Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thanh niên nông thôn huyện Đại Từ, Thái Nguyên - Luận văn

Nâng cao chất lượng nhân lực trẻ nông thôn Đại Từ, Thái Nguyên. Giải pháp và định hướng phát triển nguồn nhân lực thanh niên hiệu quả, bền vững.

• Tác giả: Nguyễn Bích Quế
• Người hướng dẫn: Ts. Trương Duy Hòa
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế và Quản trị kinh doanh
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thanh niên nông thôn ở huyện Đại Từ tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• 1. Tính cấp thiết của đề tài
• 2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
• 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 4. Ý nghĩa khoa học và những đóng góp mới của đề tài nghiên cứu
• 5. Bố cục của luận văn
• 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƢỢNG NGUỒN NHÂN LỰC VÀ NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG NGUỒN NHÂN LỰC THANH NIÊN NÔNG THÔN
• 1.1. Cơ sở lý luận về nguồn nhân lực thanh niên nông thôn
• 1.1.1. Khái niệm về nguồn nhân lực thanh nên nông thôn và chất lượng nguồn nhân lực thanh niên nông thôn
• 1.1.2. Những đặc điểm cơ bản về nguồn nhân lực thanh niên nông thôn
• 1.1.3. Nội dung về chất lượng nguồn nhân lực thanh niên nông thôn
• 1.1.4. Chất lượng nguồn nhân lực thanh niên nông thông và những yếu tố ảnh hưởng tới chất lượng nguồn nhân lực nông thôn
• 1.2. Kinh nghiệm phát triển nhân lực thanh niên nông thôn ở một số nước và địa phương nước ta
• 1.2.1. Kinh nghiệm của Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc, Thái Lan
• 1.2.2. Kinh nghiệm của tỉnh Bắc Ninh
• 1.2.3. Kinh nghiệm của tỉnh Bình Dương
• 2. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Câu hỏi đề tài cần giải quyết
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp thu thập thông tin
• 2.4. Công cụ phân tích và xử lý thông tin
• 2.5. Chỉ tiêu phân tích
• 2.5.1. Chỉ tiêu đánh giá trình độ văn hoá
• 2.5.2. Chỉ tiêu đánh giá trình độ chuyên môn kỹ thuật
• 2.5.3. Chỉ tiêu đánh giá sức khoẻ
• 3. THỰC TRẠNG CHẤT LƢỢNG NGUỒN NHÂN LỰC THANH NIÊN NÔNG THÔN HUYỆN ĐẠI TỪ TỈNH THÁI NGUYÊN GIAI ĐOẠN 2008 - 2013
• 3.1. Tổng quan về huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên
• 3.1.1. Đặc điểm địa lý và điều kiện tự nhiên
• 3.1.2. Đặc điểm về kinh tế - xã hội
• 3.1.3. Đặc điểm dân cư và văn hóa
• 3.1.4. Đánh chung về đặc điểm địa bàn Đại Từ
• 3.2. Thực trạng chất lượng nguồn nhân lực thanh niên nông thôn ở huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên
• 3.2.1. Đặc điểm nguồn nhân lực thanh niên nông thôn huyện Đại Từ
• 3.2.2. Chất lượng nguồn nhân lực thanh niên nông thôn huyện Đại Từ
• 3.2.3. Sự đóng góp của thanh niên trong phát triển kinh tế - xã hội huyện Đại Từ
• 3.3. Đánh giá chung về chất lượng nguồn nhân lực thanh niên nông thôn huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên
• 3.3.1. Những lợi thế về nguồn nhân lực thanh niên nông thôn huyện Đại Từ
• 3.3.2. Những hạn chế, khó khăn trong việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tại huyện Đại Từ
• 3.3.3. Nguyên nhân của những hạn chế, khó khăn trong việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thanh niên huyện Đại Từ
• 4. MỘT SỐ GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG NGUỒN NHÂN LỰC THANH NIÊN NÔNG THÔN Ở HUYỆN ĐẠI TỪ, TỈNH THÁI NGUYÊN
• 4.1. Phương hướng và mục tiêu về nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thanh niên nông thôn ở huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên
• 4.1.1. Mục tiêu của Đảng, Nhà nước, tỉnh Thái Nguyên và chính quyền huyện Đại Từ về nâng cao nguồn nhân lực thanh niên nông thôn
• 4.1.2. Quan điểm về nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thanh niên nông thôn
• 4.1.3. Phương hướng phát triển nguồn nhân lực thanh niên nông thôn
• 4.2. Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thanh niên nông thôn ở huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên
• 4.2.1. Coi trọng chăm lo chất lượng công tác giáo dục - đào tạo, định hướng nghề nghiệp cho thanh niên ngay từ khi học phổ thông
• 4.2.2. Tăng cường cải thiện điều kiện y tế, sức khỏe, khuyến khích, tổ chức các hoạt động thể dục thể thao
• 4.2.3. Tích cực mở rộng các cơ sở dạy nghề và công nghiệp địa phương nhằm đào tạo lao động có kỹ thuật cho thanh niên nông thôn
• 4.2.4. Chú trọng bồi dưỡng nhân cách cho thanh niên nông thôn Đại Từ thông qua giáo dục đạo đức và truyền thống cách mạng của địa phương
• 4.2.5. Giải pháp khác
• 4.3. Một số kiến nghị với các bên có liên quan
• 4.3.1. Kiến nghị đối với Đảng và Nhà nước
• 4.3.2. Kiến nghị với UBND tỉnh Thái Nguyên và các cơ quan chức năng của tỉnh
• 4.3.3. Kiến nghị với UBND huyện Đại Từ
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Thực trạng nguồn nhân lực trẻ Đại Từ Nền tảng và cơ hội

Huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên, sở hữu vị trí địa lý thuận lợi và nguồn tài nguyên phong phú, là nền tảng vững chắc cho sự phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, để khai thác tối đa tiềm năng này, yếu tố con người, đặc biệt là chất lượng nguồn nhân lực trẻ, đóng vai trò then chốt. Thực tế cho thấy, việc nâng cao chất lượng nhân lực trẻ nông thôn Đại Từ không chỉ là một nhiệm vụ cấp thiết mà còn là đòn bẩy chiến lược để thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Lực lượng thanh niên, với sức trẻ và khả năng tiếp thu nhanh, là động lực chính cho sự đổi mới. Tuy vậy, theo nghiên cứu của Nguyễn Bích Quế (2014), nguồn nhân lực này vẫn đối mặt với nhiều hạn chế về trình độ chuyên môn và kỹ năng. Bài viết này sẽ đi sâu phân tích thực trạng, chỉ ra các thách thức và đề xuất những giải pháp đột phá nhằm xây dựng một thế hệ lao động trẻ chất lượng cao, có khả năng giữ chân thanh niên ở lại quê hương, góp phần vào sự phát triển bền vững của địa phương. Việc đầu tư vào con người chính là đầu tư cho tương lai, tạo ra sức cạnh tranh và đảm bảo sự thịnh vượng lâu dài cho Đại Từ.

1.1. Vị thế của Đại Từ trong phát triển kinh tế xã hội tỉnh

Đại Từ là một huyện miền núi có vị trí chiến lược, là cửa ngõ phía Tây Bắc của tỉnh Thái Nguyên. Với diện tích tự nhiên rộng lớn và tài nguyên đa dạng, từ khoáng sản (than, thiếc, vônfram) đến tiềm năng nông nghiệp với cây chè là sản phẩm chủ lực, huyện đóng một vai trò quan trọng trong bức tranh phát triển kinh tế - xã hội huyện Đại Từ. Bên cạnh đó, khu du lịch Hồ Núi Cốc là một lợi thế lớn để phát triển ngành dịch vụ. Sự đa dạng về ngành nghề này tạo ra nhu cầu lớn về một lực lượng lao động có trình độ và kỹ năng. Tuy nhiên, để biến tiềm năng thành hiện thực, việc sở hữu một nguồn nhân lực trẻ, năng động và được đào tạo bài bản là điều kiện tiên quyết. Nguồn nhân lực này sẽ là yếu tố quyết định tốc độ và chất lượng của các chương trình phát triển, đặc biệt là trong bối cảnh cạnh tranh kinh tế ngày càng gia tăng giữa các địa phương.

1.2. Đặc điểm nhân khẩu học và cơ cấu lao động trẻ nông thôn

Theo các số liệu thống kê được phân tích trong giai đoạn 2008-2013, Đại Từ có dân số trẻ, với tỷ lệ người trong độ tuổi lao động chiếm đa số. Đây là một lợi thế vàng về nguồn cung lao động. Tuy nhiên, cơ cấu lao động lại cho thấy sự mất cân đối rõ rệt. Phần lớn lao động trẻ tập trung trong lĩnh vực nông nghiệp truyền thống, trong khi tỷ lệ tham gia vào công nghiệp, xây dựng và dịch vụ còn rất khiêm tốn. Tình trạng này phản ánh một thách thức lớn trong quá trình chuyển dịch cơ cấu lao động nông thôn. Việc thiếu hụt lao động có chuyên môn kỹ thuật cao không chỉ làm giảm năng suất mà còn cản trở việc áp dụng khoa học công nghệ vào sản xuất, một yêu cầu cốt lõi của chương trình xây dựng nông thôn mới Đại Từ. Do đó, việc tái cơ cấu và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trẻ là nhiệm vụ không thể trì hoãn.

II. Top 3 thách thức kìm hãm nhân lực trẻ nông thôn Đại Từ

Mặc dù sở hữu nguồn lao động trẻ dồi dào, việc nâng cao chất lượng nhân lực trẻ nông thôn Đại Từ đang đối mặt với những rào cản không nhỏ. Những thách thức này nếu không được giải quyết triệt để sẽ làm chậm quá trình phát triển và lãng phí "cơ cấu dân số vàng" của địa phương. Luận văn của Nguyễn Bích Quế đã chỉ ra rằng, những hạn chế cố hữu về chất lượng đào tạo, xu hướng di cư và sự thiếu phù hợp của cơ cấu lao động là ba nút thắt chính cần được tháo gỡ. Việc nhận diện rõ các vấn đề này là bước đầu tiên và quan trọng nhất để xây dựng các chiến lược can thiệp hiệu quả. Các thách thức này không chỉ ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của lao động địa phương mà còn tác động trực tiếp đến mục tiêu phát triển kinh tế bền vững và toàn diện. Đây là một bài toán khó đòi hỏi sự chung tay của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội để tìm ra lời giải đáp.

2.1. Tỷ lệ lao động qua đào tạo còn thấp và thiếu kỹ năng mềm

Một trong những hạn chế lớn nhất của nguồn nhân lực trẻ Đại Từ là tỷ lệ lao động qua đào tạo chuyên môn kỹ thuật còn rất thấp. Phần lớn thanh niên nông thôn tham gia thị trường lao động chủ yếu dựa vào kinh nghiệm và lao động chân tay. Điều này dẫn đến năng suất thấp và khó khăn trong việc tiếp cận các công việc đòi hỏi trình độ cao. Bên cạnh kiến thức chuyên môn, kỹ năng mềm cho lao động trẻ như giao tiếp, làm việc nhóm, giải quyết vấn đề cũng là một điểm yếu nghiêm trọng. Trong bối cảnh kinh tế thị trường, các doanh nghiệp ngày càng coi trọng những kỹ năng này. Sự thiếu hụt kỹ năng mềm làm giảm khả năng cạnh tranh và cơ hội thăng tiến của thanh niên, đồng thời gây khó khăn cho các doanh nghiệp khi tuyển dụng và sử dụng lao động tại địa phương.

2.2. Chảy máu chất xám Xu hướng thanh niên rời bỏ quê hương

Hiện tượng "chảy máu chất xám" là một thực trạng đáng báo động tại Đại Từ. Những thanh niên có trình độ, được đào tạo bài bản lại có xu hướng rời bỏ địa phương để tìm kiếm cơ hội việc làm tốt hơn tại các thành phố lớn và khu công nghiệp. Nguyên nhân chính là do môi trường làm việc, cơ hội phát triển và mức thu nhập tại quê nhà chưa đủ hấp dẫn. Tình trạng này tạo ra một vòng luẩn quẩn: địa phương thiếu nhân lực chất lượng cao để phát triển, và vì không phát triển được nên lại càng khó giữ chân thanh niên ở lại quê hương. Việc thiếu vắng lực lượng lao động nòng cốt này ảnh hưởng tiêu cực đến mọi mặt của đời sống kinh tế - xã hội, từ việc triển khai các dự án công nghệ cao đến việc hình thành một tầng lớp doanh nhân kế cận.

2.3. Cơ cấu lao động nông thôn chưa đáp ứng nhu cầu phát triển

Mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội huyện Đại Từ theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa đòi hỏi một sự thay đổi căn bản về cơ cấu lao động. Tuy nhiên, thực tế cho thấy sự chuyển dịch cơ cấu lao động nông thôn diễn ra còn chậm. Lao động nông nghiệp vẫn chiếm tỷ trọng áp đảo, trong khi các ngành công nghiệp chế biến, dịch vụ, du lịch lại thiếu hụt nhân lực trầm trọng. Sự mất cân đối này không chỉ làm giảm hiệu quả kinh tế tổng thể mà còn là rào cản lớn cho chương trình xây dựng nông thôn mới Đại Từ. Một nền nông thôn mới không chỉ là hạ tầng khang trang mà còn phải có một cơ cấu kinh tế đa dạng và một lực lượng lao động có khả năng đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế tri thức và hội nhập.

III. Phương pháp đào tạo nghề cho thanh niên nông thôn Đại Từ

Để giải quyết tận gốc những thách thức về chất lượng lao động, các giải pháp tập trung vào giáo dục và đào tạo nghề cần được ưu tiên hàng đầu. Việc nâng cao chất lượng nhân lực trẻ nông thôn Đại Từ đòi hỏi một chiến lược toàn diện, bắt đầu từ việc định hướng nghề nghiệp sớm cho học sinh và kết thúc bằng việc tạo ra những chương trình đào tạo gắn liền với thực tiễn sản xuất. Theo đề xuất trong nghiên cứu năm 2014, việc đổi mới phương pháp giảng dạy, tăng cường liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp, đồng thời chú trọng phát triển các kỹ năng cần thiết cho thế kỷ 21 là những yếu tố cốt lõi. Một hệ thống đào tạo nghề cho thanh niên nông thôn hiệu quả sẽ là chìa khóa mở ra cánh cửa việc làm, nâng cao thu nhập và tạo ra một thế hệ lao động chủ động, sáng tạo, sẵn sàng đáp ứng mọi yêu cầu của thị trường.

3.1. Cải thiện công tác hướng nghiệp cho học sinh Đại Từ từ THPT

Công tác hướng nghiệp cho học sinh Đại Từ cần được xem là nhiệm vụ nền tảng. Thay vì chỉ tập trung vào con đường đại học, các trường THPT cần cung cấp thông tin đa chiều về thị trường lao động địa phương và các cơ hội học nghề. Việc tổ chức các buổi tham quan doanh nghiệp, mời các chuyên gia, chủ doanh nghiệp thành đạt tại địa phương về nói chuyện sẽ giúp các em có cái nhìn thực tế hơn. Định hướng sớm giúp học sinh lựa chọn ngành học phù hợp với năng lực bản thân và nhu cầu của xã hội, tránh tình trạng học sai ngành, ra trường thất nghiệp hoặc phải làm trái nghề. Một chương trình hướng nghiệp bài bản sẽ góp phần quan trọng vào việc phân luồng học sinh, cung cấp đầu vào chất lượng cho các trường dạy nghề và cao đẳng tại địa phương.

3.2. Mô hình liên kết đào tạo doanh nghiệp và cơ sở dạy nghề

Mô hình liên kết đào tạo doanh nghiệp là giải pháp hữu hiệu để khắc phục tình trạng "học không đi đôi với hành". Các trung tâm dạy nghề và trường cao đẳng trên địa bàn cần chủ động hợp tác với các doanh nghiệp tại Đại Từ và các khu vực lân cận. Doanh nghiệp tham gia vào quá trình xây dựng chương trình đào tạo, cung cấp chuyên gia giảng dạy và tạo điều kiện cho học viên thực tập. Về phía mình, học viên được tiếp xúc với môi trường làm việc thực tế, tích lũy kinh nghiệm và có cơ hội được tuyển dụng ngay sau khi tốt nghiệp. Mô hình này đảm bảo đầu ra cho các cơ sở đào tạo và cung cấp nguồn lao động qua đào tạo có tay nghề, đáp ứng ngay yêu cầu công việc, giảm chi phí đào tạo lại cho doanh nghiệp.

3.3. Tăng cường đào tạo kỹ năng mềm và nhận thức chuyển đổi số

Trong kỷ nguyên số, bên cạnh kỹ năng cứng, kỹ năng mềm cho lao động trẻ ngày càng trở nên quan trọng. Các chương trình đào tạo cần tích hợp các học phần về giao tiếp, tư duy phản biện, kỹ năng giải quyết vấn đề và làm việc nhóm. Đồng thời, việc trang bị kiến thức cơ bản về chuyển đổi số trong nông nghiệp và các ngành kinh tế khác là yêu cầu bắt buộc. Thanh niên cần được làm quen với các công cụ số, thương mại điện tử, marketing online để có thể tự tạo việc làm hoặc nâng cao hiệu quả công việc hiện tại. Việc làm chủ công nghệ không chỉ giúp họ thích ứng với môi trường làm việc hiện đại mà còn mở ra cơ hội khởi nghiệp nông nghiệp công nghệ cao.

IV. Bí quyết giữ chân nhân lực trẻ và thúc đẩy kinh tế địa phương

Đào tạo chỉ là điều kiện cần, để giữ chân thanh niên ở lại quê hương, điều kiện đủ là phải tạo ra một môi trường kinh tế năng động và hấp dẫn. Các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng nhân lực trẻ nông thôn Đại Từ sẽ không thể thành công nếu thiếu đi những chính sách đồng bộ về phát triển kinh tế và tạo việc làm. Cần có những cơ chế đột phá để thu hút đầu tư, khuyến khích tinh thần khởi nghiệp và xây dựng các mô hình kinh tế hiệu quả ngay tại địa phương. Khi thanh niên nhìn thấy cơ hội phát triển sự nghiệp và làm giàu chính đáng trên mảnh đất quê hương, họ sẽ không còn lý do để ra đi. Chiến lược này không chỉ giúp giải quyết việc làm tại Đại Từ một cách bền vững mà còn tạo ra sức sống mới, thúc đẩy sự phát triển toàn diện cho cả cộng đồng.

4.1. Hoàn thiện chính sách thu hút lao động trẻ và tạo việc làm

Chính quyền địa phương cần xây dựng và thực thi một chính sách thu hút lao động trẻ cụ thể và mạnh mẽ. Các chính sách này có thể bao gồm: ưu đãi về thuế, đất đai cho các doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động địa phương; hỗ trợ lãi suất vay vốn cho thanh niên khởi nghiệp; xây dựng quỹ phát triển tài năng trẻ. Bên cạnh đó, việc quy hoạch và phát triển các cụm công nghiệp nhỏ, làng nghề truyền thống gắn với du lịch cũng là hướng đi hiệu quả để tạo ra nhiều việc làm tại chỗ. Một cơ chế thông thoáng, minh bạch và thực sự hỗ trợ sẽ là nam châm hút các nhà đầu tư và giữ chân những người con tài năng của Đại Từ.

4.2. Khuyến khích khởi nghiệp nông nghiệp công nghệ cao tại địa phương

Đại Từ có lợi thế lớn về nông nghiệp, đặc biệt là cây chè. Thay vì sản xuất manh mún, cần khuyến khích và hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp nông nghiệp công nghệ cao. Các dự án như trồng chè theo tiêu chuẩn VietGAP, nông nghiệp hữu cơ, chế biến sâu các sản phẩm từ chè, hay phát triển du lịch nông nghiệp trải nghiệm sẽ tạo ra giá trị gia tăng cao. Chính quyền có thể đóng vai trò kết nối, giới thiệu công nghệ, hỗ trợ xây dựng thương hiệu và tìm kiếm thị trường. Khi nông nghiệp trở thành một ngành kinh tế tri thức, nó sẽ trở nên hấp dẫn hơn đối với thế hệ trẻ, những người có khả năng và khát vọng làm giàu.

4.3. Xây dựng và nhân rộng các mô hình kinh tế thanh niên nông thôn

Việc xây dựng các mô hình kinh tế thanh niên nông thôn thành công và nhân rộng chúng là cách làm thực tế và hiệu quả. Các mô hình hợp tác xã kiểu mới, tổ hợp tác sản xuất, hay các doanh nghiệp nhỏ do thanh niên làm chủ cần được hỗ trợ và tôn vinh. Đoàn Thanh niên, Hội Nông dân cần phát huy vai trò tập hợp, định hướng và hỗ trợ thanh niên trong quá trình lập nghiệp. Việc tổ chức các cuộc thi khởi nghiệp, các diễn đàn trao đổi kinh nghiệm sẽ tạo ra một hệ sinh thái khởi nghiệp sôi động. Những câu chuyện thành công sẽ là nguồn cảm hứng mạnh mẽ, lan tỏa tinh thần dám nghĩ dám làm trong cộng đồng thanh niên địa phương.

V. Kết quả và tầm nhìn phát triển nguồn nhân lực trẻ Đại Từ

Việc triển khai đồng bộ các giải pháp từ đào tạo đến tạo việc làm sẽ mang lại những kết quả tích cực, tạo ra một bước ngoặt trong công tác phát triển nguồn nhân lực trẻ. Một lực lượng lao động chất lượng cao không chỉ là động lực cho tăng trưởng kinh tế mà còn là nhân tố cốt lõi để xây dựng một xã hội văn minh, hiện đại. Tầm nhìn cho Đại Từ là trở thành một huyện phát triển năng động, nơi thanh niên có đủ điều kiện để học tập, làm việc và cống hiến. Khi đó, bài toán nâng cao chất lượng nhân lực trẻ nông thôn Đại Từ không còn là thách thức mà trở thành lợi thế cạnh tranh vượt trội. Sự thành công của chương trình này sẽ là minh chứng cho một chủ trương đúng đắn: đầu tư vào con người là con đường ngắn nhất và bền vững nhất để đi đến thịnh vượng.

5.1. Tác động của chuyển đổi số đến cơ cấu lao động nông thôn

Quá trình chuyển đổi số trong nông nghiệp và các lĩnh vực khác sẽ tái định hình thị trường lao động. Các công việc truyền thống sẽ dần được tự động hóa, đồng thời xuất hiện nhiều vị trí mới đòi hỏi kỹ năng số. Điều này sẽ thúc đẩy mạnh mẽ quá trình chuyển dịch cơ cấu lao động nông thôn từ nông nghiệp sang dịch vụ và công nghiệp công nghệ cao. Thanh niên, với khả năng thích ứng nhanh, sẽ là lực lượng tiên phong trong quá trình này. Việc áp dụng thương mại điện tử để bán sản phẩm chè, sử dụng drone để chăm sóc cây trồng, hay phát triển các ứng dụng quản lý du lịch sẽ tạo ra nhiều việc làm có giá trị cao, góp phần nâng cao thu nhập và chất lượng sống cho người dân.

5.2. Đóng góp của nhân lực trẻ vào chương trình nông thôn mới

Lực lượng thanh niên có tri thức và kỹ năng sẽ là chủ thể, là linh hồn của chương trình xây dựng nông thôn mới Đại Từ. Họ không chỉ là người lao động mà còn là những nhà lãnh đạo cộng đồng, những người đi đầu trong việc áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, bảo vệ môi trường và gìn giữ bản sắc văn hóa. Một nguồn nhân lực trẻ chất lượng sẽ đảm bảo sự thành công bền vững của chương trình, biến nông thôn Đại Từ trở thành một nơi đáng sống, hiện đại nhưng vẫn giữ được những giá trị truyền thống tốt đẹp. Sự đóng góp của họ sẽ thể hiện ở mọi khía cạnh, từ việc nâng cao hiệu quả kinh tế đến việc xây dựng đời sống văn hóa tinh thần phong phú.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về chất lượng nguồn nhân lực và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thanh niên nông thôn Chương 2: Phương pháp nghiên cứu Chương 3: Thực trạng chất lượng nguồn nhân lực thanh niên nông thôn ở huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên trong giai đoạn 2008 - 2013 Chương 4: Giải pháp nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thanh niên nông thôn ở huyện Đại Từ - tỉnh Thái Nguyên hướng tới 2020. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ 5 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƢỢNG NGUỒN NHÂN LỰC VÀ NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG NGUỒN NHÂN LỰC THANH NIÊN NÔNG THÔN 1. Cơ sở lý luận về nguồn nhân lực thanh niên nông thôn 1. Khái niệm về nguồn nhân lực thanh nên nông thôn và chất lượng nguồn nhân lực thanh niên nông thôn 1.

Nguồn nhân lực thanh niên nông thôn và chất lượng nguồn nhân lực thanh niên nông thôn Nguồn nhân lực thanh niên nông thôn gồm những người từ đủ 16 đến 30 tuổi thuộc khu vực nông thôn đang làm việc trong các ngành, các lĩnh vực: nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, công nghiệp - xây dựng, dịch vụ và những người trong độ tuổi này có khả năng lao động nhưng vì những lý do khác nhau hiện tại chưa tham gia hoạt động kinh tế. Những người trong độ tuổi lao động nông thôn có khả năng lao động nhưng hiện tại chưa tham gia lao động do các nguyên nhân như đang thất nghiệp, đang đi học, đang làm nội trợ trong gia đình, không có nhu cầu làm việc, người thuộc tình trạng khác. Khái niệm về nguồn nhân lực thanh niên nông thôn nêu trên có tính ưu việt là khống chế được sự lạm dụng lao động trẻ em (dưới 15 tuổi). Đây là một bộ phận của nguồn nhân lực quốc gia, thuộc khu vực nông thôn, là nguồn lực quan trọng nhất để phát triển kinh tế - xã hội nông thôn và tham gia vào quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Chất lượng nguồn nhân lực là trạng thái nhất định của nguồn nhân lực thể hiện mối quan hệ cấu thành nên bản chất bên trong của nguồn nhân lực hay chất lượng nhân lực là yếu tố tổng hợp của nhiều yếu tố bộ phận như trí tuệ, trình độ, sự hiểu biết, đạo đức, kỹ năng, sức khoẻ, thẩm mỹ.… của người lao động. Trong các yếu tố trên thì trí lực và thể lực là hai yếu tố quan Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ 6 trọng trong việc xem xét đánh giá chất lượng nguồn nhân lực. Chất lượng nguồn nhân lực không những là chỉ tiêu phản ánh trình độ phát triển kinh tế mà còn là chỉ tiêu phản ánh trình độ phát triển về mặt đời sống xã hội. Quan điểm của các tổ chức quốc tế và một số nước về nguồn nhân lực thanh niên nông thôn và nâng cao chất lượng của nguồn nhân lực nông thôn Phát triển nguồn nhân lực thanh niên nông thôn là nhân tố quan trọng của phát triển nguồn nhân lực của một quốc gia, đặc biệt là đối với các nước đang phát triển, đang trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và đô thị hóa.

Hiện nay có nhiều quan niệm của các tổ chức quốc tế và một số nước về phát triển nguồn nhân lực và phát triển của nguồn nhân lực nông thôn và phát triển nguồn nhân lực thanh niên nông thôn: Theo tổ chức văn hóa của Liên Hợp Quốc (UNESCO): Phát triển nhân lực nông thôn là phát triển toàn bộ sự lành nghề của dân cư nông thôn trong mối quan hệ với sự phát triển của đất nước. Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) quan niệm rằng, con người có nhu cầu sử dụng năng lực của mình để tiến tới có được việc làm hiệu quả, cũng như thỏa mãn về nghề nghiệp và cuộc sống cá nhân. Sự lành nghề được hoàn thiện nhờ bổ sung, nâng cao kiến thức trong quá trình sống và làm việc nhằm đáp ứng những kỳ vọng của con người. Phát triển nguồn nhân lực nông thôn là phát triển và sử dụng con người nông thôn có khả năng lao động, sẵn sàng tham gia vào các quá trình lao động xã hội.

Theo UNIDO, phát triển nguồn nhân lực nông thôn cũng như nguồn nhân lực nói chung là phát triển con người một cách hệ thống có mục tiêu, là đối tượng của sự phát triển một quốc gia. Nó bao gồm mọi khía cạnh về kinh tế và khía cạnh xã hội như nâng cao khả năng cá nhân, tăng năng lực sản xuất và khả năng sáng tạo, bồi dưỡng chức năng chỉ đạo thông qua việc giáo dục, đào tạo và nghiên cứu hoạt động thực tiễn. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ 7 Phát triển nguồn nhân lực thanh niên nông thôn là quá trình nâng cao nguồn lực thanh niên nông thôn về thể lực, trí lực, tâm lực,… làm cho con người trở thành những người lao động có năng lực, phẩm chất mới và cao hơn. Phát triển nguồn nhân lực thanh niên nông thôn là nhân tố quan trọng bậc nhất đảm bảo cho sự phát triển của lực lượng sản xuất ở nông thôn, thúc đẩy sự phát triển của khoa học - công nghệ, tăng trưởng kinh tế và nâng cao hiệu quả các hoạt động của con người tại các vùng nông thôn của một quốc gia.

Những đặc điểm cơ bản về nguồn nhân lực thanh niên nông thôn Do tính chất đặc biệt của nền sản xuất nông nghiệp nên lao động thanh niên nông thôn có một số đặc trưng cơ bản sau: Thứ nhất, lao động mang tính chất thời vụ cao, là một đặc trưng điển hình tuyệt đối không thể xóa bỏ, điều này làm gia tăng tính phức tạp trong sử dụng lao động. Điều này do đặc điểm tự nhiên, khí hậu và đặc tính của cây trồng vật nuôi quy định. Thứ hai, lao động thanh niên nông thôn là thành phần lao động tất yếu, xu hướng có tính quy luật là không ngừng thu hẹp về số lượng và được chuyển một bộ phận sang các ngành khác. Vì thế số lao động ở lại trong khu vực nông thôn thường là những người có trình độ học vấn thấp và tỷ lệ này đang có xu hướng giảm dần.

Thứ ba, lực lượng lao động sử dụng phương thức lao động thủ công là chính. Do đặc điểm lịch sử phát triển sản xuất nên ở các nước đang phát triển, dù đã có đưa vào những thiết bị cơ giới hiện đại, nhưng lao động thủ công vẫn là chính. Điều này cũng xuất phát từ việc sử dụng các thiết bị thì cần vốn lớn và trình độ nắm bắt kỹ thuật, bên cạnh đó, do điều kiện tự nhiên như địa hình, thời tiết không cho phép áp dụng rộng rãi các thiết bị hiện có, cũng như hiệu quả áp dụng chưa cao. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ 8 Bên cạnh những đặc điểm chung của lao động thanh niên nông thôn đó, thì ở nước ta xuất phát từ tình hình cụ thể của một nước với nền nông nghiệp lâu đời và những đặc điểm về xã hội, kinh tế,.

riêng nên có những đặc trưng riêng: Thứ nhất, trình độ văn hóa, kỹ thuật của đa phần lao động đang ở mức thấp so với các nước khác trên thế giới. Trong số thanh niên nông thôn đang cần có việc làm ổn định thì số lượng thanh niên tốt nghiệp phổ thông trung học; có trình độ chuyên môn kỹ thuật từ trung cấp trở lên thấp hơn 4 lần so với thanh niên đô thị. Với trình độ như vậy họ khó có thể áp dụng tiến bộ kỹ thuật trong sản xuất nông nghiệp có ứng dụng công nghệ cao, đủ sức cạnh tranh với sản phẩm hàng hóa nông sản trong khu vực và cũng khó có thể tìm được việc làm ở các doanh nghiệp đòi hỏi lao động phải qua đào tạo và đạt trình độ tay nghề cao. Thứ hai, sức khỏe của lao động chưa cao.

Mặc dù chiều cao 18 tuổi đã được cải thiện (năm 2003: nam 163,7 cm, nữ 153 cm) nhưng so với Chuẩn quốc tế (nam 176,8 cm, nữ của thanh niên Việt Nam còn thấp hơn rất nhiều (13,1 cm đối với nam và 10,7 cm đối với nữ). Một số chỉ tiêu phản ánh về sức khoẻ bà mẹ, trẻ : Tỷ suất tử vong mẹ còn cao, gấp 2 lần so với một số nước trong khu vực như Thái Lan, Malayxia, gấp 4 lần so với Hàn Quốc. Tỷ lệ suy dinh dưỡng thể nhẹ cân và thể thấp còi của trẻ em dưới 5 tuổi của cả nước còn 21,2% và 33,9% (2007) nhưng ở một số vùng như Bắc Trung bộ, Tây Nguyên, Tây Bắc tỷ lệ - 2000, nướ khoảng 5,3 triệu ngườ , chiế ố Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ 9 ) nh , chỉ 58,2 tuổi, xếp thứ 116/174 nước (năm 2002). Điều này xuất phát từ điều kiện kinh tế chưa cao nên hạn chế trong việc bảo vệ sức khỏe lao động.

Ba là, lao động thanh niên nông thôn của nước ta có kỹ năng và kinh nghiệm trong sản xuất tốt nhờ quá trình tích lũy dài lâu của lịch sử nông nghiệp nước ta. Đồng thời, thông minh và cần cù là những phẩm chất sẵn có của người lao động. Nội dung về chất lượng nguồn nhân lực thanh niên nông thôn Theo khái niệm chung nhất về chất lượng lao động thì có 3 nội dung quan trọng cần xem xét. Đó là sức khỏe; văn hóa, giáo dục - đào tạo; và năng suất lao động.

 Sức khỏe Để đánh giá chất lượng lao động thì yếu tố đầu tiên không thể thiếu đó là yếu tố về sức khỏe, bởi sức khỏe là yếu tố cốt lõi trong việc thực hiện quá trình lao động của người lao động. Không có sức khỏe tốt thì không thể tham gia tốt vào quá trình lao động đó là điều chắc chắn. Để đánh giá mặt sức khỏe của chất lượng nguồn lao động, thông thường sử dụng các chỉ số sau: Đầu tiên là, chiều cao, cân nặng trung bình. Đây là chỉ số phản ánh những chỉ tiêu sức khỏe cơ bản của nguồn lao động.

Mối quan hệ giữa thể hình và thể trạng chỉ ra rằng, hầu hết những lao động có thể hình không tốt thì sức khỏe cũng không thể bằng những lao động khác. Tiếp theo là, giới tính, độ tuổi. Giới tính trong sản xuất nông nghiệp có ý nghĩa khá lớn. Thông thường lao động nông nghiệp yêu cầu sức khỏe và sự chịu đựng tốt trong những điều kiện khá khắc nghiệt, chính vì thế lao động nữ Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ 10 sẽ khó đáp ứng được nhiều yêu cầu.