Chương 1: Cơ sở lý luận về áÁp dụng pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ Chương 2: Thực trạng áp dụng pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ tại Nghệ An Chương 3: Quan điểm và giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ÁP DỤNG PHÁP LUẬT XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC GIAO THÔNG ĐƢỜNG BỘ 1. Khái niệm pháp luật về xử lý vi phạm hành chính và áp dụng pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đƣờng bộ 1. Pháp luật xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ Pháp luật là hệ thống những qui tắc xử sự mang tính bắt buộc chung do nhà nước ban hành hoặc thứa nhận và đảm bảo thực hiện, thể hiện ý chí của Nhà nước và là nhân tố điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh trong xã hội. * Khái niệm về vi phạm hành chính: Theo khoản 1, Điều 2, Luật Xử lý VPHC thì “Vi phạm hành chính là hành vi có lỗi do cá nhân, tổ chức thực hiện, vi phạm quy định của pháp luật về quản lý nhà nước mà không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt vi phạm hành chính.” VPHC trong lĩnh vực GTĐB là một dạng của vi phạm pháp luật.
Do đó, những vi phạm này cũng có các yếu tố cấu thành pháp lý gồm: mặt khách quan, mặt chủ quan, chủ thể và khách thể. Mặt khách quan của VPHC trong lĩnh vực GTĐB là tổng hợp các dấu hiệu bên ngoài, bao gồm: hành vi trái pháp luật, tính nguy hiểm cho xã hội, hậu quả và mối quan hệ giữa hành vi và hậu quả, các dấu hiệu khác như công cụ, phương tiện, thời gian, địa điểm vi phạm. Mặt chủ quan của vi phạm là dấu hiệu bên trong của VPHC và thể hiện ở yếu tố lỗi của người vi phạm, bao gồm lỗi cố ý và vô ý. Ngoài ra, yếu tố động cơ, mục đích vi phạm cũng được tính đến khi xem xét để quyết định các hình thức và mức xử phạt cụ thể.
Chủ thể thực hiện hành vi VPHC là cá nhân, tổ chức có năng lực chịu trách nhiệm hành chính theo quy định của pháp luật hành chính. Dấu hiệu khách thể để nhận biết về VPHC trong GTĐB là hành vi vi phạm đã xâm phạm trật tự quản lý hành chính nhà nước trong lĩnh vực GTĐB, bao gồm: Các hành vi vi phạm quy tắc GTĐB, các hành vi vi phạm quy định về kết cấu hạ tầng GTĐB, các hành vi vi phạm quy định về phương tiện tham 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com gia GTĐB, các hành vi vi phạm quy định về người điều khiển phương tiện tham gia GĐB, các hành vi vi phạm quy định về vận tải đường bộ, các hành vi vi phạm khác liên quan đến GTĐB. * Khái niệm về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực GTĐB: Xử lý vi phạm hành chính được áp dụng đối với cá nhân vi phạm pháp luật về an ninh, trật tự, an toàn xã hội mà không phải là tội phạm. Cụ thể ở đây là vi phạm an ninh, trật tự, an toàn xã hội trong lĩnh vực GTĐB Các đặc điểm của pháp luật về xử lý VPHC trong lĩnh vực GTĐB bao gồm: -Về hình thức: Pháp luật về xử lý VPHC trong lĩnh vực GTĐB được thể hiện dưới dạng các văn bản pháp luật, bao gồm Luật Xử lý VPHC năm 2012, Luật GTĐB năm 2008 và Nghị định số 46/2016/NĐ-CP ngày 26/5/2016 về xử phạt VPHC trong lĩnh vực GTĐB và đường sắt.
-Về nội dung: Pháp luật XLVPHC trong GTĐB đề cập đến những nội dung cơ bản như sau: + Các nguyên tắc XLVPHC trong GTĐB: Xử phạt VPHC trong lĩnh vực GTĐB phải tuân thủ theo các nguyên tắc sau: Chỉ bị xử phạt VPHC khi có hành vi VPHC do pháp luật quy định; mọi hành vi VPHC trong lĩnh vực GTĐB phải được xử phạt kịp thời, nhanh chóng, triệt để;một hành vi VPHC chỉ bị xử phạt hành chính một lần; mọi hoạt động xử phạt VPHC trong lĩnh vực GTĐB phải đảm bảo công minh; chỉ người có thẩm quyền theo quy định của pháp luật mới được ra quyết định xử phạt VPHC trong lĩnh vực GTĐB. + Hình thức xử phạt: Theo Nghị định số 46/2016/NĐ-CP hình thức xử phạt VPHC bao gồm hình thức xử phạt chính và hình thức xử phạt bổ sung. Với mỗi hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực GTĐB, cá nhân, tổ chức phải chịu một trong các hình thức xử phạt chính là cảnh cáo và phạt tiền. Phạt tiền là việc tước bỏ của cá nhân, tổ chức vi phạm một khoản tiền nhất định để sung quỹ nhà nước.
So với hình thức phạt tiền, cảnh cáo là hình thức xử phạt nhẹ hơn, mang tính chất giáo dục, phổ biến, tuyên truyền pháp luật nhưng vẫn mang tính cưỡng chế nhà nước, gây cho người bị xử phạt những tổn thất nhất định về mặt tinh thần. Ngoài hình 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com thức xử phạt chính nêu trên tùy theo tính chất, mức độ vi phạm, cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính còn có thể bị áp dụng một hoặc các hình thức xử phạt bổ sung sau đây: Tước quyề n sử d ụng giấy phép lái xe, chứng chỉ bồi dưỡng kiến thức về pháp luâ ̣t GTĐB có th ời ha ̣n hoặc không thời ha ̣n; tịch thu tang vật, phương tiện được sử dụng để vi phạm hành chính. + Các biện pháp khắc phục hậu quả: Các biện pháp khắc phục hậu quả trong xử phạt VPHC trong lĩnh vực GTĐB mang tính chất cưỡng chế nhà nước, được áp dụng nhằm khắc phục triệt để hậu quả do vi phạm gây ra, bảo đảm lợi ích chung của cộng đồng và hoạt động bình thường của xã hội. Bao gồm: Buộc khôi phục la ̣i tình trạng ban đ ầu đã bi ̣thay đ ổi do vi pha ̣m hành chin ́ h gây ra ho ặc buộc tháo dỡ công trình xây dựng trái phép; buộc thực hiê ̣n các biện pháp khắc phục tình tra ̣ng ô nhiễm môi trường do VPHC gây ra; buộc đưa ra khỏi lãnh thổ Viê ̣t Nam hoặc buộc tái xuất phương tiê ̣n.
+ Thẩm quyền xử phạt: Theo quy định tại Nghị định số 46/2016/NĐ-CP, những người có thẩm quyền xử phạt VPHC trong lĩnh vực GTĐB bao gồm Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp; Cảnh sát giao thông; Cảnh sát trật tự, Cảnh sát phản ứng nhanh, Cảnh sát cơ động, Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội; Trưởng Công an cấp xã; Thanh tra giao thông vận tải, người được giao thực hiện nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành đường bộ. Ngoài ra, trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ của mình thì Cảng vụ hàng hải, Cảng vụ hàng không, Cảng vụ đường thủy nội địa, người được giao thực hiện nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành đường sắt, hàng không, hàng hải, đường thủy nội địa; Thanh tra chuyên ngành bảo vệ môi trường, người được giao thực hiện nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành bảo vệ môi trường có thẩm quyền xử phạt VPHC đối với các hành vi VPHC trong lĩnh vực GTĐB theo quy định của pháp luật. + Thời hiệu xử phạt: Theo quy định tại Luật Xử lý vi phạm hành chính và Luật GTVT là tùy trường hợp nhưng không quá một năm, kể từ ngày hành vi VPHC được thực hiện; đối với các hành vi VPHC trong lĩnh vực GTĐB liên quan đến xây dựng, môi trường, nhà ở, đất đai thì thời hiệu xử phạt là hai năm; nếu quá 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com các thời hạn nêu trên thì không xử phạt nhưng vẫn bị áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả. + Thủ tục xử phạt: Theo quy định tại Điều 76, Điều 77, Điều 78 Nghị định 46/2016/NĐ-CP của Chính phủ quy định về thủ tục xử phạt VPHC trong lĩnh vực GTĐB thì thủ tục xử phạt được quy định cụ thể như sau: (1) Trong trường hợp chủ phương tiện vi phạm có mặt tại nơi xảy ra vi phạm, thì người có thẩm quyền xử phạt lập biên bản VPHC và ra quyết định xử phạt hành vi VPHC theo các Điểm, Khoản tương ứng của Điều 30;(2) Trong trường hợp chủ phương tiện vi phạm không có mặt tại nơi xảy ra vi phạm, thì người có thẩm quyền xử phạt căn cứ vào hành vi vi phạm để lập biên bản VPHC đối với chủ phương tiện và tiến hành xử phạt theo quy định của pháp luật; (3) Đối với những hành vi vi phạm mà cùng được quy định tại các điều khác nhau của Chương II Nghị định này, trong trường hợp đối tượng vi phạm trùng nhau thì áp dụng nguyên tắc xử phạt theo quy định của Nghị định này; (4) Đối với những hành vi vi phạm quy định về tải trọng, khổ giới hạn của phương tiện, của cầu, đường thì bị xử phạt về từng hành vi vi phạm hoặc đối với hành vi vi phạm có mức phạt tiền lớn hơn; (5) Khi xử phạt đối với chủ phương tiện quy định tại Khoản 5 Điều này, thời hạn ra quyết định xử phạt có thể được kéo dài để xác minh đối tượng bị xử phạt theo quy định tại Khoản 1 Điều 66 Luật Xử lý VPHC nhưng tối đa không quá 60 ngày; (6) Người có thẩm quyền xử phạt được sử dụng các thông tin, thông số kỹ thuật của phương tiện được ghi trong Giấy chứng nhận kiểm định an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường ở lần kiểm định gần nhất hoặc được lưu trữ tại cơ sở dữ liệu của cơ quan đăng kiểm phương tiện để làm căn cứ xác định hành vi vi phạm đối với cá nhân, tổ chức khi thực hiện một trong các hành vi vi phạm quy định tại Nghị định này; (7) Việc xác minh để phát hiện hành vi vi phạm quy định tại Điểm b Khoản 1, Khoản 5 Điều 30 Nghị định này chỉ được thực hiện thông qua công tác điều tra, giải quyết vụ tai nạn giao thông gây hậu quả từ mức nghiêm trọng trở lên; qua công tác đăng ký xe.
Như vậy có thể nói pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong GTĐB là hệ thống các quy tắc xử sự do Nhà nước ban hành hoặc thừa nhận bảo đảm thực hiện 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh trong lĩnh vực GTĐB liên quan đến quy tắc, kết cấu hạ tầng, phương tiện và quản lý nhà nước về GTĐB 1.