phần mở đầu và kết luận, nội dung chính của đề tài nghiên cứu đƣợc chia thành 3 chƣơng nhƣ sau: CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC TUYỂN DỤNG NHÂN LỰC TRONG DOANH NGHIỆP CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC TUYỂN DỤNG NHÂN LỰC TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN TÀI CHÍNH TÍN VIỆT CHƢƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC TUYỂN DỤNG NHÂN LỰC TẠI CÔNG TY TÀI CHÍNH CỔ PHẦN TÍN VIỆT 8 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC TUYỂN DỤNG NHÂN LỰC TRONG DOANH NGHIỆP 1. Một số khái niệm cơ bản 1. Tuyển dụng nhân lực 1. Khái niệm tuyển dụng Có rất nhiều các khái niệm về tuyển dụng nhƣ: “Tuyển dụng chính là quá trình nhà tuyển dụng thu hút, nghiên cứu, sàng lọc và tiếp nhận các ứng viên”, “Tuyển dụng là lựa chọn và thu nhận người vào làm việc tại các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, cơ sở sản xuất.
Tuyển dụng cán bộ, công chức, viên chức vào làm việc ở các cơ quan nhà nước sau khi đã đạt kết quả của kì thi tuyển, tuyển dụng công nhân vào làm việc ở doanh nghiệp.” hay “Tuyển dụng là quy trình sàng lọc và tuyển chọn những người có đủ năng lực đáp ứng một công việc trong một tổ chức, công ty, hoặc một chương trình tự nguyện hay nhóm cộng đồng”. Qua nghiên cứu và phân tích, có thể thấy đƣợc rõ ràng quan điểm chung của các nhà nghiên cứu về khái niệm của “tuyển dụng” là một quy trình để tìm kiếm đƣợc những ứng viên tài năng vào làm việc cho tổ chức/ doanh nghiệp. Đồng ý với quan đểm này, nhƣng cũng muốn bổ sung một vài ý, tác giả đƣa ra khái niệm chung về tuyển dụng đó là: “Tuyển dụng là quá trình các tổ chức/ doanh nghiệp lập kế hoạch thu hút, tìm kiếm các ứng viên tiềm năng về làm việc và góp sức chung cùng phát triển tổ chức/ doanh nghiệp”. Hay nói cách khác, đây là quá trình thu hút đúng ứng viên với các tố chất yêu cầu cho đúng công việc và khích lệ họ tham gia quá trình tuyển dụng của tổ chức/ doanh nghiệp.
Khái niệm tuyển dụng nhân lực Các nhà nghiên cứu trên thế giới và tại Việt Nam đã nghiên cứu và đƣa ra rất nhiều các khái niệm về tuyển dụng nhân lực nhƣ: “Tuyển dụng nhân lực chính là một quá trình tìm kiếm và lựa chọn nhân lực để thỏa mãn nhu cầu sử dụng của tổ chức và bổ sung lực lượng lao động cần thiết để thực hiện các mục tiêu của tổ chức” Một quan điểm khác lại cho rằng: „„Tuyển dụng nhân lực là quá trình thu hút các cá nhân trong và ngoài tổ chức có đủ tiêu chuẩn thích hợp tham gia dự tuyển để lựa chọn ra những ứng viên đầy đủ điều kiện đáp ứng được yêu cầu của tổ chức. Sau đó định hướng, hướng dẫn nhân viên mới hòa nhập với mội trường của tổ chức‟‟. Hay nhƣ: „„Tuyển dụng nhân lực là một quá trình tìm kiếm, thu hút và lựa chọn những người có đủ các tiêu chuẩn thích hợp cho các công việc và các chức danh cần người trong tổ chức‟‟ Tổng hợp từ những quan điểm nêu trên của các nhà nghiên cứu và các học giả, cùng với kiến thức thực tế mà bản thân tác giả đã học hỏi và tích lũy đƣợc, tác giả nhận thấy có thể đƣa ra một khái niệm chung về tuyển dụng nhân lực đó là: “Tuyển dụng nhân lực là việc tìm kiếm, thu hút, lựa chọn và đánh giá các ứng viên theo nhiều khía cạnh khác nhau dựa vào các yêu cầu, tiêu chí tuyển dụng của vị trí công việc mà các tổ chức/ doanh nghiệp đưa ra để tìm được những người phù hợp về thể lực và trí lực, bổ sung lực lượng lao động, nguồn nhân lực cần thiết nhằm đáp ứng được nhu cầu, yêu cầu sử dụng lao động của tổ chức/ doanh nghiệp”. Kết quả của tuyển dụng nhân lực đƣợc coi là hoàn tất khi và chỉ khi đảm bảo đƣợc hoạt động định hƣớng, hƣớng dẫn nhân viên mới hòa nhập trong môi trƣờng của tổ chức, doanh nghiệp.
Công tác tuyển dụng nhân lực Trong công tác tuyển dụng nhân lực, thƣờng đƣợc thực hiện qua hai quá trình chính, đó là “tuyển mộ và tuyển chọn nhân lực”. Tuy nhiên, công tác tuyển dụng nhân lực không chỉ dừng lại ở khâu tuyển chọn nhân lực, mà việc tuyển chọn nhân lực có đạt đƣợc hiệu quả không còn cần phải đảm bảo nhân lực đƣợc tuyển chọn có đảm bảo phù hợp môi trƣờng lao động hay không? có thích nghi đƣợc với môi trƣờng lao động hay không? Từ các tài liệu về tuyển dụng nhân lực cũng nhƣ qua thời gian học tập, đƣợc chia sẻ các kiến thức từ các thầy cô trong trƣờng Đại học Lao động xã hội cùng với quá trình làm việc trong lĩnh vực tuyển dụng nhân sự, tác giả nhận thấy, có thể hiểu khái niệm công tác tuyển dụng nhân lực nhƣ sau: “Công tác tuyển dụng nhân lực là quá trình thực hiện hoạt động tuyển dụng nhân lực, cụ thể là từ khi tổ chức, doanh nghiệp bắt đầu triển khai kế hoạch tuyển dụng cho đến quá trình tìm kiếm, thu hút, lựa chọn và quyết định tuyển dụng nhân lực để thỏa mãn nhu cầu sử dụng và bổ sung lực lượng lao động, nguồn nhân lực cần thiết nhằm thực hiện mục tiêu của tổ chức/ doanh nghiệp”. Cơ sở của tuyển dụng nhân lực Tuyển chọn là quá trình đánh giá các ứng viên theo nhiều khía cạnh khác nhau trong số những ngƣời đã thu hút qua tuyển mộ. Cơ sở của tuyển chọn cũng cần dựa trên các cơ sở của tuyển mộ nhân lực nhƣ dựa vào yêu cầu cụ thể của công việc đang cần tuyển thể hiện trong các tài liệu nhƣ: bản mô tả công việc; bản yêu cầu đối với ngƣời thực hiện công việc (đối với các tổ chức đã xây dựng các tài liệu này), tiêu chuẩn chức danh viên chức, tiêu chuẩn cấp bậc kỹ thuật công nhân, tiêu chuẩn nghề.
Tuyển chọn cũng cần tuân thủ các quy định của Nhà nƣớc, Bộ, ngành, cơ quan cấp trên và của đơn vị về công tác tuyển dụng; (Luật Lao động, các Nghị định của chính phủ liên quan đến 11 tuyển dụng và sử dụng lao động, các Thông tƣ hƣớng dẫn kèm theo về công tác tuyển dụng và sử dụng nhân lực, quy chế tuyển dụng nhân lực của đơn vị. Ngoài ra, tuyển chọn nhân lực cũng cần căn cứ vào khả năng tài chính của tổ chức, kế hoạch phân bổ kinh phí cho công tác tuyển chọn nhân lực. Nội dung của công tác tuyển dụng nhân lực Hiệu quả của việc tuyển dụng trong các doanh nghiệp phụ thuộc rất nhiều vào khả năng trực giác của ngƣời làm công tác tuyển dụng. Để tuyển đƣợc đúng ngƣời cho một vị trí công việc, ngƣời sử dụng lao động cần xác định rõ mục đích của công việc, nó có vị trí nhƣ thế nào trong doanh nghiệp, và những ngƣời nhƣ thế nào thì sẽ làm việc đó tốt nhất.
Sau đó ngƣời sử dụng lao động cần tìm kiếm, đánh giá và lựa chọn để tuyển đƣợc ngƣời phù hợp. Quy trình tuyển dụng chỉ kết thúc khi ngƣời mới đƣợc tuyển thích nghi đƣợc với công việc. Việc tuyển dụng đƣợc coi là thành công nếu ngƣời đƣợc tuyển yêu thích công việc và trở thành một thành viên tích cực và hiệu quả của doanh nghiệp. Qua việc thu thập tài liệu từ các nghiên cứu về quá trình công tác tuyển dụng nhân lực, tác giả có đƣa ra sơ đồ về quá trình tuyển dụng nhân lực nhƣ sau: 12 Sơ đồ 1.1: Quá trình của công tác tuyển dụng nhân lực (Nguồn: Tác giả tổng hợp kết quả nghiên cứu từ các tài liệu) 1.
Xác định nhu cầu tuyển dụng Trong tuyển dụng thì việc xây dựng thành công một kế hoạch tuyển dụng có ý nghĩa vô cùng quan trọng giúp cho Doanh nghiệp nhanh chóng tuyển dụng đƣợc nhân lực chất lƣợng cho mình. Kế hoạch tuyển dụng đóng vai trò quan trọng nhƣ kế hoạch kinh doanh trong hoạt động sản xuất kinh doanh của Doanh nghiệp. Trong kế hoạch tuyển dụng của Doanh nghiệp sẽ thể hiện rõ gồm những nội dung sau: Xác định nhu cầu tuyển dụng Xác định nhu cầu tuyển dụng là việc thẩm định xem Doanh nghiệp có thực sự cần tuyển nhân viên không, tuyển bao nhiêu ngƣời, tuyển ngƣời để làm 13 những việc gì và cần tuyển ngƣời có những tiêu chuẩn nhƣ thế nào. Do đó, để xác định nhu cầu tuyển dụng thì Doanh nghiệp phải chia ra làm ba bƣớc: Bước 1: Đánh giá mức độ cấp thiết của nhu cầu tuyển dụng Trƣớc khi đƣa ra yêu cầu tuyển dụng chính thức, ngƣời quản lý phải xác định chính xác nhu cầu tuyển dụng của Doanh nghiệp.
Xác định xem Doanh nghiệp cần tuyển bao nhiêu ngƣời, và giải pháp tuyển dụng là thực sự cần thiết không? Các nhu cầu này có thể xuất phát từ nhiều lý do, chẳng hạn nhƣ nhằm thay thế nhân viên thuyên chuyển, cần thêm nhân viên trong thời kỳ cao điểm của sản xuất … Bước 2: Các nhu cầu tuyển dụng Qua đánh giá mức độ cấp thiết của nhu cầu tuyển dụng, có thể phân chia các nhu cầu tuyển dụng sắp xếp theo thứ tự mức độ quan trọng và cấp thiết giảm dần nhƣ sau: - Tuyển dụng thay thế: - Tuyển dụng ứng phó: - Tuyển dụng ngẫu nhiên: - Tuyển dụng thƣờng niên: Hoạt động này phụ thuộc vào ngân sách và kế hoạch quản lý dự trù nguồn nhân lực. Ở một số tập đoàn lớn, thƣờng lƣợng ngân sách giữa các giám đốc khu vực và tổng giám đốc thƣờng bao gồm cả dự trù nhân lực và chi phí nhân lực. Kế hoạch này đƣợc thiết lập trên cơ sở các hoạt động trong năm tiếp theo, ƣớc tính lƣợng nhân viên sẽ thôi việc, số vắng mặt… Việc tuyển dụng cũng diễn ra theo phƣơng thức không chính thống. Nhiều chủ doanh nghiệp tuyển dụng thêm các nhân viên khi gặp họ trong quá trình làm việc.
Trình độ của các nhân viên này do vậy đƣợc ngƣời chủ doanh nghiệp nắm bắt rõ hơn. Bước 3: Hình thành nhu cầu tuyển dụng 14 Bản yêu cầu ứng viên hay bản mô tả “ứng viên lý tƣởng” bao gồm những yêu cầu nhƣ: + Yêu cầu về kiến thức và/hoặc kinh nghiệm. + Yêu cầu về trình độ học vấn và trình độ chuyên môn. + Những yêu cầu khác (chẳng hạn nhƣ bằng lái xe, chứng chỉ ngoại ngữ, vi tính).
+ Yêu cầu về khả năng thể lực (chẳng hạn nhƣ khéo tay, giọng nói rõ ràng). + Những kỹ năng cụ thể (chẳng hạn nhƣ kỹ năng đánh máy). + Khả năng giao tiếp. + Yêu cầu về diện mạo bên ngoài (chẳng hạn nhƣ các nhân viên giao tế cộng đồng thƣờng đƣợc yêu cầu là biết ăn mặc đẹp).