Nghiên Cứu Chế Biến Nước Nhãn Đóng Lon Có Bổ Sung Thịt Nhãn Từ Nhãn Xuồng Cơm Vàng

Tài liệu nghiên cứu Nghiên cứu chế biến nước nhãn đóng lon có bổ sung thịt nhãn từ nhãn xuồng cơm vàng, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Huỳnh Văn Tiền
• Người hướng dẫn: Ths. Trịnh Thanh Duy
• Trường học: Trường Đại Học An Giang
• Chuyên ngành: Công Nghệ Thực Phẩm
• Đề tài: Nghiên Cứu Chế Biến Nước Nhãn Đóng Lon Có Bổ Sung Thịt Nhãn Từ Nhãn Xuồng Cơm Vàng
• Loại tài liệu: Chuyên Đề Tốt Nghiệp Đại Học
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Long Xuyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM TẠ
• LỜI CAM KẾT
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.3. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
• 1.4. TÍNH MỚI CỦA NGHIÊN CỨU
• 2. CHƯƠNG 2: LƯỢC KHẢO TÀI LIỆU
• 2.1. TỔNG QUAN VỀ NGUYÊN LIỆU
• 2.1.1. Giới thiệu chung nguyên liệu nhãn
• 2.1.2. Thành phần hóa học
• 2.2. Đặc điểm sinh lý
• 2.3. Một số giống nhãn
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG TIỆN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Phương tiện nghiên cứu
• 3.2. Thời gian nghiên cứu
• 3.3. Nguyên vật liệu sử dụng trong nghiên cứu
• 3.4. Thiết bị sử dụng
• 3.5. Hóa chất sử dụng
• 3.6. Phương pháp nghiên cứu
• 3.6.1. Quy trình nghiên cứu dự kiến
• 3.6.2. Thuyết minh quy trình nghiên cứu dự kiến
• 3.6.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.6.3.1. Phân tích thành phần nguyên liệu
• 3.6.3.2. Thí nghiệm 1: Khảo sát ảnh hưởng thời gian ngâm và nồng độ CaCl2 đến chất lượng của sản phẩm
• 3.6.3.3. Thí nghiệm 2: Khảo sát ảnh hưởng của nồng độ vitamin C sử dụng đến chất lượng sản phẩm
• 3.6.3.4. Thí nghiệm 3: Khảo sát ảnh hưởng của nồng độ dịch sirô và nồng độ pectin đến chất lượng của sản phẩm
• 3.6.3.5. Thí nghiệm 4: Khảo sát tỉ lệ phối chế thịt quả nhãn đến chất lượng sản phẩm
• 3.6.3.6. Thí nghiệm 5: Khảo sát mức độ chấp nhận của người tiêu dùng đối với sản phẩm
• 3.7. Phương pháp phân tích và xử lý các dữ liệu nghiên cứu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Phân tích thành phần nguyên liệu
• 4.2. Kết quả khảo sát ảnh hưởng của nồng độ CaCl2 và thời gian ngâm đến chất lượng sản phẩm
• 4.2.1. Ảnh của nồng độ CaCl2 và thời gian ngâm đến chất lượng sản phẩm
• 4.2.2. Ảnh của nồng độ CaCl2 và thời gian ngâm đến giá trị cảm quan sản phẩm
• 4.3. Kết quả khảo sát ảnh hưởng của nồng độ vitamin C sử dụng đến chất lượng sản phẩm
• 4.3.1. Ảnh hưởng của nồng độ vitamin C sử dụng đến acid tổng, vitamin C sau tiệt trùng và độ sáng L
• 4.3.2. Ảnh hưởng của nồng độ vitamin C sử dụng đến giá trị cảm quan sản phẩm
• 4.4. Kết quả khảo sát ảnh hưởng của nồng độ dịch sirô và nồng độ pectin đến chất lượng của sản phẩm
• 4.4.1. Ảnh hưởng của nồng độ dịch sirô và pectin đến chất lượng sản phẩm
• 4.4.2. Ảnh hưởng của nồng độ dịch sirô và pectin đến giá trị cảm quan sản phẩm
• 4.5. Kết quả khảo sát tỉ lệ phối chế thịt quả nhãn đến chất lượng sản phẩm
• 4.5.1. Ảnh hưởng tỉ lệ phối chế thịt quả đến chất lượng sản phẩm
• 4.5.2. Ảnh hưởng tỉ lệ phối chế thịt quả đến giá trị sản phẩm
• 4.6. Mức độ chấp nhận của người tiêu dùng đối với sản phẩm nước nhãn đóng lon
• 4.6.1. Thông tin chung về người tiêu dùng được điều tra
• 4.6.2. Kết quả điều tra về sản phẩm nước nhãn đóng lon có bổ sung thịt nhãn từ nhãn xuồng cơm vàng Khánh Hòa
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ CHƯƠNG A: CÁC BẢNG ĐIỂM MÔ TẢ ĐÁNH GIÁ CẢM QUAN
• PHỤ CHƯƠNG B: HÌNH ẢNH TRONG QUÁ TRÌNH NGHIÊN CỨU
• PHỤ CHƯƠNG C: PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH CÁC CHỈ TIÊU
• PHỤ CHƯƠNG D: KẾT QUẢ XỬ LÝ THỐNG KÊ
• PHỤ CHƯƠNG E: PHIẾU ĐIỀU TRA THỊ HIẾU NGƯỜI TIÊU DÙNG
• PHỤ CHƯƠNG F: THÔNG TIN THỊ HIẾU NGƯỜI TIÊU DÙNG

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Chế Biến Nước Nhãn Đóng Lon Mới

Nghiên cứu chế biến nước nhãn đóng lon có bổ sung thịt nhãn từ giống nhãn xuồng cơm vàng là một hướng đi tiềm năng để đa dạng hóa sản phẩm từ trái nhãn, đặc biệt là ở các vùng trồng nhãn lớn như An Giang. Việc này không chỉ giúp tăng giá trị kinh tế cho người nông dân mà còn đáp ứng nhu cầu thị trường về các sản phẩm tiện lợi, có giá trị dinh dưỡng và thời gian bảo quản lâu dài. Sản phẩm nước nhãn đóng lon hứa hẹn mang đến hương vị thơm ngon, đặc trưng của nhãn xuồng cơm vàng, đồng thời đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm. Theo tài liệu, An Giang là tỉnh có diện tích trồng nhãn lớn, đặc biệt là ở xã Khánh Hòa, huyện Châu Phú, nơi giống nhãn được đánh giá cao về giá trị cảm quan. Do đó, việc nghiên cứu chế biến nhãn đóng lon tại đây có ý nghĩa thiết thực.

1.1. Giới thiệu về tiềm năng phát triển nhãn đóng lon

Việc chế biến nhãn đóng lon mở ra cơ hội lớn để khai thác tiềm năng của trái nhãn, đặc biệt là giống nhãn xuồng cơm vàng. Sản phẩm này có thể đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong nước và xuất khẩu, góp phần nâng cao thu nhập cho người trồng nhãn. Nghiên cứu thị trường nhãn đóng lon cho thấy xu hướng tiêu dùng các sản phẩm tiện lợi, có nguồn gốc tự nhiên ngày càng tăng. Do đó, nước nhãn đóng lon có nhiều tiềm năng phát triển.

1.2. Mục tiêu và phạm vi của nghiên cứu chế biến

Mục tiêu chính của nghiên cứu là khảo sát các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm nước nhãn đóng lon có bổ sung thịt nhãn, đồng thời xác định các thông số kỹ thuật tối ưu cho quy trình sản xuất. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào việc sử dụng giống nhãn xuồng cơm vàng từ vùng Khánh Hòa, An Giang, và các phương pháp bảo quản nhãn đóng lon để đảm bảo chất lượng sản phẩm.

II. Thách Thức Trong Chế Biến Nước Nhãn Đóng Lon Chất Lượng

Mặc dù có nhiều tiềm năng, việc chế biến nước nhãn đóng lon cũng đối mặt với không ít thách thức. Một trong số đó là làm sao giữ được hương vị và chất lượng của thịt nhãn trong quá trình chế biến và bảo quản. Ngoài ra, việc lựa chọn phụ gia thực phẩm phù hợp để đảm bảo an toàn và chất lượng sản phẩm cũng là một vấn đề quan trọng. Theo tài liệu, trái nhãn tươi rất khó giữ được trạng thái tươi ngon trong thời gian dài, do đó cần có các giải pháp công nghệ chế biến nhãn đóng lon hiệu quả.

2.1. Vấn đề bảo quản thịt nhãn và duy trì hương vị

Một trong những thách thức lớn nhất là làm sao bảo quản thịt nhãn trong quá trình chế biến nhãn đóng lon mà vẫn giữ được hương vị tự nhiên và độ giòn đặc trưng. Các phương pháp xử lý nhiệt có thể ảnh hưởng đến chất lượng cảm quan của sản phẩm. Do đó, cần nghiên cứu các giải pháp bảo quản nhãn đóng lon tối ưu.

2.2. Lựa chọn phụ gia thực phẩm an toàn và phù hợp

Việc sử dụng phụ gia thực phẩm trong chế biến nhãn đóng lon cần tuân thủ các quy định về an toàn thực phẩm. Cần lựa chọn các chất bảo quản, chất tạo ngọt, và chất ổn định phù hợp để đảm bảo chất lượng sản phẩm mà không gây hại cho sức khỏe người tiêu dùng. Tiêu chuẩn chất lượng nhãn đóng lon cần được kiểm soát chặt chẽ.

2.3. Kiểm soát quy trình sản xuất và vệ sinh an toàn thực phẩm

Để đảm bảo chất lượng sản phẩm nước nhãn đóng lon, cần kiểm soát chặt chẽ quy trình sản xuất từ khâu chọn nguyên liệu đến khâu đóng gói và bảo quản nhãn đóng lon. Vệ sinh an toàn thực phẩm là yếu tố then chốt để đảm bảo sản phẩm an toàn cho người tiêu dùng. Cần tuân thủ các quy trình thanh trùng và tiệt trùng hiệu quả.

III. Phương Pháp Chế Biến Nước Nhãn Đóng Lon Tối Ưu

Nghiên cứu này tập trung vào việc tìm ra phương pháp chế biến nước nhãn đóng lon tối ưu, bao gồm các bước xử lý nguyên liệu, phối chế, và tiệt trùng. Các thí nghiệm được thực hiện để khảo sát ảnh hưởng của các yếu tố như nồng độ CaCl2, vitamin C, dịch sirô, pectin, và tỉ lệ thịt nhãn đến chất lượng sản phẩm. Mục tiêu là tạo ra sản phẩm có hương vị thơm ngon, màu sắc hấp dẫn, và thời gian bảo quản lâu dài. Theo tài liệu, việc ngâm nhãn trong dung dịch CaCl2 với nồng độ 0,5% và thời gian ngâm 15 phút cho sản phẩm có chất lượng và giá trị cảm quan cao nhất.

3.1. Xử lý nguyên liệu và chuẩn bị thịt nhãn

Quá trình xử lý nguyên liệu bao gồm các bước rửa, tách vỏ, và loại bỏ hạt nhãn. Thịt nhãn sau khi được tách ra cần được xử lý để đảm bảo độ giòn và màu sắc hấp dẫn. Việc ngâm thịt nhãn trong dung dịch CaCl2 giúp cải thiện cấu trúc và độ cứng của sản phẩm.

3.2. Phối chế và bổ sung các thành phần dinh dưỡng

Quá trình phối chế bao gồm việc pha trộn nước nhãn, thịt nhãn, dịch sirô, pectin, và vitamin C. Nồng độ các thành phần này cần được điều chỉnh để đạt được hương vị hài hòa và giá trị dinh dưỡng tối ưu. Việc bổ sung vitamin C giúp bảo quản màu sắc và hương vị của sản phẩm.

3.3. Quy trình tiệt trùng và đóng lon đảm bảo an toàn

Quá trình tiệt trùng là bước quan trọng để đảm bảo an toàn thực phẩm và kéo dài thời gian bảo quản của sản phẩm. Cần lựa chọn phương pháp tiệt trùng phù hợp để tiêu diệt vi sinh vật gây hại mà không làm ảnh hưởng đến chất lượng cảm quan của sản phẩm. Sau khi tiệt trùng, sản phẩm được đóng lon và dán nhãn mác.

IV. Ứng Dụng Nghiên Cứu Sản Xuất Nước Nhãn Đóng Lon Thực Tế

Kết quả nghiên cứu này có thể được ứng dụng vào thực tế sản xuất nước nhãn đóng lon quy mô công nghiệp hoặc thủ công. Việc áp dụng các thông số kỹ thuật tối ưu giúp nâng cao chất lượng sản phẩm, giảm chi phí sản xuất, và tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường. Sản phẩm nước nhãn đóng lon có thể được phân phối rộng rãi trong nước và xuất khẩu, góp phần quảng bá thương hiệu nhãn xuồng cơm vàng Khánh Hòa. Theo tài liệu, trong 100 đối tượng người tiêu dùng được khảo sát, đa số đều đánh giá cao sản phẩm và sẵn sàng mua khi có mặt trên thị trường với mức giá hợp lý.

4.1. Sản xuất quy mô công nghiệp và thủ công

Nghiên cứu này cung cấp các thông số kỹ thuật cần thiết để sản xuất nước nhãn đóng lon ở cả quy mô công nghiệp và thủ công. Các nhà máy chế biến nhãn đóng lon có thể áp dụng các kết quả nghiên cứu để tối ưu hóa quy trình sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm. Các hộ gia đình cũng có thể sản xuất nhãn đóng lon thủ công để tăng thu nhập.

4.2. Phân phối và tiếp thị sản phẩm nước nhãn đóng lon

Sản phẩm nước nhãn đóng lon có thể được phân phối thông qua các kênh bán lẻ, siêu thị, cửa hàng tiện lợi, và các kênh trực tuyến. Cần xây dựng chiến lược tiếp thị hiệu quả để quảng bá sản phẩm và thu hút người tiêu dùng. Việc nhấn mạnh vào nguồn gốc nhãn xuồng cơm vàng Khánh Hòa và giá trị dinh dưỡng của sản phẩm là một lợi thế.

4.3. Nghiên cứu thị trường và phản hồi từ người tiêu dùng

Việc nghiên cứu thị trường nhãn đóng lon và thu thập phản hồi từ người tiêu dùng là rất quan trọng để cải tiến sản phẩm và đáp ứng nhu cầu thị trường. Cần thường xuyên khảo sát ý kiến của người tiêu dùng về hương vị, màu sắc, và chất lượng của sản phẩm để đưa ra các điều chỉnh phù hợp.

V. Kết Luận Hướng Phát Triển Nghiên Cứu Nhãn Đóng Lon

Nghiên cứu chế biến nước nhãn đóng lon có bổ sung thịt nhãn từ nhãn xuồng cơm vàng Khánh Hòa đã đạt được những kết quả khả quan. Các thông số kỹ thuật tối ưu đã được xác định, và sản phẩm được đánh giá cao về giá trị cảm quan và tiềm năng thị trường. Hướng phát triển tiếp theo của nghiên cứu là tiếp tục cải tiến quy trình sản xuất, tìm kiếm các giải pháp bảo quản nhãn đóng lon hiệu quả hơn, và mở rộng thị trường tiêu thụ. Theo tài liệu, việc nghiên cứu này góp phần phát triển sản phẩm thực phẩm đặc trưng cho vùng Châu Phú – An Giang, vừa tiện lợi vừa an toàn, chất lượng.

5.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu và đánh giá tiềm năng

Nghiên cứu đã xác định được các thông số kỹ thuật tối ưu cho quy trình chế biến nước nhãn đóng lon, bao gồm nồng độ CaCl2, vitamin C, dịch sirô, pectin, và tỉ lệ thịt nhãn. Sản phẩm được đánh giá cao về hương vị, màu sắc, và cấu trúc. Tiềm năng thị trường của sản phẩm là rất lớn, đặc biệt là trong bối cảnh xu hướng tiêu dùng các sản phẩm tiện lợi và có nguồn gốc tự nhiên ngày càng tăng.

5.2. Hướng phát triển và nghiên cứu tiếp theo

Hướng phát triển tiếp theo của nghiên cứu là tiếp tục cải tiến quy trình sản xuất để giảm chi phí và nâng cao chất lượng sản phẩm. Cần nghiên cứu các giải pháp bảo quản nhãn đóng lon hiệu quả hơn để kéo dài thời gian bảo quản và duy trì hương vị tự nhiên của sản phẩm. Ngoài ra, cần mở rộng thị trường tiêu thụ và xây dựng thương hiệu nước nhãn đóng lon mạnh mẽ.

5.3. Đề xuất chính sách hỗ trợ phát triển ngành nhãn đóng lon

Để phát triển ngành nhãn đóng lon bền vững, cần có các chính sách hỗ trợ từ nhà nước, bao gồm hỗ trợ về vốn, kỹ thuật, và xúc tiến thương mại. Cần khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ chế biến nhãn đóng lon hiện đại và xây dựng các vùng trồng nhãn theo tiêu chuẩn VietGAP để đảm bảo chất lượng nguyên liệu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Rau quả là một trong những nguồn thực phẩm quý mà thiên nhiên dành cho con người, nó là một phần không thể thiếu cũng như không thể thay thế trong khẩu phần ăn của con người. Thành phần chủ yếu trong rau quả là nước chiếm khoảng 80%, hàm lượng lipid thấp nhưng chứa nhiều chất xơ, khoáng, acid hữu cơ, chất thơm,…Những thành phần này góp phần làm tăng chuyển hóa thức ăn trong cơ thể, làm cân bằng độ acid-kiềm trong máu và dịch bào, nhờ vậy độ pH trong cơ thể luôn ổn định. Đặc điểm của rau quả là có tính thời vụ và ở dạng tươi dễ hư hỏng, vì vậy nó được quan tâm nghiên cứu, bảo quản chế biến nhằm kéo dài thời gian sống, tiện dụng và dễ phân phối, vận chuyển đi xa. Việt Nam là nước nhiệt đới, nhưng trải dài trên nhiều vĩ tuyến nên hình thành nhiều tiểu vùng khí hậu khác nhau, từ tiểu vùng có gió mùa Đông Bắc đến tiểu vùng có khí hậu gần ôn đới như Sa Pa, Đà Lạt,… và tiểu vùng có khí hậu nhiệt đới ẩm miền Nam.

Với điều kiện khí hậu đa dạng như vậy nhưng rau quả Việt Nam vẫn chưa phát triển đúng mức so với những tiềm năng của chúng. Nguyên nhân là còn thiếu những công trình nghiên cứu có hệ thống về giống, kỹ thuật trồng trọt, chăm sóc trước thu hoạch và bảo quản chế biến sau thu hoạch và việc phát triển các sản phẩm giá trị từ nguồn nguyên liệu này. Trong những loại quả ở Việt Nam, nhãn được trồng khá phổ biến, đặc biệt là ở miền Nam. Qua khảo sát và nghiên cứu, tại Việt Nam, cây nhãn được trồng ở nhiều tỉnh và có nhiều giống khác nhau.

Việc thu hoạch và bán trái nhãn tươi đem lại thu nhập thêm cho bà con nông dân khá tốt. An Giang cũng là tỉnh có diện tích trồng nhãn khá lớn và nhiều nhất là trên địa bàn xã Khánh Hòa, huyện Châu Phú. Giống nhãn trồng tại đây được đánh giá rất cao về giá trị cảm quan (màu sắc, độ ngọt, mùi thơm và cấu trúc của thịt trái). Thực tế cho thấy, cây nhãn đã đồng hành cùng người dân xã Khánh Hòa hàng chục năm nay và góp phần không nhỏ trong việc cải thiện đời sống cho các hộ gia đình trồng nhãn.

Tuy nhiên, dưới góc nhìn khoa học và kinh tế có thể thấy, ngoài việc thu hoạch – bán trái nhãn tươi thì cần có nhiều nghiên cứu chế biến các sản phẩm có giá trị cao và thời gian bảo quản lâu cho nguồn nguyên liệu này. Nguyên nhân do cây nhãn thường thu hoạch trái đồng loạt dẫn tới thị trường không ổn định và giá nhãn rất bấp bênh, không bền vững. Hơn nữa, trái nhãn 1 rất khó giữ được trạng thái tươi ngon trong thời gian lâu nên các chủ vườn thường bị các thương lái ép giá. Vì vậy, để đa dạng hóa các sản phẩm trong ngành công nghệ thực phẩm nói chung và bên lĩnh vực rau quả nói riêng, cũng như xây dựng thương hiệu xoay quanh trái nhãn Khánh Hòa có thể vận chuyển bán buôn khắp cả nước và thị trường quốc tế thì nước nhãn đóng lon có bổ sung thịt nhãn cần được quan tâm nghiên cứu (sản phẩm có giá trị cảm quan về trạng thái và cấu trúc tương tự như các sản phẩm nước yến đóng lon có mặt trên thị trường nhưng mang mùi thơm và vị đặc trưng của trái nhãn Khánh Hòa).2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là khảo sát các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm nước nhãn đóng lon có bổ sung thịt nhãn, đồng thời xác định các thông số kỹ thuật cho quy trình sản xuất, nhằm tối ưu hóa điều kiện chế biến để tạo ra sản phẩm mới có hương vị thơm ngon, bảo quản trong thời gian dài và đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm đáp ứng nhu cầu thị trường.3 NỘI DUNG NGHIÊN CỨU Để đạt được mục tiêu nghiên cứu trên, nội dung nghiên cứu gồm có: - Khảo sát ảnh hưởng thời gian ngâm và nồng độ dung dịch CaCl2 đến chất lượng của sản phẩm.

- Khảo sát ảnh hưởng của nồng độ vitamin C sử dụng đến chất lượng sản phẩm. - Khảo sát ảnh hưởng nồng độ dịch sirô và pectin đến chất lượng của sản phẩm. - Khảo sát tỉ lệ phối chế thịt quả nhãn đến chất lượng sản phẩm. - Khảo sát mức độ chấp nhận của người tiêu dùng đối với sản phẩm.4 TÍNH MỚI CỦA NGHIÊN CỨU Đề tài nghiên cứu “nghiên cứu chế biến nước nhãn đóng lon có bổ sung thịt nhãn từ nhãn xuồng cơm vàng Khánh Hòa” góp phần phát triển tạo ra sản phẩm thực phẩm đặc trưng cho vùng Châu Phú – An Giang, vừa tiện lợi vừa an toàn, chất lượng.

Đồng thời, đề tài nghiên cứu trên cũng có thể là nguồn tài liệu tham khảo cho các sinh viên khóa sau. 2 CHƢƠNG 2 LƢỢC KHẢO TÀI LIỆU 2.1 TỔNG QUAN VỀ NGUYÊN LIỆU 2.1 Giới thiệu chung nguyên liệu nhãn Nhãn có tên khoa học là Dimocarpus longan Lour thuộc họ Sapidaceal, chi Euphoria. Nhãn là cây có nguồn gốc ở vùng nhiệt đới Đông Nam Á, được trồng nhiều ở các nước như: Trung Quốc, Việt Nam, Thái Lan,… Ở nước ta cây nhãn được trồng nhiều ở các tỉnh miền Nam như Tiền Giang, Bến Tre, Đồng Tháp, An Giang, Vĩnh Long với diện tích 30,000 ha. Do cây nhãn rất dễ trồng và cho năng suất cao nên diện tích ngày càng mở rộng, nhất là ở các tỉnh Đông Nam Bộ như Bình Dương, Bình Phước,… (Hoàng Minh, 2005).1 Thành phần hóa học Nhãn là loại cây ăn quả rất được ưa chuộng vì trái chín thơm, ngọt dịu, nhiều nước, chứa nhiều dinh dưỡng Bảng 1: Thành phần hóa học của nhãn Thành phần Giá trị/100g Nước (g) 81,00 Calo (kcal) 71,00 Glucid (g) 15,10 Protid (g) 1,00 Lipid (g) 1,40 Tro (g) 1,00 Ca (mg) 23,00 P (mg) 36,00 Fe (mg) 0,40 Vitamin B (mg) 0,30 Vitamin C (mg) 56,00 (Nguồn: Huỳnh Thị Dung, Nguyễn Thị Kim Thoa, 2003) 3 2.2 Đặc điểm sinh lý * Yêu cầu về nhiệt độ: Cây nhãn có nguồn gốc ở vùng nhiệt đới Đông Nam Á, nhiệt độ bình quân thích hợp cho nhãn là 20 – 210C, nhiệt độ thấp tuyệt đối không được quá -10C.

Nhãn yêu cầu có một thời gian nhiệt độ thấp khoảng 8 – 140C vào mùa đông để thuận lợi cho việc phân hóa mầm hoa. * Yêu cầu về nước và chế độ ẩm: Lượng mưa trung bình cho trồng nhãn là 1200 – 1800 mm/năm. Nhãn cần nhiều nước ở thời kì phân hóa mầm và đặc biệt ở thời kì phát triển. Độ ẩm không khí thích hợp cho trồng nhãn là 70 – 80%.

* Yêu cầu về đất đai: Nhãn là cây không kén đất, có thể trồng trên nhiều loại đất: đất phù sa, đất sét, đất cát ven biển, đất gò đồi ở Trung du và miền núi, đất dòng cát chua mặn ở ven biển. Độ pH thích họp cho cây nhãn sinh trưởng phát triển là 5 – 6,5 (Hoàng Minh, 2005).3 Một số giống nhãn * Nhãn lồng: Cây nhãn tổ hiện vẫn còn ở xã Hồng Nam. Tại sao lại gọi là nhãn lồng? Tên "nhãn lồng" bắt nguồn từ việc khi nhãn chín phải dùng lồng bằng tre, nứa giữ cho chim, dơi khỏi ăn. Nhãn lồng có quả to hơn các giống nhãn khác.

Trọng lượng trung bình của quả 11 - 12 gam, quả to khoảng 14 - 15 gam/quả. Quả trên chùm nhãn có kích thước đồng đều nhau. Đặc điểm của quả nhãn lồng là các múi chồng lên nhau ở đỉnh quả, trên mặt ngoài cùi nhãn hình thành nếp nhăn. Hạt nhãn nhỏ có màu nâu đen, độ bám giữa cùi và hạt cũng như giữa cùi và vỏ tương đối yếu.

Tỷ lệ cùi/quả đạt trung bình từ 62 - 63%. Quả chín ăn giòn ngọt đậm. * Nhãn đường phèn Nhãn đường phèn được trồng từ lâu đời ở khu vực sông đáy (Hà Tây cũ). Màu sắc vỏ quả và chùm quả tương tự như nhãn lồng, nhưng quả tròn và nhỏ hơn.

Quả chín muộn hơn nhãn cùi 20 - 25 ngày. Trọng lượng trung bình cảu quả 7 - 12 gam/quả, vỏ quả màu nâu nhạt, dày. Cùi tương đối dày, trên mặt có những u nhỏ như đường phèn, dịch nước quả có màu hơi đục, vị ngọt sắc. Tỷ lệ cùi/quả đạt 60%.

4 * Nhãn cùi Đặc điểm lá có màu xanh đậm, ít bóng hoặc không bóng, trung bình có 8 -10 lá chét, phiến lá dày, gợn sóng, mép lá quăn, trọng lượng quả từ 8,5 - 11,5 gam/ quả, quả có hình hơi dẹt, vỏ màu vàng nâu, cùi dày 4 - 5 mm, tỷ lệ cùi/quả đạt 58%. Độ ngọt và hương thơm đứng sau nhãn lồng và nhãn đường phèn. Nhãn cùi chủ yếu để sấy khô làm long nhãn xuất khẩu. * Nhãn Hương chi Là giống nhãn do Viện nghiên cứu rau quả chọn được từ nhãn lồng Hưng Yên và được công nhận là giống năm 2000.

* Nhãn muộn Là giống nhãn chín muộn được trồng ở tỉnh Hà Tây cũ, do Viện nghiên cứu rau quả tuyển chọn và được công nhận là giống tiến bộ kỹ thuật năm 2005 và được ký hiệu là (HTM-1). * Nhãn tiêu da bò Có các giống như tiêu huế, tiêu lá bầu, tiêu đường,. là những giống nhãn đang được nhà vườn ưa chuộng do có nhiều ưu điểm như cây phát triển nhanh, năng suất cao, dễ xử lý ra hoa trái vụ, 2 năm có thể cho 3 vụ trái. Cây 8 - 10 năm tuổi có năng suất trung bình 120 - 180 kg quả/cây/năm.

Quả chín có màu da bò, trọng lượng quả trung bình 8 - 12 gam/quả, cùi nhãn màu trắng đục, dầy 5 - 6 mm hơi dai, ít nước, ngọt vừa, ít mùi thơm. * Nhãn Super Cây ra hoa tự nhiên, mùa thu hoạch chín vào tháng 6 đến tháng 7 dương lịch, vụ thu hoạch phụ vào tháng 12 đến tháng 1. Cây 4-5 tuổi có năng suất trung bình 30 kg/ cây/ năm. Vỏ quả khi chín có màu vàng sậm đến vàng sáng.

Trọng lượng quả trung bình 10- 14gam/quả. Cùi nhãn có màu trắng, hanh vàng dầy 5 - 8 mm, cùi ráo, giòn, ngọt vừa, ít thơm. * Nhãn xuồng cơm vàng Nhãn xuồng cơm vàng là đặc sản nổi tiếng ở An Giang bởi khí hậu ở đây cực kỳ tốt cho loại nhãn này. Nhãn xuồng cơm vàng là giống có nhiều triển vọng, khả năng sinh trưởng khá.

Cây 15 - 20 tuổi có năng suất trung bình 100 - 140 kg/cây/năm. Quả trên chùm to đều, vỏ quả khi chín có màu vàng da bò, trọng lượng trung bình của quả đạt 15 - 16 gam/quả, cùi có màu trắng hanh vàng, thịt quả màu trắng hơi vàng dầy từ 5,5 - 6,2 mm, cùi ráo, dai, giòn, ngọt và có mùi thơm, dùng để ăn tươi là chính.