CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÁN BỘ, NĂNG LỰC LÃNH ĐẠO CỦA ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CHỦ CHỐT CẤP CƠ SỞ 1. Cơ sở lý luận về cán bộ 1. Khái niệm về cán bộ Theo cuốn Đại từ điển tiếng Việt do Nguyễn Như Ý chủ biên thì kh ng định rằng Cán bộ là: Người làm việc trong cơ quan nhà nước - cán bộ nhà nước; người giữ chức vụ, phân biệt với người bình thường, không giữ chức vụ trong các cơ quan, tổ chức nhà nước. Còn Luật Cán bộ, Công chức đề cập: Cán bộ, công chức là công dân Việt Nam, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách.
Từ những định nghĩa nêu trên, có thể hiểu "cán bộ" là khái niệm d ng để chỉ những người ở trong cơ cấu của một tổ chức nhất định, có trọng trách hoàn thành nhiệm vụ theo chức năng được tổ chức đó phân công. Như vậy, có nhiều quan niệm về cán bộ, nhưng tựu chung lại, có hai cách hiểu cơ bản: Một là, cán bộ bao gồm những người trong biên chế nhà nước, làm việc trong các cơ quan Đảng, Nhà nước, đoàn thể chính trị, xã hội, các doanh nghiệp nhà nước và các lực lượng vũ trang từ Trung ương đến địa phương và cơ sở. Hai là, cán bộ là những người giữ chức vụ trong một cơ quan hay một tổ chức để phân biệt với người không có chức vụ. Từ những khái niệm về cán bộ nêu trên cho thấy, người cán bộ có bốn đặc trưng cơ bản: - Cán bộ được sự ủy nhiệm của Đảng, Nhà nước và các tổ chức khác trong hệ thống chính trị,.
lấy danh nghĩa của các tổ chức đó để hoạt động. - Cán bộ giữ chức vụ, trọng trách nào đó trong một tổ chức của hệ thống chính trị. - Cán bộ phải thông qua tuyển dụng hay phân công công tác sau khi hoàn thành chương trình đào tạo tại các trường đại học, cao đ ng, trung học chuyên nghiệp, dạy nghề; cán bộ được bổ nhiệm, đề bạt hoặc bầu cử. - Cán bộ được hưởng lương và chính sách đãi ngộ căn cứ vào nội dung, chất lượng hoạt động và thời gian công tác của họ.
6 Như vậy, hiểu theo nghĩa chung nhất, cán bộ là người lãnh đạo, quản lý hoặc người làm chuyên môn, nhà khoa học hay công chức, viên chức làm việc, hưởng lương từ ngân sách nhà nước hoặc từ các nguồn khác. Họ được hình thành từ tuyển dụng, phân công công tác sau khi tốt nghiệp ra trường, từ bổ nhiệm, đề bạt hoặc bầu cử. Theo chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói về cán bộ Người viết rằng: Cán bộ là người đem chính sách của Đảng, Chính phủ giải thích cho dân chúng hiểu rõ và thi hành, đồng thời đem tình hình dân chúng báo cáo cho Đảng, Chính phủ hiểu rõ để đặt chính sách cho đúng. Khái niệm về cán bộ chủ chốt Theo Từ điển tiếng Việt của Viện Ngôn ngữ học, xuất bản năm 2002: Chủ chốt là tính từ chỉ "quan trọng nhất, có tác dụng làm nòng cốt”.
Như vậy, nói chủ chốt là nói đến quan hệ trong một tập hợp nhất định có nhiều phần tử, nhiều đối tượng và vị trí, tính chất của những phần tử, đối tượng trong tập hợp ấy. Từ những nội dung trình bày nêu trên, có thể hiểu "Cán bộ chủ chốt" là người có chức vụ, nắm giữ các vị trí quan trọng, có tác dụng làm nòng cốt trong các tổ chức thuộc hệ thống bộ máy của một cấp nhất định; người được giao đảm đương các nhiệm vụ quan trọng để lãnh đạo, quản lý, điều hành bộ máy thực hiện chức năng, nhiệm vụ được giao; chịu trách nhiệm trước cấp trên và cấp mình về lĩnh vực công tác được giao. Như vậy, cán bộ chủ chốt có những đặc trưng cơ bản như sau: - Cán bộ chủ chốt là người có vị trí quan trọng, giữ vai trò quyết định trong việc xác định phương hướng, mục tiêu, phương pháp công tác; đề ra các quyết định và tổ chức thực hiện tốt các quyết định của cấp mình hoặc cấp trên giao. Kiểm tra, giám sát, kịp thời chấn chỉnh, uốn nắn những biểu hiện lệch lạc; bổ sung, điều chỉnh kịp thời những giải pháp mới khi cần thiết; đúc kết, rút kinh nghiệm, tổng kết thực tiễn để bổ sung, hoàn chỉnh lý luận.
Đồng thời, cán bộ chủ chốt còn là người giữ vai trò đoàn kết, tập hợp, phát huy sức mạnh của quần chúng thực hiện nhiệm vụ chính trị của đơn vị và xây dựng nội bộ tổ chức vững mạnh. - Cán bộ chủ chốt là những người đại diện một tổ chức, một tập thể,… chủ yếu 7 do bổ nhiệm hoặc bầu cử, giữ một chức vụ trọng yếu trong cơ quan Đảng, chính quyền (cấp trưởng, cấp phó); trưởng các ban, ngành, đoàn thể và là những người chịu trách nhiệm trước cấp trên và cấp mình về mọi hoạt động của địa phương, đơn vị hoặc lĩnh vực công tác được đảm nhận. Khái niệm về cán bộ chủ chốt cấp cơ sở Chính quyền cấp cơ sở (hay cấp xã) là cấp cuối c ng trong hệ thống hành chính. Là bộ máy lãnh đạo quản lý gần dân nhất, sát dân nhất, hệ thống chính trị cấp xã là nền tảng của hệ thống chính trị, là nơi trực tiếp thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước.
Từ khái niệm “cán bộ chủ chốt”, có thể hiểu cán bộ chủ chốt cấp xã là những người đứng đầu, giữ vị trí quyết định trong các cơ quan Đảng, chính quyền, đoàn thể trong hệ thống chính trị cơ sở. Từ nhận thức đó, đặc biệt theo quan điểm được kh ng định trong Nghị quyết Hội nghị Ban chấp hành Trung ương lần thứ 5 khóa IX “Về đổi mới và nâng cao chất lượng hệ thống chính trị ở cơ sở xã, phường, thị trấn” cũng như Nghị định 112/2011/NĐ-CP ngày 05/12/2011 của Chính phủ “Về công chức xã, phường, thị trấn” thì tác giả luận văn đề cập đến đội ngũ cán bộ chủ chốt của hệ thống chính trị cấp xã ở thị xã Kiến Tường bao gồm các chức danh: Bí thư, Phó Bí thư Đảng ủy xã; Chủ tịch, Phó Chủ tịch HĐND xã; Chủ tịch, Phó Chủ tịch UBND xã; Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc xã; Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã; Chủ tịch Hội Cựu chiến binh xã; Bí thư ĐTNCSHCM xã; Chủ tịch Hội Nông dân xã. Vai trò và tiêu chuẩn cơ bản của cán bộ chủ chốt cấp cơ sở 1. Vai trò của cán bộ chủ chốt cấp cơ sở V.
Lênin kh ng định rằng: Trong lịch sử chưa hề có một giai cấp nào dành được quyền thống trị nếu nó không tạo ra được trong hàng ngũ của mình, những lãnh tụ chính trị, những đại biểu tiền phong có đủ khả năng tổ chức và lãnh đạo phong trào. Thấm nhuần quan điểm chủ nghĩa Mác- Lênin, Bác Hồ cho rằng Cán bộ là cái gốc của mọi công việc; công việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay kém. Người kh ng định: Huấn luyện cán bộ là công việc gốc của Đảng, không có đội ngũ cán bộ tốt thì d có đường lối, chủ trương, chính sách đúng, sự nghiệp cách mạng khó mà 8 thành công. Người nói: “Khi đã có chính sách đúng thì sự thành công hoặc thất bại của chính sách đó là do nơi cách tổ chức công việc, nơi lựa chọn cán bộ và nơi kiểm tra.
Nếu ba điều ấy sơ sài thì chính sách đúng mấy cũng vô ích”. Người cho rằng, vai trò của người cán bộ như “chiếc cầu nối” giữa Đảng, chính phủ, với nhân dân. Cán bộ là người đem chính sách của Đảng, Nhà nước vào quần chúng để tuyên truyền, giáo dục vận động quần chúng thực hiện có hiệu quả mọi chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và nhà nước. Điều này lại càng đúng đối với đội ngũ cán bộ cơ sở.
Những tiêu chuẩn cơ bản của cán bộ chủ chốt cấp cơ sở Sự nghiệp cách mạng nước ta do Đảng cộng sản Việt Nam, đội tiên phong của giai cấp công nhân Việt Nam lãnh đạo, Đảng đại diện cho lợi ích của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và dân tộc Việt Nam. Vì vậy đội ngũ cán bộ chủ chốt nói chung phải có những tiêu chuẩn cơ bản như sau: - Thứ nhất, Người cán bộ chủ chốt phải có tri thức và văn hoá chính trị, có khả năng lãnh đạo nhân dân đấu tranh giành độc lập dân tộc và xây dựng Tổ quốc xã hội chủ nghĩa giàu mạnh. Lênin đã chỉ ra rằng: Đảng của giai cấp công nhân là trí tuệ, lương tâm và thời đại. Hồ Chí Minh cũng kh ng định: “Đảng ta là đạo đức, là văn minh”, vì vậy, người cán bộ của Đảng phải biết làm giàu trí tuệ của mình bằng kho tàng tri thức nhân loại đã tạo ra.
- Thứ hai, Người cán bộ chủ chốt phải đặt lợi ích của giai cấp, của dân tộc của nhân loại lên trên lợi ích cá nhân. - Thứ ba, Người cán bộ chủ chốt phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, trên cơ sở lập trường của giai cấp công nhân, tuyệt đối trung thành với lý tưởng cách mạng, với chủ nghĩa Mác- Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh. Kiên định con đường độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội. Có năng lực dự báo và định hướng sự phát triển, tổng kết thực tiễn, tham gia xây dựng đường lối, chính sách, pháp luật; thuyết phục và tổ chức nhân dân thực hiện nhiệm vụ cách mạng.
Có ý thức và khả năng đấu tranh bảo vệ quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước. - Thứ tư, Người cán bộ chủ chốt phải có tinh thần yêu nước sâu sắc, tận tụy phục vụ nhân dân, kiên định mục tiêu, lý tưởng của Đảng, cần kiệm liêm chính, chí 9 công vô tư, không tham nhũng và kiên quyết đấu tranh chống tham nhũng, có ý thức tổ chức kỷ luật, trung thực không cơ hội gắn bó mật thiết với nhân dân và được nhân dân tín nhiệm. - Thứ năm, Người cán bộ chủ chốt phải có kinh nghiệm và nghệ thuật trong hoạt động chính trị, linh hoạt nhạy bén, giải quyết kịp thời đúng đắn những tình huống phức tạp xảy ra. Như vậy, với vai trò vô c ng quan trọng và trách nhiệm nặng nề của người cán bộ chủ chốt.
Để luôn xứng đáng là người tiêu biểu, đại diện và lãnh đạo nhân dân, được nhân dân tín nhiệm, tin cậy và uỷ thác. Người cán bộ chủ chốt phải luôn không ngừng rèn luyện tu dưỡng mọi mặt, thống nhất giữa đức và tài, thực hiện được mục tiêu to lớn là đưa sự nghiệp cách mạng đến thắng lợi cuối c ng.