Chương 1: Một số vấn đề lý luận về nâng cao chất lượng tín dụng xuất khẩu hàng hóa tại ngân hàng thương mại. Chương 2: Thực trạng hoạt động nâng cao chất lượng tín dụng xuất khẩu hàng hóa tại ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam- chi nhánh Thái Bình. 3 Chương 3: Định hướng và giải pháp nhằm nâng cao chất lượng tín dụng xuất khẩu hàng hóa tại ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam- chi nhánh Thái Bình. Tổng quan các công trình nghiên cứu Trong thời gian qua đã có khá nhiều công trình nghiên cứu về tín dụng xuất khẩu hàng hóa tại ngân hàng thương mại, và sau đây là một số công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài.
Luận văn thạc sỹ: Đề tài “Giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại ngân hàng TMCP Á Châu – chi nhánh Hà Nội”,năm 2006, tác giả Nguyễn Hoàng Mạnh. Luận văn thạc sỹ của tác giả Nguyễn Hoàng Mạnh đề cấp đến các giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ và các nhân tố ảnh hưởng. Tác giả nghiên cứu thực trạng hoạt động tín dụng, đánh giá những thành tựu đạt được hạn chế và nguyên nhân để đưa ra những giải pháp nhằm nâng cao chất lượng tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại ngân hàng TMCP Á Châu – chi nhánh Hà Nội Luận văn thạc sỹ: Đề tài “Một số giải pháp nhằm mở rộng hoạt động tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu tại Sở giao dịch I- Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam”, năm 2007, tác giả Nguyễn Công Thành. Tác giả đề cập đến hoạt động tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu và các nhân tố ảnh hưởng.
Tác giả nghiên cứu thực trạng hoạt động tài trợ xuất nhập khẩu từ đó đưa ra những tồn tại, nguyên nhân và giải pháp nhằm mở rộng hoạt động tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu tại Sở giao dịch I- Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam. Luận văn thạc sỹ: Đề tài “Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng tín dụng xuất nhập khẩu tại Chi nhánh Ngân hàng Công thương khu vực Đống Đa”, năm 2008, tác giả Phạm Ngọc Ninh. Đề tài được tác giả đề cập đến nâng cao chất lượng tín dụng xuất nhập khẩu và các nhân tố ảnh hưởng, các chỉ tiêu đánh giá. Tác giả nghiên cứu thực trạng hoạt động tín dụng xuất khẩu, từ đó đưa ra những kết quả đạt được từ việc nâng cao chất lượng tín dụng xuất nhập khẩu, những nguyên nhân, hạn chế và đề ra giải pháp nhằm nâng cao chất lượng tín dụng xuất nhập khẩu tại Chi nhánh Ngân hàng Công thương khu vực Đống Đa.
Như vậy cho đến nay chưa có công trình nào nghiên cứu toàn diện, đầy đủ về nâng cao chất lượng tín dụng xuất khẩu hàng hóa tại ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam- chi nhánh Thái Bình. Do vậy, việc lựa chọn đề tài này là cấp thiết để góp 4 phần nâng cao chất lượng tín dụng tín dụng xuất khẩu hàng hóa cho chi nhánh Thái Bình nói riêng và cho ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam nói chung. 5 CHƯƠNG 1 : MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG XUẤT KHẨU HÀNG HÓA TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1 Khái niệm, hình thức và vai trò của nâng cao chất lượng tín dụng xuất khẩu hàng hóa tại ngân hàng thương mại 1.1 Khái niệm tín dụng xuất khẩu hàng hóa, chất lượng tín dụng xuất khẩu hàng hóa và nâng cao chất lượng tín dụng xuất khẩu hàng hóa. Tín dụng nói chung là một phạm trù kinh tế được rất nhiều nhà kinh tế học đề cập đến và do đó cũng có nhiều cách hiểu khác nhau về tín dụng.
Tuy nhiên, theo cách hiểu chung nhất thì: tín dụng là một quan hệ xã hội giữa người cho vay và người đi vay, giữa họ có mối liên hệ với nhau thông qua sự vận động của giá trị vốn tín dụng được biểu hiện dưới hình thái tiền tệ hoặc hiện vật. Trên cơ sở đó ta có thể hiểu “ Tín dụng ngân hàng là quan hệ tín dụng bằng tiền tệ giữa một bên là ngân hàng, một tổ chức chuyên doanh trên lĩnh vực tiền tệ với một bên là các tổ chức, đơn vị kinh tế-xã hội, các cơ quan Nhà nước và các tầng lớp dân cư ”. Tín dụng ngân hàng ra đời và ngày càng phát triển mạnh mẽ, nhờ có khả năng đáp ứng tốt mọi nhu cầu đa dạng về vốn của nền kinh tế mà nó đã không ngừng được mở rộng sang tất cả các ngành, lĩnh vực khác nhau trong đó có lĩnh vực kinh tế đối ngoại mà cụ thể hơn là hoạt động xuất nhập khẩu, nó đã trở thành một nguồn vốn không thể thiếu đối với hoạt động xuất nhập khẩu của các quốc gia. Tín dụng xuất khẩu hàng hóa là một hình thức cho vay thương mại, kỳ hạn gắn với thời gian thực hiện thương vụ xuất khẩu, đối tượng được vay là các doanh nghiệp xuất khẩu trực tiếp hoặc ủy thác, giá trị cho vay thường ở mức vừa và lớn.
Theo hiệp hội tiêu chuẩn của Pháp (TC NFX-104) thì “ Chất lượng là năng lực của một sản phẩm hoặc dịch vụ nhằm thỏa mãn nhu cầu của người sử dụng”. Như vậy “ Chất lượng tín dụng được hiểu một cách đơn giản là mức độ thỏa mãn của việc cho vay (cấp tín dụng) mang lại cho khách hàng, là khả năng thu hối đầy đủ, đúng hạn cả gốc lẫn lãi theo quy định”. Theo đó, chất lượng tín dụng được biểu 6 hiện thông qua mức độ thỏa mãn của khách hàng về khoản vay và khả năng thu hồi gốc và lãi của ngân hàng. Đó là mối quan hệ tỷ lệ thuận, chất lượng tín dụng càng cao thì khả năng thu hồi nợ càng cao và ngược lại.
Với mỗi khoản vay thì đặc tính của nó là khác nhau, có thể là vay tiêu dùng, vay kinh doanh, có thể là vay ngắn hạn, vay trung hạn và dài hạn. Dù là mục đích vay như thế nào thì chất lượng mà sản phẩm đó mang lại cho khách hàng của ngân hàng chính là chất lượng của sản phẩm đó. Hoạt động tín dụng rất đa dạng, gắn với nó là chất lượng tín dụng của các khoản vay, chất lượng tín dụng xem xét theo đối tượng tín dụng là tài sản cố định hay lưu động, chất lượng tín dụng còn xem xét mục đích cho vay là thương mại, sản xuất, hay tiêu dùng. Trong phần nghiên cứu này, chúng ta sẽ tìm hiểu chất lượng tín dụng xuất khẩu hàng hóa của NHTM.
Vậy ta có thể hiểu, “chất lượng tín dụng xuất khẩu hàng hóa là khả năng đáp ứng đúng và đủ vốn vay của NHTM cho các doanh nghiệp có hoạt động xuất khẩu và khả năng thu hồi các khoản vay đó”. Khi các khoản tài trợ được các khách hàng sử dụng đúng mục đích, trả nợ đầy đủ gốc và lãi đúng hạn, đồng thời khách hàng bù đắp được chi phí và có lợi nhuận thì khoản tín dụng đó được cho là có chất lượng tốt. Như vậy, ngân hàng không những tạo hiệu quả kinh tế cho các doanh nghiệp, cho chính ngân hàng mà còn đem lại hiệu quả cho xã hội. Do đó“ nâng cao chất lượng tín dụng xuất khẩu hàng hóa là thực hiện các biện pháp nhằm làm thỏa mãn hơn nữa nhu cầu vốn của doanh nghiệp đồng thời thu hổi được các khoản vay đó một cách đúng hạn” Tín dụng bao hàm các hoạt động khác nhau khó đồng nhất và đo lường: cho vay, bảo lãnh, phát hành L/C, chiết khấu, bao thanh toán,…Thông thường trong phạm trù đơn giản thì chất lượng tín dụng được dùng để phản ánh mức độ rủi ro trong bảng tổng hợp cho vay của một tổ chức tín dụng (hay còn gọi là chất lượng cho vay).
Để phản ánh về chất lượng tín dụng, có rất nhiều chỉ tiêu, nhưng nói chung người ta thường lấy: -/ Tỷ lệ nợ xấu/ tổng dư nợ, tỷ lệ nợ đã xóa, đã xử lý trên tổng dư nợ. -/ Tỷ lệ và cơ cấu tài sản đảm bảo. -/ Cơ cấu dư nợ các khoản vay ngắn hạn- dài hạn trong tương quan cơ cấu nguồn vốn của tổ chức tín dụng. 7 -/ Dư nợ cho vay các lĩnh vực rủi ro cao tại thời điểm đó: bất động sản, cổ phiếu… -/ Số dư dự thu lãi trên tổng dư nợ.
-/ Chi phí dự phòng tín dụng hay số dư dự phòng rủi ro tín dụng trên tổng dư nợ. -/ Tỷ trọng cho vay 20 khách hàng lớn nhất (quy tắc 20-80). Ở Việt Nam, ngân hàng Nhà nước Việt Nam đưa chất lượng tín dụng vào làm một chỉ tiêu trong nhóm chỉ tiêu về chất lượng hoạt động khi xếp hạng các tổ chức tín dụng vào năm 2006. Chất lượng tín dụng được ngân hàng Nhà nước Việt Nam căn cứ vào: -/ Nợ xấu/tổng dư nợ -/ Nợ khó đòi/ tổng dư nợ -/ Nợ khó đòi ròng=( nợ khó đòi- dự phòng rủi ro chưa sử dụng) nhỏ hơn hoặc bằng 0.
Việt Nam căn cứ vào ba chỉ tiêu đó là do chúng ta mới chỉ để ý đến việc thu hổi gốc và lãi với khoản vay đó, chưa chú ý đến thị trường, mặt hàng, cũng như tài sản đảm bảo mà các doanh nghiệp đi vay.2 Các hình thức tín dụng xuất khẩu hàng hóa a/ Cho vay thông thường Cho vay thông thường là việc ngân hàng giao cho khách hàng một khoản tiền để họ sử dụng trong một thời gian nhất định. Khi hết hạn, người vay phải trả đầy đủ cả gốc và lãi. Đây là hình thức tín dụng truyền thống, về kỹ thuật và phương pháp cho vay giống như các dạng tín dụng nội địa tương ứng thông thường khác. Nó bao gồm các phương thức như cho vay một lần, cho vay theo hạn mức tín dụng và cho vay theo hợp đồng tín dụng tuần hoàn.
Đối với các nhà xuất khẩu hình thức tín dụng này ngoài việc được sử dụng cho các mục đích thu mua sản xuất, chế biến xuất khẩu, đáp ứng nhu cầu vốn lưu động nó còn được sử dụng để trang trải các chi phí phát sinh trong quá trình sản xuất như: phí thuê tàu, thuế xuất khẩu. b/ Cho vay trên cơ sở hối phiếu Nhà xuất khẩu khi cần tiền có thể vay ngân hàng bằng cách đem chiết khấu các hối phiếu chưa đến hạn trả tiền (số tiền vay bằng cách chiết khấu hối phiếu 8 thường nhỏ hơn số tiền ghi trên hối phiếu. Số chênh lệch là lợi tức chiết khấu).