Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC TUYÊN GIÁO VÀ SỰ CẦN THIẾT PHẢI NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC TUYÊN GIÁO CẤP HUYỆN 1. Một số khái niệm cơ bản 1. Khái niệm công tác tuyên giáo Theo Từ điển tiếng Việt của Viện Ngôn ngữ học thì “tuyên giáo” có nghĩa là “tuyên truyền và giáo dục”. Trên thực tế, phạm vi và nội dung hoạt động chính của công tác tuyên giáo là tuyên truyền và giáo dục đường lối chính trị, quan điểm tư tưởng cho cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân.
Do vậy, công tác tuyên giáo trước đây trọng tâm chính vẫn thường được hiểu là tập trung vào công tác tư tưởng, xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng là linh hồn của mọi công tác. Công tác tư tưởng theo quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, là hoạt động truyền bá, giáo dục, đưa tri thức lý luận vào sâu trong đời sống của quần chúng nhân dân, tạo nên sức mạnh trong quần chúng nhằm xây dựng một chế độ xã hội tốt đẹp hơn. Tác giả Trần Thị Anh Đào cho rằng: “Công tác tư tưởng ở Việt Nam hiện nay là hoạt động tư tưởng có mục đích của giai cấp công nhân Việt Nam do Đảng Cộng sản lãnh đạo. Thông qua Đảng, Nhà nước và các tổ chức chính trị - xã hội, công tác tư tưởng có nhiệm vụ bảo vệ, phát triển và truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước; thông tin theo định hướng của Đảng trên tất cả mọi mặt của đời sống xã hội.
Công tác tư tưởng nhằm xây dựng ý thức xã hội chủ nghĩa; định hướng giá trị xã hội đúng đắn; hình thành niềm tin cách mạng có căn cứ khoa học, thúc đẩy quần chúng tích cực tham gia vào sự nghiệp công nghiệp CNH, HĐH đất nước, xây dựng dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, đưa đất nước vững chắc tiến lên chủ nghĩa xã hội” [7, tr. Trong quá trình thực hiện mục tiêu của Đảng, công tác tư tưởng có vai trò quan trọng trong việc truyền bá hệ tư tưởng vào quần chúng nhân dân, có vai trò hết sức to lớn trong việc xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Công tác tư tưởng giải quyết những vấn đề lý luận do thực tiễn đặt ra và 11 đồng thời từng bước hiện thực hóa lý tưởng xã hội chủ nghĩa. Bởi chính các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin đã nhận thức được vai trò to lớn của việc truyền bá tư tưởng lý luận vào đời sống thực tiễn, vào quần chúng nhân dân: “Vũ khí của sự phê phán cố nhiên không thể thay thế được sự phê phán của vũ khí, lực lượng vật chất chỉ có thể bị đánh đổ bằng lực lượng vật chất; nhưng lý luận cũng sẽ trở thành lực lượng vật chất, một khi nó thâm nhập vào quần chúng” [9, tr.
Tuy nhiên, trên thực tế, hiểu công tác tuyên giáo chỉ là công tác tư tưởng thôi chưa đủ, mặc dù đó là nội dung trọng tâm, căn bản. Công tác tuyên giáo còn có nội hàm rộng hơn, bao hàm nhiều nội dung và hoạt động hơn. Công tác tuyên giáo của Đảng còn chú trọng đến các phương thức, các kênh, để đưa lý luận vào thực tiễn, đảm bảo thực hiện các mục tiêu chính trị đó là các lĩnh vực văn hóa, văn nghệ, công tác khoa giáo. Nhận thức về công tác tuyên giáo cũng dần được nâng lên và đáp ứng ngày càng cao đòi hỏi của thực tiễn, của công tác xây dựng Đảng.
Lịch sử hoạt động công tác tuyên giáo cho thấy, xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đất nước, công tác tư tưởng của Đảng được bổ sung thêm các nội dung mới về văn hóa, văn nghệ, gọi là công tác tư tưởng-văn hóa. Có một thời kỳ Đảng đã thành lập Ban tư tưởng văn hóa Trung ương để đảm trách nhiệm vụ này. Sau này còn thêm những nội dung khác trong lĩnh vực khoa học, giáo dục gọi chung là nội dung khoa giáo, hợp thành công tác tuyên giáo. Ban Tư tưởng -Văn hóa Trung ương do vậy cũng được đổi thành Ban Khoa giáo.
Do vậy, có thể thấy, công tác tuyên giáo hiện là một thuật ngữ bao chứa nhiều mặt, nhiều nội dung hoạt động liên quan đến lĩnh vực tư tưởng, văn hóa và khoa học, giáo dục và cần phải tuyên truyền và giáo dục một cách sâu rộng trong toàn bộ hệ thống chính trị. Cho đến nay, có thể định nghĩa: Công tác tuyên giáo là cụm từ chỉ các hoạt động tham mưu, chỉ đạo, kiểm tra của tổ chức đảng về lĩnh vực tư tưởng, văn hóa và khoa giáo. Công tác tuyên giáo của Đảng Cộng Sản Việt Nam là một bộ phận cấu thành rất quan trọng trong hoạt động lãnh đạo của Đảng, là hoạt động truyền bá, bổ sung và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường 12 lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước nhằm xây dựng thế giới quan khoa học, nhân sinh quan cộng sản, truyền thống văn hóa, đạo đức tốt đẹp cho cán bộ, đảng viên và nhân dân, góp phần tạo sự thống nhất cao trong toàn Đảng, sự đồng thuận trong nhân dân, thực hiện thắng lợi mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh. Tuyên giáo là một ngành, một lĩnh vực công tác của Đảng.
Do yêu cầu nhiệm vụ chuyên sâu, công tác tuyên giáo được xác định là một ngành, lĩnh vực, có hệ thống tổ chức thống nhất từ Trung ương đến cơ sở. Thực hiện công tác tuyên giáo là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, trước hết là các cấp ủy đảng, nòng cốt là ngành Tuyên giáo. Trong đó, Ban Tuyên giáo Trung ương Đảng Cộng Sản Việt Nam, trực tiếp và thường xuyên là Bộ chính trị, Ban Bí thư về chính trị, tư tưởng, về chủ trương, quan điểm và đường lối của Đảng trong lĩnh vực tuyên truyền, báo chí, xuất bản, văn hóa, văn nghệ, giáo dục và một số lĩnh vực khác… đồng thời là cơ quan chuyên môn, nghiệp vụ về các lĩnh vực công tác này của Đảng. Từ khi Đảng ta ra đời đến nay, công tác tuyên giáo của Đảng đã góp phần to lớn vào thành công của sự nghiệp cách mạng trong các giai đoạn lịch sử cũng như đã và đang góp phần vào công cuộc đổi mới hiện nay.
Có thể hình dung, công tác tuyên giáo về cơ bản gồm 3 bộ phận: công tác lý luận, công tác tuyên truyền và công tác cổ động, được tiến hành tại tất cả các cấp, ban, các địa phương, cơ quan, đơn vị… 1. Đặc điểm, tính chất của công tác tuyên giáo Qua các nghiên cứu, cũng thực tiễn hoạt động tuyên giáo cho thấy, công tác tuyên giáo có một số đặc điểm, tính chất căn bản như sau: Một là, công tác tuyên giáo là một bộ phận trong công tác chính trị tư tưởng của cả hệ thống chính trị nói chung, hướng tới đối tượng là con người, là nhân dân, mà trước hết là cán bộ, đảng viên, là những đối tượng mang đầy đủ đặc điểm về vị trí xã hội, văn hóa, tâm sinh lý, quan điểm, tư tưởng, nhận thức xã hội đa dạng và phức tạp. Hướng tới đối tượng đó, công tác tuyên giáo nhằm thay đổi nhận thức có chủ đích, nhắm tới mục 13 tiêu tạo sự nhất trí cao trong Đảng, sự đồng thuận xã hội đối với việc triển khai thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Hai là, công tác tuyên giáo mang tính chính trị, tính giai cấp.
Hoạt động tuyên giáo là bộ phận cấu thành trong hoạt động lãnh đạo của Đảng, là một trong những hoạt động quan trọng bậc nhất của Đảng và sự điều hành của Nhà nước, thực hiện mục tiêu của Đảng cầm quyền, thực hiện nhiệm vụ chính trị của giai cấp công nhân. Ở nước ta, cốt lõi của công tác tuyên giáo là xây dựng, xác lập và phát triển hệ tư tưởng xã hội chủ nghĩa theo chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; hình thành niềm tin, định hướng giá trị đúng đắn, góp phần xây dựng thế giới quan khoa học, giáo dục đức tính nhân bản, nhân văn và lòng nhân ái cho con người; nâng cao nhận thức điều chỉnh và điều chỉnh hành vi đúng đắn cho cán bộ, đảng viên và nhân dân, thúc đẩy mọi người hành động tích cực vì mục tiêu “Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”. Ba là, quy trình làm ra sản phẩm của công tác tuyên giáo không phải là sự lập trình của công nghệ đơn thuần, Cách thức, phương pháp tuyên giáo là sự kết hợp giữa khoa học và nghệ thuật, giữa nêu gương, nói đi đôi với làm, lý luận gắn liền với thực tiễn, kết hợp linh hoạt giữa các hình thức và biện pháp, phương tiện, trong đó tư tưởng khoa học, hệ thống chính trị, sự dẫn dắt của chính đảng tiên phong là nòng cốt; Đó là hoạt động kết hợp các hình thức, biện pháp, phương tiện do chủ thể tiến hành, được thực hiện trực tiếp bởi đội ngũ làm công tác tuyên giáo am hiểu chủ trương, đường lối, chính sách pháp luật, có tầm tư duy đổi mới, đủ bản lĩnh chính trị, giàu tâm huyết cống hiến cho Đảng, cho Nhân dân. Bốn là, kết quả đưa lại của công tác tuyên giáo không hiện hữu bằng vật phẩm, khó có thể hình dung bằng trực quan mà phải thăm dò hiệu ứng tư tưởng, dư luận của các tầng lớp xã hội trước mỗi chủ trương, chính sách mới.
Hiệu quả của công tác tuyên giáo thể hiện ở sự chuyển biến nhận thức và hành động của các tầng lớp nhân dân để thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ chính trị, dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự điều hành của Nhà nước. Các yếu tố cấu thành công tác tuyên giáo của Đảng Công tác tuyên giáo của Đảng là một hoạt động chính trị - xã hội có tính đặc thù, gồm 3 yếu tố quan trọng là: chủ thể, khách thể và các chức năng của công tác tuyên giáo. Chủ thể của công tác tuyên giáo bao gồm hệ tư tưởng, các cơ quan tổ chức, các nhà tư tưởng của chủ thể đó và các cán bộ chuyên trách làm công tác tuyên giáo. Hệ tư tưởng là hệ thống những quan điểm, quan niệm về chính trị, triết học, đạo đức, nghệ thuật, tôn giáo…có chức năng là kim chỉ nam cho hành động của một giai cấp, tầng lớp hay một bộ phận người trong xã hội.
Đảng Cộng Sản Việt Nam ra đời năm 1930, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong lịch sử cách mạng Việt Nam.
