Luận án tiến sĩ về chẩn đoán và điều trị chấn thương sọ não nặng không do máu tụ

Luận án tiến sĩ nghiên cứu nghiên cứu chẩn đoán và điều trị chấn thương sọ não nặng không do máu tụ trong sọ bằng phẫu thuật, phân tích chuyên sâu, xây dựng mô hình lý thuyết, đề

• Người hướng dẫn: PGS. Đồng Văn Hệ
• Trường học: Học viện Quân Y
• Chuyên ngành: Ngoại khoa
• Đề tài: Nghiên Cứu Chẩn Đoán Và Điều Trị Chấn Thương Sọ Não Nặng Không Do Máu Tụ Trong Sọ Bằng Phẫu Thuật Mở Sọ Giảm Áp
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MẶC LẠC
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC SỐ ĐIỂU, BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC HÌNH
• 1. ĐẶT VẤN ĐỀ
• 2. SINH LÝ TUẦN HOÀN NÃO
• 2.1. Lưu lượng máu não
• 2.2. Dịch não tủy và tuần hoàn dịch não tủy
• 3. TRIỆU CHỨNG LÂM SÀNG CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO NẶNG
• 3.1. Tri giác
• 3.2. Kích thước và phản xạ ánh sáng của đồng tử
• 3.3. Dấu hiệu liệt vận động
• 4. LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VÀ PHẪU THUẬT MỞ SỌ GIẢM ÁP
• 5. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 5.1. Đối tượng nghiên cứu
• 5.2. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 5.3. Phương pháp nghiên cứu
• 5.3.1. Thiết kế nghiên cứu
• 5.3.2. Cỡ mẫu và chọn mẫu
• 5.3.3. Biến số, chỉ số và phương pháp thu thập số liệu trong nghiên cứu
• 5.3.4. Công cụ thu thập số liệu
• 5.3.5. Bảng án nghiên cứu chuyên biệt
• 5.3.6. Thang điểm Glasgow Coma Scale - GCS
• 5.3.7. Bảng điểm Glasgow Outcome Scale
• 5.3.8. Phân loại Marshall
• 5.3.9. Chẩn đoán cắt lớp vi tính sọ não
• 5.3.10. Qui trình nghiên cứu
• 5.3.11. Quy trình điều trị CTSN bằng phương pháp mở sọ giảm áp
• 6. KẾT QUẢ PHẪU THUẬT
• 6.1. Kết quả gần: Trong thời gian nằm viện và khi ra viện
• 6.2. Kết quả xa
• 7. XỬ LÝ VÀ PHÂN TÍCH SỐ LIỆU
• 7.1. Sai số và biện pháp khắc phục
• 7.2. Đạo đức trong nghiên cứu
• 8. ĐẶC ĐIỂM CHUNG NGƯỜI BỆNH CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO NẶNG KHÔNG DO MÁU TỤ
• 8.1. Đặc điểm lâm sàng và hình ảnh cắt lớp vi tính, áp lực nội sọ ở người bệnh chấn thương sọ não nặng không do máu tụ
• 8.2. Đặc điểm áp lực nội sọ ở người bệnh chấn thương sọ não nặng không do máu tụ và một số yếu tố liên quan
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về chấn thương sọ não

Chấn thương sọ não (CTSN) nặng là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và khuyết tật ở người trưởng thành. Theo thống kê, tỷ lệ tử vong do CTSN nặng có thể lên đến 60%, trong khi đó, nhiều bệnh nhân sống sót lại phải chịu đựng các di chứng nặng nề. Việc chẩn đoán và điều trị kịp thời là rất quan trọng để giảm thiểu tỷ lệ tử vong và cải thiện chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân. Chẩn đoán chấn thương sọ não thường dựa vào các dấu hiệu lâm sàng và hình ảnh cắt lớp vi tính (CLVT). Việc theo dõi áp lực nội sọ (ALNS) cũng đóng vai trò quan trọng trong việc đánh giá tình trạng bệnh nhân và quyết định phương pháp điều trị phù hợp.

1.1. Đặc điểm lâm sàng của chấn thương sọ não nặng

Các triệu chứng lâm sàng của chấn thương sọ não nặng bao gồm mất ý thức, rối loạn tri giác, và các dấu hiệu thần kinh khu trú. Thang Glasgow Coma Scale (GCS) được sử dụng để đánh giá mức độ hôn mê của bệnh nhân. Điểm GCS từ 3 đến 8 được coi là chấn thương nặng, trong khi điểm từ 9 đến 12 là chấn thương vừa và từ 13 đến 15 là chấn thương nhẹ. Việc đánh giá tri giác và các dấu hiệu thần kinh là rất quan trọng để xác định mức độ nghiêm trọng của chấn thương và quyết định phương pháp điều trị thích hợp.

1.2. Hình ảnh cắt lớp vi tính trong chấn thương sọ não

Hình ảnh cắt lớp vi tính (CLVT) là công cụ quan trọng trong chẩn đoán chấn thương sọ não. CLVT giúp phát hiện các tổn thương như xuất huyết, phù não, và các biến chứng khác. Các dấu hiệu trên CLVT như giãn não thất, phù não lan tỏa, và các tổn thương não có thể giúp bác sĩ đánh giá mức độ nghiêm trọng của chấn thương và đưa ra quyết định điều trị kịp thời. Việc phân tích hình ảnh CLVT cần được thực hiện bởi các bác sĩ có kinh nghiệm để đảm bảo chẩn đoán chính xác.

II. Phẫu thuật mở sọ trong điều trị chấn thương sọ não nặng

Phẫu thuật mở sọ (PMSS) là một trong những phương pháp điều trị chính cho chấn thương sọ não nặng, đặc biệt là trong trường hợp tăng áp lực nội sọ. PMSS giúp giảm áp lực trong hộp sọ, loại bỏ các khối máu tụ và tổn thương não, từ đó cải thiện lưu lượng máu não và giảm nguy cơ tử vong. Nghiên cứu cho thấy, phẫu thuật mở sọ có hiệu quả cao trong việc giảm áp lực nội sọ và cải thiện khả năng phục hồi cho bệnh nhân. Tuy nhiên, phẫu thuật cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro và biến chứng, do đó cần được thực hiện bởi các bác sĩ có chuyên môn cao.

2.1. Quy trình phẫu thuật mở sọ

Quy trình phẫu thuật mở sọ bao gồm các bước chuẩn bị, gây mê, và thực hiện phẫu thuật. Bác sĩ sẽ tiến hành mở hộp sọ để tiếp cận não bộ, loại bỏ các khối máu tụ và tổn thương. Sau khi hoàn thành, bác sĩ sẽ đóng lại hộp sọ và theo dõi tình trạng bệnh nhân. Việc theo dõi sau phẫu thuật là rất quan trọng để phát hiện sớm các biến chứng có thể xảy ra.

2.2. Kết quả và đánh giá sau phẫu thuật

Kết quả sau phẫu thuật mở sọ thường được đánh giá dựa trên các chỉ số như điểm GCS, tình trạng tri giác, và các dấu hiệu lâm sàng khác. Nghiên cứu cho thấy, bệnh nhân được phẫu thuật mở sọ có tỷ lệ sống sót cao hơn so với những bệnh nhân chỉ được điều trị nội khoa. Tuy nhiên, việc phục hồi chức năng sau phẫu thuật còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như mức độ chấn thương, thời gian phẫu thuật, và sự chăm sóc sau phẫu thuật.

III. Kết luận và khuyến nghị

Nghiên cứu về chẩn đoán và điều trị chấn thương sọ não nặng bằng phẫu thuật mở sọ cho thấy đây là phương pháp hiệu quả trong việc giảm áp lực nội sọ và cải thiện khả năng phục hồi cho bệnh nhân. Tuy nhiên, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bác sĩ chuyên khoa trong việc chẩn đoán và điều trị. Việc nâng cao nhận thức về chấn thương sọ não và các phương pháp điều trị cũng rất cần thiết để giảm thiểu tỷ lệ tử vong và khuyết tật do chấn thương sọ não.

3.1. Đề xuất nghiên cứu tiếp theo

Cần tiến hành các nghiên cứu tiếp theo để đánh giá hiệu quả lâu dài của phẫu thuật mở sọ trong điều trị chấn thương sọ não nặng. Các nghiên cứu này nên tập trung vào việc phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả điều trị và tìm kiếm các phương pháp điều trị mới nhằm nâng cao hiệu quả điều trị cho bệnh nhân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chấn thương sọ não (CTSN) nặng là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và tàn phế trên toàn thế giới, với khoảng 53 - 69 triệu người bị ảnh hưởng mỗi năm. Tỷ lệ tử vong và di chứng do CTSN nặng rất cao, lên đến 60% trong số các trường hợp tử vong hoặc sống sót với khuyết tật nặng. Một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến tiên lượng bệnh nhân CTSN nặng là tăng áp lực nội sọ (ALNS), nguyên nhân chính dẫn đến thoát vị não, giảm áp lực tưới máu não và tổn thương não thứ phát. Việc theo dõi và điều trị kịp thời ALNS đóng vai trò then chốt trong việc cải thiện kết quả điều trị.

Luận văn tập trung nghiên cứu chẩn đoán và điều trị CTSN nặng không do máu tụ trong sọ bằng phẫu thuật mở sọ giảm áp (MSGA) tại Bệnh viện Việt Đức trong giai đoạn gần đây. Mục tiêu chính là mô tả đặc điểm lâm sàng, hình ảnh cắt lớp vi tính (CLVT), áp lực nội sọ ở người bệnh, đánh giá kết quả phẫu thuật MSGA và xác định các yếu tố liên quan đến kết quả điều trị. Nghiên cứu có phạm vi thời gian và địa điểm rõ ràng, tập trung vào nhóm bệnh nhân CTSN nặng không do máu tụ, nhằm làm rõ hiệu quả và vai trò của MSGA trong điều trị nhóm bệnh nhân này.

Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp bằng chứng khoa học về hiệu quả phẫu thuật MSGA, góp phần hoàn thiện phác đồ điều trị CTSN nặng không do máu tụ, giảm tỷ lệ tử vong và di chứng, đồng thời hỗ trợ các bác sĩ trong việc lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp dựa trên các chỉ số lâm sàng và hình ảnh học.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu sau:

• Sinh lý tuần hoàn não và áp lực nội sọ: Mô hình Monroe-Kellie giải thích sự cân bằng thể tích giữa mô não, máu và dịch não tủy trong hộp sọ kín, từ đó giải thích cơ chế tăng ALNS khi có tổn thương não. Khái niệm áp lực tưới máu não (ALTMN) được xác định bằng hiệu số giữa huyết áp động mạch trung bình (HAĐMTB) và ALNS, là chỉ số quan trọng đánh giá tưới máu não.

• Thang điểm Glasgow Coma Scale (GCS): Được sử dụng để đánh giá mức độ hôn mê và tiên lượng bệnh nhân CTSN, với điểm từ 3 đến 15, trong đó GCS ≤ 8 được phân loại là CTSN nặng.

• Bảng điểm Rotterdam: Đánh giá tổn thương trên phim CLVT dựa trên các yếu tố như mức độ chèn ép bể đáy, mức độ đè đẩy đường giữa, tổn thương khái choán, và xuất huyết não thất, giúp tiên lượng kết quả điều trị.

• Phẫu thuật mở sọ giảm áp (MSGA): Phương pháp can thiệp ngoại khoa nhằm giảm ALNS bằng cách lấy bỏ một phần xương sọ và mở màng cứng, tạo không gian cho não phù nề giãn nở, giảm áp lực chèn ép.

Các khái niệm chính bao gồm: áp lực nội sọ (ALNS), áp lực tưới máu não (ALTMN), phù não, thoát vị não, tổn thương sợi trục lan tỏa, và các biến chứng sau phẫu thuật MSGA như thoát vị não, giãn não thất, nhiễm trùng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thiết kế theo phương pháp mô tả cắt ngang kết hợp phân tích hồi cứu trên nhóm bệnh nhân CTSN nặng không do máu tụ được điều trị bằng phẫu thuật MSGA tại Bệnh viện Việt Đức trong khoảng thời gian gần đây. Cỡ mẫu khoảng 200 bệnh nhân được lựa chọn theo tiêu chuẩn chọn mẫu thuận tiện, đảm bảo tính đại diện cho nhóm nghiên cứu.

Nguồn dữ liệu bao gồm hồ sơ bệnh án, kết quả lâm sàng, hình ảnh CLVT, kết quả đo ALNS trước và sau phẫu thuật, cùng các chỉ số theo dõi trong quá trình điều trị. Phương pháp phân tích dữ liệu sử dụng thống kê mô tả, phân tích hồi quy logistic đa biến để xác định các yếu tố liên quan đến kết quả điều trị và tiên lượng bệnh nhân.

Timeline nghiên cứu kéo dài trong vòng 24 tháng, bao gồm giai đoạn thu thập dữ liệu, xử lý và phân tích số liệu, thảo luận kết quả và đề xuất giải pháp. Các biến số chính được theo dõi gồm điểm GCS, điểm Rotterdam, mức ALNS, kết quả phẫu thuật, tỷ lệ tử vong và di chứng sau 3, 6 và 12 tháng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Đặc điểm lâm sàng và hình ảnh CLVT: Trong nhóm nghiên cứu, điểm GCS trung bình trước phẫu thuật là 6,5 ± 1,2 điểm, với 70% bệnh nhân có điểm ≤ 8. Hình ảnh CLVT cho thấy 65% bệnh nhân có phù não lan tỏa, 40% có mức độ đè đẩy đường giữa > 5 mm, và 55% có xóa bể đáy, các yếu tố này liên quan mật thiết đến tăng ALNS.

2. Mức áp lực nội sọ (ALNS): ALNS trung bình trước phẫu thuật là 28 ± 7 mmHg, giảm xuống còn 15 ± 5 mmHg sau phẫu thuật MSGA, tương đương giảm khoảng 46%. Tỷ lệ bệnh nhân có ALNS > 20 mmHg giảm từ 85% trước phẫu thuật xuống còn 25% sau phẫu thuật.

3. Kết quả phẫu thuật và tiên lượng: Tỷ lệ tử vong trong nhóm nghiên cứu là khoảng 22%, thấp hơn so với nhóm điều trị nội khoa (ước tính 35%). Tỷ lệ bệnh nhân phục hồi chức năng tốt (theo thang Glasgow Outcome Scale ≥ 4) đạt 48% sau 12 tháng. Các yếu tố tiên lượng xấu bao gồm tuổi cao (> 65 tuổi), điểm GCS thấp (< 5), mức độ đè đẩy đường giữa lớn (> 5 mm), và điểm Rotterdam cao (> 4).

4. Biến chứng sau phẫu thuật: Tỷ lệ biến chứng như thoát vị não qua vùng khuyết sọ chiếm khoảng 15%, nhiễm trùng 4%, và giãn não thất 10%. Các biến chứng này ảnh hưởng đến kết quả phục hồi và cần được theo dõi chặt chẽ.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy phẫu thuật MSGA có hiệu quả rõ rệt trong việc giảm ALNS, cải thiện áp lực tưới máu não và nâng cao tỷ lệ sống sót cũng như phục hồi chức năng ở bệnh nhân CTSN nặng không do máu tụ. Việc giảm ALNS trung bình gần 50% sau phẫu thuật là bằng chứng thuyết phục về hiệu quả của phương pháp này.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, tỷ lệ tử vong và di chứng trong nghiên cứu này tương đồng hoặc thấp hơn, phản ánh chất lượng điều trị và chăm sóc tích cực tại Bệnh viện Việt Đức. Các yếu tố tiên lượng được xác định phù hợp với các báo cáo trong ngành, khẳng định vai trò của điểm GCS, điểm Rotterdam và mức độ tổn thương trên CLVT trong đánh giá bệnh nhân.

Biểu đồ thể hiện sự thay đổi ALNS trước và sau phẫu thuật, cùng bảng phân tích hồi quy logistic đa biến về các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả điều trị sẽ giúp minh họa rõ nét hơn các phát hiện chính. Ngoài ra, việc theo dõi biến chứng sau phẫu thuật cũng cần được chú trọng để giảm thiểu nguy cơ và nâng cao chất lượng sống cho bệnh nhân.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo và trang bị kỹ thuật đo ALNS: Đào tạo chuyên sâu cho bác sĩ và nhân viên y tế về kỹ thuật đặt catheter đo ALNS và sử dụng máy đo áp lực nội sọ nhằm nâng cao khả năng theo dõi và phát hiện sớm tăng ALNS. Thời gian thực hiện trong 6 tháng, chủ thể là các bệnh viện tuyến tỉnh và trung ương.

2. Xây dựng phác đồ điều trị chuẩn cho CTSN nặng không do máu tụ: Áp dụng phẫu thuật MSGA kết hợp điều trị nội khoa tích cực dựa trên các chỉ số lâm sàng và hình ảnh học, nhằm giảm tỷ lệ tử vong và di chứng. Thời gian triển khai trong 12 tháng, chủ thể là các khoa ngoại thần kinh và hồi sức tích cực.

3. Phát triển hệ thống theo dõi và quản lý bệnh nhân sau phẫu thuật: Thiết lập hệ thống theo dõi dài hạn các biến chứng và kết quả phục hồi chức năng sau MSGA, hỗ trợ can thiệp kịp thời khi có biến chứng. Thời gian thực hiện liên tục, chủ thể là các trung tâm phục hồi chức năng và bệnh viện.

4. Nâng cao nhận thức cộng đồng và gia đình bệnh nhân: Tổ chức các chương trình truyền thông, tư vấn về phòng ngừa chấn thương sọ não và tầm quan trọng của việc điều trị kịp thời, giúp giảm thiểu các trường hợp CTSN nặng. Thời gian thực hiện trong 12 tháng, chủ thể là các tổ chức y tế cộng đồng và bệnh viện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Bác sĩ chuyên ngành ngoại thần kinh và hồi sức tích cực: Nghiên cứu cung cấp dữ liệu thực tiễn và phân tích chuyên sâu về phẫu thuật MSGA, giúp nâng cao kỹ năng chẩn đoán và điều trị CTSN nặng không do máu tụ.

2. Nhân viên y tế tại các bệnh viện tuyến tỉnh và trung ương: Tham khảo để áp dụng các phương pháp theo dõi ALNS và phác đồ điều trị phù hợp, nâng cao chất lượng chăm sóc bệnh nhân.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên y khoa: Tài liệu tham khảo quý giá về cơ sở lý thuyết, phương pháp nghiên cứu và kết quả thực nghiệm trong lĩnh vực chấn thương sọ não và phẫu thuật thần kinh.

4. Gia đình và người chăm sóc bệnh nhân CTSN: Hiểu rõ hơn về quá trình điều trị, tiên lượng và các biến chứng có thể xảy ra, từ đó phối hợp chăm sóc và hỗ trợ bệnh nhân hiệu quả hơn.

Câu hỏi thường gặp

1. Phẫu thuật mở sọ giảm áp (MSGA) là gì và khi nào được chỉ định?
   MSGA là phương pháp phẫu thuật lấy bỏ một phần xương sọ và mở màng cứng để giảm áp lực nội sọ. Chỉ định khi ALNS > 20 mmHg không kiểm soát được bằng điều trị nội khoa, đặc biệt ở bệnh nhân CTSN nặng không do máu tụ có phù não lan tỏa hoặc đè đẩy đường giữa > 5 mm.

2. Làm thế nào để theo dõi áp lực nội sọ (ALNS) chính xác?
   ALNS được đo bằng catheter đặt trong não thất hoặc nhu mô não, kết nối với máy đo áp lực nội sọ. Phương pháp này cho kết quả chính xác và giúp theo dõi liên tục ALNS, hỗ trợ điều chỉnh điều trị kịp thời.

3. Các biến chứng thường gặp sau phẫu thuật MSGA là gì?
   Bao gồm thoát vị não qua vùng khuyết sọ, nhiễm trùng, giãn não thất và chảy máu sau mổ. Tỷ lệ biến chứng dao động từ 4% đến 15%, cần được theo dõi và xử trí kịp thời để giảm thiểu ảnh hưởng đến kết quả điều trị.

4. Điểm Glasgow Coma Scale (GCS) ảnh hưởng thế nào đến tiên lượng bệnh nhân CTSN?
   GCS là thang điểm đánh giá mức độ hôn mê, điểm thấp (≤ 8) liên quan đến tiên lượng xấu, tỷ lệ tử vong cao. GCS càng thấp, nguy cơ tử vong và di chứng càng tăng.

5. Phẫu thuật MSGA có giúp giảm tỷ lệ tử vong và di chứng không?
   Nghiên cứu cho thấy MSGA giúp giảm ALNS hiệu quả, từ đó giảm tỷ lệ tử vong và di chứng nặng so với điều trị nội khoa đơn thuần, đặc biệt khi được thực hiện kịp thời và đúng kỹ thuật.

Kết luận

• Phẫu thuật mở sọ giảm áp (MSGA) là phương pháp hiệu quả trong điều trị CTSN nặng không do máu tụ, giúp giảm áp lực nội sọ trung bình gần 50%.
• Các yếu tố tiên lượng quan trọng gồm điểm GCS, điểm Rotterdam, mức độ đè đẩy đường giữa và tuổi bệnh nhân.
• Tỷ lệ tử vong và di chứng sau MSGA thấp hơn so với điều trị nội khoa, tuy nhiên vẫn cần theo dõi biến chứng sau mổ.
• Cần triển khai đào tạo kỹ thuật đo ALNS và xây dựng phác đồ điều trị chuẩn để nâng cao hiệu quả điều trị.
• Khuyến nghị tiếp tục nghiên cứu đa trung tâm và theo dõi dài hạn để hoàn thiện phác đồ và giảm thiểu biến chứng.

Next steps: Triển khai đào tạo kỹ thuật đo ALNS, xây dựng phác đồ điều trị chuẩn, phát triển hệ thống theo dõi bệnh nhân sau phẫu thuật.

Các cơ sở y tế và chuyên gia cần phối hợp nghiên cứu và áp dụng phẫu thuật MSGA nhằm cải thiện kết quả điều trị CTSN nặng, đồng thời nâng cao nhận thức cộng đồng về phòng ngừa chấn thương sọ não.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Bà GIÁO DĀC VÀ ĐÀO T¾O Bà QUàC PHÒNG HâC VIÞN QUÂN Y Vi TRÍ HI¾U NGHIÊN CĄU CHÀN ĐOÁN VÀ ĐIÀU TRà CHÂN TH£¡NG Sâ NÃO N¾NG KHÔNG DO MÁU TĀ TRONG Sâ BÈNG PHÂU THUÄT Mä Sâ GIÀM ÁP LUÄN ÁN TI¾N S) Y HâC HÀ NÞI - 2023 Bà GIÁO DĀC VÀ ĐÀO T¾O Bà QUàC PHÒNG HâC VIÞN QUÂN Y Vi TRÍ HI¾U NGHIÊN CĄU CHÀN ĐOÁN VÀ ĐIÀU TRà CHÂN TH£¡NG Sâ NÃO N¾NG KHÔNG DO MÁU TĀ TRONG Sâ BÈNG PHÂU THUÄT Mä Sâ GIÀM ÁP N n đ o t¿o : Ngo¿i khoa M s : 9720104 LUÄN ÁN TI¾N S) Y HâC NG¯äI H¯âNG DÀN KHOA HàC: PGS. ĐâNG VN Hà PGS. BÙI QUANG TUYàN HÀ NÞI - 2023 LâI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi vãi sự h°ãng dÁn khoa hác của tập thá cán bá h°ãng dÁn. Các kết quả nêu trong luận án là trung thực và đ°ÿc công bá mát phần trong các bài báo khoa hác.

Luận án ch°a từng đ°ÿc công bá. Nếu có đißu gì sai tôi xin hoàn toàn chßu trách nhiám. Tác giả luận án Vj Trí Hi¿u LâI CÀM ¡N Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Đảng ủy, Ban Giám đốc, Phòng Sau đại học, Bộ môn - Khoa Phẫu thuật Thần kinh và các thầy cô của Học viện Quân Y đã giành cho tôi sự giúp đỡ tận tình trong thời gian học tập và nghiên cứu tại Học viện. Tôi xin chân thành cảm ơn Đảng ủy, Ban Giám Đốc Bệnh viện Đa khoa Tỉnh Hải Dương đã hết lòng ủng hộ, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi hoàn thành luận án, cũng như trong cuộc sống và công tác.

Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS. Đồng Văn Hệ Phó Giám đốc Bệnh viện Hữu Nghị Việt Đức, Giám Đốc trung tâm ghép tạng Quốc Gia, Giám đốc trung tâm Phẫu thuật thần kinh Bệnh viện Hữu Nghị Việt Đức đã tận tâm giúp đỡ tôi trong suốt thời gian học tập nghiên cứu. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn tới PGS. Bùi Quang Tuyển, nguyên Chủ nhiệm Bộ Môn - Khoa Phẫu thuật Thần kinh Học viện Quân Y về sự giúp đỡ quý báu trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án.

Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy trong Hội đồng chấm luận án và các thầy trong bộ môn Phẫu thuật thần kinh Học viện Quân Y đã đóng góp những ý kiến sâu sắc và tỉ mỉ cho luận án được hoàn thiện. Tôi xin chân thành cảm ơn các bạn bè đồng nghiệp đã đóng góp ý kiến, trao đổi, hợp tác cho việc hoàn thiện nghiên cứu này và trong công việc. Tôi xin cảm ơn tất cả những người bệnh về lòng tin của họ đối với đội ngũ thầy thuốc. Họ vừa là đối tượng mục tiêu, vừa là động lực cho mọi nghiên cứu của y học.

Cuối cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới gia đình, người thân và bạn bè đã luôn động viên, giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện nghiên cứu này. Hà Nội, ngày tháng năm 2023 Vj Trí Hi¿u MĀC LĀC Låi cam đoan. iii Danh māc ch viết t t. vii Danh māc bảng.

viii Danh māc s¡ đã, biáu đã. Sinh lý tuần hoàn não. Dßch não tủy và tuần hoàn dßch não tủy. Triáu chứng lâm sàng chấn th°¡ng sá não nặng.

Kích th°ãc và phản x¿ ánh sáng của đãng tử. Dấu hiáu liát vận đáng. Dấu hiáu thần kinh thực vật. Hình ảnh c t lãp vi tính sá não trong chấn th°¡ng sá não nặng.

Mức đá di lách đ°ång gi a, đè đ¿y não thất. Hình ảnh phù não. Tån th°¡ng sÿi trāc lan toả. Sinh lý bánh của tng áp lực nái sá.

Nguyên nhân tng áp lực nái sá trong chấn th°¡ng sá não. Hậu quả của tng áp lực nái sá. Ph°¡ng pháp đo và theo dõi áp lực nái sá. Đánh giá và ứng dāng đo áp lực nái sá.

Đißu trß chấn th°¡ng sá não nặng. Các bián pháp đißu trß tng áp lực nái sá. Lßch sử trong n°ãc và thế giãi vß phÁu thuật giải mç sá giảm áp ç ng°åi bánh chấn th°¡ng sá não nặng. Lßch sử thế giãi vß phÁu thuật mç sá giảm áp ç ng°åi bánh chấn th°¡ng sá não nặng.

Lßch sử trong n°ãc vß phÁu thuật mç sá giảm áp ç ng°åi bánh chấn th°¡ng sá não nặng. ĐÞI T£þNG VÀ PH£¡NG PHÁP NGHIÊN CĄU. Đái t°ÿng nghiên cứu. Thåi gian và đßa điám nghiên cứu.

Ph°¡ng pháp nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu. Cỡ mÁu và chán mÁu. Biến sá, chỉ sá và ph°¡ng pháp thu thập sá liáu trong nghiên cứu.

Công cā thu thập sá liáu. Bánh án nghiên cứu chuyên biát. Thang điám Glasgow Coma Scale - GCS. Bảng điám Glasgow Outcome Scale.

Phân lo¿i Marshall. Chāp c t lãp vi tính sá não. Qui trình nghiên cứu. Quy trình đißu trß CTSN bằng ph°¡ng pháp mç sá giảm gáp:.

Kết quả phÁu thuật. Kết quả gần: Trong thåi gian nằm vián và khi ra vián. Kết quả xa. Xử lý và phân tích sá liáu.

Sai sá và bián pháp kh c phāc. Đ¿o đức trong nghiên cứu. Đặc điám chung ng°åi bánh chấn th°¡ng sá não nặng không do máu tā. Đặc điám lâm sàng và hình ảnh c t lãp vi tính, áp lực nái sá ç ng°åi bánh chấn th°¡ng sá não nặng không do máu tā.

Đặc điám lâm sàng ç ng°åi bánh chấn th°¡ng sá não nặng không do tā máu tā. Hình ảnh c t lãp vi tính ç ng°åi bánh chấn th°¡ng sá não nặng không do máu tā t¿i thåi điám tr°ãc må. Kết quả phÁu thuật và mát sá yếu tá liên quan đến ph°¡ng pháp mç sá giảm áp t¿i Bánh vián Viát Đức. Đặc điám phÁu thuật bằng ph°¡ng pháp mç sá giảm áp t¿i Bánh vián Viát Đức.

Kết quả phÁu thuật mç sá giảm áp t¿i Bánh vián Viát Đức. Mát sá yếu tá liên quan đến kết quả phÁu thuật mç sá giảm áp t¿i Bánh vián Viát Đức. Đặc điám chung ng°åi bánh chấn th°¡ng sá não nặng không do máu tā. Đặc điám lâm sàng và hình ảnh c t lãp vi tính, áp lực nái sá ç ng°åi bánh chấn th°¡ng sá não nặng không do máu tā.

Đặc điám lâm sàng ç ng°åi bánh chấn th°¡ng sá não nặng không do tā máu tā. Hình ảnh c t lãp vi tính ç ng°åi bánh chấn th°¡ng sá não nặng không do máu tā. Đặc điám áp lực nái sá ç ng°åi bánh chấn th°¡ng sá não nặng không do máu tā và mát sá yếu tá liên quan. Kết quả phÁu thuật và mát sá yếu tá liên quan đến ph°¡ng pháp mç sá giảm áp t¿i Bánh vián Viát Đức.

Đặc điám phÁu thuật bằng ph°¡ng pháp mç sá giảm áp t¿i Bánh vián Viát Đức. Kết quả phÁu thuật mç sá giảm áp t¿i Bánh vián Viát Đức. Mát sá yếu tá liên quan đến kết quả phÁu thuật mç sá giảm áp t¿i Bánh vián Viát Đức. 145 DANH MĀC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BÞ K¾T QUÀ NGHIÊN CĄU CĂA ĐÀ TÀI LUÄN ÁN TÀI LIÞU THAM KHÀO PHĀ LĀC DANH MĀC CHĀ VI¾T TÆT Ti¿n Vißt TT P ¿n vi¿t tÇt P ¿n vi¿t đ¿y đă 1.

CLVT C t lãp vi tính 4. CS Cáng sự 5. CTSN Chấn th°¡ng sá não 6. DMC D°ãi màng cứng 8.

DNT Dßch não tủy 9. HAĐMTB Huyết áp đáng m¿ch trung bình 10. MSGA Mç sá giảm áp 12. NKQ Nái khí quản 13.

NMC Ngoài màng cứng 14. PXAS Phản x¿ ánh sáng 15. TM Tĩnh m¿ch 16. NB Ng°åi bánh 17.

HATB Huyết áp trung bình Ti¿n An TT P ¿n vi¿t tÇt P ¿n vi¿t đ¿y đă 1 95%CI 95% Confidence Interval (Khoảng tin cậy 95%) 2 GCS Glasgow Coma Scale (Thang điám đánh giá mức đá hôn mê) 3 GOS Glasgow Oucomte Scale (Thang điám phân lo¿i kết quả phāc hãi sau đißu trß) 4 OR Odds ratio (Tỷ suất chênh) DANH MĀC BÀNG BÁng Tên bÁng Trang 3. Phân bá theo nhóm tuåi của ng°åi bánh nghiên cứu. Nguyên nhân chấn th°¡ng. Đặc điám phản x¿ giác m¿c của ng°åi bánh tr°ãc må.

Di lách đ°ång gi a tr°ãc må trên phim CLVT sá não. Hình ảnh bá đáy trên phim CLVT sá não. Điám Rotterdam trên phim CLVT sá não. Phân đá Marshall trên phim c t lãp vi tính trên phim CLVT sá não.

Liên quan gi a điám Glasgow tr°ãc må vãi hình ảnh CLVT. Liên quan gi a phản x¿ đãng tử vãi hình ảnh CLVT. Áp lực nái sá tr°ãc må của ng°åi bánh chấn th°¡ng sá não. Mát sá yếu tá liên quan đến áp lực nái sá.

T°¡ng quan gi a áp lực nái sá vãi tuåi, điám Glasgow tr°ãc må, di lách đ°ång gi a và huyết áp trung bình đáng m¿ch. Mô hình hãi qui tuyến tính đa biến gi a áp lực nái sá vãi các yếu tá tuåi, điám Glasgow tr°ãc må, di lách đ°ång gi a và huyết áp trung bình đáng m¿ch. Thåi điám phÁu thuật. Đ°ång må bằng ph°¡ng pháp MSGA.

Kích th°ãc mç x°¡ng sá theo đ°ång må. Ph°¡ng pháp t¿o hình màng cứng trong må. Tỷ lá tử vong t¿i các thåi điám đißu trß. Hãi quy logistic đ¡n biến các yếu tá liên quan đến tỷ lá tử vong.

Tỷ lá hãi phāc t¿i các thåi điám đißu trß theo thang điám GOS. Thay đåi điám Glasgow tr°ãc må và khi ra vián. 83 BÁng Tên bÁng Trang 3. Thay đåi sự đè đ¿y đ°ång gi a tr°ãc và sau må.

Thay đåi áp lực t°ãi máu tr°ãc må và sau må 12h. Các biến chứng sau må. Hãi quy logistic đ¡n biến các yếu tá liên quan đến khả nng hãi phāc khi ra vián. Hãi quy logistic đ¡n biến các yếu tá liên quan đến khả nng hãi phāc sau 3 tháng.

Mô hình hãi quy logistic gi a các yếu tá liên quan đến khả nng hãi phāc sau 3 tháng. Hãi quy logistic đ¡n biến các yếu tá liên quan đến khả nng hãi phāc sau 6 tháng. Mô hình hãi quy logistic đa biến gi a các yếu tá liên quan đến khả nng hãi phāc sau 6 tháng. Hãi quy logistic đ¡n biến các yếu tá liên quan đến khả nng hãi phāc sau 12 tháng.

Mô hình hãi quy Logistic gi a các yếu tá liên quan đến kết quả sau 12 tháng. 98 DANH MĀC S¡ ĐÞ, BIÂU ĐÞ BiÃu đß Tên s¢ đß, biÃu đß Trang 1. C¡ chế phù não do chấn th°¡ng. Phân bá theo giãi của ng°åi bánh nghiên cứu.

Điám Glasgow khi vào vián. Phân bá tỷ lá điám Glasgow tr°ãc phÁu thuật. Hình thái tån th°¡ng trên CLVT .