Đặt vấn đề Cà chua Lycopersicon esculentum Mill thuộc họ cà Solanaceae , có nguồn gốc ở Nam Mỹ là loại rau ăn quả được người tiêu dùng trên thế giới cũng như ở Việt Nam rất ưa chuộng. Cà chua là loại quả cung cấp vitamin và C quan trọng và được sử dụng rất phong phú, đa dạng, phù hợp với khẩu vị của nhiều người và của nhiều lứa tuổi. Cà chua có thể sử dụng theo nhiều phương thức khác nhau như: ăn tươi làm salat, ăn quả tươi, chế biến các món ăn ; chế biến cà chua cô đặc, cà chua đóng hộp nguyên quả, nước quả, tương cà chua. Nhưng thực trạng sản xuất cà chua ở Việt Nam còn nhiều bất cập, mới chỉ tập trung ở một số vùng chuyên canh rau và vụ chính là vụ Đông Xuân, trong khi cây trồng này có tính thích ứng khá rộng.
Vì vậy, gây nên tình trạng dư thừa cà chua chính vụ và khan hiếm trong thời kỳ trái vụ. Hiện nay, có nhiều giống cà chua được tuyển chọn và nhập khẩu về Việt Nam để phục vụ sản xuất cà chua quanh năm, đặc biệt là sản xuất cà chua trái vụ, trong đó có giống Hero 95 là giống triển vọng đã được khảo nghiệm 2 vụ tại Thái Nguyên. Song trước khi giới thiệu giống mới cho người sản xuất, cần phải nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật như: mật độ, thời vụ trồng và lượng phân bón tối ưu. Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu ảnh hưởng của mật độ trồng đến sinh trưởng và phát triển của giống cà chua Hero 95 vụ Xuân Hè 2018 tại Thái Nguyên”.
Mục tiêu và yêu cầu 1. ục tiêu của đ tài Xác định được mật độ trồng tối ưu cho giống cà chua triển vọng - Hero 95 trong điều kiện trái vụ tại Thái Nguyên. êu c u của đ tài - Đánh giá tình hình sinh trưởng, phát triển của các giống cà chua Hero 95 trong vụ Xuân - Hè 2018. - Đánh giá ảnh hưởng của mật độ trồng đến tình hình nhiễm sâu bệnh hại đối với giống cà chua Hero 95 vụ Xuân Hè 2018.
- Đánh giá ảnh hưởng của mật độ trồng đến các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của giống cà chua Hero 95 vụ Xuân Hè 2018. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học - Giúp cho sinh viên sau khi ra trường nắm chắc được lý thuyết cũng như làm quen với tay nghề, vận dụng vào trong sản xuất. - Biết cách thực hiện một đề tài nghiên cứu khoa học.
- Giúp cho sinh viên hiểu biết hơn kiến thức thực tiễn sản xuất và có tư duy, phương pháp nghiên cứu khoa học từ đó rút ra nhiều kinh nghiệm trong sản xuất nông nghiệp. Đồng thời rèn luyện cho sinh viên có ý thức tự lập, chủ động trong nghiên cứu, tự chịu trách nhiệm trong sản xuất sau này. Ý nghĩa trong thực tiễn sản xuất Từ kết quả nghiên cứu của đề tài giúp tìm ra được mật độ tốt nhất cho giống cà chua có triển vọng trong vụ Xuân Hè, góp phần hoàn thiện quy trình kỹ thuật cho giống mới trước khi giới thiệu cho sản xuất nhằm đem lại hiệu quả kinh tế cao hơn, tăng thu nhập cho nông dân sản xuất cà chua, kích thích phát triển cà chua quanh năm ở Thái Nguyên. h 3 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.
Cơ sở khoa học của đề tài “Cà chua trồng hiện nay có nguồn gốc phát sinh từ vùng Pêru, Ecurado và Bolivia dọc bờ biển Thái Bình Dương từ quần đảo Galanpagos tới Chile, là các nước Nam Mỹ thuộc khu vực nhiệt đới khô” De Candelle A. Tuy nhiên nhiều tác giả khác nhận định L.esculetum var cerasiforme cà chua anh đào là tổ tiên của cà chua trồng. Cây cà chua xuất hiện trên trái đất từ thế kỷ XVI nhưng phải đến hai thế kỷ sau, quả cà chua mới chiếm một vị trí khiêm tốn trong các bữa ăn thường ngày và chỉ hơn 150 năm nay cà chua mới trở thành loại rau ăn quả được sử dụng rộng rãi. Cà chua là nguồn cung cấp đường, vitamin , vitamin C… Những nghiên cứu gần đây cho thấy ở cà chua có các axit hữu cơ, axit peoumaric, axit cholorogennic có tác dụng ngăn ngừa bệnh ung thư.
Ngoài ra cà chua chứa nhiều khoáng chất và các nguyên tố vi lượng như kali, magie, sắt, kẽm và flo tăng thêm sự trẻ trung cho cơ thể. Vì vậy, cà chua đang được trồng ngày càng rộng rãi trên Thế giới và ở Việt Nam. Ở nước ta hiện nay, việc phát triển trồng cà chua còn có ý nghĩa quan trọng về mặt luân canh, tăng vụ và tăng năng suất trên đơn vị diện tích, do đó cà chua là loại rau ăn quả được khuyến khích phát triển. Tuy nhiên, sản xuất cà chua ở nước ta chưa phát triển mạnh vì điều kiện khí hậu nóng và ẩm tạo điều kiện thuận lợi cho sâu bệnh hại phát triển, làm giảm năng suất cà chua.
Do những khó khăn của thời tiết như nhiệt độ cao, mưa nhiều, sâu bệnh hại, chất lượng quả kém nên việc tăng năng suất và sản lượng rất khó khăn. Bộ giống cà chua được các Viện nghiên cứu và trường Đại học chọn tạo ra khá phong phú. Ngoài ra, giống Cà chua mới còn được một số công ty h 4 nhập khẩu từ nước ngoài vào Việt Nam như Công ty TNHH Trang Nông, Hoa Sen, Sygenta và Vin sean. Tuy nhiên, giống cà chua mới trước khi giới thiệu vào sản xuất đại trà cho từng vùng sinh thái và từng vụ trồng cần phải qua xác định mật độ trồng thích hợp.
Vì vậy, việc xác định mật độ trồng thích hợp cho giống cà chua mới có triển vọng Hero 95 trong điều kiện trái vụ như vụ Xuân Hè là điều vô cùng cần thiết. Tình hình sản xuất cà chua trên thế giới và Việt Nam 2. Tình hình sản xuất cà chua trên thế giới Cà chua là loại cây trồng tuy được chấp nhận như một loại thực phẩm và có lịch sử phát triển tương đối muộn nhưng do nó có khả năng thích ứng rộng và hiệu quả kinh tế và giá trị sử dụng cao trên thế giới đã có nhiều giống mới được ra đời nhằm đáp ứng được nhu cầu hằng ngày của con người cả về số lượng và chất lượng. So với các cây trồng khác cây cà chua là cây có lịch sử phát triển tương đối muộn.
Song với giá trị dinh dưỡng, hiệu quả kinh tế và khả năng thích nghi cao, dễ canh tác phát triển nhanh chóng và ngày càng được chú trọng. Qua bảng số liệu thống kê tình hình sản xuất cà chua trên thế giới trong nhưng năm gần đây chúng ta có thể thấy rõ điều này. Tình hình sản xuất cà chua trên thế giới trong những năm gần đây năm 2013-2017 Diện tích Năng suất Sản lƣợng Năm (ha) (tạ/ha) (tấn) 2013 4.793,834 Nguồn: FAOSTAT-FAO statistic Division,2017 [13] h 5 Qua bảng 2.1 cho ta thấy: Về diện tích: Năm 2013 diện tích trồng cà chua trên thế giới là 4.237,231 ha sau đó tăng lên 217,204 ha vào năm 2014 và đạt 4. Năm 2017 cả thế giới trồng được 4.803,680 ha tăng 476,449 ha so với năm 2013.
Như vậy là sau 4 năm cà chua thế giới tăng lên đáng kể Về năng suất: Năm 2013 năng suất cà chua chỉ đạt 332,925 tạ/ha đến năm 2015 là 335,487 tạ/ha tăng 2,562 tạ/ha. Đến năm 2016 năng suất cà chua tăng nhẹ lên 335,892 tạ/ha. Năm 2017 năng suất cà chua thế giới đạt 336,812 tạ/ha tăng 3,887 tạ/ha so với năm 2013. Về sản lượng: cùng với sự biến động về diện tích và năng suất, sản lượng cà chua cũng có sự thay đổi qua các năm.
Năm 2013 sản lượng cà chua thế giới đạt 141.068,130 tấn thì đến năm 2015 đạt 152. Năm 2016 sản lượng cà chua thế giới đạt 159. Sản lượng cà chua thế giới đạt cao nhất năm 2017 là 161.793,834 tấn, so với năm 2013 sản lượng cà chua tăng 20. Cà chua là một loại rau ăn trái đã và đang nắm giữ vị trí quan trọng và là tâm điểm nghiên cứu của các nhà chon tạo giống cây trồng tương lai.
Nhờ vậy mà hàng loạt các giống cà chua mới, năng suất cao, phẩm chất tốt được ra đời để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường. Nhìn chung, cả diện tích, năng suất và sản lượng cà chua trên thế giới điều tăng theo thời gian qua những năm gần đây. Tuy nhiên, ở các châu lục khác nhau lại có sự chênh lệch nhau về diện tích, năng suất và sản lượng. Diện tích, năng suất và sản lƣợng cà chua của các châu lục trên thế giới năm 2016 Năng suất Sản lƣợng Tên châu lục Diện tích (ha) (tạ/ha) (tấn) Châu Phi 1.169,570 Châu Đại Dương 6,541 764,704 500,167 Nguồn : FAOSTAT-FAO statistic Division,2018 [13] Theo bảng thông kê của FAO cho thấy năm 2016 đứng đầu về diện tích cà chua là Châu Á với diện tích 2.563,569 ha, sản lượng lớn nhất đạt 106.
Tuy nhiên, năng suất ở cà chua châu lục này lại gần như thấp nhất với 415,382 tạ/ha chỉ cao hơn Châu Phi (155,911 tạ/ha. Châu Mỹ là châu có diện tích gần như thấp nhất chỉ cao hơn Châu Đại Dương, nhưng do có năng suất đạt cao thứ 2 sau Châu Đại Dương nên sản lượng đạt cao nhất với 26.2 Tình hình sản xuất cà chua ở Việt Nam Cà chua là cây được du nhập vào Việt Nam mới được hơn 100 năm nhưng đã trở thành một loại rau phổ biến và được sử dụng ngày càng rộng rãi. Cà chua ở nước ta được trồng chủ yếu vào vụ Đông Xuân với diện tích khoảng 6.300 ha và thường tập trung ở các tỉnh thuộc đồng bằng và trung du Bắc Bộ Hà Nội, Hải Dương, Vĩnh Phúc,. còn ở Miền Nam tập trung ở các tỉnh n Giang, Tiền Giang, Lâm Đồng,.
Diện tích, năng suất và sản lƣợng cà chua của Việt Nam Năng suất Năm Diện tích (ha) Sản lƣợng (tấn) (tạ/ha) 2012 24,644 172 424,126 2013 23,566 198 466,124 2014 22,962 196 450,426 2015 23,283 197 458,214 2016 24,850 216 535,438 Nguồn: tổng cục thống kê năm 2017[9] Nhìn vào số liệu bảng 2.4 cho thấy, diện tích, năng suất và sản lượng cà chua của việt Nam có sự tăng giảm nhẹ. Từ năm 2012 đến năm 2017, diện tích trồng cà chua tăng từ 24,644ha lên 24,850ha, tăng thêm 206ha. Năng suất tăng nhưng không đáng kể từ 172tạ/ha vào năm 2012 tăng lên 216tạ/ha năm 2016. Sản lượng tăng từ 424,126tấn năm 2012 tăng lên 535,438tấn/năm 2016.
Đây là nguồn thu nhập lớn cho nông nghiệp Việt Nam.