PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết đề tài Báo cáo tài chính đƣợc ví nhƣ một bức tranh sinh động, nó thể hiện toàn bộ tình hình tài chính của doanh nghiệp. Mục tiêu là cung cấp thông tin, báo cáo tình hình tài chính hữu ích cho các nhà đầu tƣ sẵn có và tiềm năng, các chủ nợ, ngƣời cho vay trong việc ra quyết định cho doanh nghiệp. Hay nói cách khác BCTC đƣợc chuẩn bị cho mục đích cung cấp thông tin hữu ích trong việc ra những quyết định kinh tế.
Theo The Conceptual Framework for Financial Reporting 2010, mặc dù BCTC có thể xuất hiện từ nƣớc này sang nƣớc khác, tuy nhiên mỗi một quốc gia sẽ có những khác biệt về tình hình chính trị, xã hội và pháp lý… nên các quốc gia khác nhau thì nhu cầu sử dụng BCTC cũng khác nhau. Hiện nay, trong xu hƣớng hội nhập mở rộng với nền kinh tế toàn cầu, Việt Nam đã tham gia các hiệp định thƣơng mại tự do (FTA) là Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dƣơng Toàn diện và Tiến bộ (CPTPP) và Hiệp định Thƣơng mại Tự do EU-Việt Nam. Với phạm vi cam kết rộng và mức độ cam kết cao nhất của Việt Nam từ trƣớc đến nay. Bên cạnh đó, cuộc cách mạng Công nghiệp lần thứ 4 tiến triển vô cùng nhanh chóng với sự phát triển của các công nghệ đột phá khiến giao thƣơng hàng hóa, dịch vụ và các phƣơng thức vận chuyển, phân phối ngày càng sôi động và linh hoạt, đổi mới.
Bối cảnh đó mở ra nhiều cơ hội cho nhiều doanh nghiệp Logistics của Việt Nam nói chung và Bình Dƣơng nói riêng nhƣng cũng đem đến rất nhiều thách thức, đặc biệt đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong ngành, nhất là trƣớc sức ép đổi mới, cải tiến, nâng cao hiệu quả để cạnh tranh với các doanh nghiệp khác trong thời đại mới. Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế, ngành Logistics đóng vai trò hết sức quan trọng, và đƣợc xem nhƣ công cụ liên kết các hoạt động trong chuỗi giá trị toàn cầu, tối ƣu hóa chu trình lƣu chuyển của sản xuất kinh doanh. Dịch vụ ngành Logistics góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và giảm thiểu chi phí. Thị phần của ngành Logistics ngày càng tăng, thu hút nhiều nguồn nhân lực, nhiều 1 nhà đầu tƣ vào thị trƣờng này.
Vì vậy, báo cáo tài chính, chính là ngôn ngữ để ngƣời ta đánh giá đƣợc tiềm năng của ngành và đánh giá chất lƣợng của nó để đƣa ra những quyết định cho mình. Nhận thấy tầm quan trọng của báo cáo tài chính, và thấy rằng mỗi ngành trong nền kinh tế đều có những đặc trƣng khác nhau, đặc biệt là ngành Logistics nhƣ một chuỗi cung ứng từ khâu sản xuất ban đầu đến khâu hoàn thiện sản phẩm để đến tay ngƣời tiêu dùng. Vì vậy có rất nhiều khoản chi phí, doanh thu đặc trƣng của ngành nhƣ phí thủ tục hải quan, cƣớc tàu, kiểm hóa, chi phí kho… mà các ngành khác thƣờng ít hoặc không có. Liệu những điều này có ảnh hƣởng đến chất lƣợng báo cáo tài chính của các doanh nghiệp ngành Logistics hay không? Các doanh nghiệp ngành Logistics sẽ có cơ hội phát triển bền vững và sẽ đƣa ra quyết định đúng đắn, hợp lý nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động, khả năng cạnh tranh khi nắm bắt đƣợc các nhân tố nào ảnh hƣởng đến chất lƣợng Báo cáo tài chính của mình.
Có rất nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng có nhiều nhân tố tác động đến chất lƣợng Báo cáo tài chính bao gồm cả nhân tố bên trong và bên ngoài doanh nghiệp nhƣ Thuế, Chuẩn mực kế toán, Hệ thống kiểm soát nội bộ, Chuyên môn của nhân viên kế toán… Chỉ khi các nhà quản trị hiểu rõ các nhân tố, mức độ và xu hƣớng tác động của từng nhân tố lên báo cáo tài chính của doanh nghiệp mình thì các nhà quản trị mới đƣa ra những hoạch định và chiến lƣợc đúng đắn trong tƣơng lai. Xuất phát từ tầm quan trọng và sự cần thiết tìm hiểu các nhân tố ảnh hƣởng và hoàn thiện hệ thống các nhân tố ảnh hƣởng đến chất lƣợng Báo cáo tài chính của các doanh nghiệp Logistics tại Bình Dƣơng, tác giả đã lựa chọn đề tài: "Nghiên cứu chất lượng thông tin báo cáo tài chính của các doanh nghiệp ngành Logistics trên địa bàn tỉnh Bình Dương" làm đề tài cho luận văn thạc sỹ của mình. Mục tiêu nghiên cứu - Mục tiêu tổng quát: Nghiên cứu các nhân tố ảnh hƣởng đến chất lƣợng thông tin Báo cáo tài chính của các doanh nghiệp ngành Logistics trên địa bàn tỉnh Bình Dƣơng. - Mục tiêu cụ thể của nghiên cứu: Một là, xác định các nhân tố ảnh hƣởng đến chất lƣợng thông tin báo cáo tài chính của các doanh nghiệp ngành Logistics ở tỉnh Bình Dƣơng.
Hai là, đo lƣờng các nhân tố ảnh hƣởng đến chất lƣợng thông tin Báo cáo tài chính của các doanh nghiệp ngành Logistics trên địa bàn tỉnh Bình Dƣơng. Ba là, từ kết quả nghiên cứu, đề xuất đƣa ra giải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiện và nâng cao chất lƣợng thông tin BCTC. Câu hỏi nghiên cứu - Câu hỏi nghiên cứu ứng với các mục tiêu nghiên cứu nhƣ sau: Câu hỏi 1: Các nhân tố nào ảnh hƣởng đến chất lƣợng thông tin Báo cáo tài chính của các doanh nghiệp ngành Logistics trên địa bàn tỉnh Bình Dƣơng? Câu hỏi 2: Có mối quan hệ nào giữa các nhân tố nhƣ (1) Chất lƣợng (chuyên môn) của nhân viên kế toán, (2) Niêm yết chứng khoán, (3) Nghĩa vụ của doanh nghiệp đối với ngân sách nhà nƣớc, (4) Cơ cấu sở hữu và hành vi quản trị lợi nhuận doanh nghiệp, (5) Hệ thống kiểm soát nội bộ, (6) Áp dụng các chuẩn mực kế toán với chất lƣợng thông tin Báo cáo tài chính của các doanh nghiệp ngành Logistics trên địa bàn tỉnh Bình Dƣơng hay không? Câu hỏi 3: Những nhân tố này có ảnh hƣởng nhƣ thế nào đến chất lƣợng thông tin Báo cáo tài chính của các doanh nghiệp ngành Logistics trên địa bàn tỉnh Bình Dƣơng? 3 4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu - Đối tƣợng nghiên cứu: Nghiên cứu về chất lƣợng thông tin Báo cáo tài chính và các nhân tố ảnh hƣởng đến chất lƣợng thông tin Báo cáo tài chính của các doanh nghiệp ngành Logistics trên địa bàn tỉnh Bình Dƣơng.
- Phạm vi nghiên cứu: đề tài đƣợc giới hạn trong phạm vi các doanh nghiệp ngành Logistics trên địa bàn tỉnh Bình Dƣơng. - Thời gian nghiên cứu: dữ liệu về ngành Logistics đƣợc tác giả thu thập từ năm 2016 – 2018. Phƣơng pháp nghiên cứu - Tác giả sử dụng phƣơng pháp nghiên cứu kết hợp cả hai phƣơng pháp đó là: nghiên cứu định tính và nghiên cứu định lƣợng. Phần nghiên cứu định tính đƣợc tác giả sử dụng để xác định các nhân tố tác động đến chất lƣợng BCTC; qua đó xây dựng và hoàn thiện thang đó chất lƣợng BCTC và thang đo các nhân tố ảnh hƣởng đến chất lƣợng BCTC.
Nghiên cứu này đƣợc thực hiện bằng các phƣơng pháp nhƣ: tổng hợp, phân tích, so sánh và thảo luận với các đại diện nhƣ các chuyên gia trong lĩnh vực kế toán, kiểm toán; Bộ phận lãnh đạo, kế toán trƣởng tại các doanh nghiệp; các nhà đầu tƣ; quản lý công nghệ thông tin, quản lý hệ thống kiểm soát nội bộ; và các giảng viên đại học có kinh nghiệm nghiên cứu và chuyên môn về kế toán, kiểm toán. Phần nghiên cứu định lƣợng: Tác giả xây dựng mô hình nghiên cứu các nhân tố ảnh hƣởng đến chất lƣợng BCTC của các doanh nghiệp ngành Logistics trên địa bàn tỉnh Bình Dƣơng. Kiểm định tác động của các nhân tố đó thông qua các phép kiểm định thích hợp. Đo lƣờng mức độ tác động của các nhân tố lên chất lƣợng BCTC thông qua mô hình hồi quy.
Qua đó, thấy đƣợc mức độ ảnh hƣởng của các nhân tố và tìm hiểu đƣợc nhân tố nào chủ yếu tác động đến chất lƣợng BCTC. Phƣơng pháp nghiên cứu này đƣợc thực hiện qua khảo sát các đối tƣợng có chuyên môn về kế toán, kiểm toán tại các Doanh nghiệp Logistics trên địa bàn tỉnh Bình Dƣơng 4 6. Đóng góp mới của đề tài - Về khía cạnh lý luận: Hệ thống hóa và xây dựng mô hình nghiên cứu ứng dụng trên các lý thuyết nền tảng và các nghiên cứu trƣớc. Xây dựng mô hình đo lƣờng, đánh giá chất lƣợng BCTC và các nhân tố ảnh hƣởng đến chất lƣợng BCTC của doanh nghiệp nói chung, đặc biệt là ngành Logistics nói riêng.
- Về khía cạnh thực tiễn: Nghiên cứu, đƣa ra mô hình và đánh giá mức độ ảnh hƣởng của các nhân tố lên BCTC của doanh nghiệp ngành Logistics nói chung và các doanh nghiệp Logistics trên địa bàn tỉnh Bình Dƣơng nói riêng. Từ đó đƣa ra những nhận xét và kiến nghị để hoàn thiện chất lƣợng BCTC của các doanh nghiệp ngành Logistics trên địa bàn tỉnh Bình Dƣơng. Kết cấu của đề tài - Kết cấu gồm 5 chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan các vấn đề nghiên cứu Chƣơng 2: Cơ sở lý thuyết và mô hình nghiên cứu Chƣơng 3: Phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 4: Kết quả nghiên cứu và bàn luận Chƣơng 5: Kết luận và hàm ý quản trị 5 CHƢƠNG 1. TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.
Tổng quan các đề tài nghiên cứu nƣớc ngoài Bảng tổng hợp các công trình nghiên cứu trong và ngoài nƣớc đƣợc tác giả thể hiện ở Phụ lục 1. Trên Thế giới cũng đã có khá nhiều các công trình nghiên cứu về chất lƣợng báo cáo tài chính và các nhân tố tác động đến nó, trong đó có các nghiên cứu sau: Theo The Conceptual Framework for Financial Reporting 2010, đặc điểm định tích cơ bản để đánh giá về chất lƣợng thông tin BCTC: nếu thông tin tài chính hữu ích thì nó phải trung thực và đại diện cho những gì nó dự định đại diện. Tính hữu dụng của thông tin tài chính đƣợc tăng cƣờng nếu nó có thể so sánh, xác minh, kịp thời và dễ hiểu (đặc tính chất lƣợng). Nghiên cứu 1: Nghiên cứu của nhóm tác giả Shahram Gilaninia (Department of Industrial Management), Mehrdad Goudarzvand Chegini (Department of Management), Esmaeil Mohammad Mohtasham (M.
of Business Management, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Guilan, Iran) với đề tài "The Importance of Financial Reporting and Affecting Factors on It" (2013) tạm dịch là “Tầm quan trọng của BCTC và các yếu tố ảnh hƣởng lên nó”, nghiên cứu về chất lƣợng BCTC và các nhân tố ảnh hƣởng lên BCTC.