PHẦN MỞ ĐẦU 1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI: Trong bối cảnh đất nước đang chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, cùng với việc Việt Nam gia nhập WTO là một cơ hội lớn đối với sự phát triển nền kinh tế của đất nước. Một nền kinh tế phát triển bền vững đòi hỏi có một cơ sở hạ tầng đồng bộ và hiện đại để tạo tiền đề, làm động lực phát triển kinh tế - xã hội. Nhà nước đã đầu tư hàng chục ngàn tỷ đồng mỗi năm thông qua nhiều hình thức, nguồn vốn khác nhau để đầu tư xây dựng cơ bản.
Tuy nhiên trong thực tế đầu tư hiện tượng lãng phí, gây thất thoát và những công trình xây dựng không đảm bảo chất lượng vẫn tồn tại đã làm hiệu quả kinh tế - xã hội bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Điều đó đòi hỏi công tác quản lý các dự án đầu tư luôn là mối quan tâm của các cấp quản lý nhằm triển khai đảm bảo đúng tiến độ, khối lượng với chất lượng và kinh phí hợp lý, đem lại hiệu quả kinh tế - xã hội do khai thác sử dụng công trình đem lại. Thời gian vừa qua cùng với cả nước, các địa phương, trong đó có tỉnh Bắc Kạn đã có nhiều cố gắng và thu được một số kết quả trong lĩnh vực đầu tư xây dựng để phát triển. Quản lý có hiệu quả các dự án xây dựng là cực kỳ quan trọng, nhằm tránh gây ra lãng phí những nguồn lực.
Chúng ta cần nghiên cứu những biện pháp cải thiện tính hiệu quả của quản lý dự án đầu tư xây dựng bằng nguồn vốn Ngân sách Nhà nước, làm thế nào để kiểm soát được quá trình xây dựng, công khai, minh bạch. Vấn đề tăng cường công tác quản lý dự án đầu tư xây dựng luôn thu hút sự quan tâm của các cấp, các ngành. Trong điều kiện hiện nay, việc phân cấp quản lý các dự án đầu tư xây dựng cho chủ đầu tư trực tiếp quản lý dự án đòi hỏi công tác QLDA luôn được hoàn thiện và nâng cao. Từ năm 2002 UBND huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Kạn đã ra quyết định thành lập Ban quản lý các dự án huyện Chợ Đồn, Ban quản lý các dự án có nhiệm vụ thực hiện quản lý đầu tư và xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật bằng nguồn vốn ngân sách trên địa bàn huyện Chợ Đồn.
Sự ra đời của Ban quản lý các dự án đã góp phần không nhỏ trong sự phát triển kinh tế xã hội tại địa phương như đầu tư xây dựng đường giao thông, trường 1 học, trụ sở làm việc của các cơ quan nhà nước, các công trình thuỷ lợi phục vụ sản xuất nông- lâm- ngư nghiệp.góp phần đảm bảo cho nền kinh tế phát triển nhanh, ổn định, bền vững và là động lực thúc đẩy phát triển nhanh hơn, tạo điều kiện cải thiện đời sống cho nhân dân. Nhưng bên cạnh đó quá trình quản lý chất lượng và hiệu quả quản lý một số dự án đầu tư xây dựng còn tồn tại một số hạn chế và gặp nhiều khó khăn trong công tác quản lý. Tình trạng đó xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, nhưng chủ yếu là do chất lượng đội ngũ cán bộ được giao nhiệm vụ thực hiện công tác quản lý chưa đáp ứng được yêu cầu thực tế, tính chuyên nghiệp hoá chưa cao, mặt khác các văn bản pháp quy hướng dẫn về công tác quản lý dự án còn nhiều bất cập chưa đồng nhất và hay thay đổi dẫn đến khó khăn cho những người làm công tác quản lý dự án. Vì vậy việc thực hiện đề tài “Nghiên cứu nâng cao năng lực quản lý dự án đầu tư xây dựng tại Ban quản lý dự án huyện Chợ Đồn” để góp một phần vào mục tiêu đó.
MỤC ĐÍCH CỦA ĐỀ TÀİ: Trên cơ sở nghiên cứu hệ thống hóa lý luận dự án đầu tư xây dựng, quản lý các dự án đầu tư xây dựng công trình và phân tích thực trạng quản lý các dự án đầu tư xây dựng công trình và giải quyết các vấn đề còn bất cập, hạn chế trong công tác quản lý các dự án đầu tư xây dựng trên địa bàn huyện Chợ Đồn, qua đó, nâng cao năng lực, quản lý các dự án đầu tư xây dựng trên địa bàn huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Kạn 2017- 2020. CÁCH TIẾP CẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU: Nội dung nghiên cứu của luận văn là các dự án đầu tư xây dựng công trình do Ban quản lý các dự án huyện làm đại diện chủ đầu tư. Đánh g�á hoạt động QLDA trong g�a� đoạn chuẩn bị đầu tư, thực h�ện đầu tư và kết thúc đưa công trình vào kha� thác sử dụng, xem xét một số tồn tạ�, khó khăn khác trong quá trình quản lý dự án. Các phương pháp nghiên cứu chính sử dụng trong luận văn như sau: - Phương pháp tổng hợp, phân tích đánh giá, phương pháp so sánh, phương pháp hệ thống hóa, các phương pháp thống kê kết hợp với khảo sát thực tế.
- Căn cứ các văn bản quy phạm có l�ên đến công tác đầu tư xây dựng cơ bản h�ện hành. KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC: Trên cơ sở nghiên cứu các văn bản pháp lý; cơ sở lý luận về quản lý dự án các giai đoạn thực hiện; thực trạng quản lý các dự án đầu tư xây dựng do Ban quản lý dự án huyện Chợ Đồn thay mặt UBND huyện làm đại diện chủ đầu tư; kế hoạch phát triển trung hạn (5 năm từ 2016-2020) đã được UBND huyện phê duyệt. Kết quả luận văn đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao năng lực quản lý các dự án do Ban quản lý dự án huyện Chợ Đồn. Các giải pháp này có thể áp dụng vào thực tế quản lý các dự án của huyện Chợ Đồn trong những năm tiếp theo, khắc phục các khó khăn tồn tại, nhằm nâng cao chất lượng công trình, chất lượng bộ máy quản lý, đẩy nhanh tiến độ của dự án và nâng cao hiệu quả dự án.
Cụ thể: Đánh giá hoạt động QLDA trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư, thực hiện đầu tư và kết thúc đưa công trình vào khai thác sử dụng giai đoạn 2014-2016; Đề xuất g�ả� pháp nhằm nâng cao năng lực Quản lý dự án đầu tư xây dựng cho Ban QLDA huyện Chợ Đồn trong công tác quản lý chất lượng, t�ến độ và ch� phí đầu tư xây dựng các công trình do Ban quản lý dự án làm chủ đầu tư giai đoạn 2017-2020. 3 CHƯƠNG1:TỔNG QUAN VỀ NĂNG LỰC QUẢN LÝ DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CÔNG TRÌNH 1. Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình 1.1 Quản lý dự án (QLDA) Trong những năm gần đây,xu hướng hội nhập khu vực hoá, toàn cầu hoá trong mọi lĩnh vực kinh tế và cả lĩnh vực đầu tư xây dựng, công tác quản lý đầu tư xây dựng ngày càng trở nên phức tạp đòi hỏi phải có sự phối hợp của nhiều cấp, nhiều ngành, và đối tác có liên quan. Công tác quản lý dự án đầu tư xây dựng đòi hỏi phải có sự phát triển sâu rộng và mang tính chuyên nghiệp hơn.
Thực tiễn đó đã thúc đẩy ra đời một “nghề” mới mang tính chuyên nghiệp thực sự: Quản lý dự án, một nghề đòi hỏi tính tổng hợp và chuyên nghiệp từ các tổ chức và cá nhân tham gia. Quản lý dự án (Project Management – PM) là một quá trình phức tạp, bao gồm công tác hoạch định, theo dõi và kiểm soát tất cả những khía cạnh của một dự án và kích thích mọi thành phần tham gia vào dự án đó nhằm đạt được những mục tiêu của dự án đúng thời hạn với các chi phí, chất lượng và khả năng thực hiện chuyên biệt. Nói một cách khác, Quản lý dự án (QLDA) là công việc áp dụng các chức năng và hoạt động của quản lý vào suốt vòng đời của Dự án nhằm đạt được những mục tiêu đặt ra.1Mục tiêu: Mục tiêu chung của QLDA là hoàn thành các công việc theo đúng yêu cầu kỹ thuật và chất lượng trong phạm vi ngân sách được duyệt và theo tiến độ thời gian cho phép. Có thể mô tả mục tiêu chung này theo.
Kết quả Mục tiêu Chi phí Thời gian Chi phí Hình 0.1: Mối quan Thời hệ giữa 3 mục tiêu thành phần: Thời gian, chi phí và kết quả Mục tiêu chung là kết quả giữa các mục tiêu thành phần gồm: Thời gian (tiến độ), chi phí (vốn đầu tư) và kết quả (mức độ hoàn thành công việc có khối lượng và chất 4 lượng). Có thể biểu diễn mối quan hệ giữa các thành phần này theo công thức toán học sau: c = f(p,t,s) Trong đó: c: chi phí p: mức độ hoàn thành công việc (kết quả) t: Yếu tố thời gian s: Phạm vi dự án Phương trình trên cho thấy, chi phí là một hàm của các yếu tố: mức độ hoàn thành công việc, thời gian thực hiện và phạm vi dự án. Nhìn chung, chi phí của dự án tăng khi chất lượng hoàn thiện công việc tốt hơn, thời gian kéo dài hơn và phạm vi dự án được mở rộng. Nếu thời gian thực hiện dự án bị kéo dài, gặp trường hợp giá nguyên vật liệu tăng cao, tỷ giá ngoại tệ thay đổi – gọi chung là trượt giá, làm tăng chi phí một số khoản mục nguyên vật liệu.
Mặt khác, thời gian kéo dài dẫn đến tình trạng làm việc kém hiệu quả do công nhân mệt mỏi, do chờ đợi và thời gian máy chết tăng theo và làm phát sinh tăng một số khoản mục chi phí. Thời gian thực hiện dự án chi phí kéo dài, chi phí lãi ngân hàng, chi phí gián tiếp tăng theo thời gian, phát sinh tăng khoản tiền phạt do vi phạm tiến độ ghi trong hợp đồng. Các yếu tố về thời gian, chi phí và mức độ hoàn thành công việc luôn có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Đa số các nhà đầu tư đều mong muốn kết hợp hài hòa được tất các các yếu tố trong một dự án nhằm hoàn thành dự án với kết quả tốt nhất trên các điều kiện hiện có.
Đối với một dự án xây dựng, mục tiêu chính là: chất lượng, thời gian và giá thành. Bên cạnh đó các mục tiêu khác về an ninh, an toàn lao động, vệ sinh và bảo vệ môi trường cũng rất quan trọng. Để đạt được mục tiêu đề ra, các nhà đầu tư thường phải “hy sinh” hoặc giảm bớt yêu cầu cho các yếu tố còn lại. Tuy nhiên, việc giảm bớt này chỉ trong giới hạn cho phép.
Cùng với sự phát triển và yêu cầu ngày càng cao đối với hoạt động QLDA, các mục tiêu thành phần của QLDA cũng thay đổi theo chiều hướng gia tăng về lượng và thay đổi về chất.