Khóa luận tốt nghiệp ngân hàng improving the efficiency of the international payment operation by means of documentary credit at joint stock commercial bank for foreign trade of viet nam graduation thesis

Khóa luận tốt nghiệp ngân hàng phân tích hiệu quả hoạt động thanh toán quốc tế qua tín dụng chứng từ tại ngân hàng thương mại cổ phần ngoại thương Việt Nam.

• Tác giả: Lê Trần Thái Phương
• Người hướng dẫn: Ms. Đỗ Thu Hằng
• Trường học: Banking Academy
• Chuyên ngành: Commercial Banking
• Đề tài: Nâng Cao Hiệu Quả Hoạt Động Thanh Toán Quốc Tế Bằng Tín Dụng Chứng Từ Tại Vietcombank
• Loại tài liệu: Graduation Thesis
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• ACKNOWLEDGEMENTS
• STATUTORY DECLARATION
• TABLE OF CONTENTS
• 1. CHAPTER 1: THEORETICAL OVERVIEW OF THE INTERNATIONAL PAYMENT OPERATION AND DOCUMENTARY CREDIT AT COMMERCIAL BANKS
• 1.1. The international payment operation by means of documentary credit at commercial banks
• 1.2. Letter of credit
• 1.3. The international payment operation by documentary credit
• 1.4. The international legal frameworks of documentary credit operation
• 1.5. Risks of commercial banks in international payment by means of documentary credit
• 1.6. The efficiency of international payment operation by means of documentary credit at commercial banks
• 1.7. Criteria assessing the efficiency of international payment operation by means of documentary credit at commercial banks
• 1.8. Factors affecting the efficiency of international payment operation by means of documentary credit
• 2. CHAPTER 2: THE CURRENT SITUATION OF THE THE EFFICIENCY OF THE INTERNATIONAL PAYMENT OPERATION BY MEANS OF DOCUMENTARY CREDIT AT VIETCOMBANK
• 2.1. Overview about Vietcombank
• 2.2. The international payment by documentary credit at Vietcombank
• 2.3. Research methodology of the efficiency of the international payment operation by means of documentary credit at Vietcombank
• 2.4. The current situation of the international payment operation by means of documentary credit at Vietcombank
• 2.5. Evaluation of the efficiency of international payments operation by means of documentary credit at Vietcombank
• 2.6. Reasons for shortcomings
• 3. SOLUTIONS TO IMPROVE THE EFFICIENCY OF INTERNATIONAL PAYMENT OPERATION BY MEANS OF DOCUMENTARY CREDIT AT VIETCOMBANK
• 3.1. Development orientation for the international payment operation by means of documentary credit at Vietcombank
• 3.2. Solutions to improve the efficiency of international payment operation by means of documentary credit at Vietcombank
• 3.3. Promoting marketing strategy
• 3.4. Improving the technology
• 3.5. Strategies related to human resources
• 3.6. Solutions for Vietcombank’s Head Office
• 3.7. Proposals for improvement of international payment operation by means of documentary credit at Vietcombank
• 3.8. Towards the State Bank of Vietnam
• LIST OF TABLES AND FIGURES
• INTRODUCTION

Tóm tắt

I. Tổng quan về nâng cao hiệu quả thanh toán quốc tế tại Vietcombank

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế, việc nâng cao hiệu quả hoạt động thanh toán quốc tế bằng tín dụng chứng từ tại Vietcombank trở nên cấp thiết. Ngân hàng này đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện giao dịch quốc tế, từ đó thúc đẩy sự phát triển kinh tế. Hiệu quả thanh toán quốc tế không chỉ giúp Vietcombank duy trì vị thế cạnh tranh mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

1.1. Định nghĩa và vai trò của thanh toán quốc tế

Thanh toán quốc tế là quá trình chuyển tiền giữa các bên ở các quốc gia khác nhau. Nó đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy thương mại quốc tế và tạo điều kiện cho các doanh nghiệp thực hiện giao dịch một cách an toàn và hiệu quả.

1.2. Tín dụng chứng từ và ứng dụng tại Vietcombank

Tín dụng chứng từ là một phương thức thanh toán an toàn, trong đó ngân hàng cam kết thanh toán cho người bán khi nhận được các tài liệu phù hợp. Vietcombank đã áp dụng phương thức này để hỗ trợ doanh nghiệp trong các giao dịch quốc tế.

II. Thách thức trong hoạt động thanh toán quốc tế tại Vietcombank

Mặc dù Vietcombank đã có những bước tiến trong việc nâng cao hiệu quả thanh toán quốc tế, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Các vấn đề như rủi ro trong thanh toán quốc tế, thời gian xử lý giao dịch và chi phí thanh toán vẫn đang ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động. Việc nhận diện và giải quyết những thách thức này là rất quan trọng để cải thiện dịch vụ.

2.1. Rủi ro trong thanh toán quốc tế

Rủi ro trong thanh toán quốc tế bao gồm rủi ro tín dụng, rủi ro tỷ giá và rủi ro pháp lý. Những rủi ro này có thể ảnh hưởng đến khả năng thanh toán và uy tín của ngân hàng trong mắt khách hàng.

2.2. Thời gian xử lý giao dịch và chi phí

Thời gian xử lý giao dịch thanh toán quốc tế thường kéo dài, gây khó khăn cho doanh nghiệp trong việc quản lý dòng tiền. Chi phí thanh toán cũng là một yếu tố cần xem xét để nâng cao hiệu quả hoạt động.

III. Phương pháp nâng cao hiệu quả thanh toán quốc tế tại Vietcombank

Để cải thiện hiệu quả hoạt động thanh toán quốc tế, Vietcombank cần áp dụng một số phương pháp và giải pháp cụ thể. Việc cải tiến quy trình thanh toán, nâng cao công nghệ và đào tạo nhân sự là những yếu tố quan trọng giúp ngân hàng nâng cao chất lượng dịch vụ.

3.1. Cải tiến quy trình thanh toán

Cải tiến quy trình thanh toán giúp giảm thiểu thời gian xử lý và tăng cường độ chính xác trong các giao dịch. Việc áp dụng công nghệ mới có thể giúp tự động hóa nhiều bước trong quy trình này.

3.2. Nâng cao công nghệ và hệ thống thông tin

Đầu tư vào công nghệ thông tin hiện đại sẽ giúp Vietcombank cải thiện khả năng xử lý giao dịch và bảo mật thông tin, từ đó nâng cao hiệu quả thanh toán quốc tế.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Vietcombank

Nghiên cứu về hiệu quả hoạt động thanh toán quốc tế tại Vietcombank cho thấy những cải tiến trong quy trình và công nghệ đã mang lại kết quả tích cực. Doanh thu từ dịch vụ thanh toán quốc tế đã tăng lên, đồng thời sự hài lòng của khách hàng cũng được cải thiện.

4.1. Kết quả từ việc cải tiến quy trình

Việc cải tiến quy trình thanh toán đã giúp giảm thời gian xử lý giao dịch, từ đó tăng cường sự hài lòng của khách hàng và nâng cao hiệu quả hoạt động.

4.2. Phân tích dữ liệu và phản hồi từ khách hàng

Phân tích dữ liệu từ các giao dịch thanh toán quốc tế cho thấy sự gia tăng trong số lượng giao dịch và phản hồi tích cực từ khách hàng về dịch vụ của Vietcombank.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho Vietcombank

Với những thách thức và cơ hội hiện tại, Vietcombank cần tiếp tục cải tiến và đổi mới trong hoạt động thanh toán quốc tế. Việc áp dụng các giải pháp công nghệ và nâng cao chất lượng dịch vụ sẽ giúp ngân hàng duy trì vị thế cạnh tranh và phát triển bền vững trong tương lai.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

Vietcombank cần xác định rõ định hướng phát triển trong lĩnh vực thanh toán quốc tế, tập trung vào việc cải tiến công nghệ và nâng cao chất lượng dịch vụ.

5.2. Tăng cường hợp tác quốc tế

Tăng cường hợp tác với các ngân hàng và tổ chức tài chính quốc tế sẽ giúp Vietcombank mở rộng mạng lưới và nâng cao hiệu quả thanh toán quốc tế.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong hoạt động kinh doanh của các ngân hàng thương mại, khi nguồn thu nhập từ hoạt động cấp tín dụng truyền thống có xu hướng suy giảm và tiềm ẩn nhiều rủi ro, mảng dịch vụ ngân hàng — đặc biệt là hoạt động thanh toán quốc tế và tài trợ thương mại — ngày càng được đẩy mạnh. Thanh toán quốc tế không chỉ đảm bảo tính liên tục của quá trình sản xuất kinh doanh mà còn thúc đẩy lưu thông hàng hóa giữa các quốc gia. Đóng vai trò trung gian thanh toán, ngân hàng thương mại góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp xuất nhập khẩu và gia tăng lợi nhuận cho chính tổ chức tín dụng.

Tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng cùng việc tham gia các hiệp định thương mại tự do như Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), các FTA song phương và đa phương, hay Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) đã mở ra cơ hội lớn cho hoạt động ngoại thương của Việt Nam. Khối lượng hàng hóa xuất nhập khẩu gia tăng dẫn tới nhu cầu thanh toán quốc tế tăng trưởng nhanh chóng. Trong các phương thức thanh toán, phương thức tín dụng chứng từ (Letter of Credit - L/C) giữ vai trò then chốt nhờ khả năng dung hòa quyền lợi và hạn chế rủi ro cho cả bên bán và bên mua, đặc biệt trong các giao dịch ban đầu khi hai bên chưa thiết lập mối quan hệ tin cậy.

Tuy nhiên, thanh toán bằng L/C là một quy trình kỹ thuật phức tạp, đòi hỏi sự tuân thủ nghiêm ngặt các quy chuẩn quốc tế và chuyên môn nghiệp vụ cao từ đội ngũ cán bộ ngân hàng. Tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank), việc chuyển đổi sang mô hình quản lý tập trung hóa Thanh toán quốc tế - Tài trợ thương mại (Trade Finance Center - TFC) trong những năm gần đây đặt ra yêu cầu phải đánh giá lại toàn diện hiệu quả hoạt động nhằm duy trì thị phần và nâng cao năng lực cạnh tranh. Từ thực tiễn đó, đề tài "Nâng cao hiệu quả hoạt động thanh toán quốc tế bằng phương thức tín dụng chứng từ tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Ngoại thương Việt Nam" được xác định nhằm giải quyết các nhiệm vụ nghiên cứu sau:

1. Hệ thống hóa các vấn đề lý luận cơ bản về hoạt động thanh toán quốc tế và phương thức tín dụng chứng từ tại các ngân hàng thương mại.
2. Đánh giá thực trạng hiệu quả hoạt động thanh toán quốc tế bằng L/C tại Vietcombank giai đoạn 2016 – 2018 thông qua hệ thống tiêu chí định tính và định lượng.
3. Đề xuất hệ thống giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động thanh toán quốc tế bằng L/C tại Vietcombank trong giai đoạn tiếp theo.

• Đối tượng nghiên cứu: Hiệu quả hoạt động thanh toán quốc tế bằng phương thức tín dụng chứng từ tại ngân hàng thương mại.
• Phạm vi không gian: Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) và mạng lưới hoạt động liên quan đến Trung tâm Tài trợ thương mại và các chi nhánh (tiêu biểu như Chi nhánh TP. Hồ Chí Minh).
• Phạm vi thời gian: Dữ liệu hoạt động và báo cáo tài chính giai đoạn 2016 – 2018.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng trên nền tảng lý luận về nghiệp vụ thanh toán quốc tế và các thông lệ thương mại quốc tế chuẩn hóa bởi Phòng Thương mại Quốc tế (ICC), bao gồm:

• Tập quán và Thực hành Thống nhất về Tín dụng Chứng từ (UCP 600 - bản sửa đổi năm 2007): Văn bản pháp lý tùy ý áp dụng điều chỉnh quyền và nghĩa vụ của các bên trong giao dịch L/C. Theo Điều 2 UCP 600, thư tín dụng là một thỏa thuận không thể hủy ngang cấu thành một cam kết chắc chắn của ngân hàng phát hành về việc thanh toán khi có một xuất trình phù hợp.
• Tập quán Ngân hàng Tiêu chuẩn Quốc tế về Kiểm tra Chứng từ theo Thư Tín dụng (ISBP 681 - năm 2007): Văn bản gồm 185 điều khoản cụ thể hóa các quy định của UCP 600, hướng dẫn chi tiết phương pháp kiểm tra tính hợp lệ của bộ chứng từ.
• Quy tắc Thống nhất về Hoàn trả Tiền giữa các Ngân hàng theo Tín dụng Chứng từ (URR 725 - năm 2008): Quy tắc chuẩn hóa các giao dịch thanh toán hoàn trả liên ngân hàng.

Khóa luận phân loại các rủi ro trọng yếu trong thanh toán L/C thành hai nhóm: rủi ro của ngân hàng phát hành (rủi ro mất khả năng thanh toán của người xin mở L/C, rủi ro gian lận thương mại, rủi ro chính trị/cấm vận) và rủi ro của ngân hàng xác nhận (rủi ro không được ngân hàng phát hành hoàn trả tiền).

Về mặt đo lường hiệu quả hoạt động, tác giả tiếp cận theo quan điểm tổng hòa lợi ích của Nền kinh tế, Khách hàng và Ngân hàng, đồng thời vận dụng quan điểm của Lê Thị Phương Liên (2006) để xác lập hiệu quả tài chính qua tương quan giữa doanh thu và chi phí: $$\text{Lợi nhuận từ L/C} = \text{Doanh thu từ L/C} - \text{Chi phí hoạt động L/C}$$

Hệ thống tiêu chí đánh giá hiệu quả gồm:

• Tiêu chí định tính: Mức độ đáp ứng nhu cầu khách hàng về thời gian xử lý/kiểm tra chứng từ và thời gian thanh toán; mức độ hỗ trợ đối với hoạt động kinh doanh ngoại tệ (Forex) và hoạt động cấp tín dụng xuất nhập khẩu (chiết khấu chứng từ, cho vay ký quỹ, cấp hạn mức).
• Tiêu chí định lượng: Tốc độ tăng trưởng doanh số L/C; Tỷ trọng doanh số L/C trên tổng doanh số thanh toán quốc tế; Cơ cấu doanh số L/C nhập khẩu và xuất khẩu; Tỷ trọng thu phí L/C trên tổng doanh thu thanh toán quốc tế; Tỷ suất lợi nhuận/doanh thu L/C; Tỷ suất chi phí/doanh thu L/C; Tốc độ tăng trưởng lợi nhuận L/C.

Khóa luận kế thừa và đối chiếu với các công trình nghiên cứu trước đây:

• Norman Mugarura (2014): Phân tích tính bền vững của công cụ L/C, khung khổ pháp lý UCP 600 và Công ước Brussels (2000), cùng các rủi ro gian lận và bất đồng chứng từ.
• Vladimir Anatolevich Ermakov và cộng sự (2017): Phân tích thực tiễn L/C tại Nga (chiếm khoảng 15% tổng thanh toán) và các rào cản chi phí tuân thủ Basel III đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ.
• Huỳnh Thị Hương Thảo (2017): Ứng dụng mô hình DEA, Pooled OLS, FEM và REM trên dữ liệu 38 NHTM Việt Nam (2008–2014) để phân tích tác động của dịch vụ ngân hàng quốc tế đến hiệu quả hoạt động.
• Châu Nguyễn Hợp Trân (2018): Khảo sát 12 NHTM Việt Nam (2013–2017) về xu hướng dịch chuyển lựa chọn giữa các phương thức L/C, Nhờ thu (Collection) và Chuyển tiền (T/T).

Phương pháp nghiên cứu được sử dụng kết hợp bao gồm phương pháp phân tích, phương pháp thống kê mô tả, phương pháp so sánh và phương pháp quan sát thực tế. Nguồn dữ liệu thứ cấp được trích xuất từ Báo cáo tài chính hợp nhất kiểm toán (2016–2018), Báo cáo thường niên của Vietcombank, và Báo cáo nội bộ của Khối Thanh toán quốc tế - Tài trợ thương mại Vietcombank.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan lý thuyết về hoạt động thanh toán quốc tế và phương thức tín dụng chứng từ tại ngân hàng thương mại

Chương 1 hệ thống hóa cơ sở lý luận về thanh toán quốc tế và phương thức tín dụng chứng từ. Tác giả làm rõ bản chất L/C qua ba đặc trưng: (1) Tính độc lập tuyệt đối với hợp đồng ngoại thương cơ sở; (2) Giao dịch thuần túy dựa trên chứng từ chứ không căn cứ vào hàng hóa thực tế; (3) Nguyên tắc tuân thủ nghiêm ngặt của bộ chứng từ. Chương này phân loại chi tiết các loại L/C phổ biến (L/C thương mại, L/C chuyển nhượng, L/C tuần hoàn, L/C giáp lưng, L/C điều khoản đỏ, L/C dự phòng, L/C trả ngay, L/C trả chậm) và quy trình chuẩn 11 bước thực hiện một giao dịch L/C từ khâu ký hợp đồng ngoại thương, mở L/C, thông báo, giao hàng, xuất trình chứng từ, kiểm tra chứng từ đến khâu thanh toán/quyết toán và giao nhận bộ chứng từ.

Tiếp đó, chương 1 phân tích các nhân tố tác động đến hiệu quả hoạt động thanh toán L/C, chia thành:

• Nhân tố khách quan: Khung khổ pháp lý quốc gia và quốc tế; Môi trường kinh tế, chính trị, xã hội; Uy tín, năng lực tài chính và trình độ hiểu biết thương mại quốc tế của khách hàng doanh nghiệp.
• Nhân tố chủ quan: Năng lực quản trị điều hành của ban lãnh đạo ngân hàng; Năng lực tài chính và quy mô vốn; Trình độ công nghệ thanh toán; Trình độ, năng lực chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp của đội ngũ thanh toán viên; Các dịch vụ hỗ trợ đi kèm (cho vay ký quỹ, bảo lãnh, tài trợ); Uy tín và mạng lưới ngân hàng đại lý toàn cầu.

Chương 2: Thực trạng hiệu quả hoạt động thanh toán quốc tế bằng phương thức tín dụng chứng từ tại Vietcombank

Chương 2 phân tích bức tranh tổng thể về năng lực tài chính và thực trạng xử lý nghiệp vụ L/C tại Vietcombank giai đoạn 2016 – 2018:

• Năng lực tài chính chung: Tổng tài sản của Vietcombank tăng trưởng từ 788 nghìn tỷ VND (năm 2016) lên 1.074 nghìn tỷ VND (năm 2018). Dư nợ cho vay khách hàng chiếm trên 50% tổng tài sản (đạt 452 nghìn tỷ VND năm 2016 và 621 nghìn tỷ VND năm 2018), với tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro duy trì ở mức 2%. Tiền gửi khách hàng chiếm tỷ trọng 79% - 80% tổng nợ phải trả (đạt 801,3 nghìn tỷ VND năm 2018). Vốn chủ sở hữu tăng từ 48.101 tỷ VND (2016) lên 62.179 tỷ VND (2018). Lợi nhuận trước thuế năm 2017 đạt 18.269 tỷ VND, dẫn đầu toàn hệ thống. Chỉ số ROA năm 2016 đạt 0,60% và liên tục tăng, ROE năm 2018 tăng mạnh vượt mức 18,42%. Thu nhập từ dịch vụ chiếm khoảng 8,5% tổng thu nhập hoạt động, trong đó mảng dịch vụ thanh toán đóng góp trên 60% thu nhập thuần từ phí.
• Sản phẩm và quy trình L/C tại Vietcombank: Ngân hàng cung cấp đa dạng sản phẩm như UPAS L/C (Usance Payable at Sight - trả chậm nhưng thanh toán ngay cho người thụ hưởng), L/C nội địa thanh toán bằng VND tuân thủ UCP 600, L/C chuyển nhượng, L/C tuần hoàn. Hoạt động L/C được vận hành theo mô hình xử lý tập trung giữa các chi nhánh và Trung tâm Tài trợ thương mại (TFC), truyền nhận hồ sơ số hóa qua hệ thống SharePoint và tiếp nhận/xử lý điện SWIFT (MT700, MT707, MT710, MT720) qua phần mềm Tracer. Mạng lưới đại lý đạt 1.856 ngân hàng tại 158 quốc gia và vùng lãnh thổ.
• Phân tích hiệu quả định tính:
  • Thời gian kiểm tra chứng từ: Chưa tối ưu do khách hàng thường nộp chứng từ vào cuối buổi chiều (khoảng 15h), trong khi TFC kết thúc giờ làm việc lúc 17h và mỗi bộ chứng từ cần khoảng 1 giờ để kiểm tra chi tiết, dẫn đến kết quả thường bị dời sang ngày hôm sau hoặc ngày tiếp theo.
  • Thời gian thanh toán L/C: Tổng thời gian trung bình từ 7 đến 10 ngày (chi nhánh kiểm tra và gửi 1-2 ngày, chuyển phát nhanh quốc tế 5 ngày, ngân hàng nước ngoài xử lý 1 ngày, chuyển khoản quyết toán 1 ngày).
  • Hỗ trợ kinh doanh ngoại tệ và tín dụng: Doanh số giao dịch ngoại hối tăng trưởng từ 44,1 tỷ USD (2017) lên 46,5 tỷ USD (2018) nhờ luồng vốn mua/bán ngoại tệ phục vụ L/C; hoạt động chiết khấu chứng từ xuất khẩu và cho vay ký quỹ nhập khẩu đóng góp trực tiếp vào thu nhập lãi thuần và thu phí dịch vụ.
• Phân tích hiệu quả định lượng: Doanh số L/C tăng từ 19,9 tỷ USD (2016) lên 26,6 tỷ USD (2017, tăng trưởng 33,7%) và đạt 29,95 tỷ USD (2018, tăng trưởng 12,6%). L/C chiếm tỷ trọng khoảng 36,5% - 38,1% tổng doanh số thanh toán quốc tế (đứng sau phương thức chuyển tiền T/T chiếm khoảng 54% - 55%, đứng trên phương thức nhờ thu chiếm 7,7% - 8,3%). Cơ cấu doanh số L/C xuất khẩu luôn chiếm tỷ trọng áp đảo L/C nhập khẩu do rào cản hạn mức tín dụng và yêu cầu ký quỹ khắt khe khi mở L/C nhập khẩu.

Chương 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động thanh toán quốc tế bằng phương thức tín dụng chứng từ tại Vietcombank

Dựa trên các hạn chế về thời gian xử lý, rào cản cấp hạn mức mở L/C và sự cạnh tranh gay gắt từ các ngân hàng ngoại, tác giả xây dựng định hướng phát triển và đề xuất các nhóm giải pháp:

• Đẩy mạnh chiến lược marketing và chính sách khách hàng: Xây dựng biểu phí dịch vụ L/C linh hoạt, áp dụng chính sách ưu đãi tỷ giá và phí thanh toán cho các khách hàng doanh nghiệp có quy mô giao dịch lớn, tài chính lành mạnh hoặc khách hàng truyền thống.
• Nâng cấp hạ tầng công nghệ thanh toán: Tối ưu hóa hệ thống phần mềm nội bộ SharePoint và kết nối Tracer - SWIFT, đẩy nhanh tốc độ truyền dữ liệu chứng từ số hóa giữa chi nhánh và TFC nhằm rút ngắn thời gian luân chuyển hồ sơ.
• Phát triển và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực: Tổ chức các khóa đào tạo định kỳ chuyên sâu về UCP 600, ISBP 681 và kỹ năng phát hiện bất đồng chứng từ cho thanh toán viên; chuẩn hóa kỹ năng ngoại ngữ và tác phong phục vụ khách hàng.
• Giải pháp đối với Trụ sở chính Vietcombank: Tối ưu hóa quy trình phân quyền, phân định rõ ràng trách nhiệm kiểm tra bề mặt chứng từ tại chi nhánh và kiểm tra chuyên sâu tại TFC nhằm hạn chế chồng chéo, cắt giảm thời gian xử lý.
• Kiến nghị đối với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: Tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý điều hành thị trường ngoại hối và các quy định về quản lý hoạt động thanh toán quốc tế, tạo điều kiện thuận lợi cho các NHTM cung ứng dịch vụ tài trợ thương mại theo thông lệ quốc tế.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận lượng hóa chi tiết các chỉ tiêu tài chính và hoạt động thanh toán quốc tế bằng L/C tại Vietcombank giai đoạn 2016 – 2018:

Chỉ tiêu phân tích	Năm 2016	Năm 2017	Năm 2018
Tổng tài sản (Nghìn tỷ VND)	788	Đạt mức cao	1.074
Dư nợ cho vay khách hàng (Nghìn tỷ VND)	452 (57% TTS)	Tăng trưởng >15%	621 (58% TTS)
Tiền gửi của khách hàng (Nghìn tỷ VND)	590 (80% Nợ PT)	Tăng trưởng ổn định	801,3 (79% Nợ PT)
Vốn chủ sở hữu (Tỷ VND)	48.101	52.577	62.179
Doanh số thanh toán bằng L/C (Tỷ USD)	19,90	26,60	29,95
Tốc độ tăng trưởng doanh số L/C (%)	15,6%	33,7%	12,6%
Tỷ trọng doanh số L/C trên tổng TTQT (%)	36,50%	~36,8%	38,10%
Tỷ trọng doanh số Chuyển tiền (T/T) (%)	~55,00%	54,60%	54,20%
Tỷ trọng doanh số Nhờ thu (Collection) (%)	8,30% (4,5 tỷ USD)	7,70%	Duy trì thấp
Doanh số kinh doanh ngoại hối (Tỷ USD)	Duy trì quy mô lớn	44,10	46,50

Đóng góp của khóa luận thể hiện ở việc đánh giá chuyên sâu mô hình xử lý tập trung (TFC) của Vietcombank, làm rõ được điểm nghẽn trong khâu phối hợp truyền nhận dữ liệu qua SharePoint giữa chi nhánh và trung tâm xử lý tập trung, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp gắn liền với cải tiến công nghệ và đào tạo nhân sự theo các tiêu chuẩn quốc tế (UCP 600, ISBP 681).

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận có một số hạn chế do tác giả tự xác định:

• Nguồn số liệu nội bộ chi tiết về chi phí trực tiếp của từng giao dịch L/C còn hạn chế do chính sách bảo mật thông tin của ngân hàng, dẫn đến việc phân tích tỷ suất chi phí/doanh thu chưa được phân rã sâu theo từng phân khúc khách hàng.
• Thời gian nghiên cứu giới hạn trong giai đoạn 2016 – 2018, khi mô hình tập trung hóa TFC mới vận hành được vài năm nên chưa phản ánh hết hiệu quả dài hạn của hệ thống.

Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng đánh giá hiệu quả nghiệp vụ L/C khi Vietcombank áp dụng đầy đủ các tiêu chuẩn Basel II, tác động của các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới (như CPTPP, EVFTA) và việc ứng dụng công nghệ chuỗi khối (Blockchain) trong số hóa toàn diện chứng từ tài trợ thương mại.

Giá trị tham khảo

Tài liệu là nguồn tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Kinh tế đối ngoại, Kinh doanh quốc tế: Tham khảo phương pháp xây dựng khung tiêu chí đánh giá hiệu quả hoạt động thanh toán quốc tế kết hợp định tính và định lượng.
• Học viên và nhà nghiên cứu làm đề tài tương tự: Tham khảo hệ thống lý thuyết về UCP 600, ISBP 681, URR 725 và quy trình kỹ thuật 11 bước trong thanh toán tín dụng chứng từ.
• Chuyên viên thanh toán quốc tế và tài trợ thương mại tại các ngân hàng thương mại: Tham khảo quy trình tác nghiệp thực tế theo mô hình quản trị tập trung TFC kết nối chi nhánh qua hệ thống SharePoint/Tracer.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận nghiên cứu hoạt động thanh toán quốc tế bằng phương thức L/C tại Vietcombank trong giai đoạn nào? Khóa luận tập trung thu thập, xử lý và phân tích số liệu thực tế trong giai đoạn 3 năm, từ năm 2016 đến năm 2018.

2. Doanh số thanh toán bằng phương thức L/C của Vietcombank đạt bao nhiêu trong giai đoạn 2016 – 2018? Doanh số L/C của Vietcombank đạt 19,9 tỷ USD năm 2016, tăng lên 26,6 tỷ USD năm 2017 (tăng trưởng 33,7%), và đạt 29,95 tỷ USD năm 2018 (tăng trưởng 12,6%).

3. Tại sao tỷ trọng doanh số L/C xuất khẩu luôn cao hơn L/C nhập khẩu tại Vietcombank? Do L/C nhập khẩu đòi hỏi khách hàng phải ký quỹ hoặc được ngân hàng cấp hạn mức tín dụng (tạo rào cản tín dụng đối với các doanh nghiệp hạn chế về vốn), trong khi L/C xuất khẩu tận dụng được mạng lưới đại lý rộng lớn (1.856 ngân hàng tại 158 quốc gia) để tiếp nhận và thông báo L/C cho doanh nghiệp xuất khẩu trong nước một cách thuận lợi.

4. Mô hình xử lý nghiệp vụ L/C tại Vietcombank trong giai đoạn nghiên cứu có điểm gì đặc thù? Vietcombank áp dụng mô hình quản lý tập trung hóa tại Trung tâm Tài trợ thương mại (TFC); các chi nhánh tiếp nhận hồ sơ gốc từ khách hàng, kiểm tra sơ bộ bề mặt rồi scan chuyển hồ sơ qua hệ thống nội bộ SharePoint lên TFC để xử lý chuyên sâu và nhận điện SWIFT qua phần mềm Tracer.

5. Những rào cản chính khiến thời gian kiểm tra chứng từ L/C tại Vietcombank chưa đáp ứng kỳ vọng trong ngày của khách hàng là gì? Khách hàng thường nộp bộ chứng từ vào chi nhánh khá muộn (khoảng 15h), trong khi TFC kết thúc ngày làm việc lúc 17h; thời gian trung bình để một thanh toán viên kiểm tra kỹ lưỡng một bộ chứng từ mất khoảng 1 giờ, dẫn đến việc xử lý bị dồn ứ và trả kết quả vào ngày làm việc kế tiếp.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Lê Trần Thái Phương đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về phương thức tín dụng chứng từ và các chuẩn mực pháp lý quốc tế (UCP 600, ISBP 681, URR 725). Thông qua việc kết hợp hệ thống tiêu chí định tính và số liệu định lượng giai đoạn 2016 – 2018, công trình đã phản ánh chân thực vị thế dẫn đầu của Vietcombank trong mảng thanh toán quốc tế, đồng thời chỉ ra các điểm nghẽn về thời gian xử lý và rào cản tín dụng trong mô hình TFC. Hệ thống giải pháp được đề xuất mang tính thực tiễn cao, tập trung vào hoàn thiện công nghệ SharePoint, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và tối ưu hóa quy trình phối hợp nội bộ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BANKING ACADEMY FACULTY OF COMMERCIAL BANKING GRADUATION THESIS Topic: IMPROVING THE EFFICIENCY OF THE INTERNATIONAL PAYMENT OPERATION BY MEANS OF DOCUMENTARY CREDIT AT JOINT STOCK COMMERCIAL BANK FOR FOREIGN TRADE OF VIETNAM Student: Lê Trần Thái Phương Class: K18CLCA Year: 2015-2019 Student’s ID: 18A4000577 Supervisor: Đỗ Thu Hằng Hanoi, May 2019 ACKNOWLEDGEMENTS Firstly, I am deeply indebted to my thesis instructor and advisor, Ms. Do Thi Thu Hang, for her great support and conscientious assistance in the preparation process of this thesis. Secondly, I would like to give my special thanks to all lecturers in Banking Academy, for having taught and instructed me since my freshman days. I am also grateful for my colleagues and instructors at the Trade Finance Division of Credit Risk Control Department at Vietcombank – Ho Chi Minh City branch who had constantly supported me in starting the work, persevering with it, and finally publishing it.

Finally, I would like to acknowledge with gratitude, the support of my beloved family and friends – my grandfather, aunt, father, mother, sister and a number of my classmates. They all kept me going, and this thesis would not have been possible without them. Even though I have prepared very carefully and put a lot of effort to this graduation thesis, I am well aware of the shortcomings and limition of it due to the time pressure and lack of access to information. Thus, I am willing to receive feedback and comments from the board of lecturers and fellows to perfect the graduation thesis.

i STATUTORY DECLARATION I herewith formally declare that I myself have written the submitted Graduation Thesis independently. I did not use any outside support except for the quoted literature and other sources mentioned at the end of this paper. Hanoi, 27/05/2019 Le Tran Thai Phuong ii Table of Contents LIST OF TABLES AND FIGURES. 1 CHAPTER 1: THEORETICAL OVERVIEW OF THE INTERNATIONAL PAYMENT OPERATION AND DOCUMENTARY CREDIT AT COMMERCIAL BANKS.

The international payment operation by means of documentary credit at commercial banks. Letter of credit. The international payment operation by documentary credit. The international legal frameworks of documentary credit operation.

Risks of commercial banks in international payment by means of documentary credit. The efficiency of international payment operation by means of documentary credit at commercial banks. Criteria assessing the efficiency of international payment operation by means of documentary credit at commercial banks. Factors affecting the efficiency of international payment operation by means of documentary credit.

20 CHAPTER 2: THE CURRENT SITUATION OF THE THE EFFICIENCY OF THE INTERNATIONAL PAYMENT OPERATION BY MEANS OF DOCUMENTARY CREDIT AT VIETCOMBANK. Overview about Vietcombank. The international payment by documentary credit at Vietcombank. Research methodology of the efficiency of the international payment operation by means of documentary credit at Vietcombank.

The current situation of the international payment operation by means of documentary credit at Vietcombank. Evaluation of the efficiency of international payments operation by means of documentary credit at Vietcombank. Reasons for shortcomings. SOLUTIONS TO IMPROVE THE EFFICIENCY OF INTERNATIONAL PAYMENT OPERATION BY MEANS OF DOCUMENTARY CREDIT AT VIETCOMBANK.

Development orientation for the international payment operation by means of documentary credit at Vietcombank. Solutions to improve the efficiency of international payment operation by means of documentary credit at Vietcombank. Promoting marketing strategy. Improving the technology.

Strategies related to human resources. Solutions for Vietcombank’s Head Office. Proposals for improvement of international payment operation by means of documentary credit at Vietcombank. Towards the State Bank of Vietnam.

61 iv LIST OF TABLES AND FIGURES Figure Title Page 1 Documentary credit process 11 2.1 Proportion of Loans to customers over Total Assets 2016-2018 25 2.2 Proportion of Customer deposits over Total Liabilities 2016-2018 26 2.3 Interest income and Interest expense of VCB 2016-2018 28 2.4 VCB’s ratio of Group 2-5 Debt 28 Proportion of Net fee and Commission income in Total Operating 2.5 28 Income of VCB 2016 - 2018 Proportion of Settlement Service in Net fee and commission 2.6 29 income of VCB 2016 - 2018 The proportion of the L/C over total international payment 2.7 39 volume of Vietcombank from 2016 – 2018 Proportion of volume of import and export L/C of Vietcombank 2.9 Proportion of L/C's turnover of Vietcombank from 2016-2018 43 2.10 Proportion of L/C’s profit/turnover and cost/turnover 46 v Table Title Page 2.1 ROA and ROE of VCB and Mean of sector 27 The growth rate of the volume of L/C from 2016-2018 at 2.2 37 Vietcombank The growth rate of turnover, cost and profit from L/C method at 2.3 44 Vietcombank vi INTRODUCTION Statement of the problem and rationale for the study Nowadays, while the bank’s income sources from credit activities seem to decline, the service sector, including international payment services (or import and export payment) and trade finance is being promoted by commercial banks. The international payment service not only contributes to the production process’ s continuity, but it also accelerates the process of goods circulation nationally and internationally. Therefore, by acting as an intermediary in payment activities, commercial banks have contributed to the economy’s growth, customers’ satisfaction and banks themselves. The trend of globalization, international economic integration and trade liberalization through Vietnam’s participation in the Trans - Pacific Partnership Agreement, Free Trade Agreement, ASEAN Economic Community, etc.

is considered both an important step of Vietnam in the international economic integration and a great opportunity for our country to accelerate its growth, institutional reform, and enhance the competitiveness of the economy in general and the banking industry in particular. In addition, this trend also boosts the expansion of foreign trade activities of domestic enterprises. The exchange of goods between countries around the world is getting stronger and faster, which leads to the increase in payment demands of enterprises from all over the world. Furthermore, international payment is considered an important service for Vietnamese commercial banks that supports other banking activities.

International payments are based on international trade, but whether or not the international payments can exist or develop depends on the timeliness, security and accuracy of the payments. To ensure the security in the payment process, the documentary credit is proved to be an effective and appropriate method because it can be used in the first transaction, when both parties have not known each other well yet. Like other commercial banks, the international payment operation by documentary credit at Bank for Foreign Trade of Vietnam was established to meet the demands of import – export enterprises for international payment. However, 1 documentary credit is a rather complicated method that requires high level of technical expertise, so it is inevitable that there are some related issues need to be solved.

Furthermore, Vietcombank has just applied the new centralized model of International Payment – Trade Finance for a few years, so finding out solutions to improve the efficiency of international payment operation in accordance with this change is an urgent requirement to help the bank maintain its current market share and increase its competitiveness. For the reasons above, I chose the topic: “Improving the efficiency of international payment operation by means of documentary credit at Vietcombank” as my graduation thesis. Aims and objectives of the study • Research on some theoretical issues relating to the international payment operation, especially the use of letter of credit in international payment at commercial banks; • Assess on the efficiency of the international payment operation by means of letter of credit at Vietcombank in recent years, using qualitative research methodology that comprises of qualitative criteria and quantitative criteria; • Propose solutions to improve the efficiency of international payment operation using letter of credit at Vietcombank. Significance of the study Although there have been many graduation theses on the international payment operation by means of documentary credit at commercial banks, however, this topic is of great importance that should be examined further and solved thoroughly.

Drawing from previous experience of some research papers, the thesis will analyze and evaluate the improvement of the efficiency of international payment operation by letters of credit at the Bank for Foreign Trade of Vietnam. 2 Data and research methodology The thesis uses specific scientific methods such as comparative method, analytical method, statistical method and observation method. Methods of collecting the data: Secondary source of information comes from the annual financial statements of Vietcombank, the internal documents of Vietcombank, books, newspapers, reliable Internet sources, etc. Methods of analyzing and evaluating information: From the information obtained, the thesis will provide analysis and evaluation to solve the outstanding problem.

Organization of the study Chapter 1. Theoretical overview of the international payment operation and documentary credit at commercial banks Chapter 2. The current situation of the efficiency of international payment operation by means of documentary credit at Vietcombank Chapter 3. Solutions to improve the efficiency of international payment operation by means of documentary credit at Vietcombank 3 CHAPTER 1: THEORETICAL OVERVIEW OF THE INTERNATIONAL PAYMENT OPERATION AND DOCUMENTARY CREDIT AT COMMERCIAL BANKS 1.

Literature Review Recently, the international payment operation at commercial banks in Vietnam has constantly been developed by the reconstruction in the international payment network system, provision of training sessions for the staff working in the field, investment in the innovative technology, etc. As a result, the international payment service at commercial banks in Vietnam has gained some significant outcomes. However, it is obvious that the banks have only focused on the expansion and risk management in international payment operations, rather than making analysis and quantitative assessment towards the efficiency of the operations. The study more generally has made progress as it does not only analyze, assess and provide solutions to improve the efficiency of the international payment operations using specific criteria, but it also focuses on one of the most popular, yet important international payment methods known as documentary credit (or letter of credit).

Norman Mugarura (2014) addressed issues of law and policy, the potential pitfalls such as fraud, conflict of law and documents discrepancies that are often encountered by the parties in usage and practice of the Letter of Credit (L/C) at commercial banks. The article has gleaned other forms of payment mechanisms in international commercial trade to demonstrate that despite the upsurge in international payment instruments, the L/C has remained a viable commercial product. Furthermore, this article aims to provide an in-depth analysis of the law governing the L/C and why it has remained resilient and a viable commercial product in banking industry for many years. To make this happen, the author has utilized the current version of UCP 600 (2007) and the legislation such as Brussels Convention (2000) in Europe, litigated cases and secondary data sources in writing the paper.

The findings of the paper have demonstrated that despite a myriad of payment mechanisms as a result of innovation in international trade, the L/C is still a viable commercial product. Parties will need to be knowledgeable and skilled 4 enough to keep abreast of dynamic changes on law and policy relating to usage and practice of L/Cs. Vladimir Anatolevich ERMAKOV et al. (2017) analyzed the practice of using documentary letters of credit in foreign trade, and to determine effective ways to improve L/C payment method for importers/exporters at commercial banks.

They applied some empirical research methods, indicator techniques and secondary analysis of the results of a global survey of experts in international trade financing throughout the study. Eventually, they concluded some important points. First, commercial L/Cs are most widely used in foreign trade transactions, however, their volume in international payments has decreased. The reason for this is due to the decline in foreign trade turnover.

Second, unlike countries with developed financial markets, the share of payments using L/Cs remains rather small in Russia (about 15% of the total volume of payment transactions in the banking system). Third, there has been a twofold increase in the volume of payments in value terms using L/Cs.