LỜI MỞ ĐẦU 1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI Cùng với việc trở thành thành viên thứ 150 của Tổ chức thƣơng mại Thế giới, hệ thống ngân hàng Việt Nam đã có rất nhiều thay đổi. Nhiều ngân hàng đƣợc thành lập (bao gồm trong và ngoài nƣớc), nhiều dịch vụ ngân hàng đƣợc cung cấp, do đó khách hàng có nhiều lựa chọn hơn cho nhu cầu của họ. Hội nhập kinh tế quốc tế có thể đƣợc coi là xu hƣớng chủ đạo chi phối sự phát triển của ngành ngân hàng trong thời gian tới, điều này đã mở ra nhiều cơ hội cho sự phát triển của khu vực tài chính Việt Nam – một lĩnh vực luôn đƣợc coi là hết sức nhạy cảm.
Quá trình hội nhập vừa mang lại những cơ hội đồng thời cũng vừa mang lại những thách thức cho sự phát triển của hệ thống ngân hàng Việt Nam. Hội nhập sẽ giúp ngành ngân hàng Việt Nam dễ dàng tiếp cận đƣợc các nguồn vốn từ thị trƣờng tài chính quốc tế, học hỏi đƣợc nhiều kinh nghiệm quản lý, kiến thức, công nghệ hiện đại từ các tổ chức tài chính (TCTC) nƣớc ngoài khi họ tham gia vào thị trƣờng Việt Nam. Sự cạnh tranh về các sản phẩm dịch vụ cũng giúp cho ra đời nhiều loại hình sản phẩm mới, làm đa dạng hóa các sản phẩm tài chính. Chỉ ngân hàng nào biết cách tạo ra lợi thế khác biệt mới có thể tạo ra đƣợc lợi nhuận vƣợt trội so với các ngân hàng khác.
Trong thời gian gần đây, hệ thống ngân hàng của Việt Nam bắt đầu bộc lộ một số điểm yếu nhƣ khó khăn về thanh khoản, tỷ lệ nợ xấu tăng mạnh, số lƣợng các ngân hàng bị phá sản, sáp nhập có xu hƣớng ngày càng tăng, lợi nhuận thấp, năng lực giám sát và quản trị yếu kém, không theo kịp tốc độ phát triển nhanh chóng của quy mô, mạng lƣới và các loại hình dịch vụ, công tác quản trị rủi ro còn bộc lộ nhiều điểm yếu kém… Đứng ở góc độ một ngân hàng TMCP trong hệ thống NHTM Việt Nam, việc nghiên cứu các yếu tố ảnh hƣởng đến lợi nhuận của ngân hàng là quan trọng và có ý nghĩa rất lớn để các nhà quản lý của ngân hàng đƣa ra các quyết định chính sách nhằm mang lại lợi nhuận tối ƣu cho ngân hàng. Cũng đã có nhiều tác giả tiến hành nghiên cứu về vấn đề này, tuy nhiên có nhiều cách tiếp cận khác nhau và mỗi phƣơng pháp LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com -2- đều có những ƣu điểm và hạn chế riêng Xuất phát từ tính cấp thiết của yêu cầu nêu trên, tác giả chọn đề tài với tên gọi “Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến lợi nhuận của ngân hàng TMCP Xuất nhập khẩu Việt Nam” làm nội dung nghiên cứu trong luận văn của mình. MỤC TIÊU Tìm hiểu các yếu tố ảnh hƣởng đến lợi nhuận ngân hàng và mức độ ảnh hƣởng của mỗi yếu tố đến kết quả lợi nhuận ngân hàng tại Ngân hàng TMCP Xuất Nhập Khẩu Việt Nam trong giai đoạn 2006 – 2012. Sử dụng kết quả nghiên cứu đề xuất một số kiến nghị đối với tình hình lợi nhuận của Ngân hàng TMCP Xuất Nhập Khẩu Việt Nam trong thời gian tới.
ĐỐI TƢỢNG NGHIÊN CỨU Lợi nhuận của Ngân hàng TMCP Xuất Nhập Khẩu Việt Nam Các yếu tố ảnh hƣởng đến lợi nhuận ngân hàng TMCP Xuất Nhập Khẩu Việt Nam. PHẠM VI NGHIÊN CỨU Trên cơ sở phân tích các số liệu từ các báo cáo tài chính riêng và các báo cáo thƣờng niên của Ngân hàng TMCP Xuất Nhập Khẩu Việt Nam qua các năm từ 2006 đến 2012 để xác định các yếu tố ảnh hƣởng đến lợi nhuận ngân hàng. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Để giải quyết các nội dung nghiên cứu nêu trên, dựa trên cơ sở phân tích các bài nghiên cứu trong và ngoài nƣớc, tác giả sử dụng phƣơng pháp phân tích định tính và định lƣợng trong việc phân tích. - Phƣơng pháp phân tích định tính (thống kê, so sánh).
- Phƣơng pháp phân tích định lƣợng bằng mô hình hồi quy tuyến tính. Sử dụng phần mềm phân tích Eviews để phân tích tƣơng quan, phân tích hồi quy, đánh giá mức độ phù hợp của mô hình, kiểm định các giả thuyết…. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com -3- Dữ liệu phân tích đƣợc lấy từ báo cáo tài chính riêng, báo cáo thƣờng niên của Ngân hàng TMCP Xuất Nhập Khẩu Việt Nam từ năm 2006 đến năm 2012. Dữ liệu kinh tế vĩ mô đƣợc lấy từ www.com/vietnam và các nguồn tin cậy khác.
Ý NGHĨA CỦA ĐỀ TÀI Nghiên cứu này hữu ích cho các nhà quản trị của Ngân hàng TMCP Xuất Nhập Khẩu Việt Nam, các cổ đông hiện hữu và các nhà đầu tƣ tiềm năng : Các nhà quản lý của ngân hàng dựa trên kết quả nghiên cứu sẽ cân nhắc các yếu tố trong quá trình xây dựng và ra quyết định về chính sách quản lý hiệu quả nhằm giúp ngân hàng đạt đƣợc lợi nhuận cao hơn, góp phần nâng cao vị thế của ngân hàng trên thị trƣờng. Cung cấp cho các các bên liên quan khác những thông tin làm căn cứ để có sự đầu tƣ hợp lý vào ngân hàng. KẾT CẤU LUẬN VĂN GỒM: Chƣơng 1: TỔNG QUAN CÁC YẾU TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN LỢI NHUẬN CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI Chƣơng 2: ĐÁNH GIÁ CÁC YẾU TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN LỢI NHUẬN CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN XUẤT NHẬP KHẨU VIỆT NAM Chƣơng 3: GIẢI PHÁP KIỂM SOÁT CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN LỢI NHUẬN CỦA NGÂN HÀNG TMCP XUẤT NHẬP KHẨU VIỆT NAM LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com -4- CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC YẾU TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN LỢI NHUẬN CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.1 LỢI NHUẬN CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.1 Khái niệm về lợi nhuận: 1.1 Khái niệm: Lợi nhuận (profit) là phần thặng dƣ còn lại sau khi tổng chi phí đƣợc trừ vào tổng doanh thu, và là cơ sở để tính thuế và chi trả cổ tức. Là một cách đo lƣờng tốt nhất sự thành công của một doanh nghiệp.com) Lợi nhuận là phần tài sản mà nhà đầu tƣ nhận thêm nhờ đầu tƣ sau khi đã trừ đi các chi phí liên quan đến đầu tƣ đó, bao gồm cả chi phí cơ hội hay là phần chênh lệch giữa tổng doanh thu và tổng chi phí.
Trong doanh nghiệp, lợi nhuận là phần chênh lệch giữa giá bán và chi phí sản xuất. Trong tài liệu "What determines the profitability of banks? evidence from Spain" của Antonio Trujillo-Ponce có định nghĩa Lợi nhuận của Ngân hàng thƣơng mại là khoản chênh lệch đƣợc xác định giữa tổng thu nhập và tổng chi phí phải trả. Lợi nhuận là cần thiết cho một NHTM để duy trì hoạt động liên tục và chi trả cổ tức cho các cổ đông. Và nó cũng quan trọng cho các nhà quản lý bởi vì nó đảm bảo một tỷ lệ vốn linh hoạt hơn, ngay cả trong bối cảnh môi trƣờng kinh doanh rủi ro cao hơn.
Vậy lợi nhuận của NHTM có thể hiểu là phần thu nhập còn lại sau khi trừ đi các khoản chi phí phát sinh trong hoạt động kinh doanh của Ngân hàng.2 Vai trò của lợi nhuận ngân hàng Thứ nhất: Lợi nhuận là chỉ tiêu chất lƣợng tổng hợp phản ánh kết quả hoạt động kinh doanh của toàn hệ thống ngân hàng. Thông qua việc phân tích tình hình thực hiện chỉ tiêu lợi nhuận của ngân hàng, ngƣời quản lý có thể xem xét đánh giá các mặt hoạt động kinh doanh của ngân hàng từ đó có thể đƣa ra các kế hoạch, các quyết định quản lý. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com -5- Thứ hai: Lợi nhuận là nguồn tài chính quan trọng để ngân hàng thực hiện việc mở rộng quy mô, nâng cao chất lƣợng dịch vụ đa dạng hoá sản phẩm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trƣờng, đồng thời lợi nhuận cũng giúp cho ngân hàng bù đắp những rủi ro trong kinh doanh, thực hiện khuyến khích bằng cách cải thiện đời sống vật chất cũng nhƣ tinh thần cho ngƣời lao động. Thứ ba: Khi các ngân hàng kinh doanh có hiệu quả, lợi nhuận tăng ngân hàng sẽ thực hiện nghĩa vụ của mình đối với nhà nƣớc thông qua việc nộp thuế.
Nhà nƣớc cũng sẽ có nguồn thu quan trọng để thoả mãn nhu cầu tiêu dùng cho sự hoạt động của bộ máy nhà nƣớc, thực hiện các chƣơng trình phát triển kinh tế xã hội, an ninh quốc phòng, cải thiện đời sống cho nhân dân điều này cũng sẽ tác động ngƣợc trở lại đối sự phát triển của ngân hàng. Đây là mối quan hệ rất khăng khít tạo nên sự phát triển bền vững của toàn bộ nền kinh tế.2 Các yếu tố cấu thành lợi nhuận của Ngân hàng thƣơng mại: Việc xác định lợi nhuận của Ngân hàng thƣơng mại cũng giống nhƣ trong doanh nghiệp, đƣợc tính bằng công thức sau: Lợi nhuận = Tổng thu nhập – Tổng chi phí 1.1 Tổng thu nhập của NHTM: Tổng thu nhập của NHTM gồm: Tổng thu nhập từ lãi: Tổng thu nhập từ lãi = thu từ lãi tiền cho vay + thu lãi từ tiền gửi (tiền gửi tại NHTW và các NH khác) + thu từ hùn vốn, lãi cổ phần + thu lãi từ cho thuê. Thu lãi đƣợc tính cho từng khoản mục tài sản chi tiết, từng nhóm khách hàng với lãi suất khác nhau, thời hạn khác nhau. Thu từ lãi đóng vai trò quan trọng đối với ngân hàng và là kết quả tài chính quan trọng đƣợc quan tâm hàng đầu.
Đối với phần lớn các NH, thu lãi chiếm bộ phận chủ yếu trong thu nhập và quyết định độ lớn của thu nhập ròng. Các nhân tố ảnh hƣởng trực tiếp đến thu lãi là qui mô, cấu trúc, kỳ tính lãi và lãi suất của các tài sản sinh lãi. Nếu ngân hàng có danh mục đầu tƣ gồm nhiều tài sản rủi ro cao thì thu lãi kỳ vọng sẽ cao. Thu nhập khác: ngoài các khoản thu trên ngân hàng còn có khoản thu khác nhƣ LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com -6- thu từ phí (phí bảo lãnh, phí mở L/C, phí thanh toán…); thu từ kinh doanh ngoại tệ, vàng bạc (chênh lệch giá mua bán, hoa hồng mua hộ, bán hộ); thu từ kinh doanh chứng khoán (mua, bán hộ, bảo quản hộ, chênh lệch giá mua bán); thu từ liên doanh, thu phạt, thu khác.
Nhiều khoản thu đƣợc tính bằng tỷ lệ phí đối với doanh số phục vụ ví dụ nhƣ phí chuyển tiền, phí mở L/C… Với sự phát triển theo hƣớng đa dạng hóa và sự hỗ trợ của công nghệ thông tin, các dịch vụ khác (ngoài cho vay và đầu tƣ) không ngừng phát triển làm gia tăng các khoản thu khác trong thu nhập, đặc biệt đối với các ngân hàng lớn gần nhƣ các trung tâm tiền tệ.