Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp "Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tại Trung tâm Ngoại ngữ - Tin học Huế ICP" được thực hiện bởi sinh viên Nguyễn Thị Như Quỳnh (Mã sinh viên: 20K4020536), ngành Quản trị Kinh doanh, Trường Đại học Kinh tế – Đại học Huế dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Nguyễn Tài Phúc (năm 2024).

Về bối cảnh thực tiễn, tác giả xuất phát từ các quan điểm chỉ đạo của Đảng và Nhà nước về vai trò của nguồn nhân lực:

  • Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X (2006) khẳng định: "Lấy việc phát huy nhân tố con người là yếu tố cơ bản cho sự phát triển nhanh và bền vững", "Nâng cao dân trí, bồi dưỡng và phát huy nguồn lực to lớn của con người Việt Nam là nhân tố quyết định sự thắng lợi của công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa".
  • Đại hội XIII (2021) của Đảng tiếp tục xác định một trong ba khâu đột phá chiến lược là: "Phát triển nhanh nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao".

Tại đơn vị nghiên cứu, Trung tâm Ngoại ngữ - Tin học Huế ICP được thành lập ngày 12/04/2013 theo Quyết định số 2275/QĐ-UB của UBND tỉnh Thừa Thiên Huế, hoạt động theo Thông tư số 03/2011/TT-BGDĐT, Quyết định số 30/2008/QĐ-BGDĐT và Quyết định số 529/QĐ-SGD&ĐT. Sau hơn 11 năm hoạt động, đơn vị đối mặt với áp lực cạnh tranh gay gắt từ các cơ sở đào tạo ngoại ngữ, tin học trong và ngoài khu vực, cùng với nhu cầu sở hữu chứng chỉ ngày càng khắt khe của học viên. Trong khi đó, chất lượng đội ngũ phục vụ đào tạo và khảo thí của trung tâm vẫn bộc lộ những hạn chế nhất định, chưa đáp ứng kịp thời yêu cầu phát triển.

Mục tiêu nghiên cứu được tác giả xác định cụ thể như sau:

  1. Mục tiêu chung: Trên cơ sở phân tích và đánh giá thực trạng chất lượng nguồn nhân lực tại Trung tâm Ngoại ngữ - Tin học Huế ICP giai đoạn 2021 - 2023, đề xuất hệ thống giải pháp nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực của đơn vị, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo trong thời gian tới.
  2. Mục tiêu cụ thể:
    • Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về nguồn nhân lực và chất lượng nguồn nhân lực trong trung tâm đào tạo.
    • Đánh giá thực trạng nguồn nhân lực và công tác nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tại đơn vị giai đoạn 2021 - 2023.
    • Đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tại đơn vị định hướng đến năm 2026.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

  • Đối tượng nghiên cứu: Chất lượng nguồn nhân lực tại Trung tâm Ngoại ngữ - Tin học Huế ICP.
  • Đối tượng khảo sát: Toàn bộ nhân viên đang làm việc tại trung tâm.
  • Phạm vi nội dung: Các khía cạnh lý luận và thực tiễn liên quan đến công tác quản trị và chất lượng nguồn nhân lực trong tổ chức.
  • Phạm vi không gian: Trung tâm Ngoại ngữ - Tin học Huế ICP (địa chỉ: 25C Lê Hồng Phong, phường Phú Nhuận, thành phố Huế).
  • Phạm vi thời gian: Dữ liệu thứ cấp thu thập trong giai đoạn 2021 - 2023; dữ liệu sơ cấp điều tra trong tháng 1/2024; các giải pháp định hướng triển khai giai đoạn 2024 - 2026.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết của đề tài tổng hợp các quan điểm học thuật về nguồn nhân lực của Mai Quốc Chánh và Trần Xuân Cầu (2012), Phạm Thành Nghị và Vũ Hoàng Ngân (2004), Nguyễn Tấn Thịnh (2005), Nguyễn Quốc Tuấn và cộng sự (2006), Nguyễn Vân Điềm và Nguyễn Ngọc Quân (2012). Theo đó, chất lượng nguồn nhân lực được cấu thành bởi ba trụ cột chính: thể lực, trí lực và tâm lực (Vũ Thị Ngọc Phùng, 2006; Tạ Ngọc Hải, 2013).

  • Thể lực được xem xét dựa trên tình trạng sức khỏe theo Thông tư số 14/2013/TT-BYT và tiêu chuẩn phân loại sức khỏe I đến V theo Quyết định số 1613/QĐ-BYT của Bộ Y tế.
  • Trí lực phản ánh qua trình độ văn hóa, trình độ chuyên môn nghiệp vụ, năng lực sư phạm, trình độ quản lý, kỹ năng mềm và kinh nghiệm làm việc (Lại Quỳnh Chi, 2013; Nguyễn Thị Thu Hằng, 2013).
  • Tâm lực thể hiện ở phẩm chất đạo đức, tinh thần trách nhiệm, lương tâm nghề nghiệp và ý thức chấp hành kỷ luật lao động (Trần Minh Ngọc và cộng sự, 2004).

Bên cạnh đó, đề tài xây dựng khung phân tích hoạt động nâng cao chất lượng nguồn nhân lực qua 4 nội dung quản trị: công tác tuyển dụng (Bùi Văn Nhơn, 2008; Huỳnh Quang Thái, 2011), công tác đào tạo và bồi dưỡng (Nguyễn Hữu Thân, 1996; Lê Việt Hùng, 2008), chính sách đãi ngộ tài chính và phi tài chính (Nguyễn Hữu Thân, 1996; Nguyễn Tiệp, 2005), công tác đánh giá và phân loại lao động (Phạm Thành Nghị, 2006; Bùi Văn Nhơn, 2008). Mô hình cũng xem xét các nhân tố ảnh hưởng khách quan (khoa học công nghệ, giáo dục, thị trường lao động, y tế, môi trường tự nhiên - xã hội, pháp lý, chính trị) và chủ quan (quan điểm lãnh đạo, chiến lược kinh doanh, môi trường làm việc, văn hóa tổ chức).

Phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa định tính và định lượng:

  • Nguồn dữ liệu thứ cấp: Trích xuất từ các báo cáo thường niên, báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, hồ sơ nhân sự giai đoạn 2021 - 2023 của Phòng Kế toán, Phòng Hành chính - Tổng hợp và Phòng Đào tạo - Nghiên cứu khoa học. Dữ liệu được xử lý bằng phần mềm Excel thông qua các kỹ thuật thống kê mô tả, phân tích chuỗi dữ liệu theo thời gian và phân tích so sánh.
  • Nguồn dữ liệu sơ cấp: Khảo sát toàn diện (không chọn mẫu ngẫu nhiên) đối với toàn bộ 31 nhân viên chính thức trong danh sách quản lý của trung tâm tính đến ngày 31/12/2023. Phiếu khảo sát sử dụng thang đo Likert 5 mức độ được mã hóa và làm sạch trên Excel, sau đó xử lý trên phần mềm SPSS 22.0. Tác giả áp dụng các kỹ thuật: thống kê mô tả (tần số, giá trị trung bình theo khoảng giá trị quy ước của Nguyễn Đình Thọ, 2011) và kiểm định độ tin cậy của thang đo bằng hệ số Cronbach’s Alpha (tiêu chuẩn Cronbach’s Alpha > 0,7 và hệ số tương quan biến - tổng > 0,3 theo Nunnally và Bernstein, 1994).

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về nâng cao chất lượng nguồn nhân lực

Chương 1 hệ thống hóa khái niệm, đặc điểm và vai trò của chất lượng nguồn nhân lực; phân tích các tiêu chí cấu thành (thể lực, học vấn, chuyên môn, quản lý, tâm lực và cơ cấu); trình bày các quy trình tuyển dụng, đào tạo bồi dưỡng, đãi ngộ và đánh giá nhân sự. Tác giả tổng quan 5 công trình nghiên cứu trong nước có nội dung liên quan (Phan Anh Tuấn, 2022; Võ Thùy Dương, 2022; Nguyễn Thị Hậu, 2022; Huỳnh Lệ Thùy, 2019; Nguyễn Văn Hậu, 2016). Đồng thời, tác giả nghiên cứu thực tiễn tại Trung tâm Anh ngữ Quốc tế AMES – Chi nhánh Thừa Thiên Huế (đơn vị trực thuộc Công ty Cổ phần Softech, thành lập năm 2015) để rút ra 3 bài học kinh nghiệm cho Huế ICP: coi trọng khâu phỏng vấn trong tuyển dụng, tạo điều kiện vật chất và tinh thần cho đào tạo bồi dưỡng, và xây dựng quy chế đãi ngộ nội bộ gắn chặt với hiệu suất làm việc.

Chương 2: Thực trạng chất lượng nguồn nhân lực tại Trung tâm Ngoại ngữ - Tin học Huế ICP

Tác giả giới thiệu khái quát quá trình hình thành của trung tâm do ông Võ Anh Hùng làm người đại diện pháp luật. Cơ cấu tổ chức gồm Ban Giám đốc (Giám đốc, Phó Giám đốc) và 3 bộ phận chức năng: Phòng Hành chính - Tổng hợp, Phòng Kế toán, Phòng Đào tạo - Nghiên cứu khoa học (chia thành Tổ Ngoại ngữ và Tổ Tin học). Tổng quy mô nhân sự bao gồm cả cộng tác viên là khoảng 72 người.

Tình hình học viên và kết quả hoạt động kinh doanh giai đoạn 2021 - 2023 được phản ánh qua các chỉ tiêu tài chính và đào tạo:

Chỉ tiêu Năm 2021 Năm 2022 Năm 2023 So sánh 2022/2021 (%) So sánh 2023/2022 (%)
Học viên Ngoại ngữ (Người) 2.644 3.305 3.502 +25,0 +6,0
Học viên Tin học (Người) 720 1.664 1.708 +131,1 +2,6
Tổng số học viên (Người) 3.364 4.969 5.210 +47,7 +4,9
Doanh thu (Triệu đồng) 8.927,55 14.220,50 14.698,26 +59,3 +3,4
Chi phí (Triệu đồng) 8.354,67 13.421,20 13.842,98 +60,6 +3,1
Lợi nhuận (Triệu đồng) 572,88 799,30 855,28 +39,5 +7,0

Về thực trạng chất lượng đội ngũ lao động cơ hữu (khảo sát trực tiếp):

  • Thể lực: Năm 2021 có 16 người đạt sức khỏe Loại I (69,6%), năm 2022 tăng lên 19 người (73,1%) và năm 2023 đạt 25 người (80,6%). Lao động Loại II chiếm 16,1% (5 người) và Loại III chiếm 3,2% (1 người) vào năm 2023; toàn bộ giai đoạn không có lao động xếp Loại IV và V.
  • Trình độ học vấn: Lao động có trình độ đại học giữ vai trò chủ đạo, năm 2021 có 17 người (73,9%), năm 2022 có 18 người (69,2%), năm 2023 có 21 người (67,7%). Trình độ cao đẳng năm 2023 chiếm 22,6% (7 người) và lao động phổ thông/trung cấp chiếm 9,7% (3 người).
  • Chuyên môn nghiệp vụ: Năm 2023 có 20 người đáp ứng năng lực sư phạm (chiếm 64,5%), 28 người có kỹ năng tin học (90,3%) và 27 người có kỹ năng ngoại ngữ (87,1%).
  • Trình độ quản lý: Trong tổng số 16 cán bộ quản lý năm 2023, có 7 người có trình độ lý luận chính trị sơ cấp (chiếm 43,8%), 1 người có trình độ trung cấp (6,3%) và chưa có cán bộ đạt trình độ cao cấp.
  • Thâm niên làm việc: Năm 2023, nhóm có kinh nghiệm trên 10 năm chiếm tỷ lệ cao nhất với 48,4% (15 người); từ 5 đến 10 năm chiếm 22,6% (7 người); từ 3 đến 5 năm chiếm 22,6% (7 người); dưới 3 năm chiếm 6,5% (2 người).
  • Tâm lực và kỷ luật lao động:
Hành vi vi phạm nội quy Năm 2021 (Vụ) Năm 2022 (Vụ) Năm 2023 (Vụ) Chênh lệch 2023/2022 (%)
Vắng mặt không lý do 7 6 4 -33,3
Đi muộn, về sớm 5 8 4 -50,0
Làm việc riêng trong giờ 24 28 27 -3,6
Rời bỏ vị trí làm việc 9 5 5 0,0
Dùng máy móc đơn vị cho việc riêng 3 2 1 -50,0
Uống bia rượu, hút thuốc khi làm việc 1 2 1 -50,0
Đánh bài trong giờ làm việc 2 0 1 -
Gây gổ đánh nhau với đồng nghiệp 1 0 0 -
  • Cơ cấu giới tính: Năm 2021 có 14 nam (60,9%) và 9 nữ (39,1%); năm 2022 có 15 nam (57,7%) và 11 nữ (42,3%); năm 2023 có 17 nam (54,8%) và 14 nữ (45,2%).

Đánh giá thực trạng các hoạt động quản trị: Công tác tuyển dụng đã hình thành quy trình nhưng phương pháp còn đơn giản; đào tạo bồi dưỡng chủ yếu mang tính ngắn hạn; chính sách đãi ngộ tài chính (lương, thưởng, phụ cấp) và phi tài chính được thực hiện đầy đủ trích nộp bảo hiểm nhưng chưa tạo động lực đột phá; công tác đánh giá phân loại chủ yếu dựa trên tự đánh giá và hoàn thành nhiệm vụ, chưa gắn kết chặt chẽ với hệ thống chỉ số định lượng cụ thể. Kết quả kiểm định Cronbach's Alpha và thống kê mô tả mẫu 31 phiếu xác nhận độ tin cậy của các thang đo thành phần (CTTD, DTBD, CSDN, DGPL, CLNNL).

Chương 3: Định hướng và giải pháp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tại Trung tâm Ngoại ngữ - Tin học Huế ICP

Trên cơ sở phân tích thực trạng và định hướng phát triển của trung tâm đến năm 2026, tác giả đề xuất 4 nhóm giải pháp:

  1. Hoàn thiện công tác tuyển dụng: Xây dựng bản mô tả công việc và tiêu chuẩn chức danh rõ ràng; đa dạng hóa nguồn tuyển dụng; chuẩn hóa quy trình phỏng vấn và kiểm tra năng lực thực hành sư phạm, tin học.
  2. Hoàn thiện công tác đào tạo và bồi dưỡng: Lập kế hoạch đào tạo định kỳ; cử cán bộ quản lý tham gia các khóa đào tạo lý luận chính trị và quản lý giáo dục; hỗ trợ kinh phí cho giảng viên nâng chuẩn ngoại ngữ quốc tế và phương pháp sư phạm hiện đại.
  3. Hoàn thiện chính sách đãi ngộ: Điều chỉnh thang bảng lương nội bộ gắn với năng suất; xây dựng tiêu chí khen thưởng minh bạch dựa trên hiệu quả công việc; mở rộng các hình thức đãi ngộ phi tài chính, cải thiện môi trường làm việc.
  4. Hoàn thiện công tác đánh giá và phân loại: Áp dụng phương pháp đánh giá kết quả thực hiện công việc định kỳ kết hợp phỏng vấn đánh giá hàng năm; công khai kết quả xếp loại và sử dụng kết quả này làm căn cứ quy hoạch, khen thưởng và đào tạo.

Kết quả và đóng góp

Kết quả phân tích số liệu thực tế trong khóa luận chỉ ra:

  • Quy mô nhân sự cơ hữu của trung tâm tăng từ 23 người năm 2021 lên 31 người năm 2023, tỷ lệ lao động có trình độ đại học đạt 67,7%, nhân sự có kinh nghiệm công tác trên 10 năm chiếm 48,4%.
  • Sức khỏe người lao động Loại I tăng từ 69,6% lên 80,6%. Tỷ lệ nhân sự đạt chuẩn năng lực sư phạm đạt 64,5%, kỹ năng tin học đạt 90,3%, kỹ năng ngoại ngữ đạt 87,1%.
  • Số vụ vi phạm kỷ luật lao động giảm đáng kể trong năm 2023 (vắng không lý do giảm 33,3%, đi muộn về sớm giảm 50,0%, uống bia rượu thuốc lá giảm 50,0%).
  • Hoạt động kinh doanh tăng trưởng: Doanh thu năm 2023 đạt 14.698,26 triệu đồng, lợi nhuận đạt 855,28 triệu đồng, tổng số học viên đạt 5.210 người.

Về mặt đóng góp khoa học và thực tiễn, tác giả khẳng định đây là công trình nghiên cứu độc lập đầu tiên phân tích một cách toàn diện và có hệ thống thực trạng chất lượng nguồn nhân lực tại Trung tâm Ngoại ngữ - Tin học Huế ICP. Nghiên cứu cung cấp hệ thống số liệu chi tiết về thực trạng thể lực, học vấn, chuyên môn, quản lý, ý thức kỷ luật và 4 khâu quản trị nhân lực tại đơn vị; đồng thời đưa ra hệ thống giải pháp ứng dụng phù hợp với điều kiện vận hành của một trung tâm đào tạo ngắn hạn ngoài công lập tại Thừa Thiên Huế giai đoạn 2024 - 2026.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận tồn tại một số hạn chế gắn liền với phạm vi và điều kiện nghiên cứu:

  • Cỡ mẫu điều tra sơ cấp tương đối nhỏ ($n = 31$), chỉ bao gồm đội ngũ nhân sự cơ hữu, chưa mở rộng khảo sát đối với toàn bộ lực lượng cộng tác viên và giáo viên thỉnh giảng (vốn chiếm số lượng lớn, khoảng hơn 40 người trong tổng số 72 nhân sự của trung tâm).
  • Dữ liệu khảo sát sơ cấp được thu thập trong một thời điểm duy nhất (tháng 1/2024), chưa theo dõi biến động tâm lý và đánh giá của người lao động qua các giai đoạn khác nhau trong năm học.
  • Đề tài tập trung nghiên cứu điển hình tại một cơ sở đào tạo đơn lẻ, chưa tiến hành đối sánh định lượng với các trung tâm ngoại ngữ - tin học khác trên cùng địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế.

Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng khảo sát trên toàn bộ đội ngũ lao động bao gồm cả nhân sự hợp đồng thời vụ, cộng tác viên; đồng thời ứng dụng các mô hình phân tích hồi quy đa biến nhằm lượng hóa mức độ tác động của từng hoạt động quản trị nhân lực đến kết quả hoạt động đào tạo của các cơ sở giáo dục thường xuyên.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo thực tế cho:

  • Sinh viên, học viên chuyên ngành Quản trị Kinh doanh, Quản trị Nguồn nhân lực khi thực hiện đề tài tốt nghiệp liên quan đến đánh giá và nâng cao chất lượng nhân sự tại các doanh nghiệp dịch vụ hoặc cơ sở giáo dục ngoài công lập.
  • Cán bộ quản lý tại các trung tâm ngoại ngữ, tin học quy mô vừa và nhỏ tham khảo khung tiêu chí đánh giá chất lượng nhân sự tích hợp giữa thể lực (theo chuẩn Bộ Y tế), trí lực và tâm lực.
  • Những người nghiên cứu phương pháp kết hợp dữ liệu thống kê quản trị thứ cấp với dữ liệu điều tra sơ cấp xử lý trên phần mềm SPSS (thống kê mô tả, kiểm định Cronbach’s Alpha) trong phân tích nhân sự quy mô nhỏ.

Câu hỏi thường gặp

  1. Cơ cấu học viên và kết quả tài chính của Trung tâm Ngoại ngữ - Tin học Huế ICP biến động như thế nào trong giai đoạn 2021 - 2023? Trong giai đoạn 2021 - 2023, tổng lượng học viên tăng từ 3.364 người (năm 2021) lên 4.969 người (năm 2022) và đạt 5.210 người (năm 2023), trong đó học viên ngoại ngữ luôn chiếm ưu thế (67,2% năm 2023). Về tài chính, doanh thu tăng từ 8.927,55 triệu đồng lên 14.698,26 triệu đồng; lợi nhuận tăng từ 572,88 triệu đồng lên 855,28 triệu đồng; chi phí hoạt động tăng từ 8.354,67 triệu đồng lên 13.842,98 triệu đồng.

  2. Tình trạng thể lực và trình độ học vấn của đội ngũ lao động tại trung tâm được ghi nhận ra sao? Về thể lực, tỷ lệ người lao động đạt sức khỏe Loại I tăng từ 69,6% (16 người năm 2021) lên 80,6% (25 người năm 2023), không có nhân viên xếp loại sức khỏe IV và V. Về học vấn, lao động có trình độ đại học chiếm tỷ trọng lớn nhất với 67,7% (21 người năm 2023), trình độ cao đẳng chiếm 22,6% (7 người) và lao động phổ thông/trung cấp chiếm 9,7% (3 người).

  3. Đội ngũ cán bộ quản lý tại trung tâm có trình độ lý luận chính trị như thế nào? Trong tổng số 16 cán bộ quản lý năm 2023, có 7 người đạt trình độ lý luận chính trị sơ cấp (chiếm 43,8%), 1 người đạt trình độ trung cấp (chiếm 6,3%) và không có cán bộ nào có trình độ lý luận chính trị cao cấp.

  4. Tình hình chấp hành nội quy và ý thức làm việc của nhân viên tại đơn vị có diễn biến ra sao? Năm 2023 ghi nhận sự chuyển biến tích cực trong việc chấp hành kỷ luật: hiện tượng vắng mặt không lý do giảm xuống 4 vụ (giảm 33,3% so với 2022); đi muộn, về sớm giảm xuống 4 vụ (giảm 50,0%); sử dụng máy móc cơ quan cho việc riêng giảm xuống 1 vụ; không có vụ việc gây gổ đánh nhau. Tuy nhiên, tình trạng làm việc riêng trong giờ vẫn còn 27 vụ và rời bỏ vị trí làm việc còn 5 vụ.

  5. Khóa luận sử dụng cỡ mẫu và công cụ kỹ thuật nào để thu thập, xử lý dữ liệu sơ cấp? Khóa luận phát phiếu khảo sát đến toàn bộ 31 nhân viên chính thức đang làm việc tại trung tâm vào tháng 1/2024 theo thang đo Likert 5 mức độ. Dữ liệu được làm sạch trên Excel và phân tích trên phần mềm SPSS 22.0 với các công cụ: thống kê tần số, tính giá trị trung bình (Mean) và kiểm định hệ số tin cậy thang đo Cronbach’s Alpha.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Như Quỳnh đã hoàn thành việc hệ thống hóa cơ sở lý luận về nguồn nhân lực và đánh giá chi tiết thực trạng chất lượng đội ngũ tại Trung tâm Ngoại ngữ - Tin học Huế ICP giai đoạn 2021 - 2023 trên các khía cạnh thể lực, trí lực, tâm lực và cơ cấu. Thông qua việc phân tích kết hợp số liệu thứ cấp và dữ liệu khảo sát 31 nhân sự, nghiên cứu đã chỉ rõ những ưu điểm về trình độ chuyên môn, sức khỏe cũng như những điểm nghẽn về trình độ lý luận chính trị, kỷ luật lao động và quy trình quản trị nhân lực. Hệ thống 4 nhóm giải pháp hoàn thiện tuyển dụng, đào tạo, đãi ngộ và đánh giá được xây dựng bám sát thực tiễn hoạt động của trung tâm, cung cấp cơ sở phục vụ định hướng phát triển nguồn nhân lực của đơn vị đến năm 2026.