Chương I: Cơ sở lý luận công tác đào tạo công nhân kỹ thuật. Chương II: Phân tích thực trạng công tác đào tạo công nhân kỹ thuật của Công ty TNHH Sankoh Việt Nam. Chương III: Một số giải pháp đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả công tác đào tạo tại Công ty TNHH Sankoh Việt Nam. Quá trình nghiên cứu và thực hiện đề tài chắc chắn còn nhiều thiếu sót và khiếm khuyết.
Rất mong nhận được sự góp ý của Thầy và bạn đọc để hoàn thiện hơn nữa đề tài nghiên cứu. Để hoàn thành luận văn này, tác giả nhận được sự chỉ bảo, góp ý tận tình của thầy giáo - PGS.TS Hoàng Đình Phi và các phòng ban tại Công ty TNHH Sankoh Việt Nam. 5 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐÀO TẠO CÔNG NHÂN KỸ THUẬT 1. Một số khái niệm và mục tiêu của đào tạo công nhân kỹ thuật trong doanh nghiệp 1.
Một số khái niệm Đối với mỗi một doanh nghiệp, muốn tồn tại và phát triển bền vững trên thị trường ngoài đội ngũ cán bộ quản lý giỏi cần phải có đội ngũ công nhân giỏi (nhất là công nhân kỹ thuật). - Công nhân kỹ thuật Theo thuật ngữ của Bộ Lao động Thương binh – Xã hội Công nhân kỹ thuật được hiểu là loại lao động được đào tạo được cấp bằng hoặc chứng chỉ của các bậc đào tạo trong hệ thống giáo dục nghề nghiệp quốc dân thống nhất để có năng lực thực hiện các công việc phức tạp , tạo ra sản phẩm hàng hóa và dịch vụ phục vụ quốc tế dân sinh. Giáo trình kinh tế nguồn nhân lực do PGS.TS Trần Xuân Cầu và PGS.TS Mai Quốc Chánh làm chủ biên đã đưa ra khái niệm về công nhân kỹ thuật như sau: Công nhân kỹ thuật là người được đào tạo và được cấp bằng (đối với những người tốt nghiệp các chương trình dạy nghề dài hạn từ 1 đến 3 năm) hoặc chứng chỉ (đối với những người tốt nghiệp các chương trình dạy nghề ngắn hạn dưới 1 năm) của bậc giáo dục nghề nghiệp trong hệ thống giáo dục để có năng lực thực hành – thực hiện các công việc phức tạp do sản xuất yêu cầu. Trên thực tế có những công nhân có tay nghề rất giỏi, họ có kinh nghiệm làm việc lâu năm nhưng lại không có kiến thức bài bản về lý thuyết mà chủ yếu là thành thạo về kỹ năng tay nghề những công nhân này muốn trở thành công nhân kỹ thuật cần phải đào tạo thêm và thông qua bài kiểm tra lý thuyết để cấp chứng chỉ công nhân là công nhân kỹ thuật.
Trong luận văn này công nhân kỹ thuật được hiểu như sau: Công nhân kỹ thuật là những người đã qua đào tạo nghề dưới hai cách thức là đào tạo dài hạn (từ 12 tháng đến 36 tháng) hoặc đào tạo ngắn hạn (dưới 6 12 tháng) được cấp bằng hoặc chứng chỉ nghề, hoặc những người đã tích lũy kiến thức qua thực tế đạt được trình độ có trình độ tay nghề và được doanh nghiệp tổ chức thi cấp chứng chỉ. Như vậy CNKT bao gồm: - Những công nhân đã tốt nghiệp các trường dạy nghề, trung tâm dạy nghề được cấp chứng chỉ, cấp bằng theo quy định của Bộ giáo dục đào tạo. - Những công nhân tích lũy kinh nghiệm lâu năm được công nhận là CNKT thông qua việc doanh nghiệp tổ chức các lớp bồi dưỡng thêm và tổ chức kỳ thi nâng cao tay nghề về lý thuyết và thực hành cho công nhân và cấp chứng chỉ cho công nhân. - Đào tạo công nhân kỹ thuật Muồn hiểu được đào như thế nào gọi là đào tạo CNKT, trước tiên chúng ta cần hiểu khái niệm liên quan là đào tạo.
Có nhiều tài liệu đã đề cập đến khái niệm về đào tạo như sau: Giáo trình Quản trị nhân lực, Trường đại học Kinh tế quốc dân: Đào tạo (hay còn được gọi là đào tạo kỹ năng): được hiểu là các hoạt động học tập nhằm giúp cho người lao động có thể thực hiện có hiệu quả hơn chức năng, nhiệm vụ của mình. Đó chính là quá trình học tập làm cho người lao động nắm vững hơn về công việc của mình, là những hoạt động học tập để nâng cao trình độ kỹ năng của người lao động để thực hiện nhiệm vụ lao động có hiệu quả hơn. Quản trị nhân sự của TS Nguyễn Hữu Thân: Đào tạo bao gồm các hoạt động nhằm mục đích nâng cao tay nghề hay kỹ năng của một cá nhân đối với công việc hiện hành. Quản trị nguồn nhân lực do Hương Huy biên dịch: Đào tạo là bất cứ nỗ lực nào để cải thiện kết quả của nhân viên, dựa trên công việc hiện nay họ đang nắm giữ hoặc công việc nào có liên quan.
Quản trị nguồn nhân lực của George T. Milkovich và John W.Boudreau: Đào tạo là một quá trình có hệ thống nhằm nuôi dưỡng việc tích lũy các kỹ năng, những 7 quy tắc, khái niệm hay thái độ dẫn đến sự tương xứng tốt hơn giữa những đặc điểm của CNV và những yêu cầu của công việc. Như vậy các tài liệu đều đưa ra quan điểm thống nhất rằng: Đào tạo là những hoạt động học tập nhằm nâng cao hiệu quả cho công việc hiện tại của người lao động. Đào tạo khác với phát triển ở chỗ là đào tạo tập trung vào công việc hiện tại với mục đích khắc phục sự thiếu hụt về kiến thức và kỹ năng hiện tại, thời gian đào tạo thường là ngắn hạn và chủ yếu là đào tạo cá nhân.
Còn phát triển tập trung cho công việc tương lai với mục đích trang bị những kiến thức kỹ năng để chuẩn bị cho công việc trong tương lai, thời gian đào tạo thường là đào tạo dài hạn và không chỉ đào tạo cho cá nhân mà còn cho cả tổ chức.1: So sánh giữa đào tạo và phát triển nguồn nhân lực Đào tạo Phát triển 1.Tập trung Công việc hiện tại Công việc tương lai 2.Phạm vi Cá nhân Cá nhân và tổ chức 3.Thời gian Ngắn hạn Dài hạn Khắc phục sự thiếu hụt về 4.Mục đích Chuẩn bị cho tương lai kiến thức kỹ năng hiện tại Nguồn: Giáo trình Quản trị nhân lực; Trường đại học Kinh tế quốc dân; TS. Nguyễn Ngọc Quân và Th.S Nguyễn Vân Điềm; NXB Lao động xã hội; 2004 Đào tạo công nhân kỹ thuật trong doanh nghiệp là những hoạt động dạy và học nhằm trang bị những kiến thức, kỹ năng và thái độ nghề nghiệp để nâng cao hiệu quả công việc hiện tại cho công nhân kỹ thuật. Đào tạo công nhân kỹ thuật bao gồm 3 loại đó là: đào tạo mới, đào tạo lại và bồi dưỡng tay nghề. Đào tạo mới là đào tạo những người chưa tham gia sản xuất hoặc những người tham gia sản xuất nhưng chưa có trình độ tay nghề.
8 Đào tạo lại là đào tạo đối với những người đã có nghề, có chuyên môn nhưng do yêu cầu mới của sản xuất và tiến bộ kỹ thuật dẫn đến việc thay đổi cơ cấu ngành nghề, trình độ chuyên môn. Bồi dưỡng tay nghề là quá trình cập nhập hóa kiến thức còn thiếu hoặc đã lạc hậu, bổ túc nghề, đào tạo thêm hoặc củng cố các kỹ năng nghề nghiệp theo từng chuyên đề và thường được xác nhận bằng một chứng chỉ hay nâng lên bậc cao hơn. Trong xu thế hội nhập về đào tạo lao động kỹ thuật thực hành của thế giới, việc đào tạo CNKT ở nước ta cần tạo ta bước chuyển mới có tính đột phá. Trong hội thảo khoa học về phát triển lao động kỹ thuật năm 2001 – 2010 của Tổng cục dạy nghề, đã đưa ra cấp trình độ mà CNKT được đào tạo như sau: - Công nhân phụ việc là những công nhân đào tạo phổ cập nghề (nghề bậc 1), thực hiện những công việc giản đơn của một nghề và thường phụ việc cho công nhân ở bậc cao hơn.
Đào tạo công nhân này chủ yếu là kèm cặp, hướng dẫn làm việc thực tế và học ít lý thuyết. - Công nhân bán lành nghề: Là công nhân được đào tạo ngắn hạn dưới 1 năm, học lý thuyết chuyên môn và chủ yếu là đào tạo thực hành. Công nhân qua đào tạo cấp trình độ này làm được những công việc cơ bản của nghề một cách độc lập. - Công nhân lành nghề: Là công nhân được đào tạo nghề dài hạn, thời gian đào tạo từ 1 đến 2 năm, đào tạo theo mục tiêu chương trình chuẩn của nhà nước.
Sau đào tạo công nhân thực hiện được những công việc phức tạp của một nghề một cách độc lập; có thể phân tích, giám sát, điều chỉnh quá trình thực hiện công việc; đánh giá được chất lượng sản phẩm; có khả năng phối hợp và hướng dẫn người khác thực hiện. - Công nhân lành nghề trình độ cao: Là những công nhân được đào tạo với thời gian từ 2 đến 3 năm, đào tạo theo mục tiêu chương trình chuẩn của nhà nước quy định. Sau đào tạo có thể làm được những công việc có độ phức tạp cao của nghề một cách độc lập và sáng tạo; có thể quản lý, chỉ đạo hoạt động của một tổ, nhóm sản xuất. 9 - Kỹ thuật viên: Là những người được đào tạo với thời gian từ 2 đến 3 năm, đào tạo theo mục tiêu chương trình chuẩn của Nhà nước quy định.
Sau đào tạo nắm vững lý thuyết nghề, có thể làm được các công việc có độ phức tạp cao của nghề một cách độc lập và sáng tạo; có khả năng tiếp thu và tổ chức thực hiện công nghệ sản xuất đảm bảo quy trình và tiêu chuẩn kỹ thuật. - Kỹ thuật viên trình độ cao: Là những người được đào tạo với thời gian từ 3 năm trở lên, đào tạo theo mục tiêu chương trình chuẩn của nhà nước quy định. Sau đào tạo nắm vững lý thuyết và thực hành nghề ở trình độ cao, có thể làm được các công việc có độ phức tạp rất cao của nghề một cách độc lập và sáng tạo. Tổ chức thực hiện quy trình công nghệ sản xuất đảm bảo năng suất, chất lượng, hiệu quả cao.
- Công tác đào tạo công nhân kỹ thuật: Công tác đào tạo công nhân kỹ thuật bao gồm các hoạt động từ lập kế hoạch đào tạo, tổ chức thực hiện đào tạo cho đên đánh giá hiệu quả đào tạo. Mục tiêu của đào tạo CNKT trong doanh nghiệp Đào tạo giúp CNKT nâng cao kỹ năng tay nghề để đáp ứng tốt hơn yêu cầu công việc. Thực tế, nhiều công nhân mặc dù được đào tạo bài bản tại các hệ thống đào tạo nghề nhưng khi bắt tay vào công việc lại chưa đáp ứng được yêu cầu công việc do đó doanh nghiệp cần phải thực hiện đào tạo lại nhằm giúp công nhân nắm bắt nhanh công việc và đảm bảo dây chuyền sản xuất được vận hành thông suốt.