Luận văn thạc sĩ về nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nâng hạng thị trường chứng khoán việt nam, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện trong lĩnh vực .

• Tác giả: Nguyễn Thanh Tuấn
• Người hướng dẫn: PGS.TS Phạm Duy Liên
• Trường học: Trường Đại Học Ngoại Thương
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng – Bảo Hiểm
• Đề tài: Nâng Hạng Thị Trường Chứng Khoán Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NÂNG HẠNG THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN
• 1.1. Nâng hạng thị trường chứng khoán
• 1.2. Khái niệm thị trường chứng khoán và nâng hạng thị trường chứng khoán
• 1.2.1. Khái niệm thị trường chứng khoán
• 1.3. Xếp hạng thị trường chứng khoán
• 1.4. Nâng hạng thị trường chứng khoán
• 1.5. Sự cần thiết nâng hạng thị trường chứng khoán
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC GIẢI PHÁP ĐỂ NÂNG HẠNG THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2020
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận về nâng hạng thị trường chứng khoán

Nâng hạng thị trường chứng khoán là một quá trình quan trọng trong việc phát triển thị trường chứng khoán của một quốc gia. Để hiểu rõ hơn về khái niệm này, cần phân tích các yếu tố liên quan đến nâng hạng và vai trò của thị trường chứng khoán Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu. Thị trường chứng khoán không chỉ là nơi giao dịch các loại chứng khoán mà còn phản ánh sức khỏe của nền kinh tế. Việc nâng hạng thị trường chứng khoán có thể tạo ra cơ hội thu hút đầu tư chứng khoán từ nước ngoài, từ đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Theo các tổ chức xếp hạng như MSCI, S&P Down Jones và FTSE, việc nâng hạng không chỉ dựa vào các tiêu chí định lượng mà còn phụ thuộc vào các tiêu chí định tính như tính minh bạch, khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài và sự ổn định của khung pháp lý.

1.1. Khái niệm thị trường chứng khoán và nâng hạng thị trường chứng khoán

Thị trường chứng khoán (TTCK) là nơi diễn ra các giao dịch mua bán, trao đổi các loại chứng khoán. Nâng hạng thị trường chứng khoán là quá trình mà một quốc gia được các tổ chức xếp hạng nâng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi hoặc từ thị trường mới nổi lên thị trường phát triển. Sự cần thiết của việc nâng hạng này không chỉ nhằm cải thiện hình ảnh của thị trường tài chính mà còn có tác động trực tiếp đến khả năng thu hút dòng vốn từ nước ngoài. Các tiêu chí xếp hạng thường bao gồm quy mô thị trường, tính thanh khoản và mức độ mở cửa cho nhà đầu tư nước ngoài. Việc nâng hạng cũng đồng nghĩa với việc cải thiện các điều kiện giao dịch và khung pháp lý, từ đó tạo ra môi trường đầu tư hấp dẫn hơn cho các nhà đầu tư quốc tế.

1.2. Sự cần thiết nâng hạng thị trường chứng khoán

Việc nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam là một yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh hiện nay. Nâng hạng không chỉ giúp cải thiện hình ảnh của thị trường tài chính mà còn tạo ra cơ hội thu hút dòng vốn ổn định từ nước ngoài. Các thị trường mới nổi thường có quy mô lớn hơn và chất lượng tốt hơn so với các thị trường cận biên. Điều này có nghĩa là thị trường chứng khoán Việt Nam cần phải cải thiện các tiêu chí như tính thanh khoản, quy mô vốn hóa và mức độ tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài. Hơn nữa, việc nâng hạng cũng thúc đẩy các cải cách trong hệ thống vận hành và khung pháp lý, từ đó tạo ra một môi trường đầu tư minh bạch và hấp dẫn hơn cho các nhà đầu tư quốc tế.

II. Thực trạng thị trường chứng khoán Việt Nam

Thực trạng thị trường chứng khoán Việt Nam hiện nay cho thấy nhiều tiềm năng nhưng cũng không ít thách thức. Từ khi thành lập, thị trường chứng khoán đã có những bước phát triển đáng kể, tuy nhiên vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế. Các chỉ tiêu định lượng như quy mô vốn hóa và tính thanh khoản vẫn chưa đạt yêu cầu để được nâng hạng. Đánh giá từ các tổ chức xếp hạng cho thấy, thị trường chứng khoán Việt Nam cần cải thiện nhiều yếu tố như quyền bình đẳng cho nhà đầu tư nước ngoài, mức độ tự do hóa trên thị trường ngoại hối và hệ thống thanh toán. Những yếu tố này không chỉ ảnh hưởng đến khả năng thu hút đầu tư chứng khoán mà còn tác động đến sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

2.1. Quá trình hình thành và phát triển của TTCK Việt Nam

Quá trình hình thành và phát triển của thị trường chứng khoán Việt Nam bắt đầu từ những năm 2000. Từ đó đến nay, thị trường chứng khoán đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển với sự gia tăng số lượng công ty niêm yết và khối lượng giao dịch. Tuy nhiên, sự phát triển này vẫn chưa đồng đều và còn nhiều hạn chế. Các chỉ tiêu định lượng như quy mô vốn hóa và tính thanh khoản vẫn chưa đạt yêu cầu để được nâng hạng. Đặc biệt, sự tham gia của nhà đầu tư nước ngoài vẫn còn hạn chế do các rào cản về pháp lý và quy định. Điều này đặt ra thách thức lớn cho thị trường chứng khoán Việt Nam trong việc nâng hạng và thu hút dòng vốn từ nước ngoài.

2.2. Đánh giá các tiêu chí xếp hạng thị trường chứng khoán Việt Nam

Đánh giá các tiêu chí xếp hạng thị trường chứng khoán Việt Nam cho thấy nhiều điểm cần cải thiện. Theo các tổ chức xếp hạng như MSCI, thị trường chứng khoán Việt Nam hiện đang ở mức cận biên. Mặc dù đã đạt được một số tiêu chí định lượng, nhưng vẫn còn nhiều tiêu chí định tính chưa được đáp ứng. Các vấn đề như quyền bình đẳng cho nhà đầu tư nước ngoài, mức độ tự do hóa trên thị trường ngoại hối và hệ thống thanh toán cần được cải thiện. Việc nâng hạng không chỉ giúp cải thiện hình ảnh của thị trường tài chính mà còn tạo ra cơ hội thu hút dòng vốn ổn định từ nước ngoài.

III. Các giải pháp để nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam đến năm 2020

Để nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam đến năm 2020, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Trước hết, các cơ quan quản lý cần cải thiện khung pháp lý và tạo điều kiện thuận lợi cho nhà đầu tư nước ngoài. Việc nâng cao tính minh bạch và cải thiện hệ thống thông tin cũng là yếu tố quan trọng. Bên cạnh đó, cần có các chính sách khuyến khích đầu tư chứng khoán từ nước ngoài, đồng thời tạo ra môi trường cạnh tranh lành mạnh cho các công ty chứng khoán. Các giải pháp này không chỉ giúp nâng hạng thị trường chứng khoán mà còn thúc đẩy sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

3.1. Định hướng phát triển và triển vọng của việc nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam

Định hướng phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam trong thời gian tới cần tập trung vào việc cải thiện các tiêu chí xếp hạng. Cần có các chính sách khuyến khích đầu tư chứng khoán từ nước ngoài, đồng thời tạo ra môi trường cạnh tranh lành mạnh cho các công ty chứng khoán. Việc nâng cao tính minh bạch và cải thiện hệ thống thông tin cũng là yếu tố quan trọng. Các giải pháp này không chỉ giúp nâng hạng thị trường chứng khoán mà còn thúc đẩy sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

3.2. Các giải pháp nhằm nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam

Các giải pháp nhằm nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam bao gồm cải thiện khung pháp lý, nâng cao tính minh bạch và tạo điều kiện thuận lợi cho nhà đầu tư nước ngoài. Cần có các chính sách khuyến khích đầu tư chứng khoán từ nước ngoài, đồng thời tạo ra môi trường cạnh tranh lành mạnh cho các công ty chứng khoán. Việc nâng cao tính minh bạch và cải thiện hệ thống thông tin cũng là yếu tố quan trọng. Các giải pháp này không chỉ giúp nâng hạng thị trường chứng khoán mà còn thúc đẩy sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam đã trải qua hơn hai thập kỷ phát triển với nhiều bước tiến quan trọng, trở thành kênh huy động vốn dài hạn thiết yếu cho nền kinh tế. Tính đến năm 2018, TTCK Việt Nam có 1.553 doanh nghiệp niêm yết với vốn hóa đạt khoảng 3,96 triệu tỷ đồng, tương đương 71,6% GDP, cùng thanh khoản bình quân phiên đạt 6.500 tỷ đồng, tăng 29% so với năm trước. Tuy nhiên, TTCK Việt Nam hiện vẫn được MSCI xếp vào nhóm thị trường cận biên (Frontier market), trong khi mục tiêu nâng hạng lên thị trường mới nổi (Emerging market) là nhiệm vụ trọng tâm nhằm thu hút dòng vốn đầu tư nước ngoài ổn định và nâng cao vị thế quốc tế.

Luận văn tập trung phân tích thực trạng và vị trí xếp hạng TTCK Việt Nam giai đoạn 2015-2018, đánh giá các tiêu chí định lượng và định tính theo bộ tiêu chuẩn của MSCI, đồng thời so sánh với kinh nghiệm nâng hạng của các thị trường Pakistan, Trung Quốc và Saudi Arabia. Mục tiêu chính là đề xuất các giải pháp khả thi nhằm nâng hạng TTCK Việt Nam đến năm 2020, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững và hội nhập tài chính quốc tế.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào TTCK Việt Nam, sử dụng số liệu từ các cơ quan quản lý như Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM và Hà Nội, cùng các báo cáo quốc tế. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho các chính sách nâng hạng thị trường, giúp tăng cường thu hút vốn đầu tư nước ngoài, cải thiện môi trường đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh của TTCK Việt Nam trên trường quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình về thị trường chứng khoán, xếp hạng thị trường và nâng hạng thị trường chứng khoán, trong đó:

• Khái niệm thị trường chứng khoán: TTCK là nơi diễn ra các giao dịch mua bán chứng khoán, phản ánh mối quan hệ cung cầu vốn đầu tư, với các loại chứng khoán như cổ phiếu, trái phiếu chính phủ và doanh nghiệp.

• Xếp hạng thị trường chứng khoán: Các tổ chức quốc tế như MSCI, S&P Dow Jones và FTSE phân loại TTCK thành bốn cấp độ: thị trường phát triển, thị trường mới nổi, thị trường cận biên và thị trường độc lập, dựa trên tiêu chí định lượng (quy mô, thanh khoản, phát triển kinh tế) và tiêu chí định tính (độ mở cửa, khả năng tiếp cận, khung thể chế).

• Nâng hạng thị trường chứng khoán: Quá trình chuyển đổi TTCK từ cấp độ thấp hơn lên cấp độ cao hơn dựa trên việc đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế, nhằm thu hút dòng vốn đầu tư nước ngoài ổn định và nâng cao uy tín thị trường.

Ba khái niệm chính được sử dụng trong nghiên cứu gồm: quy mô vốn hóa và thanh khoản thị trường, khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài, và tính hiệu quả của hệ thống vận hành thị trường.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Số liệu được thu thập từ các báo cáo chính thức của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Trung tâm Lưu ký Chứng khoán, Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM và Hà Nội, các công ty chứng khoán, cùng các báo cáo quốc tế của MSCI và các tổ chức xếp hạng khác.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp so sánh và đối chiếu để đánh giá các tiêu chí định lượng và định tính của TTCK Việt Nam với các thị trường đã được nâng hạng như Pakistan, Trung Quốc và Saudi Arabia. Phương pháp suy luận logic được áp dụng để kết nối lý thuyết với thực tiễn, từ đó đề xuất giải pháp phù hợp.

• Cỡ mẫu và timeline: Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2015-2018, với phân tích chi tiết các báo cáo đánh giá của MSCI trong các kỳ review hàng năm. Cỡ mẫu bao gồm toàn bộ các doanh nghiệp niêm yết và các tiêu chí đánh giá của MSCI áp dụng cho TTCK Việt Nam.

Phương pháp nghiên cứu đảm bảo tính khách quan, cập nhật và phù hợp với thực trạng phát triển của TTCK Việt Nam, đồng thời có tính ứng dụng cao trong việc đề xuất chính sách nâng hạng thị trường.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tiêu chí định lượng vượt chuẩn: TTCK Việt Nam đã đáp ứng vượt mức các tiêu chí định lượng của MSCI để được nâng hạng lên thị trường mới nổi, với 7 doanh nghiệp thỏa mãn quy mô vốn hóa tối thiểu 1,594 triệu USD, vốn hóa tự do 797 triệu USD và tỷ lệ giá trị giao dịch hàng năm (ATVR) đạt trên 15%, vượt yêu cầu tối thiểu 3 doanh nghiệp.

2. Tiêu chí định tính còn nhiều hạn chế: Trong 18 tiêu chí định tính của MSCI, TTCK Việt Nam có đến 9 tiêu chí cần cải thiện, bao gồm giới hạn sở hữu nước ngoài (room), quyền bình đẳng cho nhà đầu tư nước ngoài, mức độ tự do hóa thị trường ngoại hối, khả năng chuyển nhượng, hệ thống thanh toán bù trừ và minh bạch thông tin. So với các thị trường mới nổi trong khu vực, Việt Nam có số tiêu chí cần cải thiện nhiều nhất.

3. Thanh khoản và quy mô thị trường tăng trưởng mạnh: Vốn hóa thị trường đạt 3,96 triệu tỷ đồng, tương đương 71,6% GDP, tăng trưởng hàng nghìn lần so với năm 2000. Thanh khoản bình quân phiên đạt 6.500 tỷ đồng, tăng 29% so với năm 2017. Số lượng tài khoản giao dịch đạt gần 2,2 triệu, trong đó nhà đầu tư nước ngoài chiếm hơn 28 nghìn tài khoản.

4. Kinh nghiệm quốc tế hỗ trợ nâng hạng: Các thị trường Pakistan, Trung Quốc và Saudi Arabia đã nâng hạng thành công nhờ cải thiện quy mô đầu tư nước ngoài, hợp nhất sở giao dịch, nâng cao minh bạch thông tin và cải thiện hệ thống thanh toán. Việt Nam có thể học hỏi các bài học này để khắc phục các hạn chế hiện tại.

Thảo luận kết quả

Việc TTCK Việt Nam đã vượt qua các tiêu chí định lượng cho thấy nền tảng kinh tế và quy mô thị trường đã đủ điều kiện để nâng hạng. Tuy nhiên, các tiêu chí định tính phản ánh các yếu tố về môi trường đầu tư, khung pháp lý và hệ thống vận hành vẫn còn nhiều điểm yếu, ảnh hưởng đến khả năng thu hút và giữ chân nhà đầu tư nước ngoài.

Nguyên nhân chính của những hạn chế này bao gồm các quy định về giới hạn sở hữu nước ngoài còn chặt chẽ, hệ thống thanh toán và bù trừ chưa hoàn thiện, cũng như mức độ minh bạch thông tin chưa đồng đều. So sánh với các thị trường đã nâng hạng như Pakistan và Trung Quốc cho thấy, việc cải cách pháp lý, nâng cao tính minh bạch và mở rộng quyền tiếp cận thị trường cho nhà đầu tư nước ngoài là những yếu tố then chốt.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện sự tăng trưởng vốn hóa và thanh khoản thị trường qua các năm, bảng so sánh các tiêu chí định tính của Việt Nam với các thị trường mới nổi khác, giúp minh họa rõ ràng những điểm mạnh và điểm cần cải thiện.

Kết quả nghiên cứu khẳng định rằng, để nâng hạng thành công, Việt Nam cần tập trung cải thiện các tiêu chí định tính, đồng thời duy trì và phát huy các thành tựu về quy mô và thanh khoản thị trường.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Nới lỏng giới hạn sở hữu nước ngoài (Room): Cơ quan quản lý cần điều chỉnh chính sách để tăng tỷ lệ sở hữu nước ngoài trong các doanh nghiệp niêm yết, nhằm nâng cao khả năng tiếp cận và thu hút vốn đầu tư nước ngoài. Mục tiêu đạt mức tương đương các thị trường mới nổi trong vòng 1-2 năm.

2. Cải thiện hệ thống thanh toán, bù trừ và lưu ký: Đẩy nhanh việc áp dụng các chuẩn mực quốc tế về thanh toán chứng khoán (DVP), nâng cao hiệu quả và độ tin cậy của hệ thống thanh toán bù trừ, giảm thiểu rủi ro giao dịch. Chủ thể thực hiện là Ủy ban Chứng khoán Nhà nước phối hợp với các Sở Giao dịch, hoàn thành trong 18 tháng tới.

3. Tăng cường minh bạch thông tin và công bố bằng tiếng Anh: Yêu cầu các doanh nghiệp niêm yết công bố báo cáo tài chính, báo cáo thường niên và các thông tin quan trọng bằng tiếng Anh, tạo điều kiện thuận lợi cho nhà đầu tư nước ngoài tiếp cận thông tin. Thời gian thực hiện trong 12 tháng, do các doanh nghiệp và UBCKNN phối hợp thực hiện.

4. Phát triển thị trường ngoại hối và nâng cao tự do hóa dòng vốn: Cải thiện thanh khoản thị trường ngoại hối, mở rộng các kênh giao dịch ngoại tệ, giảm thiểu các hạn chế chuyển đổi và chuyển vốn ra vào thị trường chứng khoán. Ngân hàng Nhà nước và UBCKNN phối hợp triển khai trong 2 năm tới.

5. Hợp nhất và đồng bộ các sở giao dịch chứng khoán: Xem xét việc hợp nhất các sở giao dịch để tạo ra một thị trường thống nhất với bộ tiêu chuẩn niêm yết và vận hành đồng bộ, giúp nhà đầu tư nước ngoài dễ dàng tiếp cận và giao dịch. Chính phủ và Bộ Tài chính là chủ thể thực hiện, lộ trình 3 năm.

Các giải pháp trên cần được triển khai đồng bộ, có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và nhà đầu tư nhằm tạo ra môi trường đầu tư thuận lợi, minh bạch và hiệu quả, từ đó nâng cao vị thế TTCK Việt Nam trên bản đồ tài chính quốc tế.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về chứng khoán và tài chính: UBCKNN, Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước có thể sử dụng luận văn để xây dựng chính sách, kế hoạch nâng hạng TTCK, cải thiện khung pháp lý và hệ thống vận hành thị trường.

2. Các nhà đầu tư trong và ngoài nước: Giúp hiểu rõ về thực trạng, tiềm năng và các rào cản của TTCK Việt Nam, từ đó đưa ra quyết định đầu tư chính xác và hiệu quả hơn.

3. Các doanh nghiệp niêm yết và công ty chứng khoán: Tham khảo để nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp, minh bạch thông tin và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế, góp phần thúc đẩy nâng hạng thị trường.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành tài chính – ngân hàng: Cung cấp tài liệu tham khảo khoa học, cập nhật các tiêu chí xếp hạng thị trường chứng khoán quốc tế và thực trạng TTCK Việt Nam, phục vụ cho nghiên cứu và học tập chuyên sâu.

Luận văn cũng hữu ích cho các tổ chức tài chính, quỹ đầu tư và các chuyên gia tư vấn trong việc đánh giá và phát triển chiến lược đầu tư tại thị trường Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao TTCK Việt Nam chưa được nâng hạng lên thị trường mới nổi?
   TTCK Việt Nam đã đáp ứng các tiêu chí định lượng nhưng còn nhiều hạn chế về tiêu chí định tính như giới hạn sở hữu nước ngoài, minh bạch thông tin và hệ thống thanh toán chưa hoàn thiện, ảnh hưởng đến khả năng thu hút và bảo vệ nhà đầu tư nước ngoài.

2. Việc nâng hạng TTCK có tác động gì đến nền kinh tế Việt Nam?
   Nâng hạng giúp thu hút dòng vốn đầu tư nước ngoài ổn định, tăng thanh khoản và quy mô thị trường, nâng cao uy tín quốc tế, từ đó hỗ trợ phát triển kinh tế bền vững và hội nhập sâu rộng hơn vào thị trường tài chính toàn cầu.

3. Các tổ chức nào xếp hạng thị trường chứng khoán?
   Ba tổ chức chính là MSCI, S&P Dow Jones và FTSE, mỗi tổ chức có bộ tiêu chí riêng nhưng đều đánh giá dựa trên quy mô, thanh khoản, khả năng tiếp cận và khung pháp lý của thị trường.

4. Việt Nam có thể học hỏi gì từ các nước đã nâng hạng?
   Các nước như Pakistan, Trung Quốc và Saudi Arabia đã cải thiện quy mô đầu tư nước ngoài, hợp nhất sở giao dịch, nâng cao minh bạch thông tin và hoàn thiện hệ thống thanh toán, giúp nâng cao niềm tin nhà đầu tư và đạt được nâng hạng.

5. Nhà đầu tư nước ngoài cần lưu ý gì khi đầu tư vào TTCK Việt Nam?
   Cần quan tâm đến các giới hạn sở hữu nước ngoài, tính minh bạch thông tin, khả năng chuyển đổi vốn và rủi ro pháp lý. Việc theo dõi các cải tiến về chính sách và hệ thống vận hành sẽ giúp nhà đầu tư đưa ra quyết định phù hợp.

Kết luận

• TTCK Việt Nam đã đạt và vượt các tiêu chí định lượng của MSCI để nâng hạng lên thị trường mới nổi.
• Còn nhiều tiêu chí định tính cần cải thiện, đặc biệt là về giới hạn sở hữu nước ngoài, minh bạch thông tin và hệ thống thanh toán.
• Kinh nghiệm quốc tế cho thấy cải cách pháp lý, nâng cao minh bạch và mở cửa thị trường là yếu tố then chốt để nâng hạng thành công.
• Các giải pháp đề xuất tập trung vào nới lỏng room ngoại, cải thiện hệ thống thanh toán, minh bạch thông tin và phát triển thị trường ngoại hối.
• Tiếp tục theo dõi, đánh giá và thực hiện các bước cải tiến trong giai đoạn 2019-2020 để hiện thực hóa mục tiêu nâng hạng TTCK Việt Nam.

Luận văn kêu gọi các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và nhà đầu tư cùng phối hợp hành động nhằm nâng cao vị thế TTCK Việt Nam, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững và hội nhập tài chính quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về nâng hạng thị trường chứng khoán. Chương 2: Thực trạng thị trường chứng khoán Việt Nam. Chương 3: Các giải pháp nhằm nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam đến năm 2020. Luan van 5 CHƢƠNG 1.

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NÂNG HẠNG THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN 1. Nâng hạng thị trƣờng chứng khoán 1. Khái niệm thị trƣờng chứng khoán và nâng hạng thị trƣờng chứng khoán 1. Khái niệm thị trường chứng khoán Hiện nay, tồn tại nhiều quan niệm khác nhau về thị trường chứng khoán.

Quan điểm thứ nhất cho rằng thị trường chứng khoán (TTCK) và thị trường vốn là một, chỉ là tên gọi khác nhau của cùng một khái niệm: Thị trường tư bản (Capital Market). Nếu xét về mặt nội dung, thì thị trường vốn biểu hiện các quan hệ bản chất bên trong của quá trình mua bán các chứng khoán. TTCK là biểu hiện bên ngoài, là hình thức giao dịch vốn cụ thể. Do đó, các thị trường này không thể phân biệt, tách rời nhau mà thống nhất và cùng phản ánh các quan hệ bên trong và bên ngoài của thị trường tư bản.

Quan điểm thứ hai của đa số các nhà kinh tế cho rằng: "Thị trường chứng khoán được đặc trưng bởi thị trường vốn chứ không phải đồng nhất là một". Như vậy, theo quan điểm này, TTCK và thị trường vốn là khác nhau, trong đó TTCK chỉ giao dịch, mua bán các công cụ tài chính trung và dài hạn như trái phiếu chính phủ, cổ phiếu và trái phiếu công ty. Các công cụ tài chính ngắn hạn được giao dịch trên thị trường tiền tệ, không thuộc phạm vi hoạt động của TTCK. Quan điểm thứ ba, dựa trên những gì quan sát được tại đa số các Sở giao dịch chứng khoán lại cho rằng "Thị trường chứng khoán là thị trường cổ phiếu", hay là nơi mua bán các phiếu cổ phần được các công ty phát hành ra để huy động vốn.

Theo quan điểm này, thị trường chứng khoán được đặc trưng bởi thị trường mua bán các công cụ tài chính mang lại quyền tham gia sở hữu. Các quan điểm trên đều được khái quát dựa trên những cơ sở thực tiễn và trong từng điều kiện lịch sử nhất định. Tuy nhiên, quan niệm đầy đủ và rõ ràng, phù hợp với sự phát triển chung của TTCK hiện nay, được trình bày trong giáo trình là: Luan van 6 Thị trường chứng khoán là nơi diễn ra các giao dịch mua bán, trao đổi các loại chứng khoán. Chứng khoán được hiểu là các loại giấy tờ có giá hay bút toán ghi sổ, dữ liệu điện tử, nó cho phép chủ sở hữu có quyền yêu cầu về thu nhập và tài sản của tổ chức phát hành hoặc quyền sở hữu.

Các quyền yêu cầu này có sự khác nhau giữa các loại chứng khoán, tuỳ theo tính chất sở hữu của chúng. Các giao dịch mua bán, trao đổi chứng khoán có thể diễn ra ở thị trường sơ cấp (Primary Market) hay thị trường thứ cấp (Secondary Market), tại Sở giao dịch (Stock Exchange) hay thị trường chứng khoán phi tập trung (Over - The Counter Market), ở thị trường giao ngay (Spot Market) hay thị trường có kỳ hạn (Future Market). Các quan hệ mua bán trao đổi này làm thay đổi chủ sở hữu của chứng khoán, và như vậy, thực chất đây chính là quá trình vận động của tư bản, chuyển từ tư bản sở hữu sang tư bản kinh doanh. Thị trường chứng khoán không giống với thị trường các hàng hoá thông thường khác vì hàng hoá của thị trường chứng khoán là một loại hàng hoá đặc biệt, là quyền sở hữu về tư bản.

Loại hàng hoá này cũng có giá trị và giá trị sử dụng. Như vậy, có thể nói, bản chất của thị trường chứng khoán là thị trường thể hiện mối quan hệ giữa cung và cầu của vốn đầu tư mà ở đó, giá cả của chứng khoán chứa đựng thông tin về chi phí vốn hay giá cả của vốn đầu tư. Thị trường chứng khoán là hình thức phát triển bậc cao của nền sản xuất và lưu thông hàng hoá. Xếp hạng thị trường chứng khoán Nhằm hỗ trợ cho các nhà đầu tư quốc tế trong việc đánh giá các cơ hội đầu tư trên thế giới, một số tổ chức tiến hành phân loại các thị trường chứng khoán trên toàn cầu, trong đó ba tổ chức phân loại phố biến nhất là MSCI (Morgan Stanley Capital International), S&P Down Jones (Standard & Poor’s) và FTSE (Financial Times Stock Exchange).

Các tổ chức này phân loại thị trường chứng khoán thành 4 cấp độ: thị trường phát triển, thị trường mới nổi, thị trường cận biên và thị trường độc lập (không phân loại), dựa vào kết quả khảo sát của các nhà đầu tư trên thế giới. Ba tổ chức xếp hạng TTCK ở trên xếp TTCK của một quốc gia vào 1 trong 4 nhóm thị trường dựa trên mức độ phát triển và mở cửa Luan van 7 của nền kinh tế cũng như TTCK đối với NĐTNN. Người viết khái quát lại cách hiểu về 4 mức xếp hạng TTCK từ các tổ chức xếp hạng quốc tế như sau: Thị trường độc lập (Stadalone markets) là chỉ các thị trường không đáp ứng được các yêu cầu thanh khoản tối thiểu hoặc thị trường hiện đang đóng cửa một phần hoặc hoàn toàn cho các nhà đầu tư nước ngoài. Thị trường cận biên (Frontier markets) được hiểu là thị trường ở giai đoạn đầu phát triển và mở cửa cho NĐTNN.

Thị trường mới nổi (Emerging markets) là thị trường đã có mức cải thiện về thanh khoản, tăng quy mô vốn hóa, mở cửa nhiều hơn cho NĐTNN và có khuôn khổ pháp lý được đánh giá tiến bộ hơn. Thị trường phát triển (Developed markets) là thị trường mang lại khả năng tiếp cận cao nhất cho NĐTNN, quy mô và thanh khoản thị trường cao cùng với các điều kiện đảm bảo không chỉ cho thị trường phát triển mà bản thân nền kinh tế cũng phát triển. Do đó, việc xếp hạng thị trường chứng khoán phản ánh quan điểm từ chính giới đầu tư, thể hiện mức độ quan tâm đối với từng thị trường. Nâng hạng thị trường chứng khoán Nâng hạng thị trường chứng khoán là quá trình thị trường chứng khoán của một quốc gia được các tổ chức xếp hạng thị trường chứng khoán quyết định nâng hạng từ thị trường độc lập lên thị trường cận biên hoặc từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi hoặc từ thị trường mới nổi lên thị trường phát triển dựa trên bộ tiêu chí xếp hạng thị trường chứng khoán của các tổ chức xếp hạng thị trường chứng khoán.

Sự cần thiết nâng hạng thị trường chứng khoán Nâng hạng thị trường không chỉ là cách xây dựng hình ảnh cho thị trường tài chính quốc gia mà nó c n tác động trực tiếp lên khả năng thu hút d ng vốn từ nước ngoài. Không chỉ riêng Việt Nam mà nhiều thị trường cận biên khác cũng đang nỗ lực để được nâng hạn lên thị trường mới nổi vì những lý do sau: Thứ nhất, các thị trường mới nổi có quy mô lớn hơn và chất lượng tốt hơn thị trường cận biên, trong khi tiềm năng tăng trưởng lại cao hơn thị trường cận biên. D ng vốn mà các thị trường mới nổi thu hút được có tính ổn định hơn, so với những d ng tiền nóng đầu tư vào các thị trường cận biên. Các quỹ đầu tư theo phương Luan van 8 pháp thụ động, tiêu biểu như các ETF (Exchange traded fund), hiện tập trung đầu tư vào các thị trường mới nổi cũng sẽ tự động phân bổ một phần vốn vào các thị trường mới được nâng hạng lên mới nổi.

Thứ hai, để đáp ứng các tiêu chuẩn nâng hạng thị trường lên thị trường mới nổi, bên cạnh việc gia tăng quy mô, tính thanh khoản hay mức độ tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài, các TTCK quốc gia c n có áp lực phải cải thiện các điều kiện giao dịch như hệ thống vận hành, khung thể chế, tính minh bạch về thông tin. Trong quá trình xem xét, các tổ chức xếp hạng cũng chủ động hỗ trợ các quốc gia hiểu được tình trạng hiện tại cũng như các tiêu chuẩn cần đạt được để có những thay đổi thích hợp. Quá trình này là tác nhân chính giúp các thị trường cận biên được hưởng lợi từ việc nâng hạng, trong khi quyết định nâng hạng chỉ đóng vai tr xác nhận các điều kiện trên. Các tổ chức xếp hạng thị trường chứng khoán và tiêu chí xếp hạng thị trường chứng khoán Các tổ chức xếp hạng tín dụng cung cấp thông tin cho cá nhân và tổ chức đầu tư nhằm hỗ trợ họ trong việc xác định khả năng thanh toán của các công ty phát hành đối với nghĩa vụ nợ và chứng khoán thu nhập cố định.

Tổ chức xếp hạng tín dụng còn cung cấp những phân tích khách quan và đánh giá độc lập về các công ty và quốc gia phát hành chứng khoán. Sự toàn cầu hóa của thị trường đầu tư cùng với sự đa dạng hóa về các loại hình và số lượng chứng khoán phát hành đặt ra một thách thức đối với các cá nhân và tổ chức đầu tư. Họ phải phân tích những rủi ro liên quan tới đầu tư cả trong và ngoài nước. Thông tin lịch sử và phân tích về ba công ty dưới đây sẽ tạo điều kiện cho người đọc hiểu rõ hơn về chức năng và sự phát triển của các tổ chức xếp hạng tín dụng.1 Giới thiệu về tổ chức xếp hạng MSCI và tiêu chí xếp hạng của MSCI a.

Giới thiệu về tổ chức xếp hạng MSCI MSCI là công ty có trụ sở ở New York (Mỹ) chuyên cung cấp các công cụ hỗ trợ nhà đầu tư tổ chức ra quyết định đầu tư, chủ yếu là các quỹ hưu trí và các quỹ phòng ngừa rủi ro. MSCI thiết kế các loại hình chỉ số khác nhau để phục vụ nhu cầu của từng nhóm khách hàng. Cho đến nay, MSCI đã có một lượng lớn các loại sản Luan van 9 phẩm chỉ số, tuy nhiên, sản phẩm nổi bật nhất của MSCI là các bộ chỉ số như MSCI Developed Markets Index, MSCI Emerging Markets Index và MSCI Frontier Markets Index. MSCI tập trung vào việc phản ánh quan điểm và kinh nghiệm của cộng đồng đầu tư quốc tế dựa trên bộ nguyên tắc đánh giá để tìm kiếm sự cân bằng giữa sự phát triển kinh tế của một quốc gia và khả năng tiếp cận thị trường của nước đó.

ộ nguyên tắc gồm 15 tiêu chí phân loại thị trường của MSCI (MSCI Market Classification Framework) tập trung vào các tiêu chí lớn như sau: 1) Sự phát triển về kinh tế của một quốc gia; 2) Quy mô và thanh khoản của TTCK và của cổ phiếu đại diện; 3) Các tiêu chí về khả năng tiếp cận của thị trường của NĐTNN.