Chương 1: MOT SO VAN DE LÝ LUẬN VE SỰ THAM GIA CHINH TRI CUA NGUOI DAN TREN PHUONG TIEN TRUYEN THONG TRUC TUYEN 1.Cac khai niém co ban 1. Chính trị Trong lịch sử tư tưởng chính trị trên thế giới, có rất nhiều cách hiểu, cách định nghĩa khác nhau về khái niệm chính trị. Mỗi một học thuyết chính trị, mỗi một nhà tư tưởng chính trị có những cách tiếp cận, cách cảm nhận, cách hiểu khác nhau về chính trị, trên cơ sở những lợi ích, mục đích và trình độ tư duy của họ. Chắc chăn, chính trị là lĩnh vực rất phức tap bao ham rất nhiều những quan hệ, khía cạnh khác nhau, thậm chí đối lập nhau.
Politics: chính trị trong ngôn ngữ phương Tây ngày nay bắt nguồn từ chữ Hy Lạp. Polis nghĩa là thành quốc (thành quốc Athens - một thành quốc đã trải qua đủ loại chính thé. Hiện nay, trên thé giới đã hình thành bốn cách hiểu khác nhau về chính trị, bao gồm: thứ nhất là Nghệ thuật của phép cai trị; thứ hai là Những công việc của chung; thứ ba là Sự thỏa hiệp và đồng thuận; thứ tư là Quyền lực và cách phân phối tài nguyên hay lợi ích. Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, chính trị về thực chất bắt nguồn từ mối quan hệ lợi ích giữa các giai cấp, các nhóm xã hội, các quốc gia dân tôc.
Trong đó, đầu tiên và cơ bản nhất là lợi ích kinh tế. Đây không phải là cách quan niệm biệt phái của riêng chủ nghĩa Mác mà nói chung mọi tư duy khoa học khách quan về chính trị đều hướng tới, tim ra và khang định bản chất của chính trị là như vậy. Theo Karl Marx, Chính trị là quyền lực. Theo ông chính trị đó là thực trạng các giai cấp xung đột, dau tranh với nhau về quyền lợi, để đạt được quyền lợi họ tranh giành dé đạt được quyền lực, đạt được dia vi.
12 Daivid Easton lại cho rằng chính trị là quá trình phân phối các thâm quyền các giá trị. Thực chất là tập trung vào các vai trò, trách nhiệm và hoạt động của các chính phủ, các chính đảng, các cơ quan nhà nước. như quân đội, bộ máy hành chính, cảnh sát và các cá nhân. Trong điều kiện hoàn cảnh lịch sử cụ thé của đất nước, quan niệm về chính trị của Hồ Chí Minh cho rằng mục tiêu của chính trị là hành động vì nước, vì dan, vì nhân loại tiến bộ.
Nội dung cơ bản trong quan niệm về chính trị là về sự đoàn kết và đạo đức. Đầu tiên chính trị được cho là đoàn kết. Từ trong lịch sử đã cho thấy, Chính trị - sức mạnh vô địch trong cuộc đấu tranh giành độc lập, thống nhất và phát triển đất nước là sự đoàn kết. Đoàn kết là hành động chính trị đặc trưng nhất lôi cuốn hàng triệu người vao cuộc đấu tranh xây dựng một xã hội mới tiến bộ, văn minh, một xã hội không còn người áp bức, bóc lột người.
Chính trị là đạo đức, là thanh khiết từ to đến nhỏ. Đạo đức mới là một nội dung trong quan niệm về chính tri. Dé thuc hién duoc mục tiêu chính trị, các chủ thé, các phong trào chính trị đều phải có đạo đức. Một cách tiếp cận khác, Từ Điển Bách Khoa Việt Nam định nghĩa về chính trị: Là toàn bộ những hoạt động có liên quan đến các mối quan hệ giữa các giai cấp, giữa các dân tộc, các tầng lớp xã hội, mà cốt lõi của nó là van dé giành chính quyền, duy trì và sử dụng quyền lực nhà nước, sự tham gia vào công việc của nhà nước, sự xác định hình thức tô chức, nhiệm vụ, nội dung hoạt động của nhà nước.
Chính trị là một hiện tượng xã hội quen thuộc, phố biến. Ở Việt Nam, cách hiểu được sử dụng rộng rãi là: “Chính trị là quan hệ giữa các giai cấp, các quốc gia, các dân tộc, các lực lượng xã hội trong viện giành, giữ và thực thi quyền lực nhà nước” [20, tr. Từ đó, có thể đưa ra khái niệm chính trị một cách tổng quát như sau: Chính trị là toàn bộ những hoạt động có liên quan đến những quan hệ giữa 13 các giai cấp, giữa các dân tộc và tầng lớp xã hội, mà cốt lõi của nó là vấn đề giành chính quyền, duy trì và sử dụng quyền lực của Nhà nước, sự xác định hình thức tổ chức, nhiệm vu nội dung hoạt động của Nhà nước. Bất kì vẫn đề chính trị nào cũng có sự liên kết đến quyền lợi và quyền lực của giai cấp, Nhà nước, nhân dân và ngược lại.
Đây là quan niệm tiếp cận chính trị từ hai phương diện vừa tồn tại với tư cách là một hình thức hoạt động, vừa với tư cách là một loại quan hệ xã hội đặc thù. Trong tính tổng hợp của cả hai phương diện đó, có thê hiểu chính trị là mối quan hệ giữa các giai cấp, các cộng đồng, các quốc gia; là sự tham gia của nhân dân vào các chính sách, các công việc nhà nước và xã hội; là tổng hợp những phương hướng, những mục tiêu được quy định bởi lợi ích cơ bản của giai cấp, của đảng phái; là hoạt động thực tiễn chính trị các giai cấp, các đảng phái, các nhà nước dé thực hiện đường lối đã được lựa chọn nhằm dat mục tiêu đã đề ra. Sự tham gia chính trị của người dân Khai niệm sự tham gia chính tri Sự tham gia chính trị được định nghĩa là các hoạt động tự nguyện, phi lợi nhuận và không chuyên nghiệp của người dân, thông qua đó người dân bày tỏ ý kiến của họ về cách thức điều hành quốc gia, tham gia và định hình các quyết định ảnh hưởng đến cuộc sống của họ. Các thể chế nhà nước không chỉ có nhiệm vụ bảo vệ các quyền tự nhiên của con người mà còn có nhiệm vụ giúp con người phát triển những tiềm năng vô tận của mình.
Một chính phủ tốt và hiệu quả có thê đảm bảo được các quyền của người dân, có thê đảm bảo lợi ích của người dân. Nhưng cái mà ngay cả chính phủ tốt nhất cũng không làm được chính là không thể hành động một cách chủ động thay cho mọi người dân, không thé trải nghiệm, lựa chọn các giá tri và rèn luyện đức hạnh thay cho người dân. Vì vậy, sự tham gia mới là cốt lõi của dân chủ, mới 14 hình thành trách nhiệm công dân, mới tạo ra các công dân chủ động, tích cực và hoàn thiện các điều kiện dé phát triển nền dân chủ. Khái niệm sự tham gia chính trị của người dân Sự tham gia chính tri của người dân được thể hiện dưới nhiều hình thức khác nhau.
Trên thế giới, sự tham gia chính trị của người dân thường được chia thành ba nhóm. Đầu tiên là tham gia theo thông lệ thường bao gồm các hình thức tham gia chính trị được quy định trong luật như : bỏ phiếu, tham gia các hoạt động tình nguyện, tham gia các tô chức xã hdi,. Thứ hai là tham gia không theo thông lệ bao gồm các hoạt động không được thê chế hóa nhưng hợp pháp như diễu hành, tham gia các cuộc biểu tình và biểu tình, kí tên thỉnh nguyện, tây chay. Thứ ba là tham gia bất hợp pháp gồm các hoạt động ảnh hưởng đến chính trị nhưng vi phạm pháp luật.
Quy định về các hình thức tham gia này có thể khác nhau giữa các quốc gia. Carole Jean Uhlaner quan niệm răng: “Sự tham gia chính trị đề cập đến các hoạt động tự nguyện do quan chúng thực hiện nham tác động đến chính sách công, một cách trực tiếp hoặc bằng cách ảnh hưởng đến việc lựa chọn những người hoạch định chính sách. Ví dụ về các hoạt động này bao gồm bỏ phiếu trong các cuộc bầu cử, giúp đỡ một chiến dịch chính trị, quyên góp tiền cho một ứng cử viên, hoặc liên hệ với các quan chức, kiến nghị, phản đối và làm việc với những người khác về các van đề. Các hoạt động cụ thé tập hợp thành các phương thức tham gia” [26, tr.
Tác giả cũng cho biết, từ các dữ liệu xuyên quốc gia cho thấy những người giàu có hơn và có trình độ học vấn tốt hơn tham gia chính trị với tỷ lệ cao hơn so với những người kém thuận lợi hon, mặc dù mối quan hệ này yếu hơn ở những quốc gia nơi có các đảng phái mạnh hoặc các tô chức khác cung cấp các nguồn lực thay thế.van Deth cho rang: “Sự tham gia chính tri có thể được định nghĩa một cách đơn giản là các hoạt động của công dân ảnh hưởng đến chính 15 trị. Ké từ bài phát biểu nỗi tiếng ở đám tang của Pericles (431 TCN), các chính tri gia và các hoc giả đã khăng định tính chất độc đáo của nền dân chủ bang cách nhấn mạnh vai trò của những công dân bình thường trong các van đề chính trị. Hiện tại, danh sách các hoạt động có sự tham gia của người dân đã trở nên gần như vô hạn, bao gồm các hoạt động như bỏ phiếu, biểu tình, liên hệ với các công chức, tây chay, tham dự các cuộc mít tinh của đảng, đăng blogs, tình nguyện, tham gia nhóm flash mob, mua bán sản phẩm, thậm chí cả các cuộc biểu tình, vv. Sự tham gia chính trị là phù hợp với bat kỳ hệ thống chính trị nào, nó là đặc điểm không thể thiếu của nền dân chủ: Ở đâu ít người tham gia vào các quyết định thì nơi đó có rất ít dân chủ; càng có nhiều sự tham gia vào các quyết định, thì cảng có nhiều dân chủ (Verba & Nie, 1972, tr.
Do đó, mức độ và phạm vi tham gia chính trị là tiêu chí quan trọng nhất - thậm chí có thé quyết định - dé đánh giá chất lượng của nền dân chủ” [34, tr7]. Như vậy, có thé thấy sự tham gia chính trị của người dân có hình thức rat đa dang, và đó là biéu hiện không thể thiếu của nền dân chủ. Trong luận văn nay, tác gia chỉ tập trung làm rõ sự tham gia chính tri của người dân trên phương tiện truyền thông trực tuyến, thông qua nhận thức, thái độ của người dân với các vấn đề chính trị và các hành động chính trị của người dân. Truyền thông Khái niệm truyền thông Thuật ngữ truyền thông có nguồn gốc từ tiếng Latinh: “Commune” - chung hay cộng đồng.
“Truyền thông là quá trình liên tục thay đổi thông tin, tư tưởng, tình cảm. chia sẻ kỹ năng và kinh nghiệm giữa hai hoặc nhiều người làm tăng cường hiểu biết lẫn nhau, thay đổi nhận thức, tiến tới điều chỉnh hành vi va thái độ phù hợp với nhu câu phát triên của cá nhân, của 16 nhóm, của cộng đồng và xã hội” [6, tr.