Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài có liên quan đến đề tài luận án 1. Các công trình nghiên cứu về xây dựng và hoạt động của lực lượng vũ trang, lực lượng dân quân tự vệ Đ.Vôn-cô-gô-nốp, trong cuốn sách “Học thuyết Mác - Lênin về chiến tranh và quân đội”[125], đã khẳng định: Tổ chức xây dựng LLDQ du kích để tiến hành chiến tranh nhân dân BVTQ XHCN là cần thiết. Vấn đề này xuất phát từ luận điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin về tính chất chính nghĩa, vai trò của quần chúng nhân dân trong chiến tranh BVTQ XHCN; xuất phát từ kinh nghiệm lịch sử và truyền thống của dân tộc Nga.
Về tổ chức xây dựng lực lượng, tác giả đã chỉ rõ, ngay từ những ngày đầu của cuộc chiến tranh, cùng với động viên quân đội, Đảng và Chính phủ Liên Xô đã “thành lập các sư đoàn dân quân”, ở Mátxcơva 4 ngày đã thành lập 11 sư đoàn gồm 137.000 người, ở Lêningrat, số lượng dân quân đã vượt quá 300. Chiến tranh bước sang tháng thứ hai thì tất cả các thành phố, huyện lỵ trong cả nước đã xây dựng được những tiểu đoàn dân quân. Chỉ riêng ở thành phố Mátxcơva và tỉnh Mátxcơva đã có đến 187 tiểu đoàn dân quân du kích” [125, tr. Về nguyên nhân của những thành công trong xây dựng LLDQ, đáp ứng yêu cầu của chiến tranh bảo vệ BVTQ, theo tác giả Đ.Vôn -cô-gô-nốp: “Cái chính để bảo đảm thắng lợi trong cuộc đấu tranh chống quân thù là ngay từ đầu đã xây dựng được những tổ chức Đảng bí mật vững chắc, trong quá trình đấu tranh, những tổ chức này đã phát triển một đội ngũ đông đảo và đã lãnh đạo phong trào du kích rộng rãi” [125, tr.
Chương Tư Nghị, trong cuốn sách “Công tác chính trị của Quân giải phóng nhân dân Trung quốc” [106], đã đề cập đến một số vấn đề cơ bản của luan an 10 dân binh như: Dân binh là bộ phận cấu thành quan trọng của LLVT do Đảng cộng sản lãnh đạo, lực lượng dân binh không chỉ tổ chức xây dựng trong thời chiến, mà còn tổ chức xây dựng trong thời bình để bảo vệ thành quả cách mạng, đồng thời chuẩn bị sẵn sàng tiến hành chiến tranh nhân dân BVTQ; về chức năng, nhiệm vụ của lực lượng dân binh, công trình này chỉ rõ, lực lượng dân binh có trách nhiệm bảo vệ, tôn trọng, giúp đỡ chính quyền cách mạng, chấp hành pháp lệnh, pháp luật của nhà nước và chính sách, phương châm đường lối của Đảng mà trực tiếp là cấp ủy, chính quyền địa phương; bảo vệ đời sống yên lành của nhân dân, đồng thời xung kích trên mặt trận lao động sản xuất. Tác giả nhấn mạnh, công tác xây dựng dân binh về chính trị, cần tăng cường giáo dục công tác tư tưởng cho dân binh, là mắt xích trung tâm của việc xây dựng văn minh tinh thần XHCN cho dân binh. Xây dựng dân binh về chính trị phải tiến hành trong thời gian 10% của chương trình huấn luyện hàng năm và phải được phân chia phù hợp theo từng đối tượng. Ở Trung Quốc có lực lượng Dân binh.
Điều 36 Luật nghĩa vụ quân sự Trung Hoa xác định Dân binh là tổ chức vũ trang quần chúng không thoát ly sản xuất, là trợ thủ và là lực lượng hậu bị của Quân Giải phóng nhân dân Trung Hoa. Điều 37 của Luật này xác định: “Xã, bản, thị trấn và các đơn vị hành chính, sự nghiệp, xí nghiệp thành lập tổ chức dân binh”. U Đôm Xay Mường Khột, trong luận án “Xây dựng lực lượng vũ trang địa phương trong khu vực phòng thủ tỉnh ở địa bàn Trung Lào” [124], đã tập trung luận giải làm rõ những vấn đề cơ bản về lý luận, thực tiễn công tác xây dựng LLVT địa phương trong khu vực phòng thủ tỉnh; xây dựng quan niệm và những vấn đề có tính nguyên tắc, làm rõ thực trạng và một số kinh nghiệm xây dựng LLVT địa phương, trong khu vực phòng thủ tỉnh ở địa bàn Trung Lào. Về nội dung xây dựng LLVT, theo các tác giả phải xây dựng toàn diện, chú trọng xây dựng yếu tố chính trị, tinh thần; xây dựng đội ngũ cán bộ trong LLVT; xây dựng cấp ủy, tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh, các tổ chức quần chúng trong LLVT vững mạnh toàn diện.
luan an 11 Phôn Thong Phăn Cha Lơn Phôn, trong luận án “Nghiên cứu xây dựng và hoạt động của bộ đội địa phương trong khu vực phòng thủ tỉnh ở Bắc Lào” [107], đã luận bàn làm rõ những vấn đề cơ bản về lý luận và thực tiễn về xây dựng và hoạt động của bộ đội địa phương trong khu vực phòng thủ tỉnh Bắc Lào. Bàn về xây dựng và hoạt động của lực lượng DQTV, tác giả khẳng định: Lực lượng DQTV là lực lượng bán vũ trang, tại chỗ, đông đảo, có sự ràng buộc lớn đối với gia đình ngay tại các bản, cụm bản; DQTV là thành viên của LLVT địa phương, nhưng chỉ được tổ chức xây dựng ở cấp bản, cụm bản, các doanh nghiệp, nhà máy, xí nghiệp, công nông trường đứng chân trên địa phương, sẵn sàng làm nhiệm vụ QP, AN tại địa phương, cơ sở; đồng thời khi cần thiết cũng tham gia thành phần để động viên lực lượng bổ sung cho quân đội. Khăm Phun Lươn Sôm Vẳng, trong bài viết “Xây dựng tiềm lực quân sự khu vực phòng thủ các tỉnh ở địa bàn Nam Lào trong tình hình mới” [92], đã luận bàn về xây dựng tiềm lực quân sự trong khu vực phòng thủ, trong đó xây dựng LLVT (bao gồm bộ đội địa phương, DQTV, công an nhân dân và Bộ đội Biên phòng địa phương…), là nội dung quan trọng trong xây dựng tiềm lực quân sự khu vực phòng thủ. Tác giả chỉ rõ, thành phần DQTV là cán bộ, chiến sĩ; lực lượng nòng cốt gồm những công dân đã hoàn thành nghĩa vụ quân sự và những người có đủ điều kiện quy định trong Luật DQTV.
Xây dựng lực lượng DQTV theo hướng rộng khắp, có chất lượng tổng hợp cao, là lực lượng bán vũ trang thường trực tại các cơ sở để bảo vệ chính quyền, xử lý các tình huống ở địa bàn, phấn đấu từng bản có tiểu đội dân quân, cụm bản có trung đội dân quân, các nhà máy, xí nghiệp, nông trường có từ tiểu đội đến trung đội dân quân tự vệ. Ở Cu Ba có lực lượng Dân quân bộ đội lãnh thổ. Điều 50 của Luật Quốc phòng Cu Ba qui định: Dân quân là một bộ phận của các LLVT cách mạng và là một trong những hình thức tổ chức của nhân dân Cu Ba để tiến hành đấu tranh vũ trang và thực hiện các nhiệm vụ quốc phòng khác. Luật cũng qui định luan an 12 rõ trách nhiệm của Bộ các LLVT cách mạng, chính quyền địa phương các cấp, các doanh nghiệp đối với xây dựng, quản lý, sử dụng LLDQ ở các địa phương.
Các công trình nghiên cứu về hoạt động lãnh đạo xây dựng lực lượng vũ trang, lực lượng dân quân tự vệ I.Mét - Nhi - Cốp, “Đảng Cộng sản người lãnh đạo và giáo dục các lực lượng vũ trang Xô Viết”[98], đã khẳng định các LLVT cách mạng phải đặt dưới sự lãnh đạo và giáo dục của Đảng Cộng sản; tăng cường vai trò lãnh đạo của tổ chức đảng là qui luật khách quan, nền tảng cơ bản nhất của việc xây dựng LLVT vững mạnh. Cũng theo tác giả, để tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối LLVT, đòi hỏi phải nâng cao tính tiền phong, gương mẫu của cán bộ, đảng viên trong thực hiện chức trách, nhiệm vụ; cùng với đó, Đảng phải nhận rõ những qui luật khách quan của sự phát triển xã hội để nâng cao hơn nữa tính đúng đắn, chính xác, khoa học của các chủ trương, biện pháp lãnh đạo giáo dục các LLVT Xô Viết.Ê-Pi-Sép, trong cuốn sách “Sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Liên Xô là nguồn gốc quyết định sức mạnh của Quân đội và Hải quân Liên Xô” [82], đã phân tích hoạt động của Đảng Cộng sản và Nhà nước Xô Viết trong lãnh đạo, quản lý xây dựng tổ chức và hoạt động của LLVT nói chung và lực lượng DQTV nói riêng, trong chiến tranh vệ quốc vĩ đại. Đồng thời, tác giả khẳng định trong giai đoạn cách mạng mới, đòi hỏi phải tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước đối với các LLVT, xuất phát từ những lý do chủ yếu sau: Thứ nhất, tính năng động trong sự phát triển của tình hình trên vũ đài quốc tế, tầm quan trọng của việc giải quyết đúng đắn những vấn đề chiến tranh và hòa bình và tính chất phức tạp của nhiệm vụ củng cố khả năng phòng thủ của Tổ quốc XHCN [82, tr.12]; Thứ hai, tính chất phức tạp của những nhiệm vụ quân sự và những mối quan hệ nhiều mặt của nhiệm vụ đó với sự phát triển của toàn xã hội. Trình độ, sức chiến đấu đạt được của Quân đội và Hải Quân Xô Viết là kết quả trực tiếp của những ưu thế lớn lao của nền kinh tế xã hội chủ nghĩa, của chế độ xã hội và nhà nước của chúng luan an 13 ta và ảnh hưởng của nó đối với việc củng cố sức mạnh phòng thủ của đất nước.
Chính thông qua chính sách của Đảng mà những tiềm lực về kinh tế và khoa học của đất nước phát huy được tác động của mình đối với việc nâng cao sức mạnh chiến đấu của các LLVT [82,tr.16]; Thứ ba, việc nâng cao vai trò lãnh đạo Đảng đối với các LLVT còn được quy định bởi ảnh hưởng ngày càng lớn của các nhân tố CT-XH đối với việc củng cố sức mạnh phòng thủ của đất nước; là do nhiệm vụ quốc tế ngày càng rộng lớn sâu sắc của Nhà nước Xô - Viết và các LLVT của Nhà nước trong bảo vệ thành quả của chủ nghĩa xã hội [82, tr. Xê rê kin, trong cuốn sách“Sự phát triển ngày càng lớn, vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Liên Xô trong củng cố lực lượng vũ trang và một số vấn đề xây dựng Đảng trong Quân đội và Hải quân Liên Xô”[127], đã khẳng định vai trò to lớn của Đảng Cộng sản lãnh đạo quân sự, xây dựng quân đội cách mạng và kết luận: Sự lãnh đạo của Đảng đối với các LLVT là nguyên tắc trong xây dựng quân đội cách mạng nhằm bảo đảm xây dựng niềm tin, sự giác ngộ chính trị, hướng dẫn hành động cho bộ đội. Theo tác giả, khi Đảng Cộng sản đã xác định được đường lối đúng đắn, chính sách phù hợp, thì kết quả công việc phụ thuộc quyết định trước hết vào khâu tổ chức thực hiện đường lối.