Chương I: Cơ sở của việc nâng cao năng lực của cán bộ, công chức phụ trách công tác lao động-thương binh và xã hội ở cấp xã Chương II: Thực trạng đội ngũ cán bộ, công chức phụ trách công tác lao động-thương binh và xã hội ở cấp xã Chương III: Phương hướng và giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức phụ trách công tác lao động-thương binh và xã hội ở cấp xã Với thời gian nghiên cứu có hạn, nguồn tài liệu không nhiều nên luận văn này không tránh khỏi những thiếu sót. Tác giả mong nhận được sự đóng góp ý kiến của tất cả các thầy cô giáo và các bạn. Hà Nội, ngày 15 tháng10 năm 2005 Trần Thị Thu Hằng – Cao học khóa VIII 10 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Nâng cao chất lượng cán bộ, công chức phụ trách công tác lao động-thương binh và xã hội ở cấp xã CHƢƠNG I CƠ SỞ CỦA VIỆC NÂNG CAO NĂNG LỰC CỦA CÁN BỘ, CÔNG CHỨC PHỤ TRÁCH CÔNG TÁC LAO ĐỘNG-THƢƠNG BINH VÀ XÃ HỘI Ở CẤP XÃ I. CHÍNH QUYỀN CẤP XÃ VÀ VAI TRÒ CỦA NÓ TRONG CÔNG TÁC LAO ĐỘNG- THƢƠNG BINH VÀ XÃ HỘI 1.
Phân chia đơn vị hành chính lãnh thổ và đặc điểm của chính quyền cấp xã 1. Phân chia đơn vị hành chính Phân chia lãnh thổ quốc gia thành các đơn vị (cấp) hành chính lãnh thổ là dấu hiệu đầu tiên, quan trọng nhất của bất cứ nhà nước nào nhằm mục đích thiết lập trên đó hệ thống các cơ quan chính quyền nhà nước phục vụ cho mục đích cai trị của lực lượng nắm trong tay quyền lực nhà nước. Cách thức phân chia thành các cấp đơn vị hành chính ở các nước khác nhau không đồng nhất mà tuỳ thuộc vào đặc điểm về dân cư, truyền thống lịch sử, dân tộc của mỗi nước. Ở các quốc gia tư sản, thông thường hệ thống đơn vị hành chính - lãnh thổ được bố trí hai hoặc ba cấp: tỉnh - công xã (xã) hoặc tỉnh - huyện - công xã (xã).
Lãnh đạo dựa trên nguyên tắc quan hệ trực thuộc trên dưới. Trong hệ thống đó, xã (công xã) được xác định là cấp chính quyền cơ sở. Ở Việt Nam, trong thời kỳ thuộc Pháp, lãnh thổ quốc gia được chia làm 3 kỳ, kỳ chia thành tỉnh, tỉnh chia thành phủ - huyện, huyện chia thành tổng và cuối cùng là xã. Sau khi Cách mạng tháng Tám thành công, nước Việt Nam Dân chủ cộng hoà được thành lập, chính quyền thuộc về tay nhân dân lao động.
Nhà nước ta là nhà nước của dân, do dân và vì dân. Nhà nước ta đã quan tâm đến vấn đề thiết lập hệ thống bộ máy chính quyền nhân dân. Trần Thị Thu Hằng – Cao học khóa VIII 11 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Nâng cao chất lượng cán bộ, công chức phụ trách công tác lao động-thương binh và xã hội ở cấp xã Theo quy định tại Hiến pháp năm 1946, nước ta chia thành ba bộ, bộ chia thành tỉnh, tỉnh chia thành huyện, huyện chia thành các xã. Ngoài ra còn có các thành phố, thị xã.
Tại cấp tỉnh, thành phố, thị xã và xã có hội đồng nhân dân và uỷ ban hành chính. ở cấp bộ và huyện chỉ có uỷ ban hành chính do hội đồng nhân dân cấp dưới bầu ra. Theo Hiến pháp năm 1959, nước ta chia thành tỉnh, khu tự trị, thành phố trực thuộc trung ương. Tỉnh chia thành huyện, thành phố thuộc tỉnh, thị xã.
Huyện chia ra xã, thị trấn. Thành phố trực thuộc trung ương chia thành khu phố. Ở tất cả các cấp hành chính lãnh thổ trên đều có hội đồng nhân dân và uỷ ban hành chính. Theo Hiến pháp năm 1980, lãnh thổ nước ta chia thành bốn cấp.
Bao gồm: Tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương và đơn vị hành chính tương đương. Tỉnh chia thành huyện, thành phố thuộc tỉnh, thị xã. Thành phố trực thuộc trung ương chia thành quận, huyện, thị xã. Huyện chia thành xã, thị trấn.
Thành phố thuộc tỉnh, quận, thị xã chia thành phường, xã. Ở tất cả các đơn vị hành chính đều thành lập hội đồng nhân dân và uỷ ban nhân dân. Hiến pháp năm 1992 sau đó là Hiến pháp năm 1992 được sửa đổi, bổ sung năm 2003 vẫn giữ nguyên cách phân chia theo các đơn vị hành chính lãnh thổ và cơ cấu tổ chức bộ máy chính quyền các cấp như Hiến pháp năm 1980. Như vậy, từ khi ra đời đến nay nhà nước ta đều lấy xã, phường, thị trấn (cấp xã) làm đơn vị hành chính lãnh thổ nhỏ nhất và chính quyền cấp xã được coi là chính quyền cơ sở.
Trần Thị Thu Hằng – Cao học khóa VIII 12 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Nâng cao chất lượng cán bộ, công chức phụ trách công tác lao động-thương binh và xã hội ở cấp xã Sự chuyển đổi từ nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung, bao cấp sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đòi hỏi phải thay đổi vai trò của nhà nước nói chung và chính quyền địa phương các cấp, đặc biệt là chính quyền cấp xã trong quản lý, điều hành nền kinh tế - xã hội. Trong bối cảnh mở rộng dân chủ, chính quyền cấp xã là cấp có điều kiện gần dân, sát dân nhất, phải giải quyết trực tiếp nhiều vấn đề kinh tế - xã hội trên địa bàn, đáp ứng nhu cầu và lợi ích chính đáng của nhân dân, trên cơ sở tôn trọng và phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong việc tham gia quản lý nhà nước, quản lý xã hội. Mặt khác, để phù hợp với xu thế chung của các nước trên thế giới hiện đang chuyển từ nền hành chính truyền thống sang nền hành chính phát triển với đặc trưng phân quyền rộng rãi và mạnh mẽ, chính quyền cấp xã phải được đảm bảo hơn nữa quyền tự quyết, tự chịu trách nhiệm đối với các công việc của mình theo luật định. Chính quyền xã, phường, thị trấn là nơi trực tiếp tổ chức việc thi hành pháp luật, các chính sách của nhà nước, của Chính phủ.
Vì vậy, đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã phải được chú trọng cả về số lượng lẫn chất lượng mới có thể đảm bảo thực hiện tốt nhiệm vụ trên thực tế. Đặc điểm của chính quyền cấp xã Xã, phường, thị trấn là đơn vị cấp hành chính nhỏ nhất trong hệ thống chính quyền bốn cấp ở nước ta. Hiện nay, tính đến 9/6/2005 tổng số xã, phường, thị trấn trong toàn quốc là 10.831 trong đó có 9045 xã, 1197 phường, 589 thị trấn (theo số liệu của Vụ Chính quyền địa phương, Bộ Nội vụ). Chính quyền cấp xã là cơ sở của chính quyền nhà nước ở nông thôn.
Chính quyền cấp xã, mà đại diện là cán bộ công chức cấp xã, hàng ngày sống và làm việc, quan hệ trực tiếp với nhân dân. Những người làm việc trong bộ máy chính quyền cấp xã thường có quan hệ họ hàng, làng xóm gắn bó với nhân dân. Trong quá trình thực thi nhiệm vụ, giải quyết công việc, nhu cầu của nhân dân, một mặt những cán bộ cấp xã phải theo đúng chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, mặt khác phải sát thực tế địa phương, sao cho vừa đảm bảo pháp Trần Thị Thu Hằng – Cao học khóa VIII 13 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Nâng cao chất lượng cán bộ, công chức phụ trách công tác lao động-thương binh và xã hội ở cấp xã chế xã hội chủ nghĩa vừa giữ vững mối quan hệ tốt đẹp với mọi người. Đây là đòi hỏi rất cao đối với phẩm chất, năng lực của cán bộ, công chức ở xã, phường, thị trấn.
Chính quyền cấp xã có vị trí cực kỳ quan trọng trong hệ thống chính quyền nhà nước bốn cấp. Đây là khâu nối liền nhà nước với nhân dân. Chính quyền cấp xã bảo đảm thực hiện mọi chủ trương, chính sách, pháp luật của Nhà nước, chỉ thị của các cấp chính quyền cấp trên; thực hiện sự quản lý nhà nước về mọi mặt chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội, an ninh, quốc phòng trên địa bàn xã, phường, thị trấn. Vì vậy, sự vững mạnh và hoạt động có hiệu quả, hiệu lực của chính quyền cấp xã, cơ sở của hệ thống chính quyền nhà nước, là đảm bảo quan trọng cho hoạt động bình thường của bộ máy nhà nước, là điều kiện tiên quyết bảo đảm, phát huy quyền tự do, dân chủ của nhân dân, mở rộng dân chủ ở cơ sở, xây dựng chính quyền nông thôn và chính quyền đô thị.
Vấn đề đặt ra là đội ngũ cán bộ, công chức ở cấp xã phải có nhận thức mới, có trình độ chuyên môn đáp ứng nhu cầu công tác quản lý nhà nước trên địa bàn cấp xã. Đồng thời các cấp lãnh đạo phải chú trọng vào việc xây dựng, nâng cao chất lượnng đội ngũ cán bộ, công chức ở cấp xã. Vai trò của chính quyền cấp xã đối với công tác lao động-thƣơng binh và xã hội 2. Khái quát sự hình thành và phát triển của ngành lao động-thƣơng binh và xã hội 2.
Giai đoạn trước năm 1987 Ngay từ những ngày đầu sau khi Cách mạng Tháng Tám thành công, Đảng-Bác Hồ và Chính phủ đã đặc biệt quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo công tác lao động-thương binh và xã hội. Công tác lao động-thương binh và xã hội là một trong những lĩnh vực của đời sống xã hội, có những nét đặc trưng cơ bản: tổng hợp chính trị-kinh tế-xã hội-quốc phòng-an ninh; trực tiếp phục vụ hàng triệu Trần Thị Thu Hằng – Cao học khóa VIII 14 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Nâng cao chất lượng cán bộ, công chức phụ trách công tác lao động-thương binh và xã hội ở cấp xã người và gia đình có công với Cách mạng và Tổ quốc, hàng chục triệu người lao động và hàng triệu người thuộc các đối tượng xã hội, khó khăn, yếu thế. Sự vận động và phát triển của công tác lao động-thương binh và xã hội qua từng thời kỳ đã trực tiếp tác động tới sự ổn định chính trị, phát triển kinh tế, trật tự an toàn xã hội, góp phần thực hiện cương lĩnh, chiến lược xây dựng và bảo vệ đất nước. Giai đoạn từ 1945-1954 Thắng lợi của cuộc Cách mạng Tháng Tám năm 1945 do Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh lãnh đạo đã mở ra kỷ nguyên mới trong lịch sử dân tộc Việt Nam: độc lập, thống nhất, nhân dân lao động làm chủ.
Từ đó tạo những tiền đề cần thiết, từng bước đưa đất nước phát triển theo con đường xã hội chủ nghĩa. Ngay từ những ngày đầu, công tác lao động-thương binh và xã hội đã được coi trọng và đặc biệt chú ý, được giao cho những Bộ đầu tiên trong chính quyền cách mạng non trẻ.