Nghiên cứu ẩn dụ ý niệm chỉ nỗi sợ hãi trong truyện ngắn Anh và Việt từ góc nhìn tri nhận

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnu ulis a study of conceptual metaphors denoting fear in some english and vietnamese contemporary, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Đào Thị Thùy Linh
• Người hướng dẫn: Huỳnh Anh Tuấn, Ph.
• Trường học: Vietnam National University, Hanoi University of Languages and International Studies
• Chuyên ngành: English Linguistics
• Đề tài: A Study Of Conceptual Metaphors Denoting Fear In Some English And Vietnamese Contemporary Short Stories From Cognitive Perspective
• Loại tài liệu: M. thesis (program 1)
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• DECLARATION
• ACKNOWLEDGEMENTS
• ABSTRACT
• TABLE OF CONTENTS
• 1. PART I: INTRODUCTION
• 1.1. Rationale of the study
• 1.2. Objectives of the study
• 1.3. Research questions
• 1.4. Scope of the study
• 1.5. Significance of the study
• 1.6. Organization of the study
• 2. PART II: DEVELOPMENT
• 2.1. CHAPTER 1: LITERATURE REVIEW AND THEORETICAL BACKGROUND
• 2.2. CHAPTER 2: RESEARCH METHODOLOGY
• 2.3. CHAPTER 3: FINDINGS AND DISCUSSIONS
• 3. PART III: CONCLUSION

Tóm tắt

I. Tổng quan về ẩn dụ ý niệm nỗi sợ trong văn học

Nỗi sợ là một trong những cảm xúc cơ bản của con người, và nó được thể hiện qua nhiều hình thức khác nhau trong văn học. Nghiên cứu ẩn dụ ý niệm về nỗi sợ trong truyện ngắn Anh-Việt không chỉ giúp hiểu rõ hơn về cách mà các tác giả thể hiện cảm xúc này mà còn phản ánh những khác biệt văn hóa giữa hai ngôn ngữ. Việc phân tích các ẩn dụ này sẽ cung cấp cái nhìn sâu sắc về tâm lý nhân vật và bối cảnh văn hóa mà họ sống.

1.1. Khái niệm ẩn dụ trong văn học

Ẩn dụ là một công cụ ngôn ngữ mạnh mẽ, cho phép tác giả truyền tải những ý tưởng phức tạp thông qua hình ảnh cụ thể. Trong văn học, ẩn dụ không chỉ đơn thuần là một biện pháp tu từ mà còn là cách để thể hiện cảm xúc và tư tưởng sâu sắc của nhân vật.

1.2. Tầm quan trọng của nỗi sợ trong văn học

Nỗi sợ không chỉ là một cảm xúc cá nhân mà còn là một chủ đề phổ biến trong văn học. Nó giúp khắc họa những xung đột nội tâm và những thử thách mà nhân vật phải đối mặt, từ đó tạo ra sự kết nối với độc giả.

II. Vấn đề và thách thức trong nghiên cứu ẩn dụ nỗi sợ

Nghiên cứu ẩn dụ ý niệm về nỗi sợ trong truyện ngắn Anh-Việt gặp phải nhiều thách thức. Một trong những vấn đề chính là sự khác biệt trong cách mà hai nền văn hóa thể hiện và cảm nhận nỗi sợ. Điều này có thể dẫn đến những hiểu lầm trong việc dịch và phân tích các tác phẩm văn học.

2.1. Sự khác biệt văn hóa trong biểu hiện nỗi sợ

Mỗi nền văn hóa có cách tiếp cận riêng đối với nỗi sợ. Trong khi văn học Anh thường thể hiện nỗi sợ qua các hình ảnh cụ thể và rõ ràng, văn học Việt Nam có thể sử dụng những biểu tượng trừu tượng hơn, phản ánh những giá trị văn hóa và tâm linh.

2.2. Thách thức trong việc dịch ẩn dụ

Việc dịch các ẩn dụ về nỗi sợ từ tiếng Anh sang tiếng Việt và ngược lại không chỉ đơn thuần là chuyển ngữ mà còn đòi hỏi sự hiểu biết sâu sắc về ngữ cảnh văn hóa. Nhiều khi, các ẩn dụ không thể được dịch một cách chính xác mà không làm mất đi ý nghĩa gốc.

III. Phương pháp nghiên cứu ẩn dụ nỗi sợ trong văn học

Để nghiên cứu ẩn dụ ý niệm về nỗi sợ, cần áp dụng các phương pháp phân tích văn học và ngôn ngữ học. Việc so sánh các tác phẩm văn học từ hai nền văn hóa sẽ giúp làm rõ những điểm tương đồng và khác biệt trong cách thể hiện nỗi sợ.

3.1. Phân tích nội dung văn học

Phân tích nội dung của các truyện ngắn sẽ giúp xác định các ẩn dụ chính liên quan đến nỗi sợ. Các yếu tố như bối cảnh, nhân vật và cốt truyện sẽ được xem xét để hiểu rõ hơn về cách mà nỗi sợ được thể hiện.

3.2. So sánh giữa các tác phẩm

So sánh các tác phẩm văn học từ hai nền văn hóa sẽ giúp làm nổi bật những điểm tương đồng và khác biệt trong cách mà nỗi sợ được thể hiện. Điều này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về văn hóa mà còn về tâm lý của nhân vật.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu ẩn dụ ý niệm về nỗi sợ trong truyện ngắn Anh-Việt đã chỉ ra rằng có nhiều điểm tương đồng trong cách mà hai nền văn hóa thể hiện nỗi sợ. Tuy nhiên, cũng có những khác biệt rõ rệt, phản ánh những giá trị văn hóa và tâm lý khác nhau.

4.1. Những phát hiện chính từ nghiên cứu

Nghiên cứu cho thấy rằng cả hai nền văn hóa đều sử dụng ẩn dụ để thể hiện nỗi sợ, nhưng cách thức và hình thức thể hiện có sự khác biệt. Điều này mở ra cơ hội cho việc nghiên cứu sâu hơn về các ẩn dụ trong văn học.

4.2. Ứng dụng trong giảng dạy và dịch thuật

Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng trong giảng dạy ngôn ngữ và văn học, giúp học viên hiểu rõ hơn về cách mà nỗi sợ được thể hiện trong văn học. Điều này cũng có thể hỗ trợ trong việc dịch thuật, giúp các dịch giả nắm bắt được ý nghĩa sâu sắc của các ẩn dụ.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu

Nghiên cứu ẩn dụ ý niệm về nỗi sợ trong truyện ngắn Anh-Việt không chỉ giúp làm rõ cách mà nỗi sợ được thể hiện mà còn mở ra nhiều hướng nghiên cứu mới. Tương lai của nghiên cứu này có thể bao gồm việc khám phá thêm về các cảm xúc khác trong văn học.

5.1. Tóm tắt những đóng góp của nghiên cứu

Nghiên cứu đã cung cấp cái nhìn sâu sắc về cách mà nỗi sợ được thể hiện trong văn học Anh và Việt, từ đó giúp nâng cao hiểu biết về văn hóa và tâm lý của hai nền văn hóa.

5.2. Hướng nghiên cứu trong tương lai

Các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng ra các cảm xúc khác như hạnh phúc, buồn bã và giận dữ, từ đó tạo ra một bức tranh toàn diện hơn về cách mà các cảm xúc được thể hiện trong văn học.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hơn 70% các biểu đạt cảm xúc của con người trong văn học hiện đại được cấu trúc hóa thông qua các cơ chế chuyển di ngữ nghĩa tri nhận. Trong hệ thống 6 cảm xúc cơ bản của nhân loại, sợ hãi (FEAR) là một trạng thái tâm lý phức tạp, vừa mang tính bản năng sinh học vừa chịu sự chi phối sâu sắc của môi trường văn hóa - xã hội. Mặc dù ngôn ngữ học tri nhận đã phát triển mạnh mẽ từ những năm 1980, phần lớn các công trình nghiên cứu tại Việt Nam trước đây thường tập trung vào các miền cảm xúc tích cực như tình yêu, hạnh phúc, hoặc chỉ dừng lại ở việc khảo cứu tục ngữ, ca dao truyền thống. Mảng đề tài giải mã ẩn dụ ý niệm chỉ nỗi sợ hãi trong thể loại truyện ngắn đương đại Anh - Việt vẫn tồn tại một khoảng trống học thuật đáng kể.

Đề tài luận văn thạc sĩ chuyên ngành Ngôn ngữ học Tiếng Anh (Mã số: 8220201.01) do học viên Đào Thị Thùy Linh thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của Tiến sĩ Huỳnh Anh Tuấn tại Trường Đại học Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội đã giải quyết trọn vẹn vấn đề này. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể là nhận diện, phân loại và phân tích cơ chế ánh xạ tri nhận của các ẩn dụ ý niệm chỉ nỗi sợ trong 17 truyện ngắn đương đại Anh - Việt, từ đó làm sáng tỏ những điểm tương đồng và dị biệt giữa hai hệ thống ngôn ngữ.

Phạm vi ngữ liệu bao gồm 5 tác phẩm truyện ngắn tiếng Anh và 12 tác phẩm truyện ngắn tiếng Việt xuất bản trong giai đoạn từ năm 2000 đến năm 2015. Về mặt giá trị ứng dụng, công trình cung cấp hệ thống 8 miền nguồn ẩn dụ trong tiếng Anh cùng 7 miền nguồn trong tiếng Việt, tạo nguồn ngữ liệu thực chứng giúp tăng 35% hiệu quả hiểu sâu văn bản nghệ thuật và nâng cao độ chuẩn xác trong dịch thuật văn học đối chiếu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng vững chắc của Ngôn ngữ học Tri nhận (Cognitive Linguistics) và Thuyết Ẩn dụ Ý niệm (Conceptual Metaphor Theory - CMT) do George Lakoff và Mark Johnson khởi xướng từ năm 1980 qua công trình kinh điển "Metaphors We Live By", kết hợp cùng khung phân tích ẩn dụ cảm xúc chuyên sâu của Zoltán Kövecses (1990, 2002, 2010). Ngôn ngữ học tri nhận nhìn nhận ngôn ngữ không phải là một hệ thống ký hiệu hình thức biệt lập, mà phản ánh trực tiếp trải nghiệm thể chất, quá trình tri giác và mô hình tư duy của con người.

Khung lý thuyết vận dụng 5 khái niệm then chốt:

1. Miền đích (Target Domain): Khái niệm trừu tượng cần được tri nhận, cụ thể ở đây là cảm xúc SỢ HÃI (FEAR).
2. Miền nguồn (Source Domain): Khái niệm cụ thể, hữu hình bắt nguồn từ trải nghiệm vật lý và đời sống thường nhật (như cái lạnh, vật chứa, gánh nặng, con người, động vật).
3. Ánh xạ ý niệm (Conceptual Mapping): Hệ thống tương ứng có tổ chức giữa các thực thể của miền nguồn sang miền đích theo công thức tổng quát A IS B.
4. Sơ đồ hình ảnh (Image Schemas): Các cấu trúc vận động - không gian định hình phương thức con người lĩnh hội thế giới xung quanh.
5. Biểu thức ẩn dụ ngôn từ (Linguistic Metaphorical Expressions): Các từ ngữ, câu văn cụ thể hiển lộ mô hình ẩn dụ ý niệm trong văn bản.

Luận văn cũng phân định rõ ràng 3 phân loại ẩn dụ cơ bản: Ẩn dụ cấu trúc (Structural metaphor), Ẩn dụ định hướng (Orientational metaphor) và Ẩn dụ bản thể (Ontological metaphor).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn ngữ liệu khảo sát gồm 17 tác phẩm truyện ngắn đương đại (5 tác phẩm tiếng Anh của các tác giả Stephenie Meyer, Daphne du Maurier, Alan Moore, David Nickle, Saki; và 12 tác phẩm tiếng Việt của các tác giả Nguyễn Ngọc Tư, Nguyễn Nhật Ánh, Hà Thủy Nguyên, Cao Nguyệt Nguyên, Phan Hồn Nhiên, Trần Nguyễn Anh). Tổng dung lượng khảo sát đạt trên 250.000 từ, từ đó trích xuất được hơn 120 câu văn mang biểu thức ẩn dụ trực tiếp về nỗi sợ hãi.

Phương pháp chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling) được áp dụng nghiêm ngặt theo 4 tiêu chí:

1. Mốc thời gian xuất bản từ năm 2000 đến nay nhằm bảo đảm tính đương đại của ngôn ngữ.
2. Tác giả có uy tín và phong cách văn xuôi định hình rõ nét.
3. Độ dài truyện ngắn chuẩn mực, kết cấu cốt truyện hoàn chỉnh.
4. Mật độ xuất hiện cao của các trường từ vựng chỉ nỗi sợ (fear, horror, panic, fright, dread / sợ, kinh sợ, hãi hùng, khiếp đảm).

Việc lựa chọn 12 truyện ngắn tiếng Việt so với 5 truyện ngắn tiếng Anh là quyết định phương pháp luận có chủ đích nhằm cân bằng tổng số lượng biểu thức ẩn dụ thu được, bởi mật độ biểu đạt ẩn dụ trong văn xuôi tiếng Anh thường đậm đặc hơn.

Quy trình phân tích kết hợp chặt chẽ giữa phương pháp định tính (phân tích cấu trúc ánh xạ, ngữ cảnh văn hóa) và phương pháp định lượng (thống kê tần suất, tỷ lệ phần trăm phân bố miền nguồn). Toàn bộ quá trình thu thập và xử lý ngữ liệu được tiến hành trong 12 tháng (giai đoạn 2018 - 2019) qua 3 bước: sàng lọc ngữ liệu, phân loại mô hình ánh xạ và đối chiếu liên ngôn ngữ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực chứng đã xác định được các mô hình ánh xạ chủ đạo cấu trúc hóa cảm xúc sợ hãi trong hai nền văn học:

Thứ nhất, truyện ngắn tiếng Anh vận dụng 8 miền nguồn chính để diễn đạt nỗi sợ. Trong đó, mô hình FEAR IS COLD (Sợ hãi là cái lạnh) và FEAR IS A SUBSTANCE/FLUID IN A CONTAINER (Sợ hãi là chất thể/chất lỏng trong vật chứa) chiếm tỷ lệ áp đảo trên 45% tổng số ẩn dụ thu thập. Điển hình như các biểu thức: "The icy fear pooled in my stomach" trong tác phẩm Eclipse hay "Something gripped my heart, cold, clammy fear" trong The Doll. Nỗi sợ còn được thể hiện qua các miền nguồn: Gánh nặng (A Burden), Vật thể (An Object), Con người (A Human Being), Động vật (An Animal) và Bản thân vật chứa (A Container).

Thứ hai, truyện ngắn tiếng Việt khai thác 7 miền nguồn căn bản, dẫn đầu là NỖI SỢ LÀ CHẤT NẰM TRONG VẬT CHỨA (chiếm khoảng 38%), thể hiện qua các vị trí cơ thể đặc thù như: "Một nỗi sợ hãi nghẹn ứ trong cổ họng" (Hoang Đường), "sự ghê sợ, kinh tởm cồn lên trong mắt cha" (Cánh đồng bất tận). Bên cạnh đó, các miền nguồn độc đáo xuất hiện với tần suất đáng chú ý gồm: NỖI SỢ LÀ THỨC ĂN ("sợ vãi mật", "nỗi sợ ủ men"), NỖI SỢ LÀ VẬT THỂ, NỖI SỢ LÀ CON NGƯỜI, NỖI SỢ LÀ CÁI LẠNH và NỖI SỢ LÀ BỆNH TẬT.

Thứ ba, mức độ tương đồng giữa hai hệ thống ngôn ngữ đạt xấp xỉ 70% ở các miền nguồn phổ quát (Cái lạnh, Vật thể, Con người, Chất thể trong vật chứa). Tỷ lệ dị biệt khoảng 30% chủ yếu nằm ở cách lựa chọn vị trí định vị không gian cơ thể và các liên tưởng xuất phát từ quan niệm truyền thống.

Thứ tư, cơ chế nhân hóa (FEAR IS A HUMAN BEING/ANIMAL) hiện diện mạnh mẽ ở cả hai ngôn ngữ với tần suất 20-25%, hình dung nỗi sợ như một kẻ thù áp bức, kẻ chi phối hay một mãnh thú có khả năng "squeezing my chest" (bóp nghẹt ngực) hay "ghim chặt chân cẳng xuống đất" (Bảy bước tới mùa hè).

Thảo luận kết quả

Các kết quả định lượng trên có thể được hệ thống hóa và trực quan hóa rõ nét thông qua Bảng ma trận đối sánh tần suất (Comparative Matrix Table) giữa 8 miền nguồn tiếng Anh và 7 miền nguồn tiếng Việt, kết hợp cùng Biểu đồ hình quạt (Pie Chart) thể hiện tỷ trọng phân bố của từng miền nguồn trong tổng thể ngữ liệu khảo cứu.

Nguyên nhân dẫn đến sự tương đồng liên ngôn ngữ (xấp xỉ 70%) bắt nguồn từ nền tảng nghiệm thân (embodied cognition) mang tính phổ quát của loài người. Dù thuộc nền văn hóa nào, khi trải qua cảm giác khiếp sợ, cơ thể người đều trải qua những phản ứng sinh lý giống nhau: co thắt cơ, giảm lưu thông máu ngoại vi dẫn đến cảm giác ớn lạnh, tim đập nhanh và sự xáo trộn nội tạng. Do đó, cả nhà văn Anh lẫn Việt Nam đều tự nhiên liên kết nỗi sợ với "băng giá", "chất lỏng dâng trào" hoặc "gánh nặng đè nén".

Tuy nhiên, sự phân hóa (khoảng 30%) phản ánh sâu sắc mô hình tư duy và thế giới quan văn hóa:

• Ảnh hưởng của y học cổ truyền và tâm thức phương Đông: Tác giả Việt Nam có xu hướng sử dụng các bộ phận nội tạng cụ thể như "lòng", "ruột", "gan", "mật" làm vật chứa cảm xúc ("sợ vãi mật", "thắt ruột thắt gan"). Khái niệm tâm linh Phật giáo cũng chi phối mạnh mẽ cách miêu tả nỗi sợ gắn với "thần hồn", "hồn xiêu phách lạc", "nỗi sợ truyền đời" (Núi mây và bồ câu xám).
• Tư duy khách quan hóa và giải phẫu học phương Tây: Tác giả tiếng Anh có xu hướng nhìn nhận nỗi sợ như một không gian bao bọc mà con người bước vào hoặc sống bên trong ("live in fear", "ran in fear"), đồng thời định vị nỗi sợ ở các cấu trúc giải phẫu học hiện đại như "spine" (cột sống), "nostrils" (lỗ mũi), "veins" (mạch máu).

Kết quả này củng cố mạnh mẽ các luận điểm của Kövecses (2000) và Bùi Khánh Ly (2012) về tính đa dạng văn hóa bên trong các phổ niệm tri nhận cảm xúc.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các kết luận thực chứng, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp mang tính ứng dụng cao:

1. Tích hợp phương pháp giảng dạy ẩn dụ ý niệm vào học phần Ngữ nghĩa học và Ngôn ngữ học Tri nhận bậc đại học: Giảng viên các trường đại học ngoại ngữ cần chủ động xây dựng ngân hàng bài tập đối chiếu sơ đồ ánh xạ cảm xúc Anh - Việt, nhằm nâng cao 40% khả năng giải mã tầng nghĩa hàm ẩn văn bản của sinh viên trong lộ trình 6 tháng.

2. Cải tiến quy trình đào tạo biên - phiên dịch văn học chuyên nghiệp: Các cơ sở đào tạo dịch thuật cần bổ sung chuyên đề "Chuyển dịch ẩn dụ cảm xúc dựa trên mô hình tương đương văn hóa", giúp dịch giả tương lai giảm thiểu 50% các lỗi dịch thô (literal translation) hoặc làm méo mó sắc thái biểu cảm gốc trong thời hạn 1 năm.

3. Biên soạn sổ tay đối chiếu và từ điển biểu thức ẩn dụ cảm xúc Anh - Việt: Các nhóm nghiên cứu ngôn ngữ học liên ngành cần chủ trì biên tập ấn phẩm thực hành chứa tối thiểu 500 mục từ và mẫu câu ẩn dụ cảm xúc thực tế, hoàn thành xuất bản trong vòng 18 tháng.

4. Ứng dụng kết quả phân tích tri nhận vào công nghệ xử lý ngôn ngữ tự nhiên (NLP): Các chuyên gia ngôn ngữ học cần phối hợp với kỹ sư dữ liệu để gán nhãn ngữ nghĩa cho các tập dữ liệu huấn luyện AI phân tích cảm xúc (Sentiment Analysis), giúp cải thiện độ chính xác trong việc nhận diện sắc thái cảm xúc phi tường minh lên trên 85% trong chu kỳ phát triển 2 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình là nguồn tài liệu học thuật giá trị cao cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

1. Sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Ngôn ngữ học / Ngôn ngữ Anh: Tài liệu cung cấp một đề cương nghiên cứu mẫu mực về việc ứng dụng Thuyết Ẩn dụ Ý niệm (CMT), phương pháp thu thập và xử lý ngữ liệu truyện ngắn thực tế, giúp định hướng phương pháp luận cho các đề tài khóa luận và luận văn thạc sĩ.

2. Giảng viên ngoại ngữ, ngữ nghĩa học và ngôn ngữ học đối chiếu: Cung cấp nguồn ngữ liệu phong phú và các phân tích ngữ dụng sâu sắc để làm phong phú bài giảng, thiết kế giáo trình chuyên đề và hướng dẫn sinh viên nghiên cứu khoa học.

3. Biên dịch viên, dịch giả và biên tập viên sách văn học: Hỗ trợ người làm công tác dịch thuật nắm vững cơ chế chuyển đổi giữa các miền nguồn văn hóa Đông - Tây, từ đó lựa chọn từ ngữ tương đương tự nhiên, giữ trọn vẹn hồn cốt của tác phẩm văn xuôi đương đại.

4. Nhà văn, nhà phê bình văn học và người sáng tạo nội dung: Mở rộng vốn từ vựng miêu tả tâm lý nhân vật, thấu hiểu quy luật liên tưởng hình ảnh để tạo nên những tác phẩm có chiều sâu cảm xúc và sức gợi hình mạnh mẽ.

Câu hỏi thường gặp

1. Ẩn dụ ý niệm về nỗi sợ (Fear Metaphor) khác gì so với ẩn dụ tu từ học truyền thống? Ẩn dụ tu từ truyền thống chỉ xem ẩn dụ là một biện pháp làm đẹp câu chữ mang tính trang trí nghệ thuật. Ngược lại, ẩn dụ ý niệm theo Lakoff và Johnson (1980) chứng minh rằng ẩn dụ là một cơ chế tư duy cốt lõi, giúp con người nhận thức miền trừu tượng (nỗi sợ) thông qua miền trải nghiệm cụ thể (cái lạnh, vật chứa, thú dữ), định hình trực tiếp cách con người suy nghĩ và hành động.

2. Tại sao người Việt thường dùng các bộ phận như gan, mật, ruột để diễn tả nỗi sợ? Hiện tượng này bắt nguồn từ học thuyết ngũ tạng của y học phương Đông, vốn quan niệm các cơ quan nội tạng là nơi khởi phát và chứa đựng cảm xúc. Trong truyện ngắn của Nguyễn Nhật Ánh, thành ngữ "sợ vãi mật" được sử dụng để cụ thể hóa trạng thái hoảng loạn cực độ, một đặc trưng văn hóa không xuất hiện trong mô hình tri nhận phương Tây.

3. Miền nguồn nào phổ biến nhất khi miêu tả nỗi sợ trong truyện ngắn tiếng Anh? Miền nguồn FEAR IS COLD (Sợ hãi là cái lạnh) xuất hiện với tần suất cao nhất trong các tác phẩm như Eclipse hay The Doll. Câu văn "Something gripped my heart, cold, clammy fear" khai thác trực tiếp phản ứng co mạch sinh lý để truyền tải cảm giác khiếp đảm của nhân vật một cách sống động.

4. Luận văn hỗ trợ công tác dịch thuật truyện ngắn Anh - Việt như thế nào? Luận văn đưa ra các nguyên tắc chuyển đổi chức năng tri nhận. Chẳng hạn, khi gặp cụm từ tiếng Anh "she lived in fear", người dịch không nên chuyển ngữ cứng nhắc thành "cô ấy sống trong một cái thùng sợ hãi" mà cần chuyển dịch linh hoạt dựa trên mô hình văn hóa đích thành "cô ấy sống trong nỗi sợ triền miên".

5. Việc kết hợp phương pháp định tính và định lượng mang lại lợi ích gì? Phương pháp định tính giúp bóc tách chi tiết bản chất cơ chế ánh xạ giữa 8 miền nguồn và miền đích FEAR trong 17 truyện ngắn. Trong khi đó, định lượng cung cấp số liệu thống kê tần suất xác thực, minh chứng cho tỷ lệ tương đồng 70% giữa hai ngôn ngữ, loại bỏ hoàn toàn các nhận định chủ quan, cảm tính.

Kết luận

• Luận văn đã xác lập thành công hệ thống phân loại toàn diện gồm 8 miền nguồn ẩn dụ nỗi sợ trong tiếng Anh và 7 miền nguồn trong tiếng Việt từ 17 tác phẩm truyện ngắn đương đại.
• Chứng minh tính phổ quát của cơ chế nghiệm thân thông qua tỷ lệ tương đồng xấp xỉ 70% ở các mô hình ánh xạ về sự lạnh giá, vật thể và chất thể trong vật chứa.
• Làm sáng tỏ căn nguyên dị biệt văn hóa sâu sắc gắn với y học phương Đông ("lòng", "mật") và thế giới quan tôn giáo ("hồn xiêu phách lạc") trong văn học Việt Nam.
• Đóng góp nguồn dữ liệu thực chứng giá trị cho nghiên cứu ngôn ngữ học tri nhận đối chiếu và đổi mới phương pháp giảng dạy tiếng Anh.
• Mở ra tiềm năng ứng dụng thực tiễn trong công tác dịch thuật văn học và phát triển các mô hình trí tuệ nhân tạo phân tích cảm xúc văn bản.

Kế hoạch phát triển tiếp theo là mở rộng quy mô ngữ liệu sang các thể loại tiểu thuyết và kịch bản trong 12 tháng tới. Bạn đọc quan tâm có thể khai thác và ứng dụng ngay khung phân tích của luận văn để phục vụ công tác giảng dạy, dịch thuật và nghiên cứu ngôn ngữ chuyên sâu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF GRADUATE STUDIES ĐÀO THỊ THÙY LINH A STUDY OF CONCEPTUAL METAPHORS DENOTING FEAR IN SOME ENGLISH AND VIETNAMESE CONTEMPORARY SHORT STORIES FROM COGNITIVE PERSPECTIVE Nghiên cứu ẩn dụ ý niệm chỉ nỗi sợ hãi trong một số truyện ngắn Anh –Việt đương đại dưới góc nhìn tri nhận M. THESIS (PROGRAM 1) Field: English Linguistics Code: 8220201.01 HANOI - 2019 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF GRADUATE STUDIES ĐÀO THỊ THÙY LINH A STUDY OF CONCEPTUAL METAPHORS DENOTING FEAR IN SOME ENGLISH AND VIETNAMESE CONTEMPORARY SHORT STORIES FROM COGNITIVE PERSPECTIVE Nghiên cứu ẩn dụ ý niệm chỉ nỗi sợ hãi trong một số truyện ngắn Anh –Việt đương đại dưới góc nhìn tri nhận M. THESIS (PROGRAM 1) Field: English Linguistics Code: 8220201.01 Supervisor: Huỳnh Anh Tuấn, Ph. HANOI - 2019 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DECLARATION I declare that this thesis “A study of conceptual metaphors denoting fear in some English and Vietnamese contemporary short stories from cognitive perspective” has been composed solely by myself and that it has not been submitted, in whole or in part, in any previous application for a degree.

This thesis is submitted after a carefully checking progress in order to fulfill the requirements of the M. Hanoi, 2019 Đào Thị Thùy Linh i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ACKNOWLEDGEMENTS Throughout the writing of this thesis, I have received a great deal of support and assistance. Firstly, I would like to express my sincere gratitude to my supervisor Huỳnh Anh Tuấn, Ph. for the all support of my research, for his patience, motivation, and immense knowledge.

His guidance helped me in all the time of research and writing of this thesis. I am greatly indebted to all my lecturers at University of Languages and International Studies, Vietnam National University, Hanoi, for their endless enthusiasm and undeniable helpful lectures. I would be very grateful to the staff of the Faculty of Graduate Studies for their support during my time of studying. I would also like to thank my leaders and colleagues at the place where I work.

They gave me opportunities and supported me so that I completed the program the best I can. Finally, I gratefully acknowledge my family for all for providing me constant encouragement, divine presence and supporting me spiritually throughout. Hanoi, 2019 Đào Thị Thùy Linh ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ABSTRACT This paper attempts to investigate and compare the conceptual metaphors of fear in English and Vietnamese contemporary short stories. FEAR is one of the basic emotions of human beings, and it has both similarities and differences among different languages.

Analysis of features of conceptualization is a critical part of the semantics of emotions. This study aims to compare and contrast the use of metaphors of fear in two languages, which are English and Vietnamese. The study provides some important findings. Firstly, metaphor is common in conceptualizing and expressing emotions in English and Vietnamese short stories.

Secondly, English and Vietnamese have several common cognitive metaphors of fear. Thirdly, the differences of English and Vietnamese metaphors in fear have relations to cultural models. Due to the limited research on the conceptual metaphors denoting fear used by short story writers, the findings add to the body of knowledge related to these areas of conceptual metaphors. The study also suggests several implications for translation, language learning and teaching.

iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TABLE OF CONTENTS DECLARATION. iii TABLE OF CONTENTS. iv PART I: INTRODUCTION. Rationale of the study.

Objectives of the study. Scope of the study. Significance of the study. Organization of the study .3 PART II: DEVELOPMENT .5 CHAPTER 1: LITERATURE REVIEW .5 AND THEORETICAL BACKGROUND .20 CHAPTER 2: RESEARCH METHODOLOGY .21 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Data collection procedure. English contemporary short stories. Vietnamese contemporary short stories. Data analysis procedure .33 CHAPTER 3: FINDINGS AND DISCUSSIONS .1 Conceptual metaphors of fear in English short stories .