ĐẶT VẤN ĐỀ 1. Giới thiệu chung: Ngày 12/05/2015, chính phủ đã ban hành Nghị định số 46/2015/NĐ-CP đã giúp tăng cường quyền và trách nhiệm của các cơ quan, công chức quản lý nhà nước về xây dựng trong việc kiểm soát quá trình đầu tư xây dựng. Đặc biệt, vấn đề được đặt ra đối với thiết kế cơ sở, thiết kế kỹ thuật thi công và cả dự toán các công trình. Hồ sơ được lập về cơ bản tuân theo các quy định hiện hành.
Chủ đầu tư có sự quan tâm đến công tác lựa chọn các đơn vị tư vấn khảo sát, thiết kế. Đa số công trình có nhiệm vụ thiết kế phù hợp với yêu cầu thực tế, công năng sử dụng công trình. Công tác lập dự toán, tổng mức đầu tư phù hợp với đơn giá, định mức do các cơ quan có thẩm quyền ban hành. Song bên cạnh đó những vấn đề tồn tại, hạn chế cần khẩn trương khắc phục.
Một số công trình, việc lựa chọn nhà thầu tư vấn của Chủ đầu tư chưa phù hợp loại, cấp công trình để thiết kế, khảo sát. Cụ thể là các đơn vị tư vấn phần lớn không có chủ nhiệm thiết kế hoặc các chủ trì thiết kế chuyên ngành (như điện, nước, …), chủ đầu tư thiếu kiểm tra điều kiện năng lực của nhà thầu khảo sát, nhà thầu thiết kế trước tại thời điểm thực hiện hợp đồng, không kiểm tra chứng chỉ hành nghề tại thời điểm thực hiện hợp đồng. Các đơn vị tư vấn chưa cập nhật quy chuẩn, tiêu chuẩn có liên quan để khảo sát, thiết kế công trình (sử dụng Quy chuẩn, Tiêu chuẩn đã hết hiệu lực hoặc lạc hậu) nhất là đối với công trình giáo dục, y tế… Trong dự án đầu tư xây dựng công trình những hạn chế nói trên phần lớn nằm trong giai đoạn thiết kế cơ sở, chính bước này lại có quyết định đến chất lượng hồ sơ thiết kế kỹ thuật hay hồ sơ thiết kế bản vẽ thi công. Nâng cao chất lượng thiết kế cơ sở sẽ làm tăng giá trị của dự án về chi phí thực hiện, thời gian thực hiện, chất lượng công trình của dự án và hiệu quả khi vận hành đưa dự án vào sử dụng.
Cơ sở hình thành đề tài: Mức độ ảnh hưởng của các hoạt động xây dựng đến chất lượng công trình xây dựng giảm dần theo thời gian tính từ khi mới thành ý tưởng dự án đến khi công trình xây dựng hoàn thành, được bàn giao vào khai thác, sử dụng. Muốn có công trình xây dựng có chất lượng tốt thì trước hết thiết kế phải tốt. Muốn có thiết kế đạt chất lượng thì trước hết khảo sát phải đúng. Khảo sát sai sót dẫn đến thiết kế không đúng, nếu phát hiện sai sót kịp thời sẽ phải chỉ sửa thiết kế, thay đổi biện pháp thi công, kéo dài thời gian xây dựng, phát sinh chi phí.
Trường hợp không phát hiện kịp thời thì hậu quả sẽ còn lớn hơn, thậm chí có thể dẫn đến các thảm hoạ không thể lường trước Thực tiễn trên thế giới cũng như ở nước ta đều cho thấy hầu hết các sai sót, khiếm khuyết trong xây dựng đều có liên quan đến tư vấn xây dựng, nhất là trong thiết kế. Sai sót của tư vấn thiết kế có trường hợp dẫn đến hậu quả lâu dài khó khắc phục. Tuy rằng kinh phí cho công tác tư vấn xây dựng không nhiều nhưng lại có ảnh hưởng rất lớn, có nhiều sai sót, hư hỏng do chất lượng của công tác tư vấn xây dựng gây nên. TKCS là bước đầu trong quá trình thiết kế thi công xây dựng công trình, do đó quan tâm đến việc quản lý chất lượng thiết kế cơ sở là việc cấp thiết phải làm, đúng với tầm quan trọng của nó.
Mục tiêu nghiên cứu - Xác định các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng hồ sơ thiết kế cơ sở - Phân tích ảnh hưởng của các nhân tố đến chất lượng hồ sơ thiết kế cơ sở. - Khảo sát,thu thập và xử lý số liệu về mức độ xảy ra ảnh hưởng của các nhân tố đến thiết kế cơ sở và qua đó nâng cao chất lượng hồ sơ thiết kế. Phạm vi nghiên cứu: - Không gian nghiên cứu: Các dự án xây dựng dân dụng và công nghiệp,…được thực hiện tại Thành phố Hồ Chí Minh và vùng lân cận. 3 - Quan điểm nghiên cứu: nghiên cứu đứng trên quan điểm là chủ đầu tư và các công ty tư vấn xây dựng.
- Đối tượng khảo sát:các chuyên gia,những người có kinh nghiệm thuộc các bên: Chủ đầu tư, ban quản lý dự án. Các đơn vị tư vấn thiết kế. Các doanh nghiệp xây dựng. Các đơn vị thuộc các cơ quan quản lý nhà nước.
Đóng góp của nghiên cứu: 1. Về mặt học thuật: - Đề tài đưa ra quy trình khảo sát, đánh giá của các chuyên gia trong các doanh nghiệp xây dựng thông qua bảng câu hỏi, phỏng vấn. - Ứng dụng phương pháp logich, Phương pháp phân tích tổng hợp, các phương pháp so sánh để nhằm làm rõ các vấn đề nghiên cứu. Về mặt thực tiễn: - Nhận dạng được các yếu tố chính làm ảnh hưởng đến chất lượng hồ sơ thiết kế cơ sở dựa trên việc tổng hợp tài liệu và khảo sát thực tế.
- Dựa trên phương pháp phân tích xây dựng được mô hình đánh gía chất lượng hồ sơ thiết kỹ thuật thi công. 4 CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ LĨNH VỰC NGHIÊN CỨU Chương 2 sẽ trình bày định nghĩa các khái niệm quan trọng, tổng quan cơ sở lý thuyết và mô hình nghiên cứu, các giả thuyết cho nghiên cứu. Các khái niệm liên quan: 2. Chất lượng và chất lượng sản phẩm xây dựng: Nói về chất lượng xây dựng hiện nay tồn tại nhiều phát biểu khác nhau, ta xem xét một số khái niệm sau: *Khái niệm 1: Chất lượng xây dựng là thỏa mãn tốt nhất nhu cầu của khách hàng đối với sản phẩm xây dựng của các doanh nghiệp cung cấp.
*Khái niệm 2: Chất lượng xây dựng là tổng thể những đặc tính của công trình xây dựng thỏa mãn được các yêu cầu sử dụng đặc ra. *Khái niệm 3: Chất lượng công trình xây dựng là tổng thể những đặc trưng của công trình có khả năng thỏa mãn những nhu cầu của người sử dụng mà những đặc tính này được công bố trước trong các hồ sơ dự án, hồ sơ thiết kế, hồ sơ thi công và còn bao gồm cả những đặc tính còn tiềm ẩn chưa được công bố. Những đặc tính này mang tính cá biệt mà chỉ khi sử dụng mới phát hiện ra. *Khái niệm 4: Người Nhật quan niệm chất lượng công trình xây dựng như sau: Chất lượng xây dựng là tổng thể những đặc trưng của công trình thể hiện ở các khía cạnh gồm: - Độ bền vững của công trình.
- Độ an toàn của công trình - Tính hợp lý với cảnh quan môi trường. - Tính thẩm mỹ mà các giá trị văn hóa mang lại. - Các lưọi ích cho người sử dụng. - Các dịch vụ mang lại cho người sử dụng - Yếu tố về thời gian xây dựng, chi phí xây dựng công trình.
*Khái niệm 5: Chất lượng xây dựng là tập hợp các đặc tính đặc trưng cho giá trị sử dụng của công trình do tất cả các giai đoạn hình thành công trình xây dựng qui 5 định (giai đoạn dự án, thiết kế, thi công) và được những đơn vị thực hiện nó cam kết đảm bảo. *Khái niệm 6: Chất lượng xây dựng công trình là những yêu cầu tổng hợp đối với tất cả các đặc tính của công trình về các khía cạnh bao gồm: - Tính an toàn, độ bền vững, trình độ mỹ thuật, kỹ thuật của công trình phù hợp với các quy chuẩn xây dựng và các tiêu chuẩn kỹ thuật, phù hợp với các hợp đồng kinh tế và pháp luật Việt Nam. Nhận xét: Qua 6 khái niệm như trên ta có thể phân 6 khái niệm thành 2 nhóm: - Nhóm 1: Quan niệm chất lượng công trình xây dựng thể hiện ở các đặc tính đặc trưng công trình đã được thực hiện và đảm bảo theo đúng yêu cầu chất lượng đặc ra. Quan niệm theo nhóm này là quan niệm “chất lượng dạng hẹp”.
- Nhóm 2: Quan niệm chất lượng công trình xây dựng được mở rộng hơn, đó là ngoài những đặc tính của công trình thỏa mãn nhu cầu sử dụng như quan niệm của nhóm 1, người ta còn xét đến những yếu tố nằm ngoài công trình nhưng lại có liên quan thỏa mãn được nhu cầu sử dụng như: Các dịch vụ cung cấp cho người sử dụng, yếu tố thời gian cung cấp và mức giá cả. Như vậy theo nhóm 2 đã đưa ra 1 quan niệm gọi là “chất lượng tổng hợp” Từ quan niệm chất lượng tổng hợp mà tùy theo sự xem xét, đánh giá coi trọng yếu tố nào hơn thì yếu tố chất lượng tổng hợp sẽ thay đổi theo. Điều đó có thể minh họa độ lớn tổng hợp theo hình khối sau đây: Thời gian Giá cả xd xây dựng. (chi phí xd) Dịch vụ cung cấp.
1-Các đặc tính công trình tạo ra giá trị sử dụng 6 Các đặc điểm của chất lượng công trình xây dựng: * Chất lượng xây dựng có nhiều đặc điểm khác biệt so với chất lượng các sản phẩm thông thường. Do đó để quản lý chất lượng công trình xây dựng cần thiết phải hiểu rõ nhiều đặc điểm riêng biệt đó. - Sự hình thành của chất lượng công trình xây dựng trải qua rất nhiều giai đoạn từ khâu dự án đến thiết kế và thi công, do vậy nó chịa ảnh hưởng rất nhiều nhân tố tác động, hay nói cách khác chất lượng công trình xây dựng được hình thành ở các giai đoạn rất khó đảm bảo độ trùng khớp với nhau. - Mức độ đặc trưng của chất lượng công trình xây dựng, đặc trưng ở giai đoạn thi công là khoảng dao động khá lớn.
- Khả năng kiểm tra đánh giá đúng chất lượng xây dựng rất phức tập, khó chính xác. - Các phương tiện kỹ thuật sử dụng để kiểm tra, kiểm định chất lượng xây dựng thường không được hoàn thiện bằng các phương tiện kiểm tra đánh giá các loại chất lượng sản phẩm khác. - Để đánh giá tổng thể chất lượng sản phẩm công trình xây dựng thì không thể di dời toàn bộ công trình để đưa vào kiểm định đánh giá tổng thể.