CHƯƠNG I: CÁC VẤN ĐỀ CHUNG VỀ KẾ TOÁN TÀI SẢN CỐ ĐỊNH 1. Khái niệm, đặc điểm, vai trò của TSCĐ trong quá trình SXKH: 1. Khái niệm, đặc điểm, tiêu chuẩn ghi nhận TSCĐ: a. Khái niệm: TSCĐ hữu hình là tài sản có hình thái vật chất cụ thể do doanh nghiệp nắm giữ để sử dụng cho các hoạt động sản xuất kinh doanh phù hợp với tiêu chuẩn ghi nhận TSCĐ( theo chuẩn mực kế toán Việt Nam) TSCĐ vô hình là những tài sản không có hình thái vật chất nhưng xác định được giá trị và do doanh nghiệp nắm giữ, sử dụng trong sản xuất kinh doanh, cung cấp dịch vụ hoặc cho các đối tượng khác thuê phù hợp với tiêu chuẩn ghi nhận TSCĐ TSCĐ thuê tài chính là TSCĐ mà doanh nghiệp đi thuê dài hạn và được bên cho thuê chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu, tiền thu về cho thuê đủ cho người cho thuê trang trải được chi phí của tài sản cộng với các khoản lợi nhuận từ đầu tư đó.
b Đặc điểm: TSCĐ có nhiều chủng loại khác nhau với hình thái biểu hiện, tính chất đầu tư và mục đích sử dụng khác nhau. Nhưng nhìn chung khi tham gia vào các hoạt động sản xuất kinh doanh đều có những đặc điểm sau: - TSCĐ là mô ̣t trong ba yếu tố khong thể thiếu của nền kinh tế của mô ̣t quốc gia nói chung, và trong hoạt đô ̣ng sản xuất kinh doanh của mỗi doanh nghiê ̣p nói riêng. - TSCĐ tham gia vào nhiều chu kỳ sản xuất kinh doanh. - Giá trị của TSCĐ.
- Giá trị của TSCĐ được chuyển dịch vào chi phí sản xuất kinh doanh thông qua viê ̣c doanh nghiê ̣p trích khấu hao. Hàng tháng, hàng quý doanh nghiê ̣p phải tích lũy phần vốn này để hình thành nguồn vốn khấu hao cơ bản - TSCĐ hữu hình giữ nguyên hình thái ban đầu cho đến khi bị hư hỏng còn TSCĐ vô hình khi tham gia vào quá trình sản xuất kinh doanh thì cũng bị hao mòn do tiến bộ của khoa học kỹ thuật, giá trị của TSCĐ vô hình cũng dịch chuyển dần Sinh Viên: Bùi Thị Huệ 6 GVHD: Th.S Nguyễn Thị Bích Phượng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trường Đại Học Mỏ Địa Chất Khoa kinh tế dần, từng phần vào chi phí sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Tiêu chuẩn ghi nhận TSCĐ: a) Tiêu chuẩn ghi nhận TSCĐ hữu hình: - Chắc chắn thu được lợi ích kinh tế trong tương lai từ việc sử dụng tài sản - Nguyên giá tài sản phải được xác định một cách đáng tin cậy. Nguyên giá trên 1.000đ - Thời gian sử dụng ước tính trên mô ̣t năm - Có đủ tiêu chuẩn giá trị theo quy định hiện hành b) Tiêu chuẩn ghi nhận TSCĐ vô hình: - Tính có thể xác định được: Tức tài sản cố định vô hình phải được xác định một cách riêng biệt để có thể đem cho thuê, bán một cách độc lập - Khả năng kiểm soát : Doanh nghiệp có khả năng kiểm soát tài sản, kiểm soát lợi ích thu được, gánh chịu rủi ro liên quan đến tài sản - Lợi ích kinh tế tương lai: Doanh nghiệp phải thu được lợi ích từ tài sản đó trong tương lai - Tiêu chuẩn giá trị, thời gian sử dụng của TSCĐ vô hình cũng giống tài sản cố định hữu hình 1.
Vai trò của TSCĐ trong quá trình SXKD: TSCĐ là tư liê ̣u lao đô ̣ng chủ yếu, do đó nó có vai trò rất quan trọng tới hoaatj đô ̣ng sản xuất, quyết định hoạt đô ̣ng sản xuất, khối lượng và chất lượng sản phẩm, từ đó ảnh hưởng tới sự hoạt đô ̣ng và phát triển của DN. Trong nền kinh tế thị trường, xu thế cạnh tranh là tất yếu. “Sản xuất cái gì?, sản xuất cho ai?, sản xuất như thế nào?” là những câu hỏi luôn đă ̣t ra đòi hỏi các chủ DN phải tìm cho được lời giả thỏa đáng nhất. Muốn vâ ̣y DN phải điều tra nắm bắt nhu cầu thị trường, từ đó lựa chon quy trình công nghê ̣ sản xuất, máy móc thiết bị phù hợp tạo ra cơ sở vâ ̣t chất kỹ thuâ ̣t hiê ̣n đại, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng.
Do đó, viê ̣c đổi mới TSCĐ trong DN để theo kịp sự phát triển của xã hô ̣i là mô ̣t vấn đề được đă ̣t lên hàng đầu. Bởi vì nhờ có đổi mới máy móc thiết bị, cải tiến quy trình công nghê ̣ DN mới có thể tăng năng suất lao đô ̣ng, nâng cao chất lượng sản phẩm, hạ giá thành, đảm bảo cho sản phẩm của DN có uy thế cạnh tranh Sinh Viên: Bùi Thị Huệ 7 GVHD: Th.S Nguyễn Thị Bích Phượng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trường Đại Học Mỏ Địa Chất Khoa kinh tế chiếm lĩnh thị trường. Như vâ ̣y TSCĐ là mô ̣t bô ̣ phâ ̣n then chốt trong các doanh nghiê ̣p sản xuất, có vai trò quyết định tới sự sống còn của DN. TSCĐ thể hiê ̣n mô ̣t cách chính xác nhất năng lực, trình đô ̣ trang thiết bị cơ sở vâ ̣t chất kỹ thuâ ̣t của DN và sự phát triển của nền kinh tế quốc dân.
TSCĐ được đổi mới, cải tiến và hoàn thiê ̣n tùy thuô ̣c vào hoàn cảnh thực tế mỗi thời kỳ, nhưng phải đảm bảo yêu cầu phục vụ sản xuất mô ̣t cách có hiệu quả nhất, thúc đẩy sự tồn tại và phát triển của các DN trong nền kinh tế thị trường. Xuất phát từ những đă ̣c điểm, vai trò của TSCĐ khi tham gia vào SXKD, xuất phát từ thực tế khách quan là cuối cùng với sự phát triển của KH-KT, cùng với sự phát triển của nền sản xuất xã hô ̣i, TSCĐ được trang bị vào các DN ngày càng nhiều và càng hiê ̣n đại, đă ̣t ra yêu cầu quản lý TSCĐ là phải quản lý chă ̣t chẽ cả về hiê ̣n vâ ̣t và giá trị. Về mă ̣t hiê ̣n vâ ̣t, phải theo dõi kiểm tra viê ̣ bảo quản và sử dụng TSCĐ trong nơi bảo quản và sử dụng để nắm được số lượng TSCĐ và hiê ̣n trạng của TSCĐ. Về mă ̣t giá trị, phải theo dõi được nguyên giá, giá trị hao mòn và giá trị còn lại của TSCĐ, theo dõi quá trình thu hồi vốn đầu tư để tái sản xuất TSCĐ 1.
Nguyên tắc quản lý kế toán TSCĐ trong DN - Mọi TSCĐ HH đều phải được lập hồ sơ theo dõi bao gồm các chứng từ: biên bản giao nhận tài sản cố định, hợp đồng, hóa đơn GTGT và các chứng từ có liên quan khác - TSCĐ HH phải được quản lý theo nguyên giá, số khấu hao lũy kế và giá trị còn lại trên sổ kế toán, - Định kỳ vào cuối mỗi năm tài chính doanh nghiệp phải tiến hành kiểm kê TSCĐ HH, mọi trường hợp thừa thiếu TSCĐ HH đều phải lập biên bản tìm hiểu nguyên nhân và có biện pháp xử lý 1. Nhiệm vụ kế toán TSCĐ: Trình đô ̣ trang bị TSCĐ là mô ̣t trong những biểu hiê ̣n về quy mô sản xuất của DN. Tất cả các DNSX thuô ̣c mọi thành phần kinh tế đều có quyền tự chủ trong viê ̣c mua sắm và đổi mới TSCĐ, có thể thanh lý TSCĐ khi đến hạn, nhượng bán TSCĐ không cần dùng theo giá thỏa thuâ ̣n. Thực tế đó dẫn đến cơ cấu và quy mô trang bị Sinh Viên: Bùi Thị Huệ 8 GVHD: Th.S Nguyễn Thị Bích Phượng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trường Đại Học Mỏ Địa Chất Khoa kinh tế TSCĐ của DN sau mô ̣t thời kỳ thường có biến đô ̣ng, để đáp ứng yêu cầu quản lý, kế toán TSCĐ phải thực hiê ̣n các nhiê ̣m vụ sau: (1) – Tổ chức ghi chép, phản ánh, tổng hợp số liê ̣u mô ̣t cách chính xác, đầy đủ, chính xác kịp thời về số lượng, hiê ̣ trạng, và giá trị TSCĐ hiê ̣n có, tình hình tăng giảm và di chuyển TSCĐ trong nô ̣i bô ̣ DN nhằm giám sát chă ̣t chẽ viê ̣c,mua sắm, đầu tư, viê ̣c bảo quản và sử dụng TSCĐ ở DN.
(2) – Phản ánh kịp thời giá trị hao mòn TSCĐ trong quá trình sử dụng, tính toán phân bổ hoă ̣c kết chuyển chính xác số khấu hao TSCĐ vào chi phí SXKD. (3) – Tham gia lâ ̣p kế hoạch sử chữa và dự toán chi phí sử chữa TSCĐ, phản ánh chính xác chi phí thực tế về sửa chữa TSCĐ, kiểm tra viê ̣c thực hiê ̣n kế hoạch và chi phí sửa chữa TSCĐ (4) – Tham gia kiểm kê, kiểm tra định kỳ hoă ̣c bất thường TSCĐ, tham gia đánh giá lại TSCĐ khi cầm thiết, tổ chức phân tích tình hình bảo quản và sử dụng TSCĐ ở DN (5) -Thực hiện quản lý với những TSCĐ đã khấu hao hết nhưng vẫn tham gia vào hoạt động kinh doanh như những TSCĐ thông thường. (6) - Tổ chức thực hiện và hướng dẫn thực hiện việc bảo quản và sử dụng TSCĐ HH ở DN. Các cách phân loại TSCĐ chủ yếu và nguyên tắc đánh giá TSCĐ: 1.Các cách phân loại TSCĐ chủ yếu: Tổ chức phân loại TSCĐ là căn cứ vào những tiêu thức nhất định để phân chia TSCĐ thành từng loại, từng nhóm phù hợp với yêu cầu quản lý và hạch toán TSCĐ.
Đối với DNSX, viê ̣c phân loại đúng đắn TSCĐ là cơ sở để thực hiê ̣n chính xác công tác kế toán, thốn kê, lâ ̣p báo cáo về TSCĐ để tổ chức quản lý sử dụng TSCĐ thích ứng với vị trí vai trò của từng TSCĐ hiê ̣n có trong DN. Từ đó có kế hoạch chính xác trong viê ̣c trang bị, đổi mới từng loại TSCĐ đáp ứng yêu cầu phát triển ản xuất và nâng cao hiê ̣u quả kinh doanh của DN a. Phân loại TSCĐ theo hình thái biểu hiện: Theo cách phân loại này thì TSCĐ được chia thành 2 loại: - Đối với TSCĐ hữu hình gồm: Sinh Viên: Bùi Thị Huệ 9 GVHD: Th.S Nguyễn Thị Bích Phượng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trường Đại Học Mỏ Địa Chất Khoa kinh tế + Nhà cửa, vâ ̣t kiến trúc: Gồm nhà làm viê ̣c, nhà ở, nhà kho, xưởng sản xuất, cửa hàng, bể chứa, chuồng trại chăn nuôi… + Máy móc thiết bị: Máy móc thiết bị đô ̣ng lực, máy móc thiết bị công tác và các loại máy móc thiết bị khác dùng trong SXKD. + Phương tiê ̣n vâ ̣n tải truyền dẫn: Ô tô, máy kéo, tàu thuyền,… dùng trong vâ ̣n chuyển, hê ̣ thống đường ống dẫn nước,… thuô ̣c tài sản của DN.
+ Thiết bị dụng cụ quản lý: Thiết bị dụng cụ sử dụng trong quản lý kinh doanh, quản lý tài chính,… + Cây lâu năm, gia súc cơ bản.