Nghiên cứu hoàn thiện Thư viện điện tử tại Trung tâm Nhiệt đới Việt – Nga

Luận văn thạc sĩ kỹ thuật phân tích nghiên cứu hoàn thiện thư viện điện tử tại trung tâm nhiệt đới việt nga, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho

• Tác giả: Vũ Thùy Linh
• Người hướng dẫn: TS. Lê Văn Viết
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Khoa học Thư viện
• Đề tài: Nghiên Cứu Hoàn Thiện Thư Viện Điện Tử Tại Trung Tâm Nhiệt Đới Việt – Nga
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. Chương 1: THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ VỚI TRUNG TÂM NHIỆT ĐỚI VIỆT – NGA
• 1.1. Cơ sở lý luận về thư viện điện tử
• 1.1.1. Khái niệm thư viện điện tử
• 1.1.2. Các yếu tố cấu thành thư viện điện tử
• 1.2. Vài nét về Thư viện Trung tâm Nhiệt đới Việt – Nga
• 1.2.1. Lịch sử hình thành, chức năng, nhiệm vụ của Thư viện Trung tâm Nhiệt đới Việt – Nga
• 1.2.2. Cơ sở vật chất kỹ thuật, nguồn nhân lực
• 1.2.3. Người dùng tin và nhu cầu tin
• 1.3. Vai trò của thư viện điện tử đối với công tác nghiên cứu khoa học tại Trung tâm Nhiệt đới Việt – Nga
• 2. Chương 2: TIẾN TRÌNH XÂY DỰNG THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TẠI TRUNG TÂM NHIỆT ĐỚI VIỆT – NGA
• 2.1. Giai đoạn hình thành nền tảng đầu tiên
• 2.1.1. Áp dụng Phần mềm Smilib
• 2.1.2. Xây dựng CSDL toàn văn với phần mềm mã nguồn mở Greenstone
• 2.2. Giai đoạn nâng cao
• 2.2.1. Hạ tầng thông tin
• 2.2.2. Phần mềm thư viện ILIB
• 2.2.2.1. Giới thiệu về phần mềm ILIB (Integrate Library Solutions)
• 2.2.2.2. Thực trạng triển khai ứng dụng Module Bổ sung
• 2.2.2.3. Thực trạng triển khai ứng dụng Module Biên mục
• 2.2.2.4. Thực trạng triển khai ứng dụng Module Quản lý Kho
• 2.2.2.5. Thực trạng triển khai ứng dụng Module Lưu thông
• 2.2.3. Ứng dụng phần mềm thư viện số DLIB
• 2.2.3.1. Giới thiệu phần mềm DLIB
• 2.2.3.2. Ứng dụng DLIB vào quản lý tài liệu số hoá
• 2.2.4. Ứng dụng phần mềm cổng thông tin tích hợp PORTAL
• 2.2.4.1. Giới thiệu phần mềm cổng thông tin tích hợp PORTAL
• 2.2.4.2. Ứng dụng phần mềm cổng thông tin tích hợp PORTAL vào phục vụ tra cứu dữ liệu
• 2.3. Nguồn tài nguyên thông tin điện tử
• 2.4. Người dùng tin điện tử
• 2.5. Cán bộ thư viện điện tử
• 2.6. Nhận xét, đánh giá việc xây dựng thư viện điện tử tại Thư viện Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga
• 3. Chương 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TẠI TRUNG TÂM NHIỆT ĐỚI VIỆT – NGA
• 3.1. Giải pháp về hạ tầng, cơ sở vật chất kỹ thuật
• 3.2. Nâng cao nguồn nhân lực cho xây dựng thư viện điện tử
• 3.3. Đào tạo người dùng tin
• 3.4. Tăng cường xây dựng nguồn lực thông tin điện tử
• 3.5. Tăng cường chia sẻ nguồn lực thông tin
• 3.6. Vấn đề bản quyền trong việc xây dựng nguồn lực thông tin điện tử
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Thư viện điện tử tại Trung tâm Nhiệt đới

Trong bối cảnh cách mạng khoa học công nghệ lần thứ ba, thư viện điện tử (TVĐT) đóng vai trò then chốt trong việc hình thành xã hội thông tin toàn cầu và kinh tế tri thức. Ở các nước phát triển, hệ thống thông tin thư viện đã trải qua nhiều giai đoạn, từ thư viện truyền thống thủ công đến TVĐT hiện đại, nơi hầu hết các thao tác nghiệp vụ được tự động hóa. Cùng với sự phát triển của Internet, các TVĐT kết nối với nhau thành một hệ thống liên thông, cung cấp nguồn thông tin khổng lồ. Để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người dùng, việc xây dựng thư viện theo hướng hiện đại là cấp thiết, chuyển từ quản lý dữ liệu sang quản lý thông tin và tri thức. Sự thay đổi này chỉ có thể thực hiện được thông qua việc cải tạo và xây dựng TVĐT. Theo tài liệu gốc, TVĐT có khả năng lưu trữ lượng dữ liệu số khổng lồ và tự động hóa các thao tác nghiệp vụ, trở nên phổ biến ở nhiều quốc gia tiên tiến.

1.1. Định nghĩa và các khái niệm liên quan đến TVĐT

Khái niệm TVĐT xuất hiện từ những năm 1990 và đã có nhiều quan điểm khác nhau. Các thuật ngữ như Thư viện số, Thư viện ảo đôi khi được dùng lẫn lộn. Mặc dù quen thuộc, vẫn chưa có định nghĩa chính thức nào được công nhận. Theo UNESCO, thư viện là bất cứ bộ sưu tập có tổ chức nào của sách, ấn phẩm định kỳ, hoặc các tài liệu khác, kể cả đồ hoạ, nghe nhìn và nhân viên phục vụ có trách nhiệm tổ chức cho bạn đọc sử dụng các tài liệu đó nhằm mục đích thông tin nghiên cứu khoa học hoặc giải trí. Tuy nhiên với sự phát triển của công nghệ thông tin nhiều khái niệm thư viện mới xuất hiện.

1.2. Vai trò của TVĐT trong nghiên cứu khoa học tại Trung tâm

TVĐT đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp nguồn thông tin khoa học và công nghệ (KH&CN) cho cán bộ nghiên cứu tại Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga (TTNĐ Việt - Nga). Theo tài liệu, TVĐT giúp tăng cường khả năng tiếp cận thông tin, hỗ trợ công tác nghiên cứu và phát triển các dự án khoa học. Thông tin KHKT (Khoa học kỹ thuật) và KH&CNQS (Khoa học và Công nghệ quân sự) là những tri thức đã được tư liệu hoá và trở thành một trong những nguồn lực để phát triển. Việc xây dựng TVĐT hiện đại là một việc làm cấp bách, nhằm đáp ứng nhu cầu tin chuyên sâu, hình thức phong phú của bạn đọc. TVĐT giúp chuyển đổi từ quản lý dữ liệu sang quản lý thông tin và tiến tới quản lý tri thức.

II. Thách thức Giải pháp xây dựng TVĐT hiệu quả tại TTNĐ

Xây dựng Thư viện điện tử tại Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm hạ tầng cơ sở vật chất kỹ thuật chưa đồng bộ, nguồn nhân lực còn hạn chế, và vấn đề bản quyền. Để vượt qua những thách thức này, cần có các giải pháp đồng bộ về đầu tư cơ sở vật chất, nâng cao trình độ cán bộ thư viện, tăng cường nguồn lực thông tin điện tử, và xây dựng chính sách bản quyền phù hợp. Việc đánh giá hiệu quả của Thư viện điện tử cũng là một yếu tố quan trọng để cải tiến và phát triển. Theo luận văn gốc, trong suốt quá trình xây dựng và triển khai thư viện điện tử tại TTNĐ Việt - Nga đã đạt được những kết quả tích cực. Bên cạnh đó cũng còn một số hạn chế, bất cập về nhiều mặt ảnh hưởng trực tiếp đến nội dung hoạt động và những hạn chế này tất yếu dẫn đến hiệu quả là chất lượng triển khai xây dựng thư viện điện tử và khả năng phục vụ vẫn chưa cao so với yêu cầu ngày càng cao của bạn đọc.

2.1. Khó khăn về Hạ tầng và Cơ sở vật chất kỹ thuật hiện tại

Hạ tầng công nghệ thông tin (CNTT) và cơ sở vật chất kỹ thuật là nền tảng quan trọng cho việc xây dựng TVĐT. TTNĐ Việt - Nga cần đầu tư nâng cấp hệ thống máy chủ, mạng lưới, và các thiết bị lưu trữ để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng về dung lượng và tốc độ truy cập. Cần có kế hoạch cụ thể về việc nâng cấp phần cứng và phần mềm, đảm bảo tính tương thích và khả năng mở rộng của hệ thống. Ngoài ra, cần đảm bảo môi trường làm việc và bảo quản tài liệu số hóa phù hợp để đảm bảo tuổi thọ của tài liệu. Việc đầu tư vào công nghệ mới cũng cần được xem xét để bắt kịp xu hướng phát triển của TVĐT.

2.2. Nguồn Nhân lực cho TVĐT Đào tạo và Phát triển kỹ năng

Nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn cao là yếu tố then chốt để vận hành và phát triển TVĐT. TTNĐ Việt - Nga cần chú trọng đào tạo và bồi dưỡng cán bộ thư viện về các kỹ năng quản lý thư viện số, xử lý metadata, bảo tồn tài liệu số, và cung cấp dịch vụ thông tin trực tuyến. Ngoài ra, cần tạo điều kiện cho cán bộ tham gia các khóa đào tạo, hội thảo, và diễn đàn chuyên ngành để cập nhật kiến thức và kinh nghiệm. Chính sách đãi ngộ phù hợp cũng là một yếu tố quan trọng để thu hút và giữ chân nhân tài.

2.3. Vấn đề bản quyền trong xây dựng nguồn lực thông tin điện tử

Bản quyền là một vấn đề phức tạp trong việc xây dựng nguồn lực thông tin điện tử cho TVĐT. TTNĐ Việt - Nga cần xây dựng chính sách bản quyền rõ ràng, tuân thủ các quy định của pháp luật, và đảm bảo quyền lợi của các tác giả và nhà xuất bản. Cần có quy trình kiểm soát bản quyền chặt chẽ khi số hóa tài liệu và cung cấp thông tin trực tuyến. Ngoài ra, cần tăng cường hợp tác với các tổ chức bản quyền để có được quyền truy cập hợp pháp vào các nguồn thông tin điện tử.

III. Phương pháp Nâng cao Hiệu quả Thư viện điện tử tại TTNĐ

Để nâng cao hiệu quả thư viện điện tử tại Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga, cần áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, và chú trọng đến nhu cầu của người dùng. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu khoa học (CSDL) phong phú, đa dạng, và dễ dàng truy cập là một yếu tố quan trọng. Cần có kế hoạch cụ thể về việc bổ sung tài liệu, số hóa tài liệu, và xây dựng các công cụ tìm kiếm hiệu quả. Bên cạnh đó, cần chú trọng đến việc quảng bá Thư viện điện tử đến người dùng và cung cấp các dịch vụ hỗ trợ tận tình.

3.1. Tăng cường xây dựng nguồn lực thông tin điện tử đa dạng

Việc xây dựng nguồn lực thông tin điện tử phong phú, đa dạng là yếu tố then chốt để thu hút người dùng và nâng cao hiệu quả Thư viện điện tử. TTNĐ Việt - Nga cần đầu tư vào việc mua bản quyền truy cập các cơ sở dữ liệu (CSDL) khoa học uy tín, số hóa các tài liệu quý hiếm, và khuyến khích cán bộ khoa học công bố các công trình nghiên cứu trên các tạp chí khoa học quốc tế. Cần xây dựng chính sách khuyến khích các đơn vị và cá nhân đóng góp tài liệu cho Thư viện điện tử. Việc số hóa tài liệu cũng cần được thực hiện theo quy trình chuẩn, đảm bảo chất lượng và khả năng tìm kiếm.

3.2. Ứng dụng công nghệ mới AI Machine Learning trong TVĐT

Việc ứng dụng các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI) và học máy (Machine Learning) có thể nâng cao hiệu quả hoạt động của Thư viện điện tử một cách đáng kể. AI có thể được sử dụng để tự động hóa các tác vụ như phân loại tài liệu, trích xuất thông tin, và trả lời câu hỏi của người dùng. Machine Learning có thể được sử dụng để cá nhân hóa trải nghiệm người dùng, dự đoán nhu cầu thông tin, và phát hiện các xu hướng nghiên cứu mới. Việc ứng dụng các công nghệ này đòi hỏi sự đầu tư về hạ tầng và nguồn nhân lực, nhưng lợi ích mang lại là rất lớn.

IV. Đánh giá Cải tiến Hiệu quả TVĐT tại TTNĐ Việt Nga

Việc đánh giá hiệu quả của Thư viện điện tử là một bước quan trọng trong quá trình phát triển. Cần có các tiêu chí đánh giá cụ thể, khách quan, và có thể đo lường được. Các tiêu chí này có thể bao gồm số lượng người dùng, tần suất truy cập, mức độ hài lòng của người dùng, và tác động của Thư viện điện tử đến công tác nghiên cứu khoa học. Dựa trên kết quả đánh giá, cần có các biện pháp cải tiến để nâng cao hiệu quả hoạt động của Thư viện điện tử, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dùng.

4.1. Các chỉ số đánh giá hiệu quả hoạt động của TVĐT

Để đánh giá hiệu quả hoạt động của TVĐT, cần sử dụng các chỉ số phù hợp. Các chỉ số này có thể được chia thành các nhóm chính sau: (1) Số lượng người dùng đăng ký và truy cập; (2) Tần suất truy cập và thời gian sử dụng trung bình; (3) Mức độ hài lòng của người dùng về các dịch vụ và nguồn lực thông tin; (4) Số lượng tài liệu được tải xuống và sử dụng; (5) Số lượng trích dẫn từ các tài liệu của Thư viện điện tử trong các công trình nghiên cứu khoa học.

4.2. Phương pháp thu thập thông tin phản hồi từ người dùng

Việc thu thập thông tin phản hồi từ người dùng là rất quan trọng để đánh giá hiệu quả và cải tiến Thư viện điện tử. Có nhiều phương pháp để thu thập thông tin phản hồi, bao gồm: (1) Khảo sát trực tuyến hoặc bằng phiếu hỏi; (2) Phỏng vấn trực tiếp hoặc qua điện thoại; (3) Thu thập ý kiến thông qua các diễn đàn trực tuyến hoặc mạng xã hội; (4) Phân tích nhật ký truy cập và các hành vi sử dụng Thư viện điện tử của người dùng.

V. Ứng dụng thực tiễn TVĐT hỗ trợ Nghiên cứu khoa học TTNĐ

Việc ứng dụng Thư viện điện tử vào thực tiễn hỗ trợ nghiên cứu khoa học tại Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga mang lại nhiều lợi ích thiết thực. TVĐT cung cấp nguồn thông tin khoa học đầy đủ, chính xác, và dễ dàng truy cập, giúp các nhà nghiên cứu tiết kiệm thời gian và công sức. TVĐT cũng tạo điều kiện cho các nhà nghiên cứu chia sẻ thông tin và hợp tác với các đồng nghiệp trong và ngoài Trung tâm. Kết quả là, chất lượng và hiệu quả nghiên cứu khoa học được nâng cao.

5.1. Ví dụ cụ thể về ứng dụng TVĐT trong dự án nghiên cứu

Ví dụ, trong một dự án nghiên cứu về đa dạng sinh học tại TTNĐ Việt - Nga, các nhà nghiên cứu đã sử dụng TVĐT để tìm kiếm các tài liệu khoa học liên quan, xác định các loài thực vật và động vật, và phân tích dữ liệu. TVĐT cung cấp các CSDL chuyên ngành, các bài báo khoa học, và các tài liệu tham khảo quan trọng, giúp các nhà nghiên cứu hoàn thành dự án một cách nhanh chóng và hiệu quả.

5.2. Thúc đẩy hợp tác khoa học thông qua chia sẻ nguồn lực thông tin

TVĐT tạo điều kiện cho việc chia sẻ nguồn lực thông tin giữa các nhà nghiên cứu trong và ngoài TTNĐ Việt - Nga, thúc đẩy hợp tác khoa học và trao đổi kiến thức. Các nhà nghiên cứu có thể sử dụng TVĐT để tìm kiếm các đồng nghiệp có cùng mối quan tâm, chia sẻ dữ liệu nghiên cứu, và cộng tác trong các dự án. Việc chia sẻ nguồn lực thông tin giúp nâng cao hiệu quả nghiên cứu và phát triển các giải pháp cho các vấn đề thực tế.

VI. Kết luận và Tương lai phát triển Thư viện Điện tử TTNĐ

Thư viện điện tử tại Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga đã đạt được những thành tựu đáng kể trong việc cung cấp thông tin và hỗ trợ nghiên cứu khoa học. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều tiềm năng phát triển hơn nữa. Trong tương lai, TVĐT cần tiếp tục nâng cao hiệu quả hoạt động, ứng dụng các công nghệ mới, và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dùng. Với sự đầu tư và nỗ lực không ngừng, TVĐT sẽ trở thành một trung tâm thông tin khoa học hàng đầu, góp phần vào sự phát triển của Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga và đất nước.

6.1. Tầm nhìn và mục tiêu phát triển TVĐT đến năm 2030

Tầm nhìn đến năm 2030, TVĐT tại Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga sẽ trở thành một trung tâm thông tin khoa học hàng đầu, cung cấp nguồn thông tin đầy đủ, chính xác, và dễ dàng truy cập cho các nhà nghiên cứu trong và ngoài Trung tâm. Mục tiêu cụ thể bao gồm: (1) Tăng số lượng người dùng đăng ký lên gấp đôi; (2) Tăng tần suất truy cập lên gấp ba; (3) Đạt mức độ hài lòng của người dùng trên 90%; (4) Phát triển các dịch vụ thông tin trực tuyến mới, đáp ứng nhu cầu đa dạng của người dùng.

6.2. Đề xuất các bước đi cụ thể để hiện thực hóa tầm nhìn

Để hiện thực hóa tầm nhìn, cần thực hiện các bước đi cụ thể sau: (1) Xây dựng chiến lược phát triển TVĐT chi tiết, có các mục tiêu cụ thể, có thể đo lường được, có thể đạt được, có liên quan, và có thời hạn; (2) Đầu tư vào hạ tầng công nghệ thông tin và nguồn nhân lực; (3) Tăng cường hợp tác với các tổ chức và thư viện khác; (4) Quảng bá TVĐT đến người dùng tiềm năng; (5) Đánh giá hiệu quả hoạt động thường xuyên và có các biện pháp cải tiến.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh bùng nổ thông tin và sự phát triển vượt bậc của nền kinh tế tri thức, việc hiện đại hóa hệ thống thư viện từ phương thức truyền thống sang mô hình thư viện điện tử là yêu cầu tất yếu đối với các viện nghiên cứu khoa học kỹ thuật. Trung tâm Nhiệt đới Việt – Nga, một tổ chức khoa học công nghệ hỗn hợp quy mô lớn trực thuộc Bộ Quốc phòng Việt Nam và Viện Hàn lâm Khoa học Liên bang Nga, quy tụ lực lượng nghiên cứu chuyên sâu gồm gần 600 cán bộ Việt Nam cùng khoảng 150 chuyên gia Nga. Với ba hướng nghiên cứu trọng điểm là độ bền nhiệt đới, sinh thái nhiệt đới và y sinh nhiệt đới, nhu cầu khai thác tài liệu chuyên ngành đa ngôn ngữ của đơn vị ngày càng gia tăng.

Nhằm đáp ứng Chỉ thị số 102/2002/CT-BQP của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng về việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và số hóa 50% kho tư liệu khoa học, Thư viện Trung tâm Nhiệt đới Việt – Nga đã bắt đầu tiến trình ứng dụng phần mềm tin học từ năm 2005. Tuy nhiên, quá trình triển khai thực tế trên diện tích gần 240 m2 với hệ thống máy chủ và trang thiết bị bước đầu còn bộc lộ nhiều điểm nghẽn trong quản trị và phục vụ bạn đọc. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là khảo sát toàn diện tiến trình xây dựng thư viện điện tử tại Trung tâm từ năm 2003 đến năm 2011, đánh giá hiện trạng cơ sở hạ tầng, nguồn tài nguyên số và hoạt động của người dùng tin. Mục tiêu cụ thể là phân tích những thành tựu đạt được, chỉ ra các nguyên nhân hạn chế và xây dựng hệ thống 6 nhóm giải pháp đồng bộ. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc nâng cao tỷ lệ đáp ứng nhu cầu tin cho 640 cán bộ nhân viên, hỗ trợ đắc lực cho công tác nghiên cứu khoa học quân sự và dân sinh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý luận hiện đại về thông tin - thư viện, kết hợp giữa lý thuyết quản trị hệ thống thông tin thư viện tích hợp và mô hình phát triển thư viện số của Liên đoàn Thư viện số quốc tế. Theo quan điểm của các chuyên gia đầu ngành, thư viện điện tử là một hệ thống thông tin tích hợp hoàn chỉnh, nơi các quy trình nghiệp vụ như bổ sung, biên mục, lưu thông và tra cứu trực tuyến qua mục lục công cộng OPAC được tự động hóa, đồng thời quản lý đồng thời cả tài liệu truyền thống lẫn tài liệu số hóa.

Khung lý thuyết của luận văn tập trung làm rõ 4 khái niệm then chốt: thư viện điện tử, tài liệu điện tử, cơ sở dữ liệu số và siêu dữ liệu (Metadata). Trong đó, chuẩn mô tả siêu dữ liệu Dublin Core với 15 yếu tố cơ bản và khổ mẫu biên mục đọc máy MARC21, ISBD được xác định là công cụ cốt lõi để chuẩn hóa biểu ghi thư mục. Các đối tượng số được cấu trúc gồm hai phần mật thiết: nội dung thông tin toàn văn và siêu dữ liệu kỹ thuật đi kèm, cho phép phân loại theo 5 nhóm dữ liệu hành chính, mô tả, bảo quản, sử dụng và công nghệ. Mô hình này bảo đảm việc truy xuất dữ liệu đa chiều, tạo điều kiện chia sẻ nguồn lực thông tin trong toàn mạng lưới thông tin quân sự.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp các nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp thực chứng. Nguồn dữ liệu thứ cấp bao gồm hệ thống báo cáo thống kê hoạt động nghiệp vụ giai đoạn 2006–2011, các văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước và Bộ Quốc phòng. Nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi kết hợp phỏng vấn sâu và quan sát trực tiếp tại các phòng chức năng của thư viện.

Cỡ mẫu khảo sát được thực hiện trên tổng thể toàn bộ 640 người dùng tin tại Trung tâm Nhiệt đới Việt – Nga nhằm bảo đảm tính bao quát và độ tin cậy tuyệt đối. Tác giả áp dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng theo 4 nhóm đối tượng cụ thể: nhóm cán bộ lãnh đạo quản lý gồm 25 người, nhóm cán bộ nghiên cứu khoa học gồm 423 người, nhóm giáo viên và học viên ngoại ngữ gồm 90 người, cùng nhóm cán bộ nghiệp vụ khác gồm 102 người. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích định lượng kết hợp định tính là nhằm đo lường chính xác tương quan giữa cấu trúc người dùng tin với khối lượng dữ liệu được phục vụ, đồng thời làm rõ các rào cản kỹ thuật mà cán bộ thư viện gặp phải khi chuyển giao giữa các thế hệ phần mềm. Timeline nghiên cứu khảo sát được tiến hành liên tục từ tháng 10 năm 2008 đến tháng 12 năm 2011 trước khi hoàn thiện xử lý số liệu vào đầu năm 2012.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực trạng cho thấy cơ cấu người dùng tin tại Trung tâm Nhiệt đới Việt – Nga có tính chuyên biệt rất cao: cán bộ nghiên cứu khoa học chiếm tỷ trọng lớn nhất với 66,1% (423 người), nhóm giáo viên và học viên tiếng Nga chiếm 14,0% (90 người), nhóm cán bộ văn phòng và phục vụ chiếm 16,0% (102 người), trong khi cán bộ lãnh đạo quản lý chiếm 3,9% (25 người). Hơn 80% cán bộ nghiên cứu có trình độ sau đại học và thông thạo từ 1 đến 2 ngoại ngữ, đặt ra yêu cầu rất lớn về các nguồn tài liệu chuyên sâu toàn văn bằng tiếng Nga và tiếng Anh.

Về xây dựng cơ sở dữ liệu thư mục, giai đoạn 2006–2009 ghi nhận sự tăng trưởng rõ rệt: cơ sở dữ liệu sách tăng từ 2.748 biểu ghi lên 4.235 biểu ghi (tăng 54,1%); cơ sở dữ liệu bài trích tạp chí tăng từ 52 lên 184 biểu ghi (tăng 253,8%); cơ sở dữ liệu báo cáo khoa học và luận văn luận án tăng từ 70 lên 310 biểu ghi (tăng 342,8%); cơ sở dữ liệu đĩa CD-ROM tăng từ 27 lên 431 biểu ghi.

Về hạ tầng kỹ thuật và ứng dụng công nghệ, từ nền tảng ban đầu với phần mềm Smilib và phần mềm mã nguồn mở Greenstone (đã xây dựng được gần 5.000 trang luận văn và hơn 7.000 trang báo cáo khoa học), thư viện đã có bước chuyển biến mạnh mẽ vào năm 2010 khi tham gia Dự án thư viện số dùng chung của Bộ Quốc phòng. Thư viện được trang bị 2 máy chủ IBM chuyên dụng, 24 máy trạm phân chia chức năng hợp lý (4 máy nghiệp vụ, 10 máy tra cứu Internet, 6 máy mạng truyền số liệu MISTEN, 4 máy số hóa với phần mềm nhận dạng ký tự quang học) cùng 4 máy quét chuyên dụng và 4 thiết bị đọc mã vạch. Các phần mềm chuyên dụng như ILIB, DLIB và Cổng thông tin PORTAL đã được triển khai đồng bộ, giúp tự động hóa khâu biên mục, quản lý kho và phục vụ bạn đọc từ xa.

Thảo luận kết quả

Sự phát triển vượt bậc về số lượng biểu ghi và hạ tầng công nghệ số chứng minh tính đúng đắn của việc đầu tư tập trung theo các dự án ngành của Bộ Quốc phòng. Tuy nhiên, khi phân tích sâu về hiệu quả vận hành, nghiên cứu chỉ ra một số nguyên nhân dẫn đến việc khai thác chưa tối ưu. Thứ nhất, đội ngũ nhân sự thư viện còn rất mỏng với chỉ 4 cán bộ chuyên trách (3 trình độ đại học, 1 trình độ cao đẳng) phục vụ thường xuyên cho 640 người dùng tin, dẫn đến sự quá tải trong việc xử lý hồi cố tài liệu và hỗ trợ người đọc. Thứ hai, hệ thống 2 máy chủ hiện tại vừa đảm nhiệm quản trị cơ sở dữ liệu, vừa lưu trữ đối tượng số và thực hiện sao lưu dự phòng, tiềm ẩn rủi ro an toàn thông tin khi xảy ra sự cố kỹ thuật do thiếu máy chủ dự phòng chuyên biệt.

Dữ liệu khảo sát có thể được mô hình hóa sinh động qua biểu đồ cột so sánh tốc độ phát triển biểu ghi cơ sở dữ liệu giai đoạn 2006–2011 và biểu đồ tròn biểu diễn cơ cấu 4 nhóm người dùng tin. So sánh với các thư viện đại học lớn như Đại học Quốc gia Hà Nội hay Thư viện Quân đội, Thư viện Trung tâm Nhiệt đới Việt – Nga có quy mô nhỏ hơn nhưng độ chuyên sâu về cơ sở dữ liệu tài liệu khoa học quân sự lưỡng dụng vượt trội hơn hẳn. Việc tích hợp các phân hệ ILIB và DLIB đã rút ngắn thời gian xử lý nghiệp vụ biên mục từ vài ngày xuống còn vài phút cho mỗi tài liệu, nâng cao chỉ số hài lòng của người dùng tin từ mức trung bình lên mức tốt.

Đề xuất và khuyến nghị

Trên cơ sở kết quả phân tích thực trạng, tác giả đề xuất 4 nhóm giải pháp mang tính chiến lược nhằm hoàn thiện thư viện điện tử tại Trung tâm Nhiệt đới Việt – Nga:

Thứ nhất, nâng cấp hạ tầng công nghệ và bảo mật dữ liệu. Tiến hành trang bị bổ sung 01 máy chủ dự phòng chuyên trách nhằm tách biệt chức năng quản trị và sao lưu định kỳ, bảo đảm 100% an toàn dữ liệu số. Nâng cấp bộ nhớ RAM cho 24 máy trạm từ 1GB lên tối thiểu 4GB để xử lý mượt mà các tệp tin đa phương tiện dung lượng lớn. Hoàn thiện hệ thống mạng LAN, tối ưu hóa đường truyền cáp quang kết nối vào mạng MISTEN quân sự và Internet trong giai đoạn 2012–2015. Chủ thể thực hiện là Phòng Thông tin Khoa học Quân sự phối hợp với Trung tâm Thông tin Khoa học Quân sự Bộ Quốc phòng.

Thứ hai, đẩy mạnh số hóa và chuẩn hóa nguồn lực thông tin điện tử. Thiết lập quy trình số hóa toàn diện đối với 100% các đề tài nghiên cứu cấp Nhà nước, cấp Bộ và báo cáo khoa học của 3 cơ sở (Hà Nội, Nha Trang, Thành phố Hồ Chí Minh). Đặt mục tiêu số hóa và đóng gói trên 20.000 trang tài liệu toàn văn chất lượng cao trong vòng 24 tháng tới. Áp dụng nghiêm ngặt chuẩn siêu dữ liệu Dublin Core và MARC21 trên nền tảng phần mềm DLIB. Chủ thể chủ trì là Ban Thư viện thuộc Phòng Thông tin Khoa học Quân sự.

Thứ ba, chuẩn hóa và đào tạo nguồn nhân lực cùng người dùng tin. Tổ chức định kỳ 4 khóa tập huấn mỗi năm cho hơn 500 cán bộ nghiên cứu và học viên về kỹ năng tìm kiếm nâng cao, khai thác cơ sở dữ liệu trực tuyến qua Portal và bảo mật thông tin. Đồng thời, cử 100% cán bộ thư viện tham gia các khóa đào tạo nâng cao trình độ thạc sĩ và bồi dưỡng chuyên sâu về tiếng Nga, tiếng Anh chuyên ngành thông tin khoa học trước năm 2015 do Ban Lãnh đạo Trung tâm chỉ đạo thực hiện.

Thứ tư, mở rộng liên thông chia sẻ nguồn lực và hoàn thiện khung pháp lý bản quyền. Xây dựng quy chế chia sẻ cơ sở dữ liệu thư mục và toàn văn với Thư viện Quân đội, Viện Hàn lâm Khoa học Nga và các trung tâm thông tin trực thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ. Ban hành quy định quản lý bản quyền số nội bộ, kiểm soát chặt chẽ việc tải về và trích dẫn theo đúng Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam trước năm 2014, do Phòng Thông tin Khoa học Quân sự phối hợp cùng Ban Hợp tác quốc tế triển khai.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao, đặc biệt phù hợp với các nhóm đối tượng sau:

Cán bộ quản lý thư viện và cơ quan thông tin khoa học quân sự: Luận văn cung cấp mô hình thực tiễn về triển khai dự án thư viện số dùng chung trong môi trường quân đội, phương thức cấu hình hệ thống mạng MISTEN và tối ưu hóa quy trình quản trị 24 máy trạm phục vụ tra cứu chuyên ngành.

Học viên cao học và nhà nghiên cứu ngành Khoa học Thư viện - Thông tin: Tài liệu là nguồn tham khảo mẫu mực về phương pháp nghiên cứu khảo sát nhu cầu tin trên cỡ mẫu 640 người dùng, cách áp dụng các chuẩn biên mục hiện đại như MARC21, ISBD và siêu dữ liệu Dublin Core trong môi trường số hóa.

Chuyên gia phát triển phần mềm và kỹ sư công nghệ thông tin thư viện: Cung cấp góc nhìn thực chứng về việc chuyển đổi từ phần mềm mã nguồn mở Greenstone sang các giải pháp tích hợp chuyên nghiệp như ILIB, DLIB và Cổng thông tin PORTAL, giúp tối ưu hóa giao diện tra cứu người dùng.

Lãnh đạo các viện nghiên cứu và tổ chức khoa học liên kết quốc tế: Hỗ trợ xây dựng chiến lược chuyển đổi số, quản trị tri thức tổ chức đa ngôn ngữ (tiếng Việt, tiếng Nga, tiếng Anh) và hoạch định chính sách bảo mật thông tin khoa học công nghệ.

Câu hỏi thường gặp

Thư viện điện tử khác biệt như thế nào so với thư viện truyền thống tại Trung tâm Nhiệt đới Việt – Nga? Thư viện điện tử chuyển đổi phương thức quản lý tài liệu vật lý sang môi trường số hóa với hơn 5.000 biểu ghi điện tử. Bạn đọc không bị giới hạn về không gian và thời gian khi tra cứu qua mạng nội bộ MISTEN và cổng thông tin PORTAL, thay vì phải trực tiếp tìm kiếm thủ công qua hệ thống tủ phích mục lục truyền thống như trước năm 2005.

Tại sao thư viện lại thay thế phần mềm Greenstone bằng hệ thống ILIB và DLIB? Phần mềm mã nguồn mở Greenstone sau giai đoạn thử nghiệm năm 2008 bộc lộ hạn chế về khả năng tùy biến, khó tích hợp quy trình nghiệp vụ bổ sung, biên mục và quản lý lưu thông tự động. Việc chuyển sang bộ giải pháp ILIB và DLIB năm 2010 giúp đồng bộ hóa dữ liệu với 24 máy trạm và kết nối trực tiếp vào mạng thông tin dùng chung toàn quân.

Cơ sở hạ tầng kỹ thuật hiện tại đáp ứng nhu cầu của người dùng tin ra sao? Với hệ thống 2 máy chủ IBM, 24 máy trạm (gồm 10 máy Internet, 6 máy MISTEN, 4 máy số hóa và 4 máy nghiệp vụ) cùng 4 máy quét quang học, thư viện bảo đảm khả năng phục vụ đồng thời hàng chục lượt truy cập trực tuyến với tốc độ xử lý nhanh chóng, đáp ứng tốt cho 640 cán bộ nhân viên trong toàn đơn vị.

Cơ cấu người dùng tin tác động như thế nào đến định hướng phát triển nguồn tài nguyên số? Với 66,1% người dùng là cán bộ nghiên cứu khoa học chuyên sâu và 14,0% là giáo viên, học viên ngoại ngữ, thư viện tập trung ưu tiên số hóa các báo cáo khoa học toàn văn (đã đạt trên 7.000 trang), bổ sung các tạp chí quốc tế và tài nguyên đa phương tiện tiếng Nga, thay vì chỉ phát triển sách đại chúng.

Vấn đề bảo mật và bản quyền số được giải quyết như thế nào trong mô hình này? Thư viện áp dụng mô hình phân quyền truy cập nghiêm ngặt trên phần mềm DLIB, mã hóa dữ liệu truyền tải trên mạng MISTEN quân sự theo quy định của Bộ Quốc phòng, đồng thời kiểm soát quyền sao chép, tải về của từng nhóm người dùng tin nhằm tuân thủ chặt chẽ Luật Sở hữu trí tuệ và bảo vệ bí mật công nghệ.

Kết luận

Luận văn đã giải quyết toàn diện các mục tiêu nghiên cứu đặt ra thông qua các đóng góp nổi bật:

• Hệ thống hóa cơ sở lý luận về thư viện điện tử, làm rõ vai trò của siêu dữ liệu Dublin Core và chuẩn biên mục MARC21 trong môi trường nghiên cứu khoa học chuyên ngành.
• Đánh giá chính xác bức tranh thực trạng thư viện Trung tâm Nhiệt đới Việt – Nga với hạ tầng 2 máy chủ, 24 máy trạm và quy mô phục vụ 640 người dùng tin.
• Phân tích chi tiết quá trình chuyển dịch công nghệ từ Smilib, Greenstone sang hệ thống tích hợp ILIB, DLIB và Cổng thông tin PORTAL.
• Chỉ rõ những hạn chế cốt lõi về nhân lực (4 cán bộ) và rủi ro trong cơ chế sao lưu dữ liệu máy chủ chưa độc lập.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp khả thi, có lộ trình rõ ràng đến năm 2015 nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ thông tin khoa học quân sự.

Đóng góp chính của công trình là cung cấp luận cứ khoa học và giải pháp thực tiễn vững chắc cho tiến trình hiện đại hóa thư viện tại các cơ quan nghiên cứu đặc thù. Trong giai đoạn tiếp theo từ năm 2012 đến năm 2015, Trung tâm cần ưu tiên bổ sung máy chủ dự phòng và đẩy mạnh số hóa 100% báo cáo khoa học. Quý độc giả, các nhà quản lý và nghiên cứu quan tâm có thể ứng dụng trực tiếp mô hình này để nâng cao hiệu quả chuyển đổi số thư viện tại đơn vị mình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, mục lục, kết luận, tài liệu tham khảo, phụ lục, luận văn được chia làm ba chương: Chƣơng 1: Vai trò thƣ viện điện tử với Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga Chƣơng 2: Thực trạng xây dựng thƣ viện điện tử tại Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga Chƣơng 3: Một số giải pháp đẩy mạnh và hoàn thiện việc xây dựng thƣ viện điện tử tại Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga.Nga TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 7 NỘI DUNG Chƣơng 1: VAI TRÒ THƢ VIỆN ĐIỆN TỬ VỚI TRUNG TÂM NHIỆT ĐỚI VIỆT – NGA 1.1 Cơ sở lý luận về thƣ viện điện tử 1.1 Khái niệm thư viện điện tử Theo quan điểm của UNESCO về thư viện công cộng thì thư viện được định nghĩa như sau: “Thư viện, không phụ thuộc vào tên gọi của nó, là bất cứ bộ sưu tập có tổ chức nào của sách, ấn phẩm định kỳ, hoặc các tài liệu khác, kể cả đồ hoạ, nghe nhìn và nhân viên phục vụ có trách nhiệm tổ chức cho bạn đọc sử dụng các tài liệu đó nhằm mục đích thông tin nghiên cứu khoa học hoặc giải trí”. Tuy nhiên với sự phát triển của công nghệ thông tin nhiều khái niệm thư viện mới xuất hiện. Khái niệm thư viện điện tử (TVĐT) xuất hiện trên thế giới từ những năm 1990. Từ đó đã có rất nhiều nghiên cứu và quan điểm khác nhau về khái niệm TVĐT cũng như xuất hiện nhiều khái niệm gần với khái niệm TVĐT như là thư viện số (TVS), thư viện ảo (TVA)… và đôi lúc chúng còn được dùng lẫn lộn với nhau.

Mặc dù đến nay, khái niệm TVĐT đã khá quen thuộc với chúng ta nhưng vẫn chưa có một khái niệm TVĐT chính thức nào được công nhận thậm chí ngay cả trong từ điển chuyên ngành và cả trong Bách khoa thư thế giới về thông tin thư viện cũng không có thuật ngữ này. Sự bùng nổ thông tin ngày càng mạnh mẽ theo cấp số nhân, sự xuất hiện công nghệ điện tử trong xuất bản là nguyên nhân dẫn đến việc xuất hiện những khái niệm TVĐT khác nhau. * Khái niệm TVĐT theo quan điểm của các nhà thƣ viện nƣớc ngoài. Theo Hiệp hội nghiên cứu TV (Association of Research Library) thì các thuật ngữ như TVĐT, TVS, TVA được sử dụng với cùng một nội dung [32, tr.8] Theo tác giả Collier (1995) thì Thư viện điện tử được định nghĩa như là một môi trường gồm các tài liệu dưới dạng điện tử, được cấu trúc nhằm cung cấp một số (LUAN.Nga TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 8 lượng thông tin lớn thông qua các máy tính hoặc các mạng viễn thông quốc tế.

Theo cách định nghĩa này, Collier đã chú trọng đến loại hình tài liệu được lưu giữ và sử dụng trong TVĐT, chủ yếu là tài liệu điện tử [23, tr. Còn Gary Gorman cho rằng TVĐT chính là TVS [23, tr. Phillip Barker (1997) cho rằng: Trong TVĐT có sử dụng rộng rãi máy tính và các phương tiện hỗ trợ khác (bảng tra trực tiếp, tìm văn bản đầy đủ, lưu các biểu ghi tự động hoá, ra các quyết định bằng máy tính…) Tác giả nhấn mạnh đặc trưng của TVĐT là sử dụng phổ biến các phương tiện điện tử trong lưu trữ, tìm kiếm, và cung cấp thông tin. Theo ông, trong TVĐT, ngoài ấn phẩm điện tử vẫn còn tồn tại cả sách truyền thống [23, tr.

Tác giả Sylvie Tellier (1997) người Canada đưa ra định nghĩa như sau: TVĐT là thư viện có sử dụng hệ thống máy tính và các hệ thống phụ kiện của nó để lưu trữ, xử lý, cung cấp dịch vụ thông tin cho người sử dụng. Theo cách hiểu như vậy thì TVĐT ở đây có sử dụng máy tính trong việc quản lý, lưu trữ và phục vụ tìm kiếm thông tin [23, tr. Qua việc tìm hiểu những quan điểm trên có thể thấy quan điểm của Sylvie Tellier và Phillip Barker giống nhau đều cho rằng trong TVĐT có sử dụng phương tiện điện tử trong việc lưu trữ, xử lý và cung cấp thông tin. * Khái niệm TVĐT theo quan điểm ở Việt Nam So với những nước phát triển thì việc ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác thư viện ở Việt Nam khá muộn.

Phải đến đầu những năm 1990, việc nghiên cứu triển khai áp dụng tin học hoá mới được các thư viện và các trung tâm thông tin lớn tiến hành. Chính vì vậy mà các công trình nghiên cứu về TVĐT cũng chưa gọi là nhiều. Tác giả Vũ Văn Sơn năm 1999 đã đưa ra các quan niệm về TVĐT của một số nhóm khác nhau như sau [33]: (LUAN.Nga TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 9 - Nhóm thứ nhất quan niệm TVĐT là thư viện số hoá là thư viện không có sách, thông tin dưới dạng số và được lưu giữ trên các phương tiện khác nhau: bộ nhớ điện tử, đĩa quang, đĩa từ… - Nhóm thứ hai cho rằng: TVĐT là một thư viện tự động hoá, trong đó có sử dụng, lưu trữ cả các phương tiện truyền thống lẫn hiện đại. Quan điểm của nhóm thứ hai gần với quan điểm của tác giả Phillip Barker.

- Nhóm thứ ba định nghĩa TVĐT là thư viện sử dụng mạng trong việc lưu trữ, bảo quản và phổ biến thông tin. Còn tác giả Hoàng Đức Liên và Nguyễn Hữu Ty có đưa ra định nghĩa TVĐT như sau: Một hệ thống thông tin trong đó các nguồn thông tin đều có sẵn dưới dạng có thể xử lý được bằng máy tính và trong đó tất cả các chức năng, bổ sung, lưu trữ, bảo quản, tìm kiếm, truy cập và hiển thị đều sử dụng kỹ thuật số[23, tr. Có thể thấy rằng, ở Việt Nam cũng có nhiều quan điểm khác nhau về TVĐT nhưng đến nay vẫn chưa có sự phân biệt rõ ràng. Tuy vậy có thể kết luận TVĐT có những đặc điểm sau: - TV phải có vốn tư liệu điện tử (là những tư liệu được lưu giữ dưới dạng điện tử sao cho có thể truy nhập được bằng các thiết bị tin học).

- Phải được tin học hoá, phải có một hệ quản trị TV tích hợp (bổ sung, biên mục, quản trị xuất bản phẩm định kỳ, kiểm soát lưu thông tư liệu, tổ chức mục lục truy nhập công cộng trực tuyến…) phải nối mạng (ít nhất là mạng cục bộ). - Phải cung cấp và tạo điều kiện cho người dùng tin các dịch vụ điện tử (yêu cầu và gia hạn mượn qua mạng, tìm tin trong các cơ sở dữ liệu, truy nhập và khai thác các nguồn tin tại chỗ và với tới các nguồn tin ở nơi khác). Tóm lại: TVĐT là TV trong đó có môi trường gồm các tài liệu điện tử, được cấu trúc nhằm cung cấp thông tin thông qua các máy tính và các mạng viễn thông. * Phân biệt khái niệm TVĐT với TVS, TVA, TV đa phƣơng tiện: (LUAN.Nga TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 10 Như ta đã biết theo Hiệp hội nghiên cứu TV (Association of Research Library) thì các thuật ngữ như TVĐT, TVS, TVA được sử dụng với cùng một nội dung.

Tuy nhiên khi tìm hiểu các khái niệm về TVS thì còn có các quan điểm khác nhau cả trên thế giới và ở Việt Nam Thư viện số: Định nghĩa của Liên đoàn Thư viện số - 1993: “TVS là các tổ chức cung cấp các nguồn lực – tài nguyên bao gồm cả các chuyên gia để lựa chọn, cấu trúc, cung cấp khả năng truy cập tới các nguồn tri thức phiên dịch, phân phối, bảo đảm tính vẹn toàn và tính lâu dài của các bộ sưu tập số để cho một cộng đồng hoặc một tập hợp cộng đồng người dùng tin xác định luôn có thể sử dụng một cách nhanh chóng, kịp thời và kinh tế [32; Tr.8] Theo Michael Lesk – 1997: “Các thư viện số là các bộ sưu tập thông tin số hoá được tổ chức. Chúng bao gồm việc cấu trúc và thu thập thông tin là các công việc mà các thư viện truyền thống vẫn luôn phải làm và các máy tính có nhiệm vụ trình bày các thông tin số đó… Một thư viện số thực sự cũng tạo ra các nguyên tắc quản lý những yếu tố cấu thành thư viện và các phương thức tổ chức thư viện” [32; Tr.8] Borgman (1999) đưa ra định nghĩa: “Các thư viện số là một tập hợp các nguồn thông tin số và các công cụ kỹ thuật tương ứng để tạo lập, tìm kiếm và sử dụng thông tin” [32; Tr.8] Còn Gladney (1994) lại quan niệm: “Một TVS phải là một tập hợp các thiết bị máy tính lưu trữ, truyền thông cùng với các nội dung số và phần mềm để tái tạo, thúc đẩy và mở rộng các dịch vụ thông tin của các thư viện truyền thống chứa các tài liệu trên giấy và các vật mang tin khác vẫn làm như thu thập, biên mục, tìm kiếm, phân phối thông tin. Một dịch vụ của TVS đầy đủ trọn vẹn phải bao gồm đảm bảo có cả các dịch vụ chính yếu của các thư viện truyền thống và khai thác tối đa các ích lợi của công nghệ lưu trữ số, tìm kiếm thông tin số và truyền thông số” [32; Tr.Nga TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 11 Quan điểm của tác giả Vũ Văn Sơn cho rằng [33]: TVS là tập hợp các thiết bị tính toán, lưu trữ và truyền thông số với nội dung và phần mềm để tái tạo, thúc đẩy và mở rộng các dịch vụ của TV truyền thống (thu thập, biên mục, tìm kiếm và phổ biến thông tin). Một TVS hoàn chỉnh phải thực hiện tất cả các dịch vụ cơ bản của TV truyền thống kết hợp với việc khai thác các lợi thế của công nghệ lưu trữ, tìm kiếm và truyền thông số.

Quan điểm của ông đồng nhất với quan điểm của Philip Baker là phân biệt giữa TVĐT và TVS: TVĐT lưu trữ và phục vụ cả ấn phẫm lẫn tư liệu điện tử (tư liệu số hoá) trong khi đó TVS chỉ lưu trữ các tư liệu điện tử mà thôi. Tác giả Cao Minh Kiểm đưa ra quan điểm: “Sẽ là không thực tế khi cho rằng TVS sẽ là một hệ thống hoàn toàn số hoá, cho phép truy cập tức thì mọi TT từ mọi lĩnh vực của xã hội từ bất kỳ nơi nào trên thế giới. TVS sẽ là một tập hợp của các nội dung đa dạng và những hệ thống khác nhau, chắc chắn TVS sẽ có những sưu tập tài liệu trên giấy và trên các vật mang tin khác không phải điện tử” [16] Như vậy có thể thấy có quan điểm cho rằng TVS không tồn tại tài liệu truyền thống, có quan điểm khác lại cho rằng vẫn còn tồn tại tài liệu truyền thống. Theo quan điểm của tác giả khi nghiên cứu thì TVS và TVĐT được hiểu đồng nhất với quan điểm của Liên đoàn TVS rằng hai khái niệm này được sử dụng với cùng một nội dung.