Luận văn: Nghĩa vụ và quyền của người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn

Luận văn thạc sỹ luật phân tích nghĩa vụ, quyền của cha mẹ nuôi con sau ly hôn, các vấn đề pháp lý và giải pháp thực tiễn liên quan.

• Chuyên ngành: Luật học
• Đề tài: Nghĩa vụ, quyền của cha mẹ trực tiếp nuôi con đối với người không trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NGHĨA VỤ CỦA CHA, MẸ TRỰC TIẾP NUÔI CON ĐỐI VỚI NGƯỜI KHÔNG TRỰC TIẾP NUÔI CON SAU KHI LY HÔN
• 1.1. Cha, mẹ trực tiếp nuôi con không được cản trở người không trực tiếp nuôi con trong việc thăm nom, chăm sóc, giáo dục con
• 1.2. Cha, mẹ trực tiếp nuôi con không được cản trở người không trực tiếp nuôi con trong việc nuôi dưỡng con
• 1.3. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: QUYỀN CỦA CHA, MẸ TRỰC TIẾP NUÔI CON ĐỐI VỚI NGƯỜI KHÔNG TRỰC TIẾP NUÔI CON SAU KHI LY HÔN
• 2.1. Quyền yêu cầu cấp dưỡng cho con
• 2.2. Quyền yêu cầu người không trực tiếp nuôi con tôn trọng quyền được nuôi con của mình
• 2.3. Kết luận chương 2
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1

Tóm tắt

I. Tổng quan nghĩa vụ quyền của cha mẹ sau khi ly hôn

Vấn đề nghĩa vụ và quyền của cha mẹ sau khi ly hôn là một trong ba mối quan hệ pháp lý trọng tâm cần giải quyết trong một vụ án hôn nhân, bên cạnh quan hệ hôn nhân và tài sản. Trọng tâm của việc giải quyết này luôn xoay quanh nguyên tắc bảo vệ lợi ích tốt nhất của đứa trẻ. Sau khi ly hôn, quan hệ vợ chồng chấm dứt, nhưng trách nhiệm và tình cảm cha mẹ - con cái vẫn tồn tại vĩnh viễn. Pháp luật, cụ thể là Luật Hôn nhân và gia đình 2014, đã thiết lập một khung pháp lý rõ ràng để điều chỉnh mối quan hệ phức tạp này. Mục đích là đảm bảo đứa trẻ, đối tượng dễ bị tổn thương nhất, vẫn nhận được sự chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục đầy đủ từ cả cha và mẹ, dù không còn sống chung dưới một mái nhà. Việc xác định người trực tiếp nuôi con và các quyền, nghĩa vụ liên quan không chỉ là sự phân chia trách nhiệm mà còn là cơ chế để duy trì sự gắn kết gia đình, đảm bảo quyền nhân thân của con được tôn trọng. Luận văn này đi sâu phân tích các quy định về nghĩa vụ của người trực tiếp nuôi con, chẳng hạn như không được cản trở việc thăm nom, và quyền của họ, như yêu cầu nghĩa vụ cấp dưỡng nuôi con. Qua đó, nghiên cứu chỉ ra những bất cập trong thực tiễn xét xử và đề xuất các giải pháp hoàn thiện, nhằm đảm bảo các phán quyết của Tòa án không chỉ đúng luật mà còn hợp tình, hợp lý, góp phần ổn định cuộc sống cho đứa trẻ sau biến cố ly hôn của cha mẹ. Việc nghiên cứu này là cấp thiết trong bối cảnh các tranh chấp quyền nuôi con ngày càng gia tăng và phức tạp.

1.1. Phân tích cơ sở pháp lý theo Luật Hôn nhân và Gia đình 2014

Cơ sở pháp lý cốt lõi điều chỉnh vấn đề này được quy định trong Luật Hôn nhân và gia đình 2014. Các điều khoản từ Điều 81 đến Điều 84 là nền tảng, xác định rõ quyền và nghĩa vụ của mỗi bên. Điều 81 quy định về việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con sau ly hôn, ưu tiên sự thỏa thuận của cha mẹ sau ly hôn. Nếu không thỏa thuận được, Tòa án sẽ quyết định dựa trên quyền lợi mọi mặt của con. Điều 82 quy định về nghĩa vụ và quyền của người không trực tiếp nuôi con, nhấn mạnh vào quyền thăm nom con sau ly hôn và nghĩa vụ cấp dưỡng. Ngược lại, Điều 83 xác định nghĩa vụ của người trực tiếp nuôi con, đặc biệt là nghĩa vụ không được có hành vi cản trở quyền thăm con. Những quy định này tạo thành một cơ chế pháp lý tương hỗ, cân bằng quyền lợi và trách nhiệm giữa các bên, đặt đứa trẻ vào vị trí trung tâm cần được bảo vệ.

1.2. Nguyên tắc cốt lõi Đảm bảo lợi ích tốt nhất của đứa trẻ

Nguyên tắc "vì lợi ích tốt nhất của đứa trẻ" là kim chỉ nam xuyên suốt quá trình giải quyết các tranh chấp quyền nuôi con. Nguyên tắc này không chỉ là một quy định pháp luật mà còn là một tiêu chuẩn đạo đức. Khi Tòa án xem xét giao con cho ai nuôi, quyết định mức cấp dưỡng, hay giải quyết các mâu thuẫn về việc thăm nom, mọi phán quyết đều phải quy chiếu về mục tiêu này. Lợi ích của đứa trẻ được xem xét trên mọi phương diện: vật chất (điều kiện ăn, ở, học tập), tinh thần (sự ổn định tâm lý, tình yêu thương, môi trường phát triển nhân cách). Do đó, việc cha mẹ lạm dụng quyền của mình để gây khó khăn cho nhau sẽ bị coi là đi ngược lại với lợi ích của con. Thực tế cho thấy, các xung đột sau ly hôn của cha mẹ chính là nguyên nhân gây ra những tổn thương sâu sắc nhất cho trẻ em, và pháp luật phải đóng vai trò là công cụ hữu hiệu để ngăn chặn điều đó.

II. Thách thức khi người nuôi con có hành vi cản trở quyền thăm nom

Một trong những vấn đề nhức nhối nhất trong thực tiễn xét xử các vụ án ly hôn là tình trạng người trực tiếp nuôi con có hành vi cản trở quyền thăm con của người còn lại. Mặc dù khoản 3 Điều 82 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định rõ "người không trực tiếp nuôi con có quyền, nghĩa vụ thăm nom con mà không ai được cản trở", việc thực thi quyền này trên thực tế gặp vô vàn khó khăn. Nguyên nhân sâu xa thường xuất phát từ những mâu thuẫn, thù ghét cá nhân còn tồn tại sau khi ly hôn. Người trực tiếp nuôi con có thể sử dụng đứa trẻ như một công cụ để "trả đũa" hoặc gây áp lực lên người kia. Các hành vi cản trở rất đa dạng, từ việc từ chối thẳng thừng, đưa ra lý do không chính đáng, đến việc chuyển đi nơi khác mà không thông báo, hoặc thậm chí tiêm nhiễm vào đầu đứa trẻ những suy nghĩ tiêu cực về người cha/mẹ không sống cùng. Hậu quả của những hành vi này không chỉ tước đi quyền chính đáng của người không trực tiếp nuôi con mà còn làm tổn hại nghiêm trọng đến tình cảm gia đình và sự phát triển tâm lý của đứa trẻ, đi ngược lại hoàn toàn với nguyên tắc vì lợi ích tốt nhất của đứa trẻ.

2.1. Nhận diện các hành vi cản trở quyền thăm nom con phổ biến

Các hành vi cản trở quyền thăm con thường không được quy định một cách cụ thể, dẫn đến khó khăn trong việc áp dụng pháp luật. Thực tiễn cho thấy các hành vi này bao gồm: (1) Từ chối cho gặp con với các lý do như con bận học, con ốm, con không muốn gặp mà không có bằng chứng xác thực. (2) Đặt ra các điều kiện vô lý về thời gian, địa điểm gặp gỡ. (3) Tự ý đưa con đi nơi khác sinh sống mà không có sự đồng ý hoặc thông báo cho người kia. (4) Gây sức ép tâm lý, nói xấu, bịa đặt về người không trực tiếp nuôi con nhằm chia rẽ tình cảm cha/mẹ con. Ví dụ điển hình là vụ án được nêu trong Bản án 413/2018/HNGĐ-ST, người cha sau khi được giao nuôi con đã "thay đổi và có những biểu hiện, hành vi gây cản trở" khi người mẹ muốn thăm nom, đón con. Việc thiếu một văn bản hướng dẫn cụ thể thế nào là hành vi cản trở khiến việc giải quyết của Tòa án thiếu thống nhất.

2.2. Bất cập trong chế tài xử lý và việc thi hành án nuôi con

Chế tài xử lý đối với hành vi cản trở quyền thăm con hiện nay được cho là còn quá nhẹ và chưa đủ sức răn đe. Theo Điều 53 Nghị định 167/2013/NĐ-CP, mức phạt chỉ là cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 100.000 đến 300.000 đồng, một con số quá thấp so với thực tế. Điều này khiến cho việc thi hành án về việc nuôi con trở nên kém hiệu quả. Người có hành vi vi phạm sẵn sàng nộp phạt để tiếp tục cản trở. Bên cạnh đó, quy trình yêu cầu cơ quan thi hành án can thiệp cũng phức tạp và mất thời gian, không giải quyết được nhu cầu thăm nom tức thời. Khi quyền lợi chính đáng không được bảo vệ, người không trực tiếp nuôi con có thể có những hành vi tiêu cực, dẫn đến các tranh chấp quyền nuôi con mới, làm tình hình càng thêm căng thẳng và ảnh hưởng trực tiếp đến đứa trẻ.

III. Hướng dẫn nghĩa vụ của người trực tiếp nuôi con sau ly hôn

Người được Tòa án giao trực tiếp nuôi con không chỉ có quyền mà còn mang trên mình những nghĩa vụ pháp lý quan trọng đối với người không trực tiếp nuôi con. Trách nhiệm này được thiết lập nhằm đảm bảo sự cân bằng và duy trì mối quan hệ của đứa trẻ với cả hai bên cha mẹ. Nghĩa vụ cốt lõi và thường xuyên bị vi phạm nhất là phải tạo điều kiện thuận lợi và không được cản trở quyền thăm nom con sau ly hôn của người kia. Đây không chỉ là việc tôn trọng quyền của người lớn, mà quan trọng hơn là bảo vệ quyền được yêu thương, chăm sóc từ cả cha và mẹ của đứa trẻ. Ngoài ra, người trực tiếp nuôi con còn có nghĩa vụ phải tôn trọng các đóng góp khác của người không nuôi con, chẳng hạn như việc tham gia vào quá trình giáo dục hay nuôi dưỡng con. Pháp luật, cụ thể là Luật Hôn nhân và gia đình 2014, đã quy định rõ những nghĩa vụ này. Nếu người trực tiếp nuôi con không thực hiện đúng hoặc lạm dụng quyền của mình, gây ảnh hưởng xấu đến đứa trẻ, đó có thể là một trong những căn cứ quan trọng để Tòa án xem xét việc thay đổi người trực tiếp nuôi con khi có yêu cầu. Việc hiểu rõ và tuân thủ các nghĩa vụ này là nền tảng để xây dựng một môi trường hậu ly hôn lành mạnh cho sự phát triển của con trẻ.

3.1. Nghĩa vụ tạo điều kiện cho việc thăm nom chăm sóc giáo dục con

Điều 83 của Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định rõ: "Cha, mẹ trực tiếp nuôi con cùng các thành viên gia đình không được cản trở người không trực tiếp nuôi con trong việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con". Nghĩa vụ này đòi hỏi sự hợp tác thiện chí. Người trực tiếp nuôi con cần chủ động sắp xếp thời gian, địa điểm hợp lý để người kia có thể thực hiện quyền thăm nom con sau ly hôn. Bất kỳ sự từ chối nào cũng cần có lý do chính đáng và phải chứng minh được rằng việc thăm nom đó gây ảnh hưởng tiêu cực đến đứa trẻ. Việc ngăn cản không chỉ vi phạm pháp luật mà còn là hành vi ích kỷ, có thể gây ra những tổn thương tâm lý lâu dài cho con, khiến con cảm thấy mặc cảm, tội lỗi hoặc bị giằng xé giữa hai bên.

3.2. Căn cứ pháp lý để yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con

Việc thay đổi người trực tiếp nuôi con được quy định tại Điều 84 Luật Hôn nhân và gia đình 2014. Một trong những căn cứ quan trọng để Tòa án xem xét yêu cầu này là khi "người trực tiếp nuôi con không còn đủ điều kiện trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con". Việc người trực tiếp nuôi con thường xuyên, cố ý vi phạm nghĩa vụ, có hành vi cản trở quyền thăm con một cách nghiêm trọng có thể được xem là một biểu hiện của việc không còn đủ điều kiện về mặt đạo đức và tinh thần để đảm bảo môi trường phát triển tốt nhất cho con. Khi có đủ bằng chứng về hành vi cản trở gây ảnh hưởng xấu, người không trực tiếp nuôi con có quyền nộp đơn yêu cầu Tòa án xem xét lại, nhằm giải quyết hậu quả pháp lý của ly hôn một cách triệt để và bảo vệ quyền lợi chính đáng của cả mình và đứa trẻ.

IV. Bí quyết yêu cầu cấp dưỡng nuôi con đúng luật và hiệu quả

Quyền yêu cầu cấp dưỡng là một trong những quyền cơ bản của người trực tiếp nuôi con, được quy định tại Điều 83 Luật Hôn nhân và gia đình 2014. Nghĩa vụ cấp dưỡng nuôi con của người không trực tiếp nuôi con nhằm mục đích chia sẻ gánh nặng tài chính, đảm bảo con có đủ điều kiện vật chất để phát triển toàn diện. Tuy nhiên, việc thực thi quyền này không phải lúc nào cũng suôn sẻ. Nhiều tranh chấp quyền nuôi con phát sinh từ vấn đề cấp dưỡng, như mức cấp dưỡng không phù hợp, chậm trễ hoặc trốn tránh nghĩa vụ. Để yêu cầu cấp dưỡng hiệu quả, người trực tiếp nuôi con cần nắm vững các quy định pháp luật. Việc xác định mức cấp dưỡng phải dựa trên hai yếu tố chính: khả năng kinh tế thực tế của người cấp dưỡng và nhu cầu thiết yếu của đứa trẻ. Trong trường hợp các bên không thể đi đến thỏa thuận của cha mẹ sau ly hôn về mức cấp dưỡng, Tòa án sẽ là cơ quan ra phán quyết cuối cùng. Chuẩn bị đầy đủ chứng cứ về thu nhập của người có nghĩa vụ cấp dưỡng và các chi phí sinh hoạt, học tập của con là yếu tố then chốt để Tòa án có cơ sở đưa ra một mức cấp dưỡng hợp lý, bảo vệ quyền lợi cho đứa trẻ.

4.1. Căn cứ xác định mức cấp dưỡng và nhu cầu thiết yếu của con

Theo Điều 116 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, mức cấp dưỡng được xác định dựa trên "thu nhập, khả năng thực tế của người có nghĩa vụ cấp dưỡng và nhu cầu thiết yếu của người được cấp dưỡng". Tuy nhiên, pháp luật hiện hành chưa có văn bản hướng dẫn chi tiết thế nào là "nhu cầu thiết yếu". Điều này gây khó khăn cho Tòa án, dẫn đến các phán quyết đôi khi không thống nhất. Thực tiễn thường dựa vào các chi phí tối thiểu cho ăn, ở, mặc, học tập, và khám chữa bệnh tại địa phương. Để yêu cầu một mức cấp dưỡng hợp lý, người nuôi con cần lập một bảng kê chi tiết các khoản chi tiêu hàng tháng cho con, đồng thời cố gắng thu thập các bằng chứng về thu nhập của bên kia (bảng lương, hợp đồng lao động, sao kê tài khoản...). Điều này giúp Tòa án có cơ sở vững chắc để ra quyết định.

4.2. Xử lý trường hợp trốn tránh và chậm thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng

Tình trạng trốn tránh hoặc chậm thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng nuôi con khá phổ biến. Khi bên có nghĩa vụ không tự nguyện thi hành, người trực tiếp nuôi con có quyền yêu cầu cơ quan thi hành án về việc nuôi con can thiệp. Đối với trường hợp chậm thanh toán, một vấn đề pháp lý đặt ra là liệu có áp dụng lãi suất chậm trả theo Bộ luật Dân sự 2015 hay không. Thực tiễn xét xử cho thấy có sự không thống nhất giữa các Tòa án. Việc áp dụng chế tài lãi suất chậm trả là cần thiết để tăng tính răn đe, buộc người có nghĩa vụ phải thực hiện đúng hạn. Đồng thời, cần có những biện pháp mạnh mẽ hơn như khấu trừ lương hoặc kê biên tài sản đối với những trường hợp cố tình chây ì, nhằm đảm bảo nguồn tài chính ổn định cho cuộc sống của đứa trẻ.

V. Giải pháp hoàn thiện pháp luật về quyền của cha mẹ sau ly hôn

Qua phân tích thực trạng pháp luật và thực tiễn xét xử các vụ án ly hôn, có thể thấy rằng dù khung pháp lý của Luật Hôn nhân và gia đình 2014 đã tương đối toàn diện, vẫn còn tồn tại nhiều bất cập và khoảng trống cần được lấp đầy. Việc giải quyết các tranh chấp quyền nuôi con một cách hiệu quả không chỉ đòi hỏi sự công tâm của Thẩm phán mà còn cần một hệ thống quy định chi tiết, rõ ràng và dễ áp dụng. Các vấn đề như định nghĩa cụ thể về hành vi cản trở quyền thăm con, cách xác định "nhu cầu thiết yếu" của trẻ, hay chế tài xử phạt chưa đủ sức răn đe đang là những rào cản lớn. Để bảo vệ tốt hơn lợi ích tốt nhất của đứa trẻ và quyền lợi chính đáng của các bên, việc hoàn thiện pháp luật là một yêu cầu cấp thiết. Các giải pháp cần tập trung vào việc cụ thể hóa các quy định, tăng cường chế tài và nâng cao hiệu quả của cơ chế thi hành án về việc nuôi con. Một hệ thống pháp luật chặt chẽ và khả thi sẽ góp phần giảm thiểu các xung đột hậu ly hôn, tạo ra một môi trường ổn định hơn cho sự phát triển của trẻ em.

5.1. Kiến nghị sửa đổi bổ sung Luật Hôn nhân và gia đình 2014

Cần có văn bản hướng dẫn chi tiết hoặc sửa đổi, bổ sung Luật Hôn nhân và gia đình 2014 theo hướng: (1) Quy định cụ thể về cách thức, thời gian, địa điểm thăm nom con khi cha mẹ không thể thỏa thuận, tương tự như mô hình "lịch thăm viếng" của một số nước. (2) Ban hành danh mục các hành vi bị xem là hành vi cản trở quyền thăm con để Tòa án có cơ sở áp dụng thống nhất. (3) Quy định rõ ràng về thời điểm bắt đầu nghĩa vụ cấp dưỡng để tránh các cách hiểu khác nhau. (4) Xem xét việc hạn chế quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên hoặc thậm chí tước quyền thăm nom nếu lạm dụng quyền này gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến tâm lý, sức khỏe của con.

5.2. Nâng cao hiệu quả thi hành án và tăng cường chế tài xử phạt

Hiệu quả của một bản án phụ thuộc rất lớn vào quá trình thi hành. Cần đơn giản hóa thủ tục yêu cầu thi hành án đối với các quyết định về cấp dưỡng và thăm nom con. Đồng thời, cần tăng mức xử phạt hành chính đối với các hành vi cản trở, đảm bảo tính răn đe. Có thể nghiên cứu các biện pháp mạnh hơn như tạm hoãn xuất cảnh, công khai thông tin người trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng... Tòa án Nhân dân Tối cao cần ban hành các án lệ về quyền nuôi con để các Tòa án cấp dưới có nguồn tham khảo chính thức, giúp việc xét xử các vụ việc tương tự được nhất quán, đảm bảo công bằng và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của trẻ em một cách tốt nhất.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu (250-300 từ)

Tỷ lệ ly hôn tại Việt Nam có xu hướng gia tăng trong những năm gần đây, đặt ra nhiều thách thức pháp lý và xã hội, đặc biệt là các vấn đề liên quan đến quyền lợi của con chung. Luận văn thạc sĩ "Nghĩa vụ, quyền của cha, mẹ trực tiếp nuôi con đối với người không trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn" tập trung giải quyết những khoảng trống pháp lý và sự thiếu nhất quán trong thực tiễn xét xử, vốn là nguyên nhân gây ra nhiều tranh chấp kéo dài, ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển của trẻ.

Nghiên cứu chỉ ra rằng, mặc dù Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 đã có những quy định khung, việc áp dụng trên thực tế vẫn còn nhiều bất cập. Các phán quyết của Tòa án về mức cấp dưỡng, thời gian thăm nom con, và các biện pháp chế tài khi một bên vi phạm nghĩa vụ thường không thống nhất giữa các địa phương. Mục tiêu chính của luận văn là phân tích sâu sắc các quy định pháp luật hiện hành, đối chiếu với thực tiễn qua việc nghiên cứu hơn 10 bản án và quyết định của Tòa án trong giai đoạn 2016-2021. Từ đó, luận văn chỉ ra những vướng mắc cốt lõi và đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật, đảm bảo quyền lợi chính đáng của cả cha, mẹ và con cái sau ly hôn, góp phần giảm thiểu xung đột và ổn định các mối quan hệ xã hội.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu (400-450 từ)

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn được xây dựng trên nền tảng các nguyên tắc cơ bản của Luật Hôn nhân và Gia đình Việt Nam, đặc biệt là nguyên tắc "bảo vệ quyền lợi mọi mặt của con" và nguyên tắc bình đẳng về quyền và nghĩa vụ giữa cha và mẹ. Hai khung lý thuyết chính được vận dụng:

1. Thuyết về quyền trẻ em: Luận văn tiếp cận vấn đề từ góc độ quyền của trẻ em, nhấn mạnh rằng mọi quyết định của cha mẹ và Tòa án phải đặt lợi ích của đứa trẻ lên hàng đầu. Các quyết định về người trực tiếp nuôi con, cấp dưỡng, thăm nom đều phải nhằm mục đích đảm bảo môi trường phát triển tốt nhất về thể chất, tinh thần và trí tuệ cho con.

2. Lý thuyết về thực thi pháp luật: Nghiên cứu phân tích sự chênh lệch giữa các quy định pháp luật trên văn bản (law in books) và việc áp dụng trong thực tế (law in action). Lý thuyết này giúp làm rõ tại sao các quy định dù đã tồn tại nhưng vẫn không được thực thi hiệu quả, dẫn đến sự thiếu nhất quán trong các phán quyết của Tòa án.

Các khái niệm chính được làm rõ trong luận văn bao gồm:

• Người trực tiếp nuôi con: Người được Tòa án giao quyền chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con sau ly hôn.
• Người không trực tiếp nuôi con: Người có nghĩa vụ cấp dưỡng và quyền thăm nom con sau ly hôn.
• Nghĩa vụ cấp dưỡng: Việc đóng góp tài chính hoặc vật chất để đáp ứng nhu cầu thiết yếu của con.
• Quyền thăm nom con: Quyền của người không trực tiếp nuôi con được gặp gỡ, chăm sóc, và tham gia giáo dục con.
• Hành vi cản trở: Các hành vi cố ý gây khó khăn, ngăn cản việc thực hiện quyền thăm nom hoặc nghĩa vụ cấp dưỡng.

Phương pháp nghiên cứu

Để đạt được mục tiêu đề ra, luận văn sử dụng kết hợp các phương pháp nghiên cứu pháp lý chuyên sâu.

• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu sơ cấp bao gồm các văn bản quy phạm pháp luật như Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, Bộ luật Dân sự 2015, Nghị định 167/2013/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn liên quan. Dữ liệu thứ cấp là nguồn thông tin cốt lõi, bao gồm một mẫu chọn lọc có chủ đích gồm hơn 10 bản án, quyết định sơ thẩm và phúc thẩm của Tòa án nhân dân các cấp (Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Bình Thuận, Đồng Tháp...) trong giai đoạn từ 2016 đến 2021, phản ánh các dạng tranh chấp phổ biến.

• Phương pháp phân tích:

  • Phương pháp phân tích luật viết: Dùng để diễn giải, làm rõ nội dung các điều luật liên quan đến quyền và nghĩa vụ của cha mẹ sau ly hôn, chỉ ra các điểm còn mơ hồ, chưa cụ thể.
  • Phương pháp bình luận bản án (case study): Là phương pháp chủ đạo, cho phép phân tích sâu các tình huống thực tế, cách Tòa án áp dụng pháp luật, và những mâu thuẫn, bất cập phát sinh. Việc lựa chọn các bản án đa dạng giúp minh họa rõ nét cho các lập luận của tác giả.
  • Phương pháp so sánh: Được sử dụng để đối chiếu quy định của Luật HN&GĐ 2014 với các văn bản pháp luật cũ hơn (Luật HN&GĐ 2000, Nghị quyết 02/2000/NQ-HĐTP), cũng như so sánh cách giải quyết của các Tòa án khác nhau đối với những vụ việc tương tự.

Quá trình nghiên cứu được thực hiện trong khoảng 12 tháng, từ khâu thu thập tài liệu, phân tích bản án đến tổng hợp kết quả và đưa ra khuyến nghị.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận (450-500 từ)

Những phát hiện chính

Qua quá trình phân tích hệ thống pháp luật và các bản án thực tế, luận văn đã đưa ra bốn phát hiện quan trọng về những bất cập trong việc giải quyết quyền và nghĩa vụ của cha mẹ sau ly hôn.

1. Sự thiếu nhất quán trong việc xác định mức cấp dưỡng: Các Tòa án hiện nay chưa có một cơ sở pháp lý thống nhất để quyết định mức cấp dưỡng. Một bản án tại Hà Nội có thể buộc mức cấp dưỡng 2.500.000 đồng/tháng, trong khi một vụ án tương tự tại Bình Thuận mức cấp dưỡng chỉ là 1.000.000 đồng/tháng. Sự chênh lệch lên đến hơn 150% này chủ yếu do các Tòa án phải vận dụng tinh thần của các văn bản đã hết hiệu lực như Nghị quyết 02/2000/NQ-HĐTP, dẫn đến quyết định mang tính chủ quan, thiếu cơ sở rõ ràng.

2. Chế tài xử lý hành vi cản trở thăm nom con còn quá nhẹ, thiếu tính răn đe: Theo Nghị định 167/2013/NĐ-CP, hành vi ngăn cản quyền thăm nom con chỉ bị xử phạt hành chính từ 100.000 đến 300.000 đồng. Mức phạt này là quá thấp, không đủ sức ngăn chặn các hành vi cố tình vi phạm. Thực tế từ một vụ án tại TP. Hồ Chí Minh cho thấy, bên trực tiếp nuôi con liên tục gây khó khăn cho việc thăm nom sau khi con chung đủ 36 tháng tuổi mà không gặp phải chế tài nào đáng kể.

3. Khoảng trống pháp lý về thời gian và cách thức thăm nom con: Luật HN&GĐ 2014 chỉ quy định chung "người không trực tiếp nuôi con có quyền, nghĩa vụ thăm nom con mà không ai được cản trở" nhưng không hề có hướng dẫn cụ thể về lịch trình, địa điểm. Điều này tạo ra một "vùng xám" pháp lý, khiến các bên dễ dàng tranh chấp. Một vụ án tại Nam Định đã phải kháng cáo lên cấp phúc thẩm chỉ để yêu cầu Tòa án làm rõ quyền đưa đón con chung vào những thời điểm cụ thể.

4. Sự mơ hồ trong tiêu chí xác định "vì lợi ích mọi mặt của con": Đây là nguyên tắc cốt lõi nhưng lại không được định lượng hóa, dẫn đến các quyết định trái ngược nhau giữa các cấp tòa. Trong vụ án tranh chấp thay đổi người nuôi con giữa bà Loan và ông Hảo, tòa sơ thẩm và phúc thẩm đã đưa ra hai phán quyết hoàn toàn trái ngược nhau, gây ra tình trạng kéo dài vụ án và ảnh hưởng tâm lý nghiêm trọng đến đứa trẻ.

Thảo luận kết quả

Những phát hiện trên cho thấy một bức tranh tổng thể về sự vênh giữa luật và thực tiễn. Nguyên nhân sâu xa đến từ việc thiếu các văn bản dưới luật hướng dẫn chi tiết. Ví dụ, sự khác biệt về mức cấp dưỡng có thể được trình bày rõ ràng qua một biểu đồ cột, so sánh mức cấp dưỡng trung bình tại các tỉnh thành khác nhau, qua đó cho thấy sự thiếu đồng bộ.

Tương tự, sự yếu kém của chế tài có thể được minh họa bằng một bảng so sánh mức phạt hành chính cho hành vi cản trở thăm nom con ở Việt Nam với một số quốc gia khác, cho thấy mức phạt của Việt Nam thấp hơn đáng kể. Việc pháp luật không quy định cụ thể lịch trình thăm nom khiến cho thỏa thuận của các bên mang tính hình thức, và khi mâu thuẫn xảy ra, cơ quan thi hành án cũng gặp khó khăn trong việc xác định bên nào vi phạm. Vấn đề này đã được các nghiên cứu của Nguyễn Văn Quyền (2014) và Lê Thị Mận (2017) đề cập, nhưng luận văn này đi sâu hơn bằng cách phân tích các vụ án cụ thể để chứng minh hậu quả.

Ý nghĩa của các kết quả này là rất lớn, nó không chỉ chỉ ra sự cần thiết phải sửa đổi luật mà còn là lời cảnh báo về những tổn thương tâm lý mà trẻ em phải gánh chịu từ những cuộc chiến pháp lý không hồi kết của cha mẹ.

Đề xuất và khuyến nghị (300-350 từ)

Dựa trên những phát hiện và phân tích sâu sắc, luận văn đề xuất bốn nhóm giải pháp đồng bộ nhằm hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực thi, bảo vệ tốt nhất quyền lợi của trẻ em sau ly hôn.

1. Ban hành Nghị quyết hướng dẫn chi tiết về xác định mức cấp dưỡng và người nuôi con. Tòa án Nhân dân Tối cao cần xây dựng và ban hành văn bản hướng dẫn cụ thể hóa khái niệm "nhu cầu thiết yếu của con" dựa trên độ tuổi, vùng miền, và điều kiện học tập. Đồng thời, văn bản cần đưa ra các tiêu chí rõ ràng để đánh giá "lợi ích mọi mặt của con", bao gồm: (1) Điều kiện kinh tế, (2) Thời gian chăm sóc thực tế, (3) Môi trường sống và đạo đức của cha/mẹ, (4) Nguyện vọng của con (nếu đủ 7 tuổi trở lên). Mục tiêu là thống nhất 80% các quyết định của Tòa án trên cả nước trong vòng 2 năm tới.

2. Sửa đổi, bổ sung quy định về cách thức thăm nom con trong Luật HN&GĐ. Cần bổ sung vào Điều 82 Luật HN&GĐ 2014 yêu cầu các bên phải thỏa thuận hoặc Tòa án phải ấn định một lịch trình thăm nom con cụ thể (ví dụ: cuối tuần, ngày lễ, tết, nghỉ hè) trong bản án, quyết định ly hôn. Điều này sẽ là cơ sở pháp lý vững chắc cho cơ quan thi hành án can thiệp khi có tranh chấp. Chủ thể thực hiện là Quốc hội và Bộ Tư pháp.

3. Tăng nặng chế tài xử phạt hành vi cản trở quyền thăm nom con. Chính phủ cần ban hành Nghị định mới thay thế các quy định liên quan trong Nghị định 167/2013/NĐ-CP, theo đó tăng mức phạt tiền từ 100.000-300.000 đồng hiện nay lên từ 3.000.000 đến 5.000.000 đồng cho hành vi cố tình cản trở quyền thăm nom. Đồng thời, quy định rõ hành vi tái phạm nhiều lần là một trong những căn cứ để Tòa án xem xét thay đổi người trực tiếp nuôi con.

4. Xây dựng cơ chế hòa giải và tư vấn tâm lý bắt buộc sau ly hôn. Thành lập các trung tâm tư vấn gia đình thuộc Tòa án hoặc Sở Tư pháp để hỗ trợ các cặp đôi xây dựng "kế hoạch làm cha mẹ" sau ly hôn. Cơ chế này giúp các bên tự nguyện thỏa thuận các vấn đề về con cái một cách văn minh, giảm tải cho Tòa án và hạn chế xung đột, với mục tiêu giảm 25% các vụ kiện về thay đổi quyền nuôi con trong 3 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn (200-250 từ)

Luận văn này là một tài liệu nghiên cứu chuyên sâu, mang lại giá trị thực tiễn cao cho nhiều nhóm đối tượng khác nhau:

1. Luật sư, chuyên gia pháp lý trong lĩnh vực Hôn nhân và Gia đình: Luận văn cung cấp một hệ thống các luận cứ sắc bén, phân tích chi tiết các bản án điển hình và chỉ ra các "kẽ hở" pháp lý. Đây là nguồn tài liệu tham khảo quý giá để xây dựng chiến lược tranh tụng, bảo vệ quyền lợi tốt nhất cho thân chủ trong các vụ án ly hôn, tranh chấp quyền nuôi con và cấp dưỡng.

2. Thẩm phán, Thư ký Tòa án và cán bộ tư pháp: Nghiên cứu này đưa ra cái nhìn tổng quan về sự thiếu nhất quán trong thực tiễn xét xử trên cả nước. Việc tham khảo các phân tích và đề xuất trong luận văn giúp các cơ quan tố tụng có thêm cơ sở để đưa ra những phán quyết công bằng, hợp lý và thuyết phục hơn, góp phần vào việc áp dụng pháp luật một cách thống nhất.

3. Các nhà lập pháp, hoạch định chính sách tại Quốc hội, Bộ Tư pháp: Luận văn là một công trình nghiên cứu dựa trên bằng chứng thực tiễn, chỉ rõ những bất cập cần sửa đổi trong Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 và các văn bản liên quan. Các đề xuất cụ thể về việc tăng chế tài, chi tiết hóa luật định là cơ sở khoa học quan trọng cho quá trình cải cách tư pháp và hoàn thiện hệ thống pháp luật.

4. Những người đang và sẽ trải qua quá trình ly hôn: Đối với công chúng, luận văn giúp họ hiểu rõ hơn về quyền và nghĩa vụ của mình đối với con cái sau khi ly hôn. Việc nắm bắt các vấn đề pháp lý phức tạp và các tranh chấp tiềm tàng sẽ giúp họ có sự chuẩn bị tốt hơn, chủ động bảo vệ quyền lợi của con và tránh được những xung đột không đáng có.

Câu hỏi thường gặp (250-300 từ)

1. Mức cấp dưỡng nuôi con tối thiểu sau ly hôn là bao nhiêu? Pháp luật hiện hành không quy định một con số cố định. Mức cấp dưỡng được xác định dựa trên thỏa thuận của cha mẹ hoặc quyết định của Tòa án, căn cứ vào thu nhập thực tế của người cấp dưỡng và nhu cầu thiết yếu của con. Trong thực tiễn, nhiều Tòa án tham khảo tinh thần của văn bản cũ, ước tính mức tối thiểu không dưới 1/2 mức lương cơ sở, nhưng đây không phải là quy định bắt buộc.

2. Phải làm gì khi bị bên kia cản trở quyền thăm nom con? Đầu tiên, bạn nên lập vi bằng hoặc thu thập bằng chứng về việc bị cản trở (tin nhắn, ghi âm, người làm chứng). Sau đó, bạn có thể yêu cầu cơ quan thi hành án dân sự can thiệp. Mặc dù mức phạt hành chính hiện tại chỉ từ 100.000-300.000 đồng, việc vi phạm có hệ thống có thể là cơ sở để yêu cầu Tòa án hạn chế quyền của người trực tiếp nuôi con hoặc thậm chí thay đổi người nuôi con.

3. Con dưới 36 tháng tuổi có luôn được mặc định ở với mẹ không? Theo khoản 3 Điều 81 Luật HN&GĐ 2014, con dưới 36 tháng tuổi được ưu tiên giao cho mẹ trực tiếp nuôi. Tuy nhiên, đây không phải là quy định tuyệt đối. Nếu người mẹ không đủ điều kiện (về sức khỏe, kinh tế, đạo đức) hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con, Tòa án vẫn có thể giao con cho cha nuôi.

4. Tòa án dựa vào đâu để quyết định ai là người trực tiếp nuôi con khi có tranh chấp? Tòa án sẽ quyết định dựa trên nguyên tắc "vì lợi ích mọi mặt của con". Các yếu tố được xem xét bao gồm điều kiện vật chất (thu nhập, chỗ ở), điều kiện tinh thần (thời gian chăm sóc, đạo đức, môi trường giáo dục), tình cảm của con đối với cha/mẹ, và đặc biệt là nguyện vọng của con từ đủ 07 tuổi trở lên.

5. Khi nào có thể yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con? Bạn có thể yêu cầu Tòa án thay đổi người trực tiếp nuôi con khi có căn cứ cho thấy người đang nuôi con không còn đủ điều kiện chăm sóc (ví dụ: thay đổi công việc, sức khỏe giảm sút, có hành vi bạo lực) hoặc khi việc thay đổi mang lại lợi ích tốt hơn cho sự phát triển của con. Việc chứng minh các điều kiện này là rất quan trọng để Tòa án chấp thuận.

Kết luận (150-200 từ)

Luận văn "Nghĩa vụ, quyền của cha, mẹ trực tiếp nuôi con đối với người không trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn" đã hệ thống hóa và làm sáng tỏ những vấn đề pháp lý phức tạp nhất trong quan hệ cha mẹ - con cái hậu ly hôn. Các đóng góp chính của nghiên cứu bao gồm:

• Xác định rõ 4 bất cập cốt lõi trong Luật HN&GĐ 2014 và thực tiễn áp dụng.
• Phân tích sâu hơn 10 bản án, cung cấp bằng chứng thực tiễn thuyết phục về sự thiếu nhất quán của Tòa án.
• Chỉ ra tính cấp thiết của việc tăng nặng chế tài đối với hành vi cản trở quyền thăm nom con, với mức phạt hiện tại là không đủ sức răn đe.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp cụ thể, khả thi nhằm hoàn thiện pháp luật, từ việc ban hành văn bản hướng dẫn đến sửa đổi luật.
• Khẳng định nguyên tắc "lợi ích tốt nhất của con" phải là kim chỉ nam cho mọi quyết định.

Trong thời gian tới, các cơ quan lập pháp cần nhanh chóng xem xét các đề xuất này để ban hành các văn bản hướng dẫn chi tiết trong vòng 1-2 năm tới. Để tìm hiểu sâu hơn về các luận cứ và phân tích chi tiết, độc giả quan tâm được khuyến khích tham khảo toàn văn luận văn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, nội dung luận văn được chia làm 02 chương. Cụ thể: Chƣơng 1. Nghĩa vụ của cha, mẹ trực tiếp nuôi con đối với người không trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn. Quyền của cha, mẹ trực tiếp nuôi con đối với người không trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn.

8 CHƢƠNG 1 NGHĨA VỤ CỦA CHA, MẸ TRỰC TIẾP NUÔI CON ĐỐI VỚI NGƢỜI KHÔNG TRỰC TIẾP NUÔI CON SAU KHI LY HÔN 1. Cha, mẹ trực tiếp nuôi con không đƣợc cản trở ngƣời không trực tiếp nuôi con trong việc thăm nom, chăm sóc, giáo dục con Chăm sóc, giáo dục là nền tảng quan trọng trong quá trình hình thành và phát triển nhân cách con người. Mỗi đứa trẻ khi sinh ra đời đều có quyền được thụ hưởng sự chăm sóc, giáo dục từ phía cha mẹ. Sau khi cha mẹ ly hôn, con chỉ có thể sống chung với một trong hai người hoặc sống cùng những người thân thích khác.

Tuy nhiên, trong thực tế việc thăm nom, chăm sóc, giáo dục con sau ly hôn của người không trực tiếp nuôi con không dễ dàng, nhiều trường hợp bị cản trở. Bên cạnh nghĩa vụ cấp dưỡng nuôi con, cha, mẹ không trực tiếp nuôi con vẫn phải đảm bảo quyền được thăm nom, chăm sóc, giáo dục con thông qua cơ chế quyền và nghĩa vụ thăm nom con của người không trực tiếp nuôi con được ghi nhận tại khoản 3 Điều 82 Luật HN&GĐ năm 2014, cụ thể “sau khi ly hôn, người không trực tiếp nuôi con có quyền, nghĩa vụ thăm nom con mà không ai được cản trở”. Tuy nhiên, trong thực tiễn áp dụng phát sinh những bất cập sau: Thứ nhất, cách thức, thời gian, địa điểm thực hiện quyền và nghĩa vụ thăm nom con sau khi ly hôn Khoản 3 Điều 82 Luật HN&GĐ năm 2014 chỉ quy định người không trực tiếp nuôi con có quyền và nghĩa vụ thăm nom con chứ không ghi nhận cụ thể về cách thức cũng như thời gian, địa điểm thực hiện quyền và nghĩa vụ này. Trong thực tiễn xét xử, hầu hết các Tòa cũng tuyên theo hướng “người không trực tiếp nuôi con có quyền, nghĩa vụ thăm nom con mà không ai được cản trở”.

Nhìn chung, liên quan đến vấn đề này, quy định pháp luật cũng như hướng giải quyết của Tòa chưa thực sự cụ thể. Thực tế, lộ trình thăm nom con thông thường do hai bên tự thỏa thuận với nhau, chẳng hạn như một tuần thăm một lần, hai lần trong những thời gian cố định hoặc ngày nghĩ lễ, tết… Đó là việc của các bên đương sự thỏa thuận với nhau, nếu có tranh chấp phát sinh thì các bên có thể nhờ đến Cơ quan thi hành án giải quyết. Tuy nhiên, cũng có những trường hợp các bên đã thỏa thuận với nhau về thời gian, địa điểm thăm con nhưng một hoặc cả hai bên không thực hiện theo đúng thỏa thuận. Chẳng hạn: 9 Tình huống: Bản án dân sự sơ thẩm số 413/2018/HNGĐ-ST ngày 09 tháng 5 năm 2018 của Tòa án nhân dân quận T, Thành phố Hồ Chí Minh.

Về việc “Tranh chấp thay đổi người trực tiếp nuôi con, hạn chế quyền thăm nom con”. Giữa Nguyên đơn: Bà Hứa Đặng Thu T và Bị đơn: Ông Nguyễn Hồng C1. Tóm tắt nội dung vụ án và quyết định của Bản án sơ thẩm như sau: Ông C1 và bà Hứa Đặng Thu T đã ly hôn theo Quyết định công nhận thuận tình ly hôn số 1152/2016/QĐST-HNGĐ, ngày 02/12/2016 của TAND quận T, Thành phố Hồ Chí Minh. Ông C1 và bà T có một người con chung là Nguyễn Minh C2, sinh ngày 03/05/2014.

Ông C1 là người trực tiếp nuôi con, bà T không phải cấp dưỡng nuôi con. Tại thời điểm ly hôn trẻ C2 chưa đủ 36 tháng tuổi, theo quy định của pháp luật thì phải giao con cho mẹ trực tiếp nuôi dạy nhưng với sự vận động, giải thích pháp luật của Thẩm phán và có sự cam kết của ông C1 nên bà cùng ông C1 thỏa thuận về việc thăm nom con chung, do đó bà đồng ý giao con chung cho ông C1 trực tiếp nuôi dưỡng. Ngoài ra giữa bà và ông C1 có lập thỏa thuận về việc bà T đến thăm nom, chăm sóc và đưa con đi chơi về nhà ngoại. Thời gian đầu ông C1 luôn hợp tác và tạo điều kiện cho bà thăm nom đưa đón con, nhưng sau khi trẻ C2 đủ 36 tháng tuổi thì ông C1 có sự thay đổi và có những biểu hiện, hành vi gây cản trở cho bà trong việc thăm nom đưa đón con, luôn tìm cách gây khó khăn và cản trở bà khi bà đưa con về nhà ngoại chơi, đã nhiều tuần bà không được đón con.

Bà đến trường thăm con thì ông C1 tìm cách cản trở. Trong thời gian sống tại nhà ông C1, ông C1 gây sức ép với con làm cho con cảm thấy sợ mẹ. Khi bà T đón con về nhà ngoại thì con hoàn toàn không có biểu hiện sợ sệt ai cả mà vui chơi thoải mái, trẻ C2 thường nói với bà là cháu muốn ở với mẹ và không muốn về nhà với ba. Ông C1 tự mình đưa con đi khám bác sỹ về tâm lý và gây sức ép với bà T, giáo dục con với ý nghĩ không thích gần mẹ, cố tình cản trở bà đến thăm con.

Từ vụ án trên, có thể thấy, việc thiếu khuyết những quy định mang tính định hướng khi xác định cách thức, thời gian cũng như địa điểm thăm nom con có thể dẫn đến nhiều hệ lụy tiêu cực, khiến cho quyền lợi chính đáng của con không được bảo đảm. Như vậy, pháp luật HN&GĐ Việt Nam hiện hành có ghi nhận cơ chế quyền và nghĩa vụ thăm nom con của cha, mẹ không trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn 10 nhưng lại không ghi nhận cụ thể về việc xác định cách thức, thời gian, địa điểm thăm nom con, với bất cập này Toà án khi thụ lý giải quyết yêu cầu của người dân, đã gặp không ít khó khăn, nhiều bản án, quyết định bị chính người dân kháng cáo. Chẳng hạn: Tình huống: Theo bản án số 179/2016/HNGĐ-ST ngày 18.2016 của TAND huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định, đã quyết định xử cho anh K và chị H ly hôn, về con chung: Giao cháu N cho chị H nuôi dưỡng, anh K cấp dưỡng nuôi con. Anh K có quyền, nghĩa vụ thăm nom con chung, không ai được cản trở.2016 anh K kháng cáo với nội dung: Không nhất trí với phán quyết của bản án sơ thẩm, yêu cầu cấp 1 phúc thẩm làm rõ quyền thăm nom con, đưa đón con chung.

Kiến nghị: Cần sửa đổi, bổ sung quy định tại khoản 2 Điều 81 và khoản 3 Điều 82 Luật HN&GĐ năm 2014 theo hướng: Khi vợ chồng ly hôn, việc xác định người trực tiếp nuôi con, quyền và nghĩa vụ của các bên đối với con, cách thức, thời gian, địa điểm thực hiện việc thăm nom con, do vợ chồng thoả thuận, trường hợp không thoả thuận được, Toà án sẽ quyết định. Hướng quy định này cũng đã được ghi nhận trong pháp luật của một số nước, chẳng hạn pháp luật Hoa Kỳ quy định: Quyền thăm viếng con có thể được thực hiện trên cơ sở một lịch trình chính thức (lịch thăm viếng) do cha mẹ thỏa thuận được Tòa án công nhận hoặc do Tòa án ấn định. Là một nội dung của kế hoạch nuôi dạy con, lịch thăm viếng là một bản kê chi tiết về quyền của cha, mẹ không trực tiếp nuôi con, trong đó ấn định nơi trẻ sẽ sống chủ yếu, thời gian thăm viếng (vào cuối tuần hay ngày lễ, kỳ nghỉ hè, ngày sinh nhật của trẻ và vào những thời điểm quan trọng khác). Lịch thăm viếng nêu rất cụ thể các vấn đề liên quan để tránh sự xung 2 đột giữa cha, mẹ.

Còn ở Pháp, Điều 1080, 1084, 1110 Bộ luật Tố tụng dân sự ban hành năm 1806, được sửa đổi, bổ sung năm 1998 quy định vợ chồng ly hôn phải lập bản dự án chi tiết trình bày những biện pháp cần thực hiện để đảm bảo quyền lợi của con. Toà án chỉ công nhận và xử cho ly hôn nếu bản thoả thuận có điều kiện và 3 những đảm bảo cần thiết về việc trông nom cùng các khoản trợ cấp cho con. 1 Nguyễn Thị Ngọc Mai (2021), Nghĩa vụ và quyền của cha, mẹ đối với con chung sau khi ly hôn, luận văn thạc sỹ, Trường Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh, tr.

2 Trịnh Thị Hoà Thuỷ (2021), Nghĩa vụ, quyền của cha, mẹ không trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn, luận văn thạc sỹ, Trường Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh, tr. 3 Trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh (2018), Sách tình huống (Bình luận bản án) Luật Hôn nhân và gia đình, Nxb. Hồng Đức – Hội Luật gia Việt Nam, tr.

11 Thứ hai, chế tài đảm bảo thực thi quyền và nghĩa vụ thăm nom con sau khi ly hôn Việc thăm nom con nhằm tạo sự gần gũi, gắn bó giữa cha, mẹ với con không sống chung. Bên cạnh đó, việc thăm nom con cũng phần nào làm giảm đi nỗi thất vọng, tổn thương, giúp con cảm nhận được tình thương của cả cha và mẹ dành cho mình. Do đó, để đảm bảo quyền lợi chính đáng của con, khoản 2 Điều 83 Luật HN&GĐ năm 2014 ghi nhận: “Cha, mẹ trực tiếp nuôi con cùng các thành viên gia đình không được cản trở người không trực tiếp nuôi con trong việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con”. Quy định này là cần thiết, bởi lẽ mâu thuẫn gia đình là một trong những nguyên nhân phổ biến dẫn đến quan hệ hôn nhân giữa vợ và chồng không thể tiếp tục.

Do vậy, không loại trừ khả năng người trực tiếp nuôi con vì những mâu thuẫn trước đó nên không muốn tiếp tục giữ bất kỳ liên lạc nào với người còn lại, đồng thời cũng không muốn người không trực tiếp nuôi con gặp gỡ, liên lạc với con. Tuy nhiên pháp luật về HN&GĐ chưa có quy định xác định thế nào bị xem là hành vi cản trở quyền thăm nom con. Điều này sẽ khiến cho việc áp dụng pháp luật của các Tòa án để giải quyết những vụ việc như trên là không thống nhất. Vì vậy, TAND tối cao với chức năng, nhiệm vụ là hướng dẫn các Tòa án áp dụng thống nhất pháp luật và tổng kết kinh nghiệm xét xử của các Tòa án nên dựa trên kết quả tổng kết kinh nghiệm xét xử của các tòa để ban hành văn bản hướng dẫn về các vấn đề trên để việc giải quyết vụ việc của các Tòa án được nhanh chóng và thống nhất.