Luận văn chương trình phát thanh trực tiếp 60 phút bạn và tôi của đài phát thanh truyền hình đà nẵng drt năm 2011

Trong bối cảnh bùng nổ thông tin, phát thanh cần tìm cách thu hút thính giả. Phát thanh trực tiếp là một giải pháp. 100 trang · Đại học Đà Nẵng · 2011.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thương
• Người hướng dẫn: Th.S Phan Thanh Hằng
• Trường học: Đại học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Ngữ văn
• Đề tài: Chương Trình Phát Thanh Trực Tiếp “60 Phút- Bạn Và Tôi” Của Đài Phát Thanh – Truyền Hình Đà Nẵng (DRT) Năm 2011
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ PHÁT THANH VÀ PHÁT THANH TRỰC TIẾP
• 1.1. Một số vấn đề về phát thanh
• 1.2. Một số vấn đề về phát thanh trực tiếp
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CHƯƠNG TRÌNH PHÁT THANH TRỰC TIẾP “60 PHÚT- BẠN VÀ TÔI” CỦA ĐÀI PHÁT THANH TRUYỀN HÌNH ĐÀ NẴNG
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP TIẾP TỤC NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CHƯƠNG TRÌNH PHÁT THANH TRỰC TIẾP Ở ĐÀI PHÁT THANH TRUYỀN HÌNH ĐÀ NẴNG
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Chương Trình Phát Thanh DRT 2011

Trong bối cảnh bùng nổ thông tin, phát thanh cần tìm cách thu hút thính giả. Phát thanh trực tiếp là một giải pháp. Chương trình "60 phút - Bạn và Tôi" là dự án phòng chống HIV/AIDS, được thực hiện ở 14 tỉnh thành, trong đó có Đài DRT. Chương trình này được thính giả trẻ tuổi yêu thích. Đây là chương trình phát thanh trực tiếp duy nhất của Đài DRT vào năm 2011. Nghiên cứu này nhằm kiểm nghiệm kiến thức về báo phát thanh, đánh giá thành công và hạn chế của chương trình, và đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng.

1.1. Lịch Sử Phát Triển Của Phát Thanh Trực Tiếp Tại Việt Nam

Phát thanh đã trải qua một quá trình phát triển dài. Từ những năm đầu của thế kỷ 20, phát thanh đã trở thành một phương tiện truyền thông quan trọng. Các đài phát thanh tư nhân bị cấm hoạt động vào năm 1919, nhưng sau đó đã được phép hoạt động trở lại. Những năm 1930 – 1940 được coi là thời đại hoàng kim của radio. Trong chiến tranh thế giới thứ hai, phát thanh được sử dụng rộng rãi cho mục đích tuyên truyền và tập hợp lực lượng. Đến nay, phát thanh vẫn giữ một vị trí quan trọng trong xã hội hiện đại. Tuy nhiên, sự xuất hiện của truyền hình và Internet đã tạo ra những thách thức mới cho phát thanh. Các đài phát thanh cần phải đổi mới để tồn tại và phát triển.

1.2. Vai Trò Của Đài DRT Trong Phát Thanh Địa Phương Năm 2011

Đài DRT đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp thông tin và giải trí cho người dân địa phương. Năm 2011, đài đã thực hiện chương trình phát thanh trực tiếp "60 phút - Bạn và Tôi", một chương trình duy nhất vào thời điểm đó. Chương trình này đã thu hút được sự quan tâm của đông đảo thính giả, đặc biệt là giới trẻ. Đài DRT đã sử dụng công nghệ phát thanh trực tiếp để truyền tải thông tin một cách nhanh chóng và hiệu quả. Chương trình đã góp phần nâng cao nhận thức của người dân về các vấn đề xã hội, đặc biệt là phòng chống HIV/AIDS.

II. Vấn Đề Nghiên Cứu Đánh Giá Hiệu Quả Chương Trình 60 Phút

Nghiên cứu tập trung vào đánh giá hiệu quả của chương trình "60 phút - Bạn và Tôi" của Đài DRT năm 2011. Mục tiêu là khẳng định đặc điểm của công nghệ phát thanh trực tiếp, rút ra thành công và hạn chế của chương trình. Đề tài cũng đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng chương trình về nội dung và hình thức. Phạm vi nghiên cứu giới hạn trong năm 2011, tập trung vào nội dung và hình thức thể hiện của chương trình. Phương pháp nghiên cứu bao gồm nghiên cứu lý thuyết và khảo sát thực tiễn.

2.1. Thách Thức Của Phát Thanh Trực Tiếp Trong Bối Cảnh Truyền Thông

Trong bối cảnh bùng nổ các loại hình truyền thông, phát thanh trực tiếp đối mặt với nhiều thách thức. Công chúng có nhiều lựa chọn hơn và trở nên khó tính hơn. Phát thanh cần phải tìm cách phát huy tối đa thế mạnh của mình để thu hút thính giả. Việc ứng dụng công nghệ phát thanh trực tiếp là một giải pháp, nhưng cũng đòi hỏi sự đầu tư về công nghệ và nhân lực. Các đài phát thanh cần phải liên tục đổi mới để đáp ứng nhu cầu của thính giả và cạnh tranh với các loại hình truyền thông khác.

2.2. Hạn Chế Trong Nghiên Cứu Chương Trình Phát Thanh Năm 2011

Nghiên cứu này có một số hạn chế. Thứ nhất, phạm vi thời gian khảo sát chỉ giới hạn trong năm 2011. Thứ hai, do điều kiện thực tập ngắn, việc khảo sát không được thực hiện một cách rộng rãi. Thứ ba, nghiên cứu chỉ tập trung vào một chương trình phát thanh trực tiếp duy nhất của Đài DRT. Mặc dù vậy, nghiên cứu vẫn cung cấp những thông tin hữu ích về phát thanh trực tiếp và có ý nghĩa đối với hoạt động nghiệp vụ của Đài DRT nói riêng và các đài phát thanh nói chung.

III. Phương Pháp Phân Tích Nội Dung Chương Trình 60 Phút DRT

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích nội dung để đánh giá chương trình "60 phút - Bạn và Tôi". Phương pháp này bao gồm phân tích các văn bản, băng âm thanh lưu trữ, phỏng vấn nhà báo, và phân tích tổng hợp. Mục tiêu là hiểu rõ nội dung, hình thức, và tác động của chương trình. Nghiên cứu cũng xem xét chương trình dưới góc độ của một thính giả thường xuyên.

3.1. Nghiên Cứu Định Tính Về Thính Giả Của Chương Trình Phát Thanh

Nghiên cứu định tính được sử dụng để hiểu rõ hơn về thính giả của chương trình. Các cuộc phỏng vấn sâu được thực hiện với thính giả để thu thập thông tin về sở thích, nhu cầu, và đánh giá của họ về chương trình. Thông tin này giúp các nhà sản xuất chương trình hiểu rõ hơn về đối tượng mục tiêu và điều chỉnh nội dung cho phù hợp. Nghiên cứu định tính cũng giúp xác định những yếu tố nào thu hút thính giả đến với chương trình.

3.2. Ứng Dụng Nghiên Cứu Định Lượng Để Đo Lường Tác Động Chương Trình

Nghiên cứu định lượng được sử dụng để đo lường tác động của chương trình đến thính giả. Các cuộc khảo sát được thực hiện để thu thập dữ liệu về số lượng thính giả, mức độ hài lòng, và những thay đổi trong nhận thức và hành vi của họ sau khi nghe chương trình. Dữ liệu này được phân tích bằng các phương pháp thống kê để xác định mức độ ảnh hưởng của chương trình. Nghiên cứu định lượng cung cấp những bằng chứng khách quan về hiệu quả của chương trình.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Thành Công Hạn Chế Của 60 Phút

Chương trình "60 phút - Bạn và Tôi" đã đạt được một số thành công nhất định. Chương trình đã thu hút được sự quan tâm của đông đảo thính giả, đặc biệt là giới trẻ. Chương trình đã góp phần nâng cao nhận thức của người dân về các vấn đề xã hội, đặc biệt là phòng chống HIV/AIDS. Tuy nhiên, chương trình cũng còn một số hạn chế. Nội dung chương trình đôi khi còn khô khan và thiếu hấp dẫn. Hình thức thể hiện chưa thực sự đa dạng và sáng tạo.

4.1. Phân Tích Khung Chương Trình Phát Thanh Trực Tiếp DRT

Khung chương trình phát thanh trực tiếp của Đài DRT cần được phân tích kỹ lưỡng. Điều này bao gồm việc xem xét cấu trúc chương trình, thời lượng phát sóng, và các yếu tố khác ảnh hưởng đến chất lượng chương trình. Phân tích khung chương trình giúp xác định những điểm mạnh và điểm yếu của chương trình, từ đó đưa ra những điều chỉnh phù hợp. Khung chương trình cần đảm bảo tính logic, hấp dẫn, và phù hợp với đối tượng thính giả.

4.2. Tác Động Xã Hội Của Chương Trình Phát Thanh 60 Phút

Chương trình phát thanh "60 phút - Bạn và Tôi" có tác động xã hội đáng kể. Chương trình đã góp phần nâng cao nhận thức của người dân về các vấn đề xã hội, đặc biệt là phòng chống HIV/AIDS. Chương trình cũng đã tạo ra một diễn đàn để người dân trao đổi ý kiến và chia sẻ kinh nghiệm. Tác động xã hội của chương trình cần được đánh giá một cách toàn diện để thấy rõ vai trò của phát thanh trong việc xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn.

V. Giải Pháp Nâng Cao Chất Lượng Chương Trình Phát Thanh DRT

Để nâng cao chất lượng chương trình phát thanh của Đài DRT, cần có những giải pháp cụ thể. Cần đa dạng hóa nội dung chương trình, làm cho nó trở nên hấp dẫn và gần gũi hơn với thính giả. Cần đổi mới hình thức thể hiện, sử dụng các kỹ thuật phát thanh trực tiếp hiện đại. Cần tăng cường tương tác với thính giả, tạo ra một không gian giao lưu cởi mở và thân thiện.

5.1. Đề Xuất Nội Dung Mới Cho Chương Trình Bạn và Tôi

Nội dung chương trình "60 phút - Bạn và Tôi" cần được đổi mới để đáp ứng nhu cầu của thính giả. Cần tập trung vào các vấn đề xã hội đang được quan tâm, đặc biệt là các vấn đề liên quan đến giới trẻ. Cần mời các chuyên gia và người nổi tiếng tham gia chương trình để tăng tính hấp dẫn. Cần sử dụng các hình thức thể hiện sáng tạo, như phỏng vấn, trò chơi, và âm nhạc.

5.2. Phát Triển Hình Thức Phát Thanh Tương Tác Với Thính Giả

Hình thức phát thanh tương tác cần được phát triển để tăng cường sự tham gia của thính giả. Cần sử dụng các công cụ trực tuyến, như mạng xã hội và ứng dụng di động, để thu hút thính giả. Cần tổ chức các cuộc thi và trò chơi để khuyến khích thính giả tham gia. Cần tạo ra một cộng đồng thính giả trung thành, những người sẽ đóng góp ý kiến và chia sẻ thông tin với nhau.

VI. Kết Luận Tầm Quan Trọng Nghiên Cứu Phát Thanh DRT 2011

Nghiên cứu về chương trình "60 phút - Bạn và Tôi" của Đài DRT năm 2011 có ý nghĩa quan trọng. Nghiên cứu đã cung cấp những thông tin hữu ích về phát thanh trực tiếp và có ý nghĩa đối với hoạt động nghiệp vụ của Đài DRT nói riêng và các đài phát thanh nói chung. Nghiên cứu cũng đã đề xuất những giải pháp cụ thể để nâng cao chất lượng chương trình phát thanh.

6.1. Bài Học Kinh Nghiệm Từ Chương Trình Phát Thanh Trực Tiếp

Chương trình phát thanh trực tiếp "60 phút - Bạn và Tôi" đã mang lại nhiều bài học kinh nghiệm quý báu. Các nhà sản xuất chương trình đã học được cách thu hút thính giả, cách truyền tải thông tin một cách hiệu quả, và cách tạo ra một không gian giao lưu cởi mở và thân thiện. Những bài học này có thể được áp dụng cho các chương trình phát thanh khác.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Truyền Thông DRT Trong Tương Lai

Nghiên cứu về truyền thông DRT cần được tiếp tục trong tương lai. Cần tập trung vào các vấn đề mới nổi, như sự phát triển của truyền thông số và tác động của mạng xã hội. Cần sử dụng các phương pháp nghiên cứu hiện đại để thu thập và phân tích dữ liệu. Cần hợp tác với các chuyên gia và nhà nghiên cứu khác để nâng cao chất lượng nghiên cứu.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Thương (chuyên ngành Báo chí, Khoa Ngữ văn, Trường Đại học Sư phạm – Đại học Đà Nẵng, dưới sự hướng dẫn của Th.S Phan Thanh Hằng) tập trung nghiên cứu phương thức phát thanh trực tiếp tại đài phát thanh địa phương thông qua trường hợp điển hình: chương trình "60 phút – Bạn và tôi" phát sóng trên Đài Phát thanh – Truyền hình Đà Nẵng (DRT) năm 2011.

Lý do chọn đề tài xuất phát từ bối cảnh bùng nổ thông tin và sự cạnh tranh gay gắt giữa các loại hình truyền thông đại chúng (truyền hình, báo in, Internet). Trước áp lực này, phát thanh cần tìm lại vị thế bằng cách phát huy thế mạnh đặc thù là tính tức thời và khả năng tương tác hai chiều thông qua công nghệ phát thanh trực tiếp. Chương trình "60 phút – Bạn và tôi" ra đời từ dự án "Phòng chống HIV/AIDS cho thanh niên" do Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) và Trung ương Đoàn tài trợ, được Ủy ban Dân số, Gia đình và Trẻ em thành phố Đà Nẵng triển khai (tiếp nối từ phê duyệt của Ủy ban Nhân dân thành phố Đà Nẵng năm 2006). Dự án do Tổng cục Dân số / Kế hoạch hóa gia đình (Bộ Y tế) phối hợp thực hiện tại 14 tỉnh, thành phố trên toàn quốc. Tại Đà Nẵng, đây là chương trình phát thanh trực tiếp đầu tiên và duy nhất của Đài DRT tại thời điểm nghiên cứu, thu hút đông đảo công chúng trẻ tuổi.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể gồm bốn nội dung chính:

1. Kiểm nghiệm trên thực tế những kiến thức lý luận về báo phát thanh đã được trang bị trong nhà trường.
2. Khẳng định lại các đặc điểm cơ bản của công nghệ sản xuất phát thanh trực tiếp.
3. Khảo sát, đánh giá thực trạng hoạt động của chương trình "60 phút – Bạn và tôi" do Đài DRT sản xuất, chỉ ra các thành công và hạn chế về cả nội dung lẫn hình thức thể hiện.
4. Đề xuất hệ thống giải pháp thực tế nhằm nâng cao chất lượng chương trình phát thanh trực tiếp tại Đài DRT trong giai đoạn tiếp theo.

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là toàn bộ nội dung và hình thức thể hiện của chương trình phát thanh trực tiếp "60 phút – Bạn và tôi". Về phạm vi nghiên cứu:

• Không gian: Đài Phát thanh – Truyền hình Đà Nẵng (DRT), phát sóng trên tần số FM (chuyển đổi từ tần số 106 MHz sang tần số 96,3 MHz từ ngày 25/3/2010).
• Thời gian: Do điều kiện thực tập tốt nghiệp, tác giả giới hạn phạm vi khảo sát trọng tâm vào các chương trình phát sóng trong năm 2011 (từ ngày 02/01/2011 đến ngày 03/07/2011, gồm 26 chương trình), đặt trong tổng thể quá trình 3 năm triển khai với 125 số phát sóng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập hệ thống cơ sở lý thuyết dựa trên các giáo trình và tài liệu nghiên cứu chuyên ngành báo chí truyền thông:

• Giáo trình "Báo phát thanh" của Phân viện Báo chí và Tuyên truyền – Đài Tiếng nói Việt Nam (NXB Văn hóa – Thông tin, Hà Nội, 2003): Xác định phát thanh trực tiếp là công nghệ sản xuất thực hiện đồng thời với quá trình phát sóng, chuyển thông tin đến người nghe cùng lúc với sự kiện và thu hút người nghe tham gia sản xuất.
• Công trình "Phát thanh trực tiếp" của GS.TS Vũ Văn Hiền và TS Đức Dũng chủ biên (NXB Lý luận chính trị, Hà Nội, 2007): Nhấn mạnh yêu cầu về tính thời sự, tức thì, sự kết hợp giữa thông tin và giải trí, định hướng dư luận và thẩm mỹ, ngôn ngữ giao tiếp giản dị.
• Cuốn "Báo chí – Những vấn đề lí luận và thực tiễn" (NXB Đại học Quốc gia Hà Nội, 2005): Phân tích khái niệm phát thanh trực tiếp (phát thẳng) như một xu thế tất yếu, so sánh quy mô và tính chất với cầu truyền thanh.
• "Cẩm nang đào tạo – 2000" do Đài Tiếng nói Việt Nam và các chuyên gia Thụy Điển (Leif Eriksson, Peder Gustaffsson-Bouvin) biên soạn trong khuôn khổ dự án hợp tác SIDA: Đưa ra ba tiêu chí cốt lõi (sóng phát thanh đồng hành với sự kiện, mang tính riêng tư, tiếp cận sự kiện ở góc nhìn mới) và đặc trưng thông tin hai chiều.
• Khái niệm riêng do tác giả đúc kết qua công thức: Phát thanh trực tiếp = Chương trình phát thanh (trực tiếp) + Thời điểm (hỏi – đáp) + Các phương tiện kĩ thuật (qua sóng điện thoại).
• Lý thuyết công nghệ phát thanh: Phân tích kỹ thuật điều biên AM, điều tần FM, công nghệ phát thanh số DAB (Digital Audio Broadcasting) cùng các tiêu chuẩn kỹ thuật thế giới như Eureka-147, IBOC, Worldspace (ITU-R-Digital System D), Digital Radio Mondiale (DRM), và phát thanh qua mạng Internet (Webcasting).

Phương pháp nghiên cứu được triển khai theo hai nhóm chính:

• Nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết: Đọc, thu thập, tra cứu và tổng hợp các nguồn tư liệu học thuật, giáo trình, bài báo khoa học, chuyên đề về lý luận báo chí, lịch sử kỹ thuật phát thanh và công nghệ truyền thông hiện đại.
• Nhóm phương pháp khảo sát thực tiễn:
  • Thống kê văn bản nghiệp vụ, kịch bản chương trình và hồ sơ dự án của Đài DRT.
  • Khảo sát băng âm thanh lưu trữ của 26 chương trình phát sóng năm 2011.
  • Phỏng vấn sâu (có ghi âm) đội ngũ cán bộ, phóng viên, biên tập viên, kỹ thuật viên tham gia sản xuất (tiêu biểu như nguyên Giám đốc DRT Phương Hồng, người dẫn chương trình Quang Thắng...).
  • Phương pháp phân tích – tổng hợp để khái quát hóa thực trạng.
  • Phương pháp quan sát tham dự với tư cách thính giả thường xuyên theo dõi chương trình.

Nguồn dữ liệu của đề tài bao gồm các băng ghi âm phát sóng trực tiếp, tài liệu dự án ADB và Ủy ban Nhân dân thành phố Đà Nẵng, số liệu thống kê tình hình lây nhiễm HIV/AIDS của Sở Y tế và Trung tâm Phòng chống HIV/AIDS Đà Nẵng, cùng kết quả điều tra nghiệp vụ tại Liên hoan Phát thanh toàn quốc lần thứ IX (năm 2010).

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Một số vấn đề về phát thanh và phát thanh trực tiếp

Chương 1 khái quát tiến trình lịch sử phát thanh thế giới từ các phát minh kỹ thuật của Maxwell, Hertz, Alexander Graham Bell (1875), Popov và Marconi (1895), Fessenden, đến ống chân không triode của Lee De Forest (1906). Tác giả phân tích thời kỳ hoàng kim của radio (thập niên 1930 – 1940), quá trình cạnh tranh với báo in và truyền hình, cùng các bước tiến công nghệ như phát thanh số DAB và phát thanh Internet.

Đi sâu vào bản chất của phát thanh trực tiếp, chương này phân biệt ranh giới giữa "trực tiếp" và "trực tuyến", đồng thời làm rõ sự khác biệt giữa phát thanh trực tiếp đúng nghĩa với hình thức "đọc thẳng" (bỏ qua công đoạn thu thanh trước). Tác giả trích dẫn số liệu khảo sát gần 100 phiếu điều tra tại Liên hoan Phát thanh toàn quốc lần thứ IX (năm 2010), cho thấy thực trạng nhận thức nghiệp vụ ở các đài địa phương còn thiếu thống nhất: 45% người làm chương trình cho rằng phát thanh trực tiếp chỉ đơn thuần là bỏ qua khâu thu thanh trước, và 10% quan niệm toàn bộ nội dung chương trình bắt buộc phải diễn ra trực tiếp. Từ đó, tác giả chỉ rõ trong phát thanh trực tiếp vẫn có thể sử dụng các phóng sự ngắn, ca khúc hoặc băng tư liệu thu sẵn để hỗ trợ chủ đề, nhưng phần nội dung mang tính bản chất, chi phối chương trình phải được thực hiện trực tiếp.

Phần sau của chương trình bày tổng quan về Đài Phát thanh – Truyền hình Đà Nẵng (thành lập ngày 31/3/1975, tách tỉnh năm 1997) với mạng lưới kỹ thuật gồm máy phát sóng FM 5KW tại Sơn Trà, phủ sóng 50/56 xã, phường (tổng cộng 951 bộ thu FM, 1.903 loa công suất 25W). Bối cảnh ra đời chương trình "60 phút – Bạn và tôi" gắn liền với diễn biến dịch HIV/AIDS tại Đà Nẵng: từ ca nhiễm đầu tiên vào tháng 4/1993, tính đến tháng 10/2007 toàn thành phố có 929 ca nhiễm (389 ca chuyển sang AIDS, 265 người tử vong), lan rộng ra 54/56 xã phường, với xu hướng trẻ hóa (độ tuổi nhiễm mới trung bình giảm xuống 26 tuổi so với 40–49 tuổi trước năm 2000). Thành phố có trên 262.000 thanh niên, là đối tượng tiếp nhận trọng tâm.

Chương 1 cũng mô tả chi tiết nhân sự tổ chức sản xuất chương trình:

• Phụ trách chung: Nhà báo Phương Hồng (nguyên Giám đốc, Tổng Biên tập Đài DRT).
• Phụ trách sản xuất: Nguyễn Minh Ánh (Trưởng ban Chuyên đề).
• Đạo diễn chính: Lê Hoa Chi.
• Trợ lý chương trình: Nguyễn Thị Thu Phương (phóng viên Ban Thời sự).
• Kỹ thuật phát thanh: Nguyễn Thị Quang, Đỗ Thị Kim Yến.
• Người dẫn chương trình (MC): Đội ngũ 4 người gồm 2 người thuộc biên chế đài (Nguyễn Ngọc Khoa Nhi, Lê Thị Bích Liên) và 2 người tuyển chọn bên ngoài (Châu Quang Thắng – phóng viên Đài Truyền thanh Quận Liên Chiểu, Diễm Hương – nhân viên DRT).
• Khách mời: Gồm 3 nhóm (thanh niên có trải nghiệm thực tế, nhân vật được thanh niên yêu thích, và chuyên gia tư vấn y tế xuất hiện định kỳ 10 lần trong 125 số).

Đồng hồ chương trình (format clock) thời lượng 60 phút được thiết kế theo tỷ lệ cố định:

Phân bổ nội dung	Thời lượng (phút)	Tỷ lệ (%)	Tính chất thể hiện
Trao đổi, kết nối điện thoại trực tiếp với thính giả	35 phút	60% – 70%	Phát sóng trực tiếp tại chỗ
Giới thiệu chủ đề, phóng sự ngắn đề dẫn, bài hát yêu cầu, phỏng vấn hiện trường	25 phút	20% – 25%	Thu thanh, dựng sẵn kết hợp dẫn nối
Tin tức liên quan, thông điệp truyền thông của dự án, đố vui có thưởng	5 phút	7% – 10%	Đọc trực tiếp hoặc phát clip ngắn

Chương 2: Thực trạng chương trình phát thanh trực tiếp “60 phút – Bạn và tôi” của Đài DRT

Chương 2 tập trung khảo sát chất lượng nội dung và hình thức thể hiện của chương trình. Tác giả lập bảng thống kê toàn bộ 26 chủ đề phát sóng trong năm 2011:

STT	Ngày phát sóng	Tên chủ đề	Trọng tâm nội dung
1	02/01/2011	Một năm nhìn lại 60 phút bạn và tôi	Tổng kết chương trình, lắng nghe phản hồi của thính giả
2	09/01/2011	Ứng xử trong tình yêu	Xây dựng mối quan hệ tình cảm bền vững ở giới trẻ
3	16/01/2011	Kết hôn với người nước ngoài	Yếu tố đảm bảo hôn nhân hạnh phúc khi có yếu tố nước ngoài
4	23/01/2011	Dự định của bạn trong năm mới	Kế hoạch và định hướng cá nhân của thanh niên
5	30/01/2011	Tặng quà ngày tết	Ý nghĩa văn hóa của việc tặng quà dịp Tết
6	06/02/2011	Phong tục ngày tết	Giữ gìn nét đẹp phong tục truyền thống
7	13/02/2011	Tình yêu tiến tới hôn nhân	Góc nhìn nam nữ về sự khác biệt giữa yêu và cưới
8	20/02/2011	Thủy chung	Giá trị của sự chung thủy trong các mối quan hệ
9	27/02/2011	Thói quen xấu có hại đến sức khỏe	Nhận diện thói quen xấu và biện pháp khắc phục
10	06/03/2011	Bạn gái thời nay	Hình mẫu nữ thanh niên trong xã hội hiện đại
11	13/03/2011	Lời cảm ơn	Văn hóa ứng xử và cách dùng lời cảm ơn
12	20/03/2011	Thanh niên với ước mơ và hành động	Trách nhiệm và khát vọng của người trẻ trong Năm Thanh niên
13	27/03/2011	Giờ trái đất	Nhận thức về bảo vệ môi trường và tiết kiệm năng lượng
14	03/04/2011	Những người có nguy cơ lây nhiễm HIV cao	Nhóm đối tượng nguy cơ và biện pháp giảm thiểu
15	10/04/2011	Nhớ về đất tổ	Tình cảm hướng về nguồn cội nhân ngày Giỗ Tổ
16	17/04/2011	Niềm tin và nghị lực	Rèn luyện ý chí vượt qua khó khăn
17	01/05/2011	Hướng nghiệp	Tư vấn lựa chọn nghề nghiệp cho thanh niên
18	08/05/2011	Âm nhạc và cuộc sống	Vai trò giải trí và bồi đắp tâm hồn của âm nhạc
19	15/05/2011	Lưu bút	Kỷ niệm học trò trước thời khắc chuyển cấp
20	22/05/2011	Bạn trẻ với trách nhiệm công dân	Thực hiện quyền và nghĩa vụ công dân
21	29/05/2011	Mùa thi	Tâm lý phòng thi và kinh nghiệm ôn luyện
22	05/06/2011	Bạn trẻ với cuộc sống hiện đại	Thích nghi trước cơ hội và áp lực của xã hội hiện đại
23	12/06/2011	Tuổi dậy thì và vấn đề tình dục	Kiến thức sức khỏe sinh sản, tình dục an toàn
24	19/06/2011	Ma túy và con đường lây nhiễm	Tác hại ma túy và nguy cơ lây truyền HIV
25	26/06/2011	Vai trò gia đình	Giá trị nền tảng của gia đình đối với thanh thiếu niên
26	03/07/2011	60 phút bạn và tôi	Tổng kết, gửi thông điệp yêu thương tạm biệt chương trình

Về chất lượng nội dung, tác giả nhận định 26 chương trình đã bao quát đa chiều đời sống thanh thiếu niên. Trong đó, có 2 chủ đề trực tiếp truyền thông về lây nhiễm HIV/AIDS (ngày 03/04/2011 và 19/06/2011), các số còn lại lồng ghép linh hoạt kiến thức kỹ năng sống, tình bạn, tình yêu và gia đình. Tác giả trích dẫn nhiều cuộc đối thoại thực tế để minh họa:

• Chương trình ngày 05/06/2011 ("Bạn trẻ với cuộc sống hiện đại") với khách mời là bác sĩ Trần Thanh Thủy (Trung tâm Phòng chống HIV/AIDS Đà Nẵng) thảo luận cùng thính giả Phúc (từ TP. Hồ Chí Minh) về lối sống vội vàng, tình yêu sinh viên và cách sàng lọc thông tin lành mạnh từ Internet.
• Chương trình ngày 20/03/2011 ("Thanh niên với ước mơ và hành động") ghi nhận ý kiến của thính giả Tấn Tài (sinh viên Đại học Y Dược Huế) về trách nhiệm người trẻ nhân 80 năm thành lập Đoàn và Năm Thanh niên.
• Chương trình ngày 09/01/2011 ("Ứng xử trong tình yêu") và ngày 02/01/2011 ("Một năm nhìn lại 60 phút bạn và tôi") với các cuộc gọi chia sẻ cởi mở từ thính giả Hoa và Quốc Thái (TP. Hồ Chí Minh), cho thấy sức lan tỏa của sóng phát thanh vượt ra ngoài địa bàn Đà Nẵng.

Về hình thức thể hiện, chương trình xây dựng được không khí trò chuyện tâm tình, bình đẳng, không áp đặt hay giáo điều. Thành công này gắn liền với bản lĩnh của đội ngũ MC trong việc làm chủ trường quay, kỹ năng phản biện, lắng nghe và xử lý sự cố tín hiệu trực tiếp. Sự nhịp nhàng giữa MC và kỹ thuật viên phát thanh (thao tác fade in/out nền âm thanh đúng thời điểm) giúp các cuộc gọi không bị gián đoạn hay tạo khoảng lặng phát sóng vô tuyến.

Chương 3: Giải pháp tiếp tục nâng cao chất lượng Chương trình phát thanh trực tiếp ở Đài Phát thanh Truyền hình Đà Nẵng

Chương 3 đề xuất định hướng nâng cao chất lượng chương trình trên các phương diện:

• Đổi mới nội dung: Đa dạng hóa chủ đề, tăng cường các đề tài mang tính thời sự bức thiết của thanh niên; kết hợp chặt chẽ hơn với các dự án xã hội và cơ quan y tế để cập nhật số liệu chính xác; tăng sự hiện diện của các chuyên gia tư vấn đầu ngành.
• Hoàn thiện hình thức và quy trình sản xuất: Chuẩn hóa quy trình tiền kỳ, lập kịch bản khung chi tiết có dự phòng các tình huống bất ngờ từ thính giả; tối ưu hóa khâu tiếp nhận cuộc gọi tại bàn tổng đài để sàng lọc và định hướng nội dung trước khi đưa tín hiệu lên sóng.
• Nâng cấp kỹ thuật: Đầu tư thiết bị phòng thu chuyên dụng cho phát thanh trực tiếp, bảo đảm hệ thống chống trễ âm (delay system) để kiểm duyệt an toàn nội dung, duy trì ổn định đường truyền viễn thông và bảo dưỡng định kỳ trạm phát sóng FM.
• Đào tạo nhân lực: Tổ chức tập huấn chuyên sâu về kỹ năng dẫn hiện trường, bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và tâm lý học tiếp xúc cho đội ngũ MC, biên tập viên và kỹ thuật viên điều khiển âm thanh.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đạt được các kết quả nghiên cứu cụ thể, được chứng minh bằng hệ thống dữ liệu có thực trong văn bản:

• Tổng hợp quy mô triển khai của chương trình: Sau gần 3 năm lên sóng định kỳ vào 8 giờ – 9 giờ sáng Chủ nhật hằng tuần, chương trình đã thực hiện 125 số với tổng thời lượng 8.700 phút, thu hút hơn 23.000 lượt thính giả tham gia giao lưu, chia sẻ qua hệ thống điện thoại trực tiếp.
• Thống kê chi tiết diện mạo chương trình năm 2011: Lập danh mục và phân tích nội dung toàn bộ 26 chủ đề phát sóng, chứng minh tính thiết thực của mô hình truyền thông lồng ghép phòng chống HIV/AIDS vào các câu chuyện văn hóa, tâm lý lứa tuổi của 262.000 thanh niên địa phương.
• Đánh giá thực trạng nhận thức nghề nghiệp: Chỉ ra sự sai lệch trong quan niệm về phát thanh trực tiếp qua số liệu 45% người làm báo địa phương nhầm lẫn với thao tác đọc thẳng, từ đó làm rõ ranh giới học thuật giữa sản xuất trực tiếp và sản xuất thu trước.
• Đóng góp thực tiễn: Khóa luận là công trình đầu tiên tại Khoa Ngữ văn (Đại học Sư phạm Đà Nẵng) tiến hành khảo sát toàn diện và hệ thống hóa mô hình tổ chức sản xuất của chương trình phát thanh trực tiếp duy nhất tại Đài Phát thanh – Truyền hình Đà Nẵng thời điểm bấy giờ. Các giải pháp do tác giả đề xuất cung cấp tài liệu tham khảo trực tiếp cho ban lãnh đạo và các biên tập viên Đài DRT trong việc duy trì và nhân rộng thể loại phát thanh tương tác.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận bộc lộ một số hạn chế do điều kiện khách quan được tác giả thừa nhận:

• Phạm vi khảo sát bị giới hạn trong khung thời gian năm 2011 (26 chương trình) do quỹ thời gian thực tập tốt nghiệp ngắn, chưa thể xử lý định lượng toàn bộ băng âm thanh của 125 số phát sóng trong suốt gần 3 năm dự án hoạt động.
• Nguồn dữ liệu chủ yếu dựa trên các tài liệu lưu trữ nội bộ, kịch bản, lời dẫn và phỏng vấn trực tiếp nhân sự sản xuất tại Đài DRT; chưa có điều kiện mở rộng khảo sát xã hội học bằng bảng hỏi trên diện rộng đối với thính giả thanh niên ngoài cộng đồng.

Hướng nghiên cứu tiếp theo được gợi mở từ đề tài là mở rộng phạm vi so sánh mô hình phát thanh trực tiếp "60 phút – Bạn và tôi" tại Đà Nẵng với 13 tỉnh, thành phố khác cùng tham gia dự án của ADB; đồng thời đi sâu nghiên cứu hiệu quả tiếp nhận và sự thay đổi hành vi của thanh niên sau khi tham gia các diễn đàn phát thanh tương tác.

Giá trị tham khảo

Khóa luận có giá trị tham khảo chuyên môn rõ rệt đối với:

• Sinh viên ngành Báo chí, Truyền thông đại chúng và Xuất bản: Cung cấp tư liệu học tập thực tế về môn học Báo phát thanh, đặc biệt là quy trình xây dựng đồng hồ chương trình (format clock), kịch bản khung và kỹ năng dẫn dắt của MC trong phòng thu phát sóng trực tiếp.
• Biên tập viên, phóng viên, kỹ thuật viên tại các đài phát thanh – truyền hình địa phương: Là tài liệu tham khảo nghiệp vụ hữu ích trong việc tổ chức ekip sản xuất, điều phối bàn tổng đài tiếp nhận cuộc gọi thính giả và xử lý tiếng động, âm nhạc hỗ trợ (kỹ thuật fade in/out).
• Phần nội dung đáng tham khảo nhất là bảng thống kê 26 chủ đề phát sóng năm 2011 cùng các trích đoạn băng thoại đối thoại thực tế, minh chứng cho phương pháp lồng ghép vấn đề y tế – xã hội nhạy cảm (HIV/AIDS, sức khỏe sinh sản) vào diễn đàn thanh niên một cách tự nhiên.

Câu hỏi thường gặp

1. Chương trình "60 phút – Bạn và tôi" của Đài DRT được thành lập trên cơ sở nguồn tài trợ nào?

Chương trình ra đời từ dự án "Phòng chống HIV/AIDS cho thanh niên" do Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) và Trung ương Đoàn tài trợ, do Tổng cục Dân số / Kế hoạch hóa gia đình (Bộ Y tế) phối hợp triển khai tại 14 tỉnh, thành phố trên cả nước, trong đó có Đài Phát thanh – Truyền hình Đà Nẵng.

2. Tỷ lệ phân bổ thời gian trong đồng hồ chương trình 60 phút được quy định như thế nào?

Tổng thời lượng 60 phút được chia thành 3 phần:

• 35 phút (60% – 70%): Dành cho các cuộc gọi điện thoại và trao đổi trực tiếp với thính giả.
• 25 phút (20% – 25%): Dành cho phần giới thiệu chương trình, bài hát yêu cầu, phóng sự ngắn đề dẫn và phỏng vấn hiện trường.
• 5 phút (7% – 10%): Dành cho tin tức liên quan, thông điệp quảng bá của dự án và chuyên mục đố vui có thưởng.

3. Tình hình lây nhiễm HIV/AIDS tại Đà Nẵng trước khi triển khai chương trình có đặc điểm gì nổi bật?

Theo số liệu khóa luận trích dẫn, từ ca nhiễm đầu tiên vào tháng 4/1993, đến tháng 10/2007 toàn thành phố có 929 ca nhiễm (389 ca chuyển sang AIDS, 265 người tử vong), lan rộng ra 54/56 xã phường. Dịch có xu hướng tăng nhanh (năm sau tăng gấp rưỡi năm trước) và độ tuổi người nhiễm mới bị trẻ hóa, giảm từ mức 40–49 tuổi (trước năm 2000) xuống còn 26 tuổi.

4. Ekip tham gia sản xuất chương trình "60 phút – Bạn và tôi" tại Đài DRT gồm những ai?

Ekip gồm: Nhà báo Phương Hồng (phụ trách chung); Nguyễn Minh Ánh (phụ trách sản xuất); Lê Hoa Chi (đạo diễn chính); Nguyễn Thị Thu Phương (trợ lý); Nguyễn Thị Quang và Đỗ Thị Kim Yến (kỹ thuật viên phát thanh); 4 MC dẫn chương trình gồm Nguyễn Ngọc Khoa Nhi, Lê Thị Bích Liên, Châu Quang Thắng và Diễm Hương; cùng bộ phận trực điện thoại và phóng viên hiện trường.

5. Số liệu khảo sát tại Liên hoan Phát thanh toàn quốc lần thứ IX (năm 2010) phản ánh điều gì về nhận thức phát thanh trực tiếp?

Trong số gần 100 phiếu điều tra phát cho phóng viên và người làm chương trình tại các đài địa phương, có 45% người cho rằng phát thanh trực tiếp tức là bỏ qua công đoạn thu thanh trước, và 10% quan niệm toàn bộ nội dung trong chương trình bắt buộc phải được làm trực tiếp.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Thương đã giải quyết toàn diện các vấn đề lý luận và thực tiễn về công nghệ phát thanh trực tiếp thông qua trường hợp chương trình "60 phút – Bạn và tôi" của Đài DRT năm 2011. Bằng phương pháp thống kê, phân tích văn bản và phỏng vấn sâu, tác giả đã tái hiện bức tranh sinh động về một diễn đàn phát thanh tương tác đầu tiên dành cho thanh niên Đà Nẵng với 125 số phát sóng và hơn 23.000 lượt thính giả tham gia. Công trình không chỉ cung cấp những cứ liệu thực chứng về nghiệp vụ báo phát thanh tại địa phương mà còn đề xuất các nhóm giải pháp khả thi nhằm hoàn thiện kỹ năng dẫn dắt, tổ chức ekip và nâng cao chất lượng các chương trình phát thanh trực tiếp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Một số vấn đề về phát thanh và phát thanh trực tiếp Chương 2: Thực trạng chương trình phát thanh trực tiếp “60 phút- Bạn và tôi” của Đài Phát thanh truyền hình Đà Nẵng Chương 3: Giải pháp tiếp tục nâng cao chất lượng Chương trình phát thanh trực tiếp ở Đài Phát thanh Truyền hình Đà Nẵng. SVTH: Nguyễn Thị Thương 4 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Th.S Phan Thanh Hằng PHẦN NỘI DUNG MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ PHÁT THANH VÀ PHÁT THANH TRỰC TIẾP 1. Một số vấn đề về phát thanh 1. Qúa trình phát triển của phát thanh Công nghiệp hóa trong thế kỉ XIX thúc đẩy các nghành kĩ thuật phát triển đã tạo cơ sở vật chất cho sự đổi mới kĩ thuật truyền thông đại chúng.

Vào thế kỉ XIX, sự thay đổi lớn lao về nhận thức là truyền thông phát triển nhờ kĩ thuật không ngừng được nâng cao. Chính vì thế, sự ra đời của truyền tin không cần dây dẫn hay có thể nói cách khác là có thể truyền ngay lập tức lên không trung các bức thông điệp, vốn là ý tưởng của Ambrose Fleming, vốn cố khoa học của nhà bác học Marconi, một nhà phát minh người Italia. Rồi những năm sau đó không ít nhà khoa học có tên tuổi xuất hiện như Faraday, rồi Maxwell đạt được từ năm 1832 trở về sau cho phép ý tưởng trên dưới góc độ lí thuyết có khả năng trở thành hiện thực. Năm 1875, Alexander Graham Bell trong khi đang chế tạo ra một thiết bị điện tín hiệu ra âm thanh đa tình cờ phát hiện ra bí quyết truyền tiếng nói qua điện.

Năm 1887, Rudoljj Hertz, nhà vật lý học người Đức đã thí nghiệm và chứng minh rằng sự biến đổi nhanh chóng của dòng điện có thể bảo vệ được trong không trung theo dạng của sóng radio, tương tự như kiểu của ánh sáng và nhiệt. Những phát minh về “ diode”, “triode” đã đặt những viên gạch cơ bản cho sự ra đời của điện thoại, radio và truyền hình. Năm 1895, nhà vật lí người Nga A. Popov đã phát minh ra ăng ten vô tuyến điện và ngày 7 tháng 5 năm đó ông giới thiệu máy thu sóng đầu tiên tại hội nghị vật lý và hóa học tại Saint Peterbourg.

Cũng vào thời điểm này nhà bác học Ý Marconi tiến hành thí nghiệm truyền tính hiệu vô tuyến đầu tiên với khoảng cách SVTH: Nguyễn Thị Thương 5 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Th.S Phan Thanh Hằng 400m, rồi 2. Ông nhận được giải nobel về vật lý cho những đóng góp trong việc phát triển hệ thống điện báo vô tuyến của mình. Cho đến đầu thế kỉ 20, mặc dù điện tín đã được sử dụng rộng rãi nhưng không ai nghĩ đến việc dùng nó như một phương tiện truyền thông cho công chúng. Một giáo sư người Mĩ của trường đại học Pittsbufgh tên là Ronald Fessenden đã chứng minh điều đó có thể thực hiện được bằng thiết bị vô tuyến điện.

Năm 1906, Lee De Forest phát minh ra ống chân không thì tương lai của radio mới được đảm bảo. Trong lúc tìm cách chế tạo một máy thu tín hiệu sóng vô tuyến điện, ông đã phát minh ra triode – một chi tiết kĩ thuật cho phép điều khiển dòng điện từ và biến đổi cường độ của nó theo ý muốn. Đây là nhân tố cơ bản tạo bước ngoặt cho sự ra đời của phát thanh. Năm 1907 ông dùng máy gi âm của công ty máy quay đĩa Columbia để phát các buổi hòa nhạc đến những người say mê máy thu thanh.

Ngày 13/1/1910 là một mốc nữa trong lịch sử phát thanh radio khi tiếng hát của giọng nam cao nổi tiếng thế giới Enrico Caruso đã được ghi âm tại thành phố New York .