Chương 1. Tổng quan nghiên cứu và cơ sở lý luận về hiệu quả quản lý của Ngân hàng Nhà nước đối với Quỹ tín dụng nhân dân. Phương pháp nghiên cứu và thiết kế nghiên cứu. Thực trạng hiệu quả quản lý của Ngân hàng Nhà nước đối với Quỹ tín dụng nhân dân tại tỉnh Hà Giang.
Khuyến nghị nhằm nâng cao hiệu quả quản lý của Ngân hàng Nhà nước đối với Quỹ tín dụng nhân dân tại tỉnh Hà Giang. 4 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ QUẢN LÝ CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI QUỸ TÍN DỤNG NHÂN DÂN 1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu Với đặc trƣng địa bàn hoạt động, tổ chức gắn liền với dân cƣ nên chỉ trong thời gian ngắn mô hình QTDND đã đƣợc các cấp uỷ Đảng, chính quyền và nhân dân ở nhiều địa phƣơng ủng hộ, quan tâm phát triển. Sự ra đời và hoạt động của QTDND đã đáp ứng tốt nhu cầu vốn phục vụ sản xuất - kinh doanh của ngƣời dân, hạn chế đƣợc tệ nạn cho vay nặng lãi và các hình thức biến tƣớng của nó ở nông thôn. Cùng với việc củng cố và hoàn thiện mô hình, những yếu kém của QTDND đã cơ bản đƣợc khắc phục.
Hoạt động QTDND ngày càng ổn định và tăng trƣởng bền vững, khẳng định chủ trƣơng củng cố, chấn chỉnh và phát triển QTDND theo Chỉ thị 57 là đúng hƣớng, đáp ứng yêu cầu phát triển HTX kiểu mới trong lĩnh vực ngân hàng, nâng cao uy tín của mô hình QTDND với các cấp ủy chính quyền, cộng đồng dân cƣ các địa phƣơng, cũng nhƣ các tổ chức quốc tế (Nguyễn Thiện Nhân – Nâng cao chất lượng và độ che phủ QTDND, 2013). Hiện nay, có khá nhiều công trình khoa học đã nghiên cứu về hoạt động của mô hình QTDND ở Việt Nam, các tác giả đã xem xét và đánh giá mô hình dƣới những góc độ quản lý và phạm vi khác nhau. Có thể nêu ra một số bài báo, bài tạp chí, luận văn tiêu biểu dƣới đây. Các công trình nghiên cứu về Quỹ tín dụng nhân dân Tác giả Lê Minh Hồng với đề tài luận án tiến sĩ “Giải pháp hoàn thiện và phát triển hệ thống Quỹ tín dụng nhân dân trong khu vực kinh tế nông thôn Việt Nam” (2000).
Tác giả đã hệ thống hoá những vấn đề lý luận cơ bản về hệ thống 5 QTDND Việt Nam; khái quát quá trình phát triển của hệ thống QTDND Việt Nam và phân tích các tác động của mô hình QTDND đến quá trình phát triển kinh tế - xã hội ở khu vực nông thôn; Đề xuất các khuyến nghị, kiến nghị nhằm hoàn thiện và phát triển hệ thống QTDND góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, nông nghiệp ở khu vực nông thôn trong thời gian tiếp theo. Tác giả Bùi Chính Hƣng với cuốn sách “Quỹ tín dụng nhân dân – mô hình tín dụng hợp tác kiểu mới xóa đói giảm nghèo ở Việt Nam” (NXB Thống kê, 2004) đã giới thiệu rất khái quát về loại hình tín dụng hợp tác hiện đại và phƣơng pháp luận để xây dựng và phát triển các tổ chức tín dụng hiện đại nói chung cũng nhƣ QTDND ở Việt Nam nói riêng. Đồng thời cũng giới thiệu các kinh nghiệm xây dựng và phát triển các tổ chức tín dụng hợp tác ở một số nƣớc trên thế giới có thể vận dụng trong điều kiện của Việt Nam. Kết hợp giữa phân tích, đánh giá thực trạng về hệ thống QTDND ở Việt Nam giai đoạn những năm trƣớc 2003 để đƣa các giải pháp phát triển QTDND nhằm phát huy hơn nữa lợi ích to lớn của nó trong công cuộc phát triển kinh tế - xã hội chung của đất nƣớc.
Luận văn Thạc sĩ của tác giả Lƣu Quang Thiệp với đề tài “Nâng cao hiệu quả sử dụng vốn tại các Quỹ tín dụng nhân dân cơ sở ở huyện Hoài Đức” (2010) đã tập trung hệ thống hóa những vấn đền lý luận cơ bản về hoạt động của QTDND và lý luận về nâng cao hiệu quả sử dụng vốn tại các QTDND cơ sở; khảo sát thực tế và đƣa ra thực trạng sử dụng vốn tại các QTDND cơ sở của huyện Hoài Đức; đánh giá kết quả sử dụng vốn đạt đƣợc và tìm ra các hạn chế, nguyên nhân của hạn chế trong sử dụng vốn; Đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn tại các QTDND cơ sở ở huyện Hoài Đức. Công trình nghiên cứu luận văn Thạc sĩ của tác giả Nguyễn Trung Bắc với đề tài “Tái cơ cấu các Quỹ tín dụng nhân dân trên địa bàn thành phố Hà Nội” (2014) đã làm rõ một số vấn đề chung về QTDND và tái cơ cấu 6 QTDND; Nghiên cứu về những vấn đề lý luận cơ bản về tái cơ cấu các QTDND trên địa bàn thành phố Hà Nội; Phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động tái cơ cấu, chỉ ra những hạn chế, bất cập trong quá trình tái cơ cấu và đề xuất những giải pháp đồng bộ và có tính khả thi góp phần nâng cao hiệu quả tái cơ cấu các QTDND trên địa bàn thành phố Hà Nội. Bên cạnh đó, có nhiều bài báo, công trình nghiên cứu khoa học đã đề cập đến hoạt động của QTDND nhìn trên nhiều góc độ chủ thể quản lý khác nhau đƣợc đăng trên các tạp chí chuyên ngành nhƣ: “Bàn về cấu trúc và chức năng, nhiệm vụ của Liên minh Quỹ tín dụng nhân dân Việt Nam” (Lê Phi Phu, Tạp chí Thị trƣờng Tài chính Tiền tệ, số tháng 7/1998); “ Điều hòa vốn trong hệ thống Quỹ tín dụng nhân dân” (Phạm Quang Vinh, Tạp chí ngân hàng, số tháng 4/2001); “Tổ chức và hoạt động của hệ thống Quỹ tín dụng nhân dân với Luật các Tổ chức tín dụng” (Văn Tạo, Tạp chí Ngân hàng, 2003); “ Luật các Tổ chức tín dụng với hoạt động của hệ thống Quỹ tín dụng nhân dân” (Phạm Hữu Phƣơng, Tạp chí ngân hàng, chuyên đề tháng 1/2003); “Cần có một luật riêng cho Quỹ tín dụng nhân dân” (Bùi Ngọc Thanh, Tạp chí ngân hàng, 2003); “Hệ thống Quỹ tín dụng nhân dân qua hơn 2 năm củng cố, chấn chỉnh theo Chỉ thị 57 của Bộ Chính trị” (Nguyễn Đình Lƣu, Tạp chí ngân hàng, số 1+2/2003); “Kết quả củng cố, chấn chỉnh và phát triển hệ thống Quỹ tín dụng nhân dân giai đoạn 2001-2005 và mục tiêu phát triển giai đoạn 2006-2010” (Văn phòng NHNN, 2006); “Tổng kết 12 năm thực hiện Chỉ thị số 57 của Bộ Chính trị về Quỹ tín dụng nhân dân” (Nguyễn Thiện Nhân, Thoibaokinhdoanh.vn, tháng 7/2013). Các công trình nghiên cứu về quản lý Nhà nước đối với hoạt động của Quỹ tín dụng nhân dân Tác giả Phạm Thị Phƣơng Hiền với đề tài luận văn Thạc sĩ “Hoàn thiện quản lý Nhà nƣớc đối với Quỹ tín dụng nhân dân ở Việt Nam” (2011) đã đƣa ra 7 các lý luận chung về quản lý Nhà nƣớc đối với hệ thống QTDND; Khái quát, phân tích về thực trạng quản lý Nhà nƣớc đối với QTDND ở Việt Nam trên các khía cạnh: Bộ máy quản lý, phƣơng thức quản lý và thực trạng hoạt động của hệ thống QTDND từ khi mới ra đời đến thời điểm nghiên cứu; Trên cơ sở lý luận và thực trạng hoạt động quản lý, tác giả đánh giá các kết quả đạt đƣợc, tìm ra những mặt hạn chế và nguyên nhân của hạn chế, đề xuất các giải pháp vi mô và vĩ mô nhằm tăng cƣờng quản lý Nhà nƣớc đối với hệ thống QTDND.
Luận văn Thạc sĩ của tác giả Vũ Nhƣ Quỳnh với đề tài “Quản lý Nhà nƣớc đối với hoạt động Quỹ tín dụng nhân dân trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh” (2013). Tác giả đã đề cập đến những vấn đề cơ bản về quản lý Nhà nƣớc đối với hệ thống QTDND, nêu ra cơ sở lý luận và Pháp luật về quản lý Nhà nƣớc đối với hệ thống QTDND; Nghiên cứu thực trạng quản lý Nhà nƣớc đối với hệ thống QTDND trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh đƣa ra các hạn chế trong công tác quản lý Nhà nƣớc trên từng khía cạnh nhƣ công tác tham mƣu, triển khai văn bản quy phạm pháp luật, công tác quản lý đối với các hoạt động nghiệp vụ và vấn đề thanh tra, kiểm tra giám sát toàn bộ hoạt động của hệ thống QTDND trên địa bàn; Kết quả nghiên cứu của công trình là đề xuất các phƣơng hƣớng trong quản lý Nhà nƣớc đối với hệ thống QTDND trong tỉnh Bắc Ninh. Đề cập đến vai trò quản lý Nhà nƣớc đối với QTDND, tác giả Trần Quang Khánh với bài báo “Quản lý Nhà nƣớc đối với hoạt động của hệ thống Quỹ tín dụng nhân dân trong năm 2005 và định hƣớng năm 2006” (Tạp chí Ngân hàng, số 5/2006) đã nêu ra một số hoạt động của NHNN với vai trò quản lý đối với QTDND ở Việt Nam nhƣ: Công tác xây dựng và hoàn thiện hành lang pháp lý cho phù hợp với thực tế hoạt động, tạo điều kiện thuận lợi cho mô hình hệ thống QTDND phát triển; Công tác chỉ đạo, triển khai thực hiện củng cố, chấn chỉnh hoạt động của các QTDND; Tăng cƣờng tập trung 8 hoàn thiện mô hình QTDND và xây dựng định hƣớng chiến lƣợc phát triển hệ thống QTDND giai đoạn 2006 – 2020 của Ngân hàng Nhà nƣớc Việt Nam. Bên cạnh đó, tác giả Trần Quang Khánh cũng đã đề xuất một số nội dung cơ bản mà NHNN cần tập trung thực hiện trong năm 2006: tập trung chỉ đạo hoàn thành công tác củng cố, chấn chỉnh hoạt động QTDND theo tinh thần Chỉ thị số 57/CT-TW của Bộ Chính trị; Tiếp tục ban hành các văn bản quy phạm pháp luật, văn bản hƣớng dẫn thi hành cơ chế, chính sách đối với tổ chức và hoạt động của QTDND; Triển khai thực hiện chƣơng trình tập huấn nghiệp vụ, đào tạo cán bộ cho QTDND… 1.
Kết luận từ quá trình tổng quan các công trình nghiên cứu Nhƣ vậy, có khá nhiều số lƣợng các công trình nghiên cứu liên quan đến hoạt động của mô hình QTDND. Tuy nhiên các công trình này nghiên cứu chủ yếu đứng trên góc độ là ngƣời trực tiếp quản lý, điều hành QTDND hoặc chỉ dừng lại ở mức độ xem xét, đánh giá thực trạng hoạt động của một QTDND hoặc một giai đoạn cụ thể nào đó rồi đƣa ra các giải pháp củng cố và hoàn thiện, tổng kết thực tiễn về hoạt động quản lý đối với QTDND… Một số ít công trình nghiên cứu mô hình QTDND đứng trên khía cạnh là đơn vị quản lý Nhà nƣớc nhƣng đã đƣợc thực hiện khá lâu khi mà thể chế pháp luật điều chỉnh các hoạt động của QTDND còn khá thiếu và yếu.