở việc công ty sử dụng tài khoản Chi phí quản lý kinh doanh (TK 642) để tập hợp chung cả chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp (không mở riêng TK 641 như Thông tư 200/2014/TT-BTC).
• Ứng dụng công nghệ xử lý số liệu: Khóa luận ghi nhận công ty áp dụng hình thức kế toán trên máy vi tính, tự động hóa khâu lập chứng từ bán hàng, xuất hóa đơn điện tử và kết chuyển lãi lỗ cuối kỳ (thể hiện rõ qua các giao diện phần mềm như BH424/21, NTTK 542/21, UNC282/22 và giao diện kết chuyển quý IV/2022).
• Minh chứng quy trình kế toán đầy đủ: Tác giả đã thu thập và đối chiếu thành công chuỗi chứng từ - sổ sách thực tế trong quý IV/2022: từ thời điểm xuất kho vật tư kim khí (Phiếu xuất kho XK480/22, XK500/22), phát hành Hóa đơn GTGT (số 421, 441), theo dõi doanh thu (TK 511), giá vốn xuất kho (TK 632), chi phí tiền lương tháng 12/2022 (TK 642), chi phí lãi vay (TK 635) cho đến kết chuyển doanh thu - chi phí sang TK 911 để xác định kết quả kinh doanh.

Giải pháp và kiến nghị của tác giả

Trên cơ sở phân tích thực trạng hạch toán, tác giả đề xuất hai nhóm giải pháp mang tính khả thi cho đơn vị:

1. Kiện toàn bộ máy kế toán: Nâng cao năng lực chuyên môn của đội ngũ nhân viên kế toán thông qua việc phân định rõ chức năng, nhiệm vụ giữa kế toán thanh toán, kế toán kho và kế toán tổng hợp, hạn chế tình trạng kiêm nhiệm gây chậm trễ trong việc cập nhật sổ sách.
2. Hoàn thiện kỹ thuật hạch toán: Tăng cường kiểm soát luân chuyển chứng từ bán hàng và thu tiền; phân loại cụ thể các tiểu khoản thuộc TK 642 để bóc tách rõ chi phí bán hàng và chi phí quản lý phục vụ phân tích quản trị; nâng cao tính chính xác trong công tác xác định giá vốn sắt thép xuất kho và trích lập dự phòng phải thu khó đòi.

Đóng góp của đề tài

• Khóa luận hệ thống hóa cơ sở lý luận về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh theo các văn bản quy phạm hiện hành (VAS 14 và Thông tư 133/2016/TT-BTC) sát với loại hình doanh nghiệp thương mại vừa và nhỏ.
• Cung cấp hồ sơ thực tế minh họa quy trình kế toán máy tại một doanh nghiệp thương mại kim khí, phản ánh trung thực mối liên kết giữa chứng từ phát sinh, giao diện phần mềm và hệ thống sổ chi tiết tài khoản.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của khóa luận

• Phạm vi nghiên cứu: Đề tài chỉ giới hạn nghiên cứu tại một đơn vị cụ thể là Công ty TNHH MTV Kim Khí Thanh Tâm, một doanh nghiệp có quy mô vừa và nhỏ hoạt động trong lĩnh vực phân phối sắt thép xây dựng, do đó các phát hiện chưa mang tính đại diện cho toàn bộ các loại hình doanh nghiệp khác.
• Giới hạn dữ liệu thời gian: Dữ liệu tổng quát chỉ dừng lại ở giai đoạn 2020 – 2022 và các nghiệp vụ minh chứng chuyên sâu chủ yếu tập trung trong quý IV năm 2022.
• Hạn chế về điều kiện thực tế: Như tác giả đã nêu trong phần mở đầu, do thời gian thực tập có hạn và kiến thức thực tiễn của bản thân còn hạn chế, các phân tích chuyên sâu về kế toán quản trị doanh thu - chi phí và các chính sách dự phòng tài chính phức tạp chưa được triển khai toàn diện.

Hướng mở rộng nghiên cứu

• Mở rộng khảo sát công tác kế toán doanh thu, chi phí sang các doanh nghiệp thương mại có quy mô lớn hơn áp dụng Chế độ kế toán theo Thông tư 200/2014/TT-BTC (với việc phân tách chi tiết TK 641 và TK 642).
• Nghiên cứu bổ sung khía cạnh kế toán quản trị chi phí và phân tích điểm hòa vốn nhằm phục vụ công tác ra quyết định định giá bán và quản trị rủi ro công nợ khách hàng trong ngành phân phối kim khí.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu là nguồn tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán, Tài chính doanh nghiệp: Sinh viên thực hiện khóa luận tốt nghiệp hoặc báo cáo thực tập tốt nghiệp về đề tài kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp thương mại áp dụng Thông tư 133/2016/TT-BTC.
• Cán bộ kế toán tại doanh nghiệp vừa và nhỏ: Tham khảo quy trình tổ chức chứng từ, luân chuyển số liệu trên phần mềm kế toán và cách thức hạch toán tổng hợp chi phí quản lý kinh doanh (TK 642), chi phí tài chính (TK 635) và kết chuyển lãi lỗ qua TK 911.
• Phần đáng tham khảo nhất trong văn bản:
  • Hệ thống 12 sơ đồ hạch toán lý thuyết ở Chương 1 giúp hệ thống hóa nhanh các quan hệ đối ứng tài khoản theo chuẩn mực.
  • Danh mục biểu mẫu thực tế tại Chương 2 (từ Biểu 2.1 đến Biểu 2.30), đặc biệt là quy trình hạch toán nghiệp vụ bán hàng gắn với Hóa đơn 421, Phiếu xuất kho XK480/22, tính giá vốn và kết chuyển KQKD quý IV/2022 trên hệ thống phần mềm kế toán máy.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận nghiên cứu tại doanh nghiệp nào và thuộc ngành nghề kinh doanh gì?

Khóa luận nghiên cứu tại Công ty TNHH MTV Kim Khí Thanh Tâm, một doanh nghiệp chuyên kinh doanh trong lĩnh vực phân phối hàng hóa vật tư sắt thép công trình.

2. Doanh nghiệp trong khóa luận áp dụng chế độ kế toán và hình thức ghi sổ nào?

Công ty TNHH MTV Kim Khí Thanh Tâm áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư số 133/2016/TT-BTC của Bộ Tài chính, và thực hiện công tác kế toán theo hình thức Kế toán trên máy vi tính.

3. Về mặt tài khoản, công ty hạch toán chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp như thế nào?

Theo quy định của Thông tư 133/2016/TT-BTC áp dụng tại công ty, đơn vị không sử dụng tài khoản 641 (Chi phí bán hàng) mà tập hợp toàn bộ chi phí phục vụ bán hàng và quản lý chung vào Tài khoản 642 – Chi phí quản lý kinh doanh (thể hiện qua Bảng thanh toán lương tháng 12/2022 và Sổ chi tiết TK 642).

4. Giai đoạn dữ liệu và thời điểm số liệu minh chứng kế toán được tác giả thu thập là khi nào?

Dữ liệu tổng quan về tình hình lao động, tài sản, nguồn vốn và kết quả kinh doanh được tác giả khảo sát qua 3 năm từ 2020 đến 2022. Các nghiệp vụ kế toán, chứng từ và sổ chi tiết chuyên sâu được minh họa tập trung trong năm tài chính 2022, trọng tâm là quý IV năm 2022 (tháng 12/2022).

5. Những văn bản pháp lý chính nào được tác giả sử dụng làm căn cứ lý luận ở Chương 1?

Tác giả sử dụng Chuẩn mực kế toán số 14 (VAS 14) "Doanh thu và thu nhập khác" ban hành theo Quyết định số 149/2001/QĐ-BTC ngày 31/12/2001 và Thông tư số 133/2016/TT-BTC ngày 26/08/2016 của Bộ Tài chính (đặc biệt là Điều 56, 57, 58 quy định về định nghĩa và điều kiện ghi nhận doanh thu).

---

Kết luận

Khóa luận của tác giả Trần Thị Yến Nhi đã hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh theo Chuẩn mực VAS 14 và Thông tư 133/2016/TT-BTC trong doanh nghiệp thương mại. Công trình phản ánh trung thực thực trạng công tác hạch toán tại Công ty TNHH MTV Kim Khí Thanh Tâm qua các chứng từ, sổ chi tiết tài khoản và quy trình kết chuyển quý IV năm 2022 trên phần mềm kế toán vi tính. Các nhận xét, đánh giá và nhóm giải pháp được đề xuất xuất phát trực tiếp từ thực tế tổ chức bộ máy và luân chuyển chứng từ tại công ty, cung cấp tài liệu tham khảo có giá trị học thuật và thực tiễn cho sinh viên chuyên ngành kế toán cũng như cán bộ kế toán tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa kinh doanh kim khí, sắt thép.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH .1 Tổng quan về doanh thu, chi phí và xác định kế quả kinh doanh .2 Điều kiện ghi nhận doanh thu .3 Phân loại doanh thu .2 Phân loại chi phí .3 Xác định kết quả kinh doanh .2 Nhiệm vụ, ý nghĩa của kế toán doanh thu, chi phí và xác định kế quả kinh doanh .1 Nhiệm vụ của kế toán doanh thu, chi phí và xác định kế quả kinh doanh .2 Ý nghĩa của doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh .3 Nội dung kế toán doanh thu, chi phí và xác định kế quả kinh doanh .1 Kế toán doanh thu, thu nhập, giảm trừ doanh thu .1 Kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ .2 Kế toán các khoản giảm trừ doanh thu .3 Kế toán doanh thu hoạt động tài chính .4 Kế toán thu nhập khác .Những vấn đề lý luận cơ bản về kế toán các khoản chi phí trong xác định kế quả kinh doanh tại doanh nghiệp. Kế toán giá vốn hàng bán. Kế toán chi phí tài chính .5 Kế toán quản lý kinh doanh .6 Kế toán chi phí khác .7 Kế toán chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp .3 Những vấn đề lý luận cơ bản về xác định kế quả kinh doanh tại doanh nghiệp .26 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TẠI CÔNG TY TNHH MTV KIM KHÍ THANH TÂM .1 Giới thiệu tổng quan về công ty TNHH MTV Kim Khí Thanh Tâm .1 Lịch sử hình thành và phát triển của Công ty.2 Chức năng và nhiệm vụ của Công ty.1 Chức năng của Công ty .2 Nhiệm vụ của Công ty .3 Cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý của Công ty .1 Sơ đồ tổ chức bộ máy quản lý .2 Chức năng, nhiệm vụ của các phòng ban .4 Tổ chức công tác kế toán của Công ty .1 Tổ chức bộ máy kế toán .2 Chức năng, nhiệm vụ của từng bộ phận kế toán .3 Chế độ và chính sách áp dụng .5 Tổng quan các nguồn lực của Công ty TNHH MTV Kim Khí Thanh Tâm qua 3 năm 2020-2022 .1 Tình hình lao động.2 Tình hình tài sản, nguồn vốn của Công ty TNHH Kim Khí Thanh Tâm giai đoạn từ năm 2020-2022 .3 Kết quả hoạt động kinh doanh giai đoạn 2020-2022.2 Tìm hiểu thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH MTV Kim Khí Thanh Tâm .1 Khái quát hoạt động chung của Công ty .1 Đặc điểm về phương thức tiêu thụ hàng hóa của công ty .2 Phương thức thanh toán của công ty .2 Kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ .1 Chứng từ và quy trình luân chuyển chứng từ .2 Tài khoản sử dụng .3 Phương pháp hạch toán .3 Kế toán giảm trừ doanh thu .1 Chứng từ và quy trình luân chuyển chứng từ .2 Tài khoản sử dụng .4 Kế toán doanh thu tài chính .1 Chứng từ và quy trình luân chuyển chứng từ .2 Tài khoản sử dụng .3 Phương pháp hạch toán .5 Kế toán thu nhập khác .1 Chứng từ và quy trình luân chuyển chứng từ .2 Tài khoản sử dụng .3 Phương pháp hạch toán .6 Kế toán giá vốn hàng bán .1 Chứng từ và quy trình luân chuyển chứng từ .2 Tài khoản sử dụng .3 Phương pháp hạch toán .7 Kế toán chi phí tài chính .1 Chứng từ và quy trình luân chuyển chứng từ .2 Tài khoản sử dụng .3 Phương pháp hạch toán .8 Kế toán chi phí quản lý kinh doanh .1 Chứng từ và quy trình luân chuyển chứng từ .2 Tài khoản sử dụng .3 Phương pháp hạch toán .9 Kế toán chi phí khác .