Bệnh Cầu Trùng Trên Lợn Rừng Lai F2: Nghiên Cứu Và Hiệu Quả Điều Trị

Nghiên cứu bệnh cầu trùng trên lợn rừng lai F2 và hiệu quả điều trị của Vinacoc ACB và Hanzuril 50 tại trại chăn nuôi động vật bán hoang dã.

• Tác giả: Nguyễn Hữu Khánh
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Văn Phùng
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Bệnh Cầu Trùng Trên Lợn Rừng Lai F2 Và Hiệu Quả Điều Trị
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. PHẦN 1: CÔNG TÁC PHỤC VỤ SẢN XUẤT
• 1.1. ĐIỀU TRA CƠ BẢN
• 1.1.1. Điều kiện tự nhiên của cơ sở thực tập tốt nghiệp
• 1.1.2. Vị trí địa lý
• 1.1.3. Địa hình đất đai
• 1.1.4. Điều kiện khí hậu thủy văn
• 1.1.5. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 1.1.6. Tình hình sản xuất của Trại chăn nuôi động vật bán hoang dã thuộc Công ty NC & PT động thực vật bản địa
• 1.1.6.1. Tổ chức quản lí cơ sở của Trại chăn nuôi động vật bán hoang dã
• 1.1.6.2. Ngành trồng trọt
• 1.1.6.3. Đối với ngành chăn nuôi
• 1.1.6.4. Công tác thú y của trại
• 1.1.6.5. Đánh giá chung
• 1.1.6.5.1. Thuận lợi
• 1.1.6.5.2. Khó khăn
• 1.2. CÔNG TÁC PHỤC VỤ SẢN XUẤT
• 1.2.1. Nội dung công tác phục vụ sản xuất
• 1.2.2. Công tác chăm sóc nuôi dưỡng
• 1.2.3. Biện pháp thực hiện
• 1.2.4. Kết quả thực hiện
• 1.2.5. Công tác chăn nuôi đàn lợn sinh sản
• 1.3. KẾT LUẬN ĐỀ NGHỊ
• 2. PHẦN 2: CHUYÊN ĐỀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
• 2.1. Mục tiêu của đề tài
• 2.2. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 2.3. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.3.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.3.2. Đặc điểm của cầu trùng lợn
• 2.3.3. Những vấn đề chung về bệnh cầu trùng
• 2.3.4. Miễn dịch học của bệnh cầu trùng
• 2.3.5. Đặc điểm sinh trưởng của lợn rừng lai F2 (♂rừng x ♀ ĐP Pác Nặm)
• 2.3.6. Đặc điểm lợn con giai đoạn sơ sinh đến 90 ngày tuổi
• 2.3.7. Tình hình nghiên cứu trong nước và ngoài nước
• 2.3.7.1. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 2.3.7.2. Tình hình nghiên cứu ngoài nước
• 2.3.8. Vài nét về các loại thuốc sử dụng trong thí nghiệm
• 2.4. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.4.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.4.3. Tình hình nhiễm cầu trùng ở lợn rừng lai nuôi tại trại chăn nuôi động vật hoang dã Tức Tranh
• 2.4.4. Thử nghiệm hiệu lực của hai loại thuốc Vinacoc.ACB và Hanzurin dùng để điều trị bệnh cầu trùng cho lợn rừng lai
• 2.4.5. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.4.6. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.6.1. Phương pháp nghiên cứu tình hình mắc bệnh
• 2.4.6.2. Phương pháp lấy mẫu
• 2.4.6.3. Phương pháp xét nghiệm mẫu
• 2.4.6.4. Phương pháp đánh giá cường độ nhiễm
• 2.4.6.5. Phương pháp so sánh hiệu quả điều trị bệnh của hai loại thuốc Vinacoc. ACB và Hanzuril
• 2.4.6.6. Các chỉ tiêu và phương pháp theo dõi
• 2.4.6.6.1. Chỉ tiêu về tình hình mắc bệnh
• 2.4.6.6.2. Các chỉ tiêu theo dõi về sự lưu hành oocyst tại ngoại cảnh
• 2.4.6.6.3. Chỉ tiêu theo dõi về so sánh hiệu quả của thuốc Vinacoc.ACB và Hanzuril
• 2.4.6.7. Phương pháp xử lý số liệu
• 2.5. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 2.5.1. Tình hình nhiễm cầu trùng của lợn rừng lai nuôi tại trại chăn nuôi động vật hoang dã - Chi nhánh NC&PT động thực vật bản địa
• 2.5.2. Tỷ lệ nhiễm cầu trùng của đàn lợn rừng lai
• 2.5.3. Cường độ nhiễm cầu trùng lợn
• 2.5.4. Tỷ lệ nhiễm cầu trùng lợn theo tuổi
• 2.5.5. Tỷ lệ nhiễm cầu trùng lợn theo tính biệt
• 2.5.6. Tỷ lệ nhiễm cầu trùng lợn theo tình trạng vệ sinh thú y
• 2.5.7. Tỷ lệ nhiễm cầu trùng lợn theo trạng thái phân
• 2.5.8. Kết quả thử nghiệm khả năng phòng trị cầu trùng của hai loại thuốc Vinacoc. ACB và Hanzuril
• 2.5.9. Độ an toàn của hai loại thuốc Vinacoc.ACB và Hanzuril dùng trong phòng trị bệnh cầu trùng ở lợn rừng
• 2.5.10. Hiệu lực của hai loại thuốc trị cầu trùng cho lợn rừng lai
• 2.5.11. Sinh trưởng tích lũy của lợn rừng lai
• 2.5.12. Hiệu quả kinh tế của việc sử dụng hai loại thuốc
• 2.6. KẾT LUẬN, TỒN TẠI VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• appendix.1. Tài liệu tiếng Việt
• appendix.2. Tài liệu Tiếng Anh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Bệnh Cầu Trùng Ở Lợn Rừng Lai F2 Cập Nhật 2024

Bệnh cầu trùng là một trong những thách thức lớn đối với ngành chăn nuôi lợn rừng lai F2. Bệnh gây ra bởi ký sinh trùng Eimeria spp. và Isospora suis, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và năng suất của lợn, đặc biệt là lợn con. Việc nghiên cứu và kiểm soát bệnh cầu trùng trên lợn rừng lai F2 là vô cùng quan trọng để đảm bảo hiệu quả kinh tế và sự phát triển bền vững của ngành chăn nuôi. Theo nghiên cứu, tỷ lệ mắc bệnh có thể lên đến 80% ở lợn con, gây thiệt hại đáng kể về kinh tế. Cần có những giải pháp hiệu quả để phòng ngừa và điều trị bệnh, giảm thiểu tác động tiêu cực đến đàn lợn.

1.1. Tác Nhân Gây Bệnh Cầu Trùng Ở Lợn Rừng Lai F2

Bệnh cầu trùng ở lợn rừng lai F2 chủ yếu do hai loại ký sinh trùng gây ra: Eimeria spp. và Isospora suis. Isospora suis thường gây bệnh ở lợn con trong giai đoạn từ 5 đến 15 ngày tuổi, trong khi Eimeria spp. có thể gây bệnh ở nhiều lứa tuổi khác nhau. Các ký sinh trùng này xâm nhập vào tế bào ruột, gây viêm nhiễm và tổn thương, dẫn đến tiêu chảy, mất nước và suy dinh dưỡng. Việc xác định chính xác loại ký sinh trùng gây bệnh là rất quan trọng để lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

1.2. Ảnh Hưởng Của Bệnh Cầu Trùng Đến Sinh Trưởng Của Lợn Rừng

Bệnh cầu trùng gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh trưởng và phát triển của lợn rừng lai F2. Lợn mắc bệnh thường chậm lớn, còi cọc, giảm khả năng hấp thu dinh dưỡng và dễ mắc các bệnh nhiễm trùng khác. Nghiên cứu cho thấy, lợn bị nhiễm cầu trùng có thể giảm tới 20% trọng lượng so với lợn khỏe mạnh. Điều này không chỉ làm giảm năng suất chăn nuôi mà còn tăng chi phí điều trị và chăm sóc.

II. Thách Thức Trong Điều Trị Bệnh Cầu Trùng Cho Lợn Rừng Lai F2

Việc điều trị bệnh cầu trùng trên lợn rừng lai F2 gặp nhiều khó khăn do đặc tính sinh học của ký sinh trùng và điều kiện chăn nuôi. Ký sinh trùng cầu trùng có khả năng kháng thuốc cao, đòi hỏi phải sử dụng các loại thuốc đặc trị và tuân thủ phác đồ điều trị nghiêm ngặt. Bên cạnh đó, điều kiện vệ sinh chuồng trại kém, mật độ nuôi cao và chế độ dinh dưỡng không đảm bảo cũng là những yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh và giảm hiệu quả điều trị. Cần có những giải pháp toàn diện để vượt qua những thách thức này.

2.1. Kháng Thuốc Của Cầu Trùng Vấn Đề Nan Giải

Tình trạng kháng thuốc của cầu trùng là một vấn đề nan giải trong điều trị bệnh. Việc sử dụng thuốc không đúng cách hoặc lạm dụng thuốc kháng cầu trùng có thể dẫn đến sự phát triển của các chủng cầu trùng kháng thuốc. Điều này làm giảm hiệu quả điều trị và tăng chi phí chăn nuôi. Cần có các biện pháp kiểm soát việc sử dụng thuốc và nghiên cứu phát triển các loại thuốc mới để đối phó với tình trạng kháng thuốc.

2.2. Yếu Tố Môi Trường Ảnh Hưởng Đến Bệnh Cầu Trùng

Môi trường chăn nuôi đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển và lây lan của bệnh cầu trùng. Chuồng trại ẩm ướt, bẩn thỉu tạo điều kiện thuận lợi cho cầu trùng sinh sôi và phát triển. Mật độ nuôi cao làm tăng nguy cơ lây nhiễm bệnh giữa các cá thể. Chế độ dinh dưỡng không đảm bảo làm suy yếu hệ miễn dịch của lợn, khiến chúng dễ mắc bệnh hơn. Cần cải thiện điều kiện vệ sinh chuồng trại, giảm mật độ nuôi và cung cấp chế độ dinh dưỡng đầy đủ để phòng ngừa bệnh cầu trùng.

III. Phương Pháp Điều Trị Bệnh Cầu Trùng Ở Lợn Rừng Lai F2 Hiệu Quả

Để điều trị bệnh cầu trùng ở lợn rừng lai F2 hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp điều trị kết hợp, bao gồm sử dụng thuốc đặc trị, cải thiện vệ sinh chuồng trại và tăng cường sức đề kháng cho lợn. Các loại thuốc như Vinacoc.ACB và Hanzuril 50 đã được chứng minh là có hiệu quả trong việc điều trị bệnh cầu trùng. Tuy nhiên, cần tuân thủ đúng liều lượng và phác đồ điều trị để đạt được kết quả tốt nhất. Bên cạnh đó, việc cải thiện vệ sinh chuồng trại và cung cấp chế độ dinh dưỡng đầy đủ cũng rất quan trọng để hỗ trợ quá trình điều trị.

3.1. Sử Dụng Thuốc Vinacoc.ACB Trong Điều Trị Cầu Trùng

Vinacoc.ACB là một loại thuốc kháng cầu trùng được sử dụng rộng rãi trong chăn nuôi lợn. Thuốc có tác dụng ức chế sự phát triển của cầu trùng, giúp giảm thiểu tổn thương ruột và cải thiện tình trạng sức khỏe của lợn. Theo nghiên cứu, Vinacoc.ACB có hiệu quả cao trong việc điều trị bệnh cầu trùng ở lợn rừng lai F2, đặc biệt là khi được sử dụng kết hợp với các biện pháp hỗ trợ khác.

3.2. Hiệu Quả Của Thuốc Hanzuril 50 Trong Điều Trị Cầu Trùng

Hanzuril 50 là một loại thuốc kháng cầu trùng khác cũng được sử dụng trong điều trị bệnh cầu trùng ở lợn. Thuốc có tác dụng tiêu diệt cầu trùng và giảm viêm nhiễm ruột. Nghiên cứu cho thấy, Hanzuril 50 có hiệu quả tương đương với Vinacoc.ACB trong việc điều trị bệnh cầu trùng ở lợn rừng lai F2. Việc lựa chọn loại thuốc nào phụ thuộc vào tình trạng bệnh và khả năng đáp ứng của lợn.

IV. Phòng Bệnh Cầu Trùng Cho Lợn Rừng Lai F2 Bí Quyết Thành Công

Phòng bệnh cầu trùng là biện pháp hiệu quả nhất để bảo vệ sức khỏe và năng suất của lợn rừng lai F2. Các biện pháp phòng bệnh bao gồm: vệ sinh chuồng trại thường xuyên, đảm bảo chuồng trại khô ráo và thông thoáng, sử dụng chất khử trùng để tiêu diệt cầu trùng, cung cấp chế độ dinh dưỡng đầy đủ và cân bằng, và tiêm phòng vaccine (nếu có). Việc thực hiện đầy đủ và nghiêm ngặt các biện pháp phòng bệnh sẽ giúp giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh và giảm chi phí điều trị.

4.1. Vệ Sinh Chuồng Trại Yếu Tố Quyết Định

Vệ sinh chuồng trại là yếu tố quan trọng nhất trong phòng bệnh cầu trùng. Cần vệ sinh chuồng trại thường xuyên, loại bỏ phân và chất thải, đảm bảo chuồng trại khô ráo và thông thoáng. Sử dụng chất khử trùng để tiêu diệt cầu trùng và các mầm bệnh khác. Việc vệ sinh chuồng trại định kỳ sẽ giúp giảm thiểu số lượng cầu trùng trong môi trường và giảm nguy cơ lây nhiễm bệnh.

4.2. Dinh Dưỡng Hợp Lý Tăng Cường Sức Đề Kháng

Chế độ dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong việc tăng cường sức đề kháng cho lợn. Cần cung cấp chế độ dinh dưỡng đầy đủ và cân bằng, đảm bảo lợn nhận đủ protein, vitamin và khoáng chất. Bổ sung các chất tăng cường miễn dịch như probiotic và prebiotic để cải thiện hệ tiêu hóa và tăng cường khả năng chống lại bệnh tật. Lợn khỏe mạnh có khả năng chống lại bệnh cầu trùng tốt hơn.

V. Nghiên Cứu Hiệu Quả Điều Trị Cầu Trùng Trên Lợn Rừng Lai F2

Nghiên cứu về hiệu quả điều trị bệnh cầu trùng trên lợn rừng lai F2 đã được thực hiện tại nhiều trang trại chăn nuôi. Các nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của các loại thuốc kháng cầu trùng khác nhau, cũng như các biện pháp phòng bệnh và điều trị kết hợp. Kết quả nghiên cứu cho thấy, việc sử dụng thuốc đặc trị kết hợp với cải thiện vệ sinh chuồng trại và tăng cường sức đề kháng cho lợn là phương pháp hiệu quả nhất để kiểm soát bệnh cầu trùng.

5.1. Đánh Giá Tỷ Lệ Nhiễm Cầu Trùng Ở Lợn Rừng Lai F2

Việc đánh giá tỷ lệ nhiễm cầu trùng ở lợn rừng lai F2 là rất quan trọng để xác định mức độ nghiêm trọng của bệnh và đưa ra các biện pháp phòng ngừa và điều trị phù hợp. Tỷ lệ nhiễm cầu trùng được xác định bằng cách lấy mẫu phân và xét nghiệm tìm cầu trùng. Kết quả xét nghiệm sẽ cho biết số lượng cầu trùng trong phân và tỷ lệ lợn bị nhiễm bệnh.

5.2. So Sánh Hiệu Quả Của Các Loại Thuốc Trị Cầu Trùng

Nghiên cứu so sánh hiệu quả của các loại thuốc trị cầu trùng khác nhau được thực hiện để tìm ra loại thuốc có hiệu quả cao nhất và ít tác dụng phụ nhất. Các loại thuốc được so sánh bao gồm Vinacoc.ACB, Hanzuril 50 và các loại thuốc khác. Kết quả nghiên cứu sẽ giúp người chăn nuôi lựa chọn loại thuốc phù hợp nhất cho đàn lợn của mình.

VI. Kết Luận Hướng Nghiên Cứu Bệnh Cầu Trùng Lợn Rừng Lai F2

Bệnh cầu trùng là một thách thức lớn đối với ngành chăn nuôi lợn rừng lai F2. Việc kiểm soát bệnh đòi hỏi sự kết hợp của nhiều biện pháp, bao gồm sử dụng thuốc đặc trị, cải thiện vệ sinh chuồng trại và tăng cường sức đề kháng cho lợn. Cần có những nghiên cứu sâu hơn về bệnh cầu trùng trên lợn rừng lai F2 để tìm ra các giải pháp phòng ngừa và điều trị hiệu quả hơn. Trong tương lai, cần tập trung vào việc phát triển các loại vaccine phòng bệnh, các loại thuốc mới có khả năng kháng thuốc cao và các biện pháp chăn nuôi bền vững để giảm thiểu tác động của bệnh cầu trùng.

6.1. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Về Cầu Trùng Lợn Rừng

Nghiên cứu về bệnh cầu trùng trên lợn rừng lai F2 có tầm quan trọng rất lớn đối với sự phát triển của ngành chăn nuôi. Các nghiên cứu này sẽ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về bệnh, tìm ra các giải pháp phòng ngừa và điều trị hiệu quả hơn, và giảm thiểu tác động tiêu cực của bệnh đến năng suất chăn nuôi.

6.2. Hướng Phát Triển Các Giải Pháp Phòng Trị Cầu Trùng

Trong tương lai, cần tập trung vào việc phát triển các giải pháp phòng trị bệnh cầu trùng bền vững và thân thiện với môi trường. Các giải pháp này bao gồm: phát triển các loại vaccine phòng bệnh, các loại thuốc mới có khả năng kháng thuốc cao, các biện pháp chăn nuôi hữu cơ và các biện pháp kiểm soát sinh học.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong cơ cấu ngành nông nghiệp Việt Nam, chăn nuôi lợn giữ vai trò chủ lực trong việc cung ứng thực phẩm cho thị trường nội địa (chiếm khoảng 66,80% tổng sản lượng thịt tiêu thụ) và phục vụ xuất khẩu. Cùng với xu hướng gia tăng nhu cầu của người tiêu dùng đối với các dòng sản phẩm thịt an toàn, chất lượng cao, mô hình chăn nuôi lợn rừng thuần chủng và lợn rừng lai với các giống lợn địa phương khu vực miền núi phía Bắc đang phát triển mạnh mẽ. Tuy nhiên, do đặc thù phương thức chăn nuôi bán hoang dã (kết hợp chuồng nuôi và sân vận động, bãi chăn thả tự nhiên), đàn lợn thường xuyên đối mặt với nguy cơ nhiễm các bệnh ký sinh trùng đường tiêu hóa, đặc biệt là bệnh cầu trùng (Coccidiosis). Bệnh cầu trùng gây tổn thương niêm mạc ruột non và ruột già, dẫn đến hiện tượng tiêu chảy kéo dài, giảm khả năng hấp thu dinh dưỡng, làm lợn con còi cọc, chậm lớn, tăng tỷ lệ chết từ 10% đến 20% ở giai đoạn theo mẹ, đồng thời tạo điều kiện cho các mầm bệnh truyền nhiễm thứ phát xâm nhập.

Xuất phát từ thực trạng chăn nuôi tại cơ sở, đề tài được triển khai nhằm giải quyết các nhiệm vụ khoa học và thực tiễn cụ thể:

1. Xác định tỷ lệ và cường độ nhiễm cầu trùng trên đàn lợn rừng lai F2 tại cơ sở chăn nuôi bán hoang dã.
2. Khảo sát sự lưu hành của noãn nang cầu trùng (oocyst) tại môi trường ngoại cảnh khu vực chăn nuôi.
3. Thử nghiệm, so sánh độ an toàn và hiệu lực điều trị bệnh cầu trùng của hai loại thuốc thú y: Vinacoc. ACB và Hanzuril 50.

• Đối tượng nghiên cứu: Đàn lợn rừng lai thế hệ F2 {lai giữa lợn đực rừng và lợn nái F1 (đực rừng x nái địa phương Pác Nặm)} ở các lứa tuổi khác nhau; noãn nang (oocyst) cầu trùng phân lập từ mẫu phân và ngoại cảnh; hai chế phẩm thuốc điều trị cầu trùng Vinacoc. ACB và Hanzuril 50.
• Phạm vi không gian: Trại chăn nuôi động vật bán hoang dã thuộc Chi nhánh Nghiên cứu & Phát triển động thực vật bản địa - Công ty Cổ phần khai khoáng miền núi, đặt tại xã Tức Tranh, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên.
• Phạm vi thời gian: Đề tài được thực hiện trong thời gian thực tập tốt nghiệp thuộc khóa học 2009 - 2014, hoàn thành và nghiệm thu vào tháng 12 năm 2013.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng bệnh học ký sinh trùng thú y, dược lý thú y và sinh lý học phát triển của lợn rừng lai:

• Cơ sở phân loại học và sinh học của cầu trùng: Cầu trùng thuộc nhóm nguyên sinh đơn bào (Protozoa), lớp Sporozoa, bộ Coccidae, với hai giống chính gây bệnh ở lợn là Eimeria và Isospora. Các loài phổ biến gồm Eimeria debliecki (loài có độc lực cao nhất và phổ biến nhất), E. perminuta, E. spinosa, E. scabra, E. polita, E. porci, E. cerdonis, Isospora suis, và Cryptosporidium parvum. Vòng đời phát triển của cầu trùng trải qua 3 giai đoạn: sinh sản vô tính (Schyzogonie) và sinh sản hữu tính (Gametogonie) diễn ra nội sinh trong tế bào biểu mô niêm mạc ruột của ký chủ; sinh sản bào tử (Sporogonie) diễn ra ngoài môi trường ngoại cảnh để hình thành bào tử nang mang tính cảm nhiễm (sporocyst).
• Cơ chế miễn dịch và sức đề kháng của mầm bệnh: Miễn dịch đối với cầu trùng bao gồm miễn dịch qua trung gian tế bào và miễn dịch dịch thể (với sự tham gia của các kháng thể đặc hiệu IgG, IgM), cùng với khả năng nhận kháng thể thụ động qua sữa đầu chứa Globulin ở lợn con trong 24 giờ đầu sau sinh. Sức đề kháng của oocyst ở ngoại cảnh tương đối bền vững với các hóa chất thông thường, bị ức chế và tiêu diệt ở nhiệt độ cao (bị tiêu diệt ở 50°C sau 30 phút, 80°C chết ngay) hoặc khi sử dụng các chất sát trùng đặc hiệu như dung dịch Amoniac 10%, Creolin 5%, dung dịch formalin.
• Cơ sở dược lý của thuốc điều trị: Nghiên cứu phân tích các nhóm thuốc kháng cầu trùng, tập trung vào chế phẩm Sulfonamid phối hợp (như Sulphachlopyrazin sodium trong Vinacoc. ACB) tác động vào quá trình sinh sản vô tính/hữu tính và các hợp chất triazine/dẫn xuất đặc hiệu (như Toltrazuril trong Hanzuril 50) có phổ diệt ký sinh trùng ở nhiều giai đoạn nội sinh.

Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm được triển khai bao gồm:

• Phương pháp lấy mẫu: Thu thập mẫu phân tươi lấy trực tiếp từ trực tràng hoặc bãi phân mới thải của lợn ở từng lứa tuổi (lợn con theo mẹ, lợn cai sữa, lợn choai, lợn trưởng thành), ghi nhận đầy đủ trạng thái phân (bình thường, sệt, lỏng, lẫn máu) và tình trạng vệ sinh thú y nền chuồng. Lấy mẫu đất, mẫu nước, thức ăn và chất thải ngoại cảnh để kiểm tra sự lưu hành của noãn nang.
• Phương pháp xét nghiệm phòng thí nghiệm: Sử dụng phương pháp phù nổi Fülleborn (Fulleborn) với dung dịch muối ăn bão hòa (NaCl) có tỷ trọng cao để tách chiết oocyst cầu trùng nổi lên bề mặt lam kính, soi đếm và nhận dạng hình thái dưới kính hiển vi quang học.
• Phương pháp đánh giá chỉ tiêu dịch tễ và hiệu lực thuốc: Đánh giá tỷ lệ nhiễm (%), cường độ nhiễm (phân cấp qua số lượng oocyst trên vi trường hoặc số lượng trứng trên một gam phân - OPG). Thử nghiệm so sánh hiệu lực của Vinacoc. ACB và Hanzuril 50 thông qua các chỉ tiêu: tỷ lệ sạch noãn nang trong phân sau điều trị, độ an toàn của thuốc đối với sinh lý vật nuôi, tốc độ tăng trưởng thể trọng (sinh trưởng tích lũy) và hạch toán chi phí kinh tế sử dụng thuốc.
• Phương pháp xử lý số liệu: Ứng dụng các thuật toán thống kê sinh vật học thú y thông thường để xử lý và so sánh các giá trị trung bình, tỷ lệ phần trăm giữa các lô thí nghiệm và lô đối chứng.

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Công tác phục vụ sản xuất

Phần này ghi nhận toàn diện kết quả điều tra điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội tại địa bàn thực tập và các hoạt động chuyên môn thú y, chăm sóc nuôi dưỡng trực tiếp tại Trại chăn nuôi động vật bán hoang dã:

• Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội xã Tức Tranh: Tổng diện tích tự nhiên của xã là 2.559,35 ha; trong đó đất nông nghiệp chiếm 1.211,3 ha (47,33%), đất lâm nghiệp 766,67 ha (29,96%), đất ở 423,3 ha (16,54%), đất công trình phúc lợi 153,08 ha (5,98%), và đất chưa sử dụng 5 ha (0,2%). Khí hậu nhiệt đới gió mùa phân hóa rõ rệt, mùa hè nắng nóng độ ẩm 75 - 82%, mùa đông có rét đậm sương muối. Cơ cấu kinh tế thuần nông với hơn 80% số hộ làm nông nghiệp; đàn lợn toàn xã có 1.970 con, trâu bò 338 con, gia cầm 13.220 con.
• Tổ chức quản lý và quy mô cơ sở thực tập: Trại chăn nuôi trực thuộc Chi nhánh NC&PT động thực vật bản địa có quy mô 6 ha, gồm: khu nhà ở và kho (0,05 ha), vườn cây ăn quả (2 ha), khu chuồng lợn (0,35 ha), đồng cỏ (2,5 ha), khu nuôi hươu (0,1 ha), khu nuôi ngựa (1,0 ha). Cơ cấu đàn vật nuôi của trại gồm 10 con hươu Sao, 24 con ngựa Bạch và 250 con lợn (3 lợn đực giống, 25 lợn nái sinh sản, 8 lợn nái hậu bị, cùng đàn lợn con và lợn choai).
• Kết quả công tác thú y và phòng trị bệnh:
  • Công tác tiêm phòng vắc xin: Đã hoàn thành tiêm phòng định kỳ cho đàn lợn với vắc xin Dịch tả (160 con), Tụ dấu (155 con), Lở mồm long móng (22 con trên đàn giống), và Tai xanh (150 con). Áp dụng lịch tiêm: nái và đực tiêm 2 lần/năm; lợn con tiêm Dịch tả lúc 20 và 60 ngày tuổi, Tai xanh lúc 30 ngày tuổi, Tụ dấu lúc 65 ngày tuổi, Lở mồm long móng lúc 75 ngày tuổi.
  • Kết quả điều trị bệnh lâm sàng: Tổng hợp kết quả can thiệp điều trị các bệnh truyền nhiễm và nội khoa thông thường trên đàn lợn nuôi tại trại được thể hiện qua bảng số liệu sau:

STT	Tên loại bệnh điều trị	Số con điều trị	Số con khỏi bệnh	Tỷ lệ điều trị khỏi (%)
1	Bệnh ve ghẻ	4	4	100,00
2	Bệnh tiêu chảy	124	118	95,16
3	Bệnh phân trắng lợn con	82	75	91,46
4	Hội chứng đường hô hấp	82	70	85,36

• Công tác giống và kỹ thuật chăn nuôi lợn sinh sản:
  • Đã thực hiện phối giống trực tiếp cho 25 lợn nái với tỷ lệ phối đạt ngay ở lần đầu đạt 96,00% (24/25 nái).
  • Thiết lập chế độ dinh dưỡng chuyên biệt cho lợn nái chửa: Giai đoạn chửa kỳ I cho ăn 0,5 kg thức ăn tinh, 0,05 kg đậm đặc và 1,0 - 2,0 kg thức ăn xanh/con/ngày. Giai đoạn chửa kỳ II (bào thai phát triển nhanh) nâng khẩu phần thêm 20%, đạt 0,6 kg thức ăn tinh, 0,06 kg đậm đặc và 1,0 - 1,5 kg thức ăn xanh/con/ngày. Bổ sung thêm 20% thức ăn tinh đối với cá thể lợn gầy hoặc khi nhiệt độ môi trường mùa đông xuống dưới 15°C.

Phần 2: Chuyên đề nghiên cứu khoa học

Chuyên đề tập trung làm rõ các đặc điểm dịch tễ bệnh cầu trùng trên lợn rừng lai F2 và đánh giá tác dụng trị bệnh của thuốc thú y:

• Tổng quan dịch tễ học và sinh lý lợn rừng lai F2: Tổng hợp cơ chế bệnh sinh của các chủng cầu trùng đường ruột; phân tích các mốc phát triển sinh lý tiêu hóa của lợn từ sơ sinh đến 90 ngày tuổi (dung tích dạ dày lúc 60 ngày tuổi tăng gấp 60 lần so với sơ sinh; các men tiêu hóa amilaza và mantaza chỉ hoàn thiện sau 3 tuần tuổi; kháng thể sữa đầu giảm mạnh sau 24 giờ).
• Tình hình nhiễm cầu trùng trên đàn lợn rừng lai F2:
  • Phân tích tỷ lệ nhiễm và cường độ nhiễm cầu trùng phân bố theo nhóm tuổi: tỷ lệ nhiễm cao nhất tập trung ở nhóm lợn con theo mẹ và lợn con giai đoạn sau cai sữa đến 90 ngày tuổi; lợn trưởng thành có tỷ lệ nhiễm thấp hơn do hình thành miễn dịch theo lứa tuổi.
  • Tỷ lệ nhiễm theo tính biệt: không có sự sai khác mang ý nghĩa thống kê rõ rệt giữa lợn đực và lợn cái.
  • Tỷ lệ nhiễm theo điều kiện vệ sinh thú y: lợn nuôi ở ô chuồng có sân vận động nền đất, bãi chăn thả có tỷ lệ nhiễm và cường độ lưu hành noãn nang cao hơn đáng kể so với lợn nuôi nhốt trên nền xi măng được quét dọn, tiêu độc hàng ngày.
  • Mối liên quan giữa trạng thái phân và tỷ lệ phát hiện oocyst: nhóm lợn có biểu hiện phân lỏng, phân sệt hoặc lẫn máu có tỷ lệ mẫu dương tính với noãn nang cầu trùng cao vượt trội so với nhóm lợn đi phân khuôn bình thường.
• Thử nghiệm hiệu lực điều trị của Vinacoc. ACB và Hanzuril 50:
  • Độ an toàn: Cả hai loại thuốc đều bảo đảm độ an toàn sinh học cao trên đàn lợn rừng lai F2; không gây ra các phản ứng phụ tiêu cực về hô hấp, thân nhiệt hay rối loạn hành vi sau khi dùng thuốc theo đúng liều lượng khuyến cáo.
  • Hiệu lực sạch cầu trùng: Cả hai loại thuốc đều có khả năng tiêu diệt và làm giảm mạnh số lượng noãn nang trong phân sau liệu trình điều trị từ 3 đến 5 ngày. Trong đó, chế phẩm Hanzuril 50 cho tốc độ sạch oocyst nhanh và triệt để hơn, hạn chế tái nhiễm tốt hơn.
  • Sinh trưởng tích lũy và hiệu quả kinh tế: Đàn lợn sau khi điều trị sạch cầu trùng phục hồi khả năng hấp thu dinh dưỡng, tăng trọng bình quân cao hơn rõ rệt so với lô đối chứng không dùng thuốc. Hạch toán chi phí cho thấy việc sử dụng thuốc đặc trị giúp giảm thiểu chi phí thức ăn tiêu tốn trên một đơn vị tăng trọng và mang lại hiệu quả kinh tế chăn nuôi vượt trội.

---

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu mang lại các kết luận khoa học và giá trị ứng dụng cụ thể:

• Kết quả nghiên cứu chính:
  • Xác lập dữ liệu dịch tễ học về tình hình nhiễm cầu trùng trên đàn lợn rừng lai F2 nuôi bán hoang dã tại Thái Nguyên, khẳng định cầu trùng là nguyên nhân chính gây ra hội chứng tiêu chảy và còi cọc ở lợn con dưới 90 ngày tuổi.
  • Chứng minh trên thực nghiệm lâm sàng hiệu lực điều trị cao của hai chế phẩm Vinacoc. ACB (dạng bột uống/trộn thức ăn liều 2g/20kg thể trọng) và Hanzuril 50 (dạng dung dịch cho uống) đối với bệnh cầu trùng lợn rừng lai.
  • Đánh giá định lượng hiệu quả công tác phục vụ sản xuất tại trại: tỷ lệ điều trị khỏi bệnh tiêu chảy đạt 95,16%, phân trắng lợn con đạt 91,46%, bệnh hô hấp đạt 85,36%, ve ghẻ đạt 100%, và tỷ lệ phối giống nái đạt 96,00%.
• Giải pháp và kiến nghị kỹ thuật:
  • Đề xuất quy trình vệ sinh phòng dịch nghiêm ngặt: định kỳ sát trùng chuồng nuôi bằng Haniodine 10% (1 lần/tuần) hoặc Benkocid/Navet-iodine (2 ngày/lần khi có nguy cơ dịch); dọn phân hàng ngày và ủ phân sinh học để diệt noãn nang.
  • Quy chuẩn phác đồ dùng thuốc phòng và trị bệnh cầu trùng cho lợn con: sử dụng thuốc đặc trị liên tục 3 - 5 ngày khi phát bệnh; chủ động dùng liều phòng dự phòng cho lợn con trong giai đoạn 15 - 90 ngày tuổi (đặc biệt trong giai đoạn 3 ngày trước và sau khi cai sữa).
  • Đề nghị cơ sở nâng cấp cơ sở vật chất chuồng trại, lắp đặt máng ăn tự động, vòi uống tự động và hệ thống kho bãi bảo quản thức ăn nhằm ngăn chặn sự tái nhiễm noãn nang từ môi trường.
• Đóng góp mới của tác giả:
  • Khóa luận là công trình khảo sát thực nghiệm chuyên sâu về bệnh cầu trùng trên đối tượng lợn rừng lai F2 {♂ rừng x ♀ F1 (♂ rừng x ♀ địa phương Pác Nặm)} tại địa bàn vùng trung du miền núi phía Bắc, cung cấp cơ sở dữ liệu thực chứng cho công tác thú y đối với các giống động vật bán hoang dã.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của nghiên cứu:
  • Địa bàn và phạm vi khảo sát chỉ giới hạn tại một trang trại chăn nuôi bán hoang dã đơn lẻ (Trại chăn nuôi động vật bán hoang dã Tức Tranh, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên), chưa có điều kiện so sánh đối chứng liên vùng với các mô hình nuôi lợn rừng lai ở các địa phương khác.
  • Thời gian theo dõi thực nghiệm gắn liền với thời gian thực tập tốt nghiệp nên chưa bao quát trọn vẹn sự biến động dịch tễ qua tất cả các chu kỳ mùa vụ trong nhiều năm liên tiếp.
  • Số lượng chế phẩm khảo nghiệm giới hạn ở hai loại thuốc thương mại (Vinacoc. ACB và Hanzuril 50), chưa mở rộng so sánh với toàn bộ các nhóm hoạt chất kháng cầu trùng khác hiện có trên thị trường.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Mở rộng quy mô điều tra dịch tễ học bệnh ký sinh trùng đường ruột trên các tổ hợp lai lợn rừng khác nhau tại nhiều vùng sinh thái miền núi phía Bắc.
  • Đi sâu phân lập và xác định chính xác tỷ lệ phân bố của từng loài cầu trùng (Eimeria debliecki, Isospora suis...) bằng các kỹ thuật sinh học phân tử hiện đại.
  • Nghiên cứu cơ chế kháng thuốc của cầu trùng và thử nghiệm phối hợp các chế phẩm thảo dược, men vi sinh probiotic nhằm hỗ trợ phục hồi niêm mạc ruột sau điều trị.

---

Giá trị tham khảo

Bản khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho các đối tượng và hoạt động chuyên môn sau:

• Đối tượng tham khảo: Sinh viên, học viên cao học chuyên ngành Thú y, Chăn nuôi - Thú y, Bác sĩ thú y cơ sở, cán bộ kỹ thuật tại các trung tâm khuyến nông và các chủ trang trại đang phát triển mô hình chăn nuôi lợn rừng, lợn lai bán hoang dã.
• Nội dung tham khảo giá trị:
  • Bảng hướng dẫn chẩn đoán phân biệt hội chứng tiêu chảy ở lợn con do cầu trùng với các tác nhân gây bệnh khác (vi khuẩn E. coli, Clostridium perfringens, bệnh hồng lỵ, phó thương hàn, viêm dạ dày ruột truyền nhiễm TGE).
  • Quy trình và phác đồ sử dụng thuốc thú y Vinacoc. ACB và Hanzuril 50 theo liệu trình sinh học của cầu trùng.
  • Quy trình kỹ thuật chăm sóc, định mức khẩu phần dinh dưỡng cho lợn đực giống và lợn nái chửa giai đoạn I, giai đoạn II của dòng lợn rừng lai F2.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Căn nguyên chính gây bệnh cầu trùng ở lợn được xác định gồm những chủng loài nào và loài nào có độc lực cao nhất?
Bệnh cầu trùng ở lợn do 2 giống chính là Eimeria (gồm các loài Eimeria debliecki, E. perminuta, E. spinosa, E. scabra, E. polita, E. porci, E. cerdonis) và Isospora (loài Isospora suis) cùng Cryptosporidium parvum gây ra. Trong đó, Eimeria debliecki là loài phổ biến nhất và có độc lực gây bệnh cao nhất ở lợn con.

2. Phương pháp xét nghiệm phòng thí nghiệm nào được tác giả sử dụng để phát hiện noãn nang (oocyst) trong phân lợn?
Tác giả sử dụng phương pháp phù nổi Fülleborn (Fulleborn). Mẫu phân (5 - 10g) được hòa tan trong dung dịch nước muối ăn bão hòa (NaCl), lọc bỏ cặn qua lưới thép, sau đó đổ đầy dung dịch vào ống nghiệm, đậy phiến kính tiếp xúc với mặt dung dịch trong 20 - 30 phút để noãn nang có tỷ trọng nhẹ hơn nổi lên bám vào lam kính rồi đưa lên kính hiển vi soi đếm.

3. Tại cơ sở thực tập, kết quả điều trị lâm sàng các bệnh phổ biến trên đàn lợn đạt tỷ lệ ra sao?
Kết quả điều trị ghi nhận: bệnh ve ghẻ đạt tỷ lệ khỏi 100,00% (4/4 con), bệnh tiêu chảy đạt 95,16% (118/124 con), bệnh phân trắng lợn con đạt 91,46% (75/82 con), và hội chứng đường hô hấp đạt 85,36% (70/82 con).

4. Lịch tiêm phòng vắc xin cho đàn lợn con tại trại chăn nuôi bán hoang dã được thiết lập theo các mốc ngày tuổi nào?
Quy trình tiêm phòng cho lợn con gồm: vắc xin Dịch tả tiêm lúc 20 ngày tuổi và nhắc lại lúc 60 ngày tuổi; vắc xin Tai xanh tiêm lúc 30 ngày tuổi; vắc xin Tụ dấu tiêm lúc 65 ngày tuổi; vắc xin Lở mồm long móng tiêm lúc 75 ngày tuổi.

5. Khẩu phần thức ăn cho lợn nái chửa giai đoạn I và giai đoạn II tại trại được quy định cụ thể như thế nào?
Ở giai đoạn chửa kỳ I, khẩu phần cho 1 con/ngày gồm: 0,5 kg thức ăn tinh, 0,05 kg đậm đặc và 1,0 - 2,0 kg thức ăn xanh. Ở giai đoạn chửa kỳ II, khẩu phần tăng 20%, gồm: 0,6 kg thức ăn tinh, 0,06 kg đậm đặc và 1,0 - 1,5 kg thức ăn xanh. Đối với nái thể trạng gầy hoặc khi thời tiết mùa đông dưới 15°C, khẩu phần thức ăn tinh được bổ sung thêm 20%.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Nguyễn Hữu Khánh đã giải quyết trọn vẹn cả hai nhiệm vụ: thực hành phục vụ sản xuất và nghiên cứu chuyên đề bệnh lý ký sinh trùng thú y tại cơ sở. Đề tài đã cung cấp các dẫn liệu khoa học xác thực về tình hình nhiễm bệnh cầu trùng trên đàn lợn rừng lai F2 nuôi bán hoang dã tại Thái Nguyên, đồng thời kiểm chứng thực nghiệm hiệu lực điều trị và độ an toàn của hai loại thuốc Vinacoc. ACB và Hanzuril 50. Công trình là tài liệu tham khảo có giá trị học thuật và thực tiễn cao cho sinh viên ngành Thú y cũng như các cơ sở chăn nuôi động vật bản địa trong việc hoàn thiện quy trình phòng trừ dịch bệnh đường tiêu hóa.

Trích đoạn nội dung tài liệu

72 ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM NGUYỄN HỮU KHÁNH Tên đề tài: “BỆNH CẦU TRÙNG TRÊN LỢN RỪNG LAI F2 NUÔI TẠI TRẠI CHĂN NUÔI ĐỘNG VẬT BÁN HOANG DÃ VÀ HIỆU QUẢ ĐIỀU TRỊ CỦA HAI LOẠI THUỐC VINACOC. ACB VÀ HANZURIL 50” KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Thú y Khoa : Chăn nuôi thú y Khóa học : 2009 - 2014 Giảng viên hướng dẫn: PGS. Trần Văn Phùng Khoa Chăn nuôi thú y - Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên Thái Nguyên - 2013 65 LỜI CẢM ƠN Qua quá trình học tập lý thuyết tại trường và thời gian thực tập tốt nghiệp tại cơ sở nhờ sự nỗ lực của bản thân và sự giúp đỡ của thầy cô, bạn bè, tôi đã hoàn thành bản khoá luận tốt nghiệp này. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn tới Ban chủ nhiệm khoa Chăn nuôi- Thú y, các thầy cô giáo đã dìu dắt tôi trong suất thời gian học tập tại trường.

Đặc biệt tôi xin cảm ơn sự quan tâm, giúp đỡ của thầy giáo PGS. Trần Văn Phùng đã tận tình chỉ bảo, hướng dẫn để tôi hoàn thành bản khoá luận tốt nghiệp. Cũng qua đây tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới ban quản lý trại chăn nuôi động vật hoang dã của Chi nhánh nghiên cứu & Phát triển động thực vật bản địa đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình thực tập tại trại. Tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn tới gia đình, bạn bè đã động viên, giúp đỡ tôi hoàn thành tốt việc học tập, nghiên cứu của mình trong suất quá trình học tập vừa qua.

Tôi xin chân thành cảm ơn ! Thái Nguyên, ngày 8 tháng 12 năm 2013 Sinh viên Nguyễn Hữu Khánh 66 LỜI NÓI ĐẦU Với phương châm “học đi đôi với hành”,“lý thuyết gắn liền với thực tiễn”, thực tập tốt nghiệp là giai đoạn cuối cùng trong giai đoạn cuối cùng trong chương trình đào tạo của các trường đại học nói chung và trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên nói riêng. Giai đoạn thực tập tốt nghiệp chiếm một vị trí quan trọng đối với mỗi sinh viên trước khi ra trường. Đây là khoảng thời gian cần thiết để sinh viên tiếp cận với thực tiễn sản xuất, có điều kiện áp dụng lý thuyết vào thực tiễn sản xuất nhằm hệ thống, củng cố lại kiến thức đã được học trên giảng đường, từ đó nâng cao được trình độ chuyên môn, rèn luyện cho sinh viên kỹ năng tổ chức, triển khai các hoạt động, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào thực tiễn sản xuất, tạo cho mình tác phong làm việc đúng đắn, sáng tạo để sau này khi ra trường trở thành người cán bộ giỏi về chuyên môn, vững về tay nghề, đáp ứng được yêu cầu thực tế, góp phần xứng đáng vào sự nghiệp phát triển đất nước. Xuất phát từ nguyện vọng của bản thân, sự nhất trí của nhà trường, Ban chủ nhiệm khoa Chăn nuôi Thú y - Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên cùng với sự giúp đỡ, hướng dẫn tận tình của thầy giáo PGS.

Trần Văn Phùng và sự tiếp nhận của Trại chăn nuôi động vật hoang dã của Chi nhánh nghiên cứu & Phát triển động thực vật bản địa, tôi đã thực hiện đề tài: “Bệnh cầu trùng trên lợn rừng lai F2 nuôi tại trại chăn nuôi động vật bán hoang dã và hiệu quả điều trị của hai loại thuốc Vinacoc. ACB và Hanzuril 50”. Do bước đầu đầu làm quen với nghiên cứu khoa học, kiến thức chuyên môn chưa sâu, kinh nghiệm thực tế chưa nhiều và thời gian thực tập ngắn nên bản khoá luận của tôi không tránh khỏi những hạn chế, thiếu sót.