CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LY LUẬN VE NÂNG CAO NANG LUC CANH TRANH CUA NHTM TRONG DIEU KIỆN HỘI NHẬP KINH TE QUOC TE 1. Nang lực cạnh tranh của doanh nghiệp 1. Khái niệm cạnh tranh, hình thức cạnh tranh 1. Khai niệm cạnh tranh Cạnh tranh xuất hiện đồng thời với sự ra đời của nền sản xuất hàng hóa.
Tuy nhiên, chỉ đến khi có khái niệm về giá trị, giá cả hàng hóa thì cạnh tranh mới được nghiên cứu có hệ thống. Cạnh tranh được hiểu khi có sự chênh lệch giữa giá cả hàng hóa và giá trị hàng hóa do điều kiện nào đó phát sinh trong một khoảng thời gian thì hiện tượng cạnh tranh sẽ xuất hiện. Trong nền kinh tế thị trường, cạnh tranh được hiểu là sự đấu tranh giữa các chủ thể hành vi kinh tế nhằm giành lợi ích toi da cho mình. Người ta có thê hình dung điều kiện để xuất hiện cạnh tranh trong kinh tế là: (1) Tôn tại một thị trường (2) Có tối thiểu hai chủ thé hành vi kinh tế (3) Lợi ích của chủ thể này sẽ ảnh hưởng đến lợi ích của chủ thể kia theo một xu hướng tiêu cực.
Cạnh tranh chỉ xuất hiện khi tồn tại một thị trường trao đổi hàng hóa, có sự chênh lệch giữa giá trị hàng hóa và giá cả hàng hóa. Trong nền kinh tế hóa tập trung, mọi loại hàng hóa được phân chia theo sự chỉ huy của Nhà nước. Thị trường không được tồn tài theo đúng nghĩa của nó, cơ chế giá cả không theo quan hệ cung — cầu, không có quan hệ mâu thuẫn lợi ích giữa các chủ thé kinh tế. Do vậy, cơ chế cạnh tranh không phát huy trong nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung.
LƯU THỊ THẢO MY 4 QTKDQT46B CHUYEN DE TOT NGHIỆP Nói đến cạnh tranh là nói đến sự đấu tranh, tranh giành lợi ích giữa các chủ thé hành vi kinh tế. Có thé nói, giống như trong trò chơi tổng lợi ích bang 0, hai bên cô gang bằng mọi cách dé giành lay lợi ich tối đa. Cạnh tranh là yếu tố cơ bản của cơ chế thị trường. Nó là hiện tượng tất yêu của kinh tế thị trường.
Vai trò của cạnh tranh được thể hiện qua chức năng của ⁄ no: Cạnh tranh là co chế điều chỉnh linh hoạt sản xuất xã hội va do đó làm cho sự phân bố các nguồn lực kinh tế của xã hội một cách tối ưu nhất. Đề đạt được lợi ích cao nhất, các doanh nghiệp sẽ sử dụng hợp lý nguồn lực của xã hội làm giảm thiểu tổng giá thành của sản xuất xã hội. Cạnh tranh kích thích tiến bộ kỹ thuật, áp dụng công nghệ mới vào sản xuất. Do cạnh tranh áp lực đối với các doanh nghiệp phải đổi mới công nghệ phát triển và cải tiến sản pham,téi ưu hóa mọi chi phí nhằm nâng cao giá trị sản phẩm và giảm giá thành sản phẩm, tạo sự khác biệt đối với đối thủ cạnh tranh.
Nhờ đó mà kỹ thuật và công nghệ sản xuất của toàn xã hội được phát triển. Cạnh tranh đảm bảo việc điều chỉnh quan hệ giữa cung và cầu. Người tiêu dung sẽ được lợi nhiều hơn khi các doanh nghiệp cung cấp sản phẩm cạnh tranh nhau nhằm thu hút khách hàng với giảm giá thành sản phẩm, nâng cao chất lượng sản pham,san pham da dang, phát triển dịch vụ chăm sóc khách hàng và sự lựa chọn nhiều hơn. Mặt khác, cạnh tranh cũng tác động tích cực đến phân phối thu nhập.
Thu nhập sẽ tỷ lệ thuận với năng suât lao động. LƯU THỊ THẢO MY 5 QTKDQT46B CHUYEN DE TOT NGHIỆP Bên cạnh những mặt tích cực, cạnh tranh cũng có những mặt tiêu cực, thé hiện cạnh tranh không lành mạnh hoặc cạnh tranh độc quyền như tận dụng lợi thế độc quyền chèn ép đối thủ, dùng những thủ đoạn vi phạm đạo đức hoặc vi phạm pháp luật nhăm thu được lợi ích tối đa gây tôn hại đến lợi ích của người khác, của xã hội, của cộng đồng. Tóm lại, cạnh tranh là động lực phát triển của nền kinh tế thị trường. Không có cạnh tranh thì không có kinh tế thị trường.
Cạnh tranh là động lực phát triển nhưng cũng ảnh hưởng tiêu cực cho thị trường. Chính vì vậy, cần phải nhận thức đúng đắn và điều tiết quan hệ cạnh tranh trên thị trường sao cho có hiểu quả, tạo thị trường cạnh tranh lành mạnh. Hình thức cạnh tranh Có nhiều cách phân loại cạnh tranh a) Phân theo hiệu lực của cơ chế thị trường Phân loại cạnh tranh theo hiệu lực của cơ chế thị trường người ta chú ý đến cạnh tranh hoàn hảo và cạnh tranh không hoàn hảo và cạnh tranh mang tính độc quyên. - Cạnh tranh hoàn hảo: Cạnh tranh hoàn hảo là hình thức cạnh tranh trong đó thị trường bao gồm rất nhiều người bán và người mua một sản phẩm hàng hóa giống nhau.
Đặc điểm của cạnh tranh hoàn hảo là: có một số lượng lớn chủ thể tham gia thị trường (cả bán và mua) vì thế không có một chủ thể nào có thể có ảnh hưởng riêng đối với giá cả thị trường. Lúc này, người bán không thể đặt giá cao hơn giá thị trường do người mua có thé dé dàng thay đổi nhà cung ứng trên thi trường. Tất cả các doanh nghiệp kinh doanh trên thị trường đều nhắm vào mục đích tối đa hóa lợi nhuận; rào cản thương mại khá lỏng lẻo, các doanh nghiệp có thê gia nhập hay rút khỏi thị trường một cách đễ dàng. Các loại hàng hóa trên thị LƯU THỊ THẢO MY 6 QTKDQT46B CHUYEN DE TOT NGHIỆP trường thông thường là các loại hang hóa tiêu dùng đại trà, không có sự phức tap về công nghệ cũng như sản xuất ví dụ như lúa gạo, quần áo.
Hơn nữa, thông tin thị trường phải tường minh không có sự gian lận thương mại. - Cạnh tranh không hoan hao: Cạnh tranh không hoàn hảo là hành vi cạnh tranh bằng những công cụ bat hợp pháp hoặc không hợp với đạo lý luân thường của xã hội, gây thiệt hại cho người tiêu dùng hoặc cho người cạnh tranh khác. Tại thị trường cạnh tranh không hoàn hảo, một doanh nghiệp có thể tác động đến giá cả thị trường của một loại sản phẩm. Tại đây, các doanh nghiệp rat khó có thê gia nhập vào thị trường do có những rào cản thương mại xuất phát từ các doanh nghiệp trong thị trường như một số doanh nghiệp lợi dụng vị thế trên thị trường tận dụng hiệu quả từ lợi thế về quy mô, đường cong kinh nghiệp có thé áp dung giá bán quá thấp dé ngăn chặn một số doanh nghiệp mới tham gia vào thị trường.
Thông tin không minh bạch, các doanh nghiệp vì mục đích lợi nhuận công bố các thông tin không chính xác làm ảnh hưởng đến đối thủ cạnh tranh, người tiêu dùng và cả xã hội. - Cạnh tranh độc quyền: Cạnh tranh mang tính độc quyền là cạnh tranh giữa nhiều đơn vị cung trên thị trường với những sản phẩm khác biệt. Doanh nghiệp hay một số doanh nghiệp cung ứng một số loại sản phẩm ma họ có thé nắm toàn bộ quyền kiêm soát về thị trường. Ở đây, không có cạnh tranh về giá, người bán có thể định giá rất cao so với giá trị thị trường va người mua không có quyền lựa chọn, mặc cả hay thỏa thuận về giá cả.
Độc quyên sẽ gây trở ngại đến sự phát triển của xã hội, gây ra sự trì trệ phát triển kinh tế xã hội, gây thiệt hại đến người tiêu dùng. Chính vì thế mà hiện LƯU THỊ THẢO MY 7 QTKDQT46B CHUYEN DE TOT NGHIỆP nay ở một số nước ban hành các luật chống độc quyền nhằm bảo vệ các doanh nghiệp mới, xây dựng thị trường cạnh tranh tự do. b) Phân loại theo chủ thé tham gia Gồm cạnh tranh giữa người mua và người bán, người mua với người mua, cạnh tranh giữa người bán với người bán. - Cạnh tranh giữa người mua và người bán: Cạnh tranh giữa người mua và người bán trong quá trình thương lượng về các đặc điểm của sản phẩm, giá cả.
Người bán mong muốn bán được sản phẩm với giá cao nhất còn người mua mong muốn mua hàng hóa phù hợp với giá thấp nhất. Cuộc cạnh tranh sẽ diễn ra dựa trên lập luận của các bên và khả năng thương lượng giữa hai bên. Bên nào có kỹ năng thương lượng tốt, có điều kiện thuận lợi sẽ giành phần lợi ích nhiều hơn. - Cạnh tranh gitra người mua vả người mua: Theo quy luật cung cầu, khi hàng hóa cung trên thị trường ít nhưng lượng cầu lớn.
Cạnh tranh giữa người mua với người mua dựa trên cơ sở quy luật cung cầu. Khi trên thị trường có ít người cung cấp hàng hóa và lượng cầu thì nhiều. Lúc này, người mua sẽ cạnh tranh với nhau nhằm mua được hàng hóa. Kết quả của cạnh tranh này là làm cho giá cả của hàng hóa tăng lên.
Các doanh nghiệp cung ứng sẽ tạo thêm nhiều doanh thu hơn do giá cả hàng hóa tăng và người tiêu dùng tiêu dùng ít hơn do chỉ mua được ít hàng hóa hơn. - Cạnh tranh giữa người ban và người bán(g1ữa doanh nghiệp) Đây là hình thức cạnh tranh cần được quan tâm trong nền kinh tế thị trường phát triển như hiện nay. Khi có nhiều doanh nghiệp cạnh tranh dé bán sản phẩm. LƯU THỊ THẢO MY 8 QTKDQT46B CHUYEN DE TOT NGHIỆP Dựa trên co sở quy luật cung cầu.
Khi trên thị trường có quá nhiều người cung hàng hóa, lượng cung trên thị trường lớn, tăng lên trong khi đó lượng cầu không thay đổi hay ít đi. Khi đó các nhà cung ứng tìm mọi cách bán được hàng hóa, giá thành sản phẩm giảm. Lúc này, các doanh nghiệp sẽ giảm lợi nhuận.Người tiêu dùng có nhiều quyền tự do lựa chọn sản phẩm. c) Phân loại theo phạm vi ngành kinh tế Bao gồm cạnh tranh trong nội bộ ngành và cạnh tranh giữa các ngành.
- Cạnh tranh trong nội bộ ngành Cạnh tranh trong nội bộ ngành là sự cạnh tranh giữa các xí nghiệp trong cùng một ngành, cùng sản xuất ra một loại hàng hóa nhằm giành giật những điều kiện thuận lợi trong sản xuất và tiêu thụ hàng hóa có lợi hơn dé thu lợi nhuận siêu ngạch. - Cạnh tranh giữa các ngành Cạnh tranh giữa các ngành là sự cạnh tranh trong các ngành sản xuất khác nhau, nhằm mục đích tìm nơi đầu tư có lợi hơn. Các chủ doanh nghiệp sẽ chuyên từ đầu tư vốn từ nơi sản xuất có lợi nhuận thấp sang ngành có lợi nhuận cao hơn. Quản lý danh mục đầu tư có hiệu quả và tạo nên sự phân phối vốn hiệu quả vào các ngành sản xuât khác nhau.
Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp 1.