Mở đầu - Nêu và vận dụng được một số phương pháp và kĩ năng trong học tập môn Khoa học tự nhiên: + Phương pháp tìm hiểu tự nhiên; + Thực hiện được một số thao tác cơ bản: quan sát, phân loại, liên kết, đo, dự báo/dự đoán; + Sử dụng được một số dụng cụ đo (trong nội dung môn Khoa học tự nhiên 7); + Làm được báo cáo, thuyết trình về một nội dung vật lí; báo cao về sử dụng một số dụng cụ đó. Nguyên - Nêu được mô hình nguyên tử của Rutherford - Bohr (mô hình sắp tố hoá học xếp electron trong các lớp vỏ nguyên tử). - Nêu được khối lượng của một nguyên tử theo đơn vị quốc tế amu (đơn vị khối lượng nguyên tử). - Phát biểu được khái niệm về nguyên tố hoá học và kí hiệu nguyên tố hoá học.
- Viết được công thức hoá học và đọc được tên của 20 nguyên tố đầu tiên. 233 Nội dung Yêu cầu cần đạt Ghi chú Sơ lược về bảng tuần - Nêu được các nguyên tắc xây dựng bảng tuần hoàn các nguyên tố hoàn các nguyên tố hoá học. hoá học - Mô tả được cấu tạo bảng tuần hoàn gồm: ô, nhóm, chu kì. - Sử dụng được bảng tuần hoàn để chỉ ra các nhóm nguyên tố/nguyên tố kim loại, các nhóm nguyên tố/nguyên tố phi kim, nhóm nguyên tố khí hiếm trong bảng tuần hoàn.
Phân tử Phân tử; đơn chất; - Nêu được khái niệm phân tử, đơn chất, hợp chất. Đưa ra được một hợp chất số ví dụ về đơn chất và hợp chất. - Tính được khối lượng phân tử theo đơn vị amu. Giới thiệu về liên kết - Nêu được sự hình thành liên kết cộng hoá trị theo nguyên tắc dùng Mô hình sắp xếp hoá học (ion, cộng chung electron để tạo ra lớp vỏ electron của nguyên tố khí hiếm (Áp electron trong vỏ hoá trị) dụng được cho các phân tử đơn giản như H2, Cl2, NH3, H2O, CO2, nguyên tử của một N2,….
số nguyên tố khí - Nêu được sự hình thành liên kết ion theo nguyên tắc cho và nhận hiếm có trong electron để tạo ra ion có lớp vỏ electron của nguyên tố khí hiếm (Áp Chương trình dụng cho phân tử đơn giản như NaCl, MgO,…). GDTX cấp THPT, không ảnh hưởng - Chỉ ra được sự khác nhau về một số tính chất của chất ion và chất nếu HV tiếp tục cộng hoá trị. học lên THPT Hoá trị; công thức hoá - Nêu được khái niệm về hoá trị (cho chất cộng hoá trị). Cách viết học công thức hoá học.
234 Nội dung Yêu cầu cần đạt Ghi chú - Viết được công thức hoá học của một số chất và hợp chất đơn giản thông dụng. - Nêu được mối liên hệ giữa hoá trị của nguyên tố với công thức hoá học. - Tính được phần trăm (%) nguyên tố trong hợp chất khi biết công thức hoá học của hợp chất đơn giản. - Xác định được công thức hoá học của hợp chất (đơn giản) dựa vào phần trăm (%) nguyên tố và khối lượng phân tử.
Tốc độ - Tốc độ chuyển động - Nêu được ý nghĩa vật lí của tốc độ, xác định được tốc độ qua quãng - Đo tốc độ đường vật đi được trong khoảng thời gian tương ứng, tốc độ = quãng đường vật đi/thời gian đi quãng đường đó. - Đồ thị quãng đường - thời gian - Kể ra được một số đơn vị đo tốc độ thường dùng. - Mô tả được sơ lược cách đo tốc độ trong thực tế: bằng đồng hồ bấm giây và thước, bằng dụng cụ thực hành có cổng quang và bằng thiết bị “bắn tốc độ” trong giao thông. - Vẽ được đồ thị quãng đường - thời gian cho chuyển động thẳng.
- Từ đồ thị quãng đường - thời gian cho trước, tìm được quãng đường vật đi (hoặc tốc độ, hay thời gian chuyển động của vật). - Dựa vào tranh ảnh (hoặc học liệu điện tử) thảo luận để nêu được ảnh hưởng của tốc độ trong an toàn giao thông. 235 Nội dung Yêu cầu cần đạt Ghi chú Âm thanh - Mô tả sóng âm - Nêu ra các ví dụ đơn giản tạo sóng âm (như gảy đàn, gõ vào thanh - Độ to và độ cao của kim loại,.) để chứng tỏ được sóng âm có thể truyền được trong chất âm rắn, lỏng, khí. - Phản xạ âm - Mô tả được cách sóng âm truyền trong không khí.
- Từ hình ảnh hoặc đồ thị xác định được biên độ và tần số sóng âm. - Nêu được đơn vị của tần số là hertz (kí hiệu là Hz). - Nêu được sự liên quan của độ to của âm với biên độ âm. - Lấy được ví dụ về vật phản xạ âm tốt, vật phản xạ âm kém.
- Kể ra được một số phương án đơn giản để hạn chế tiếng ồn ảnh hưởng đến sức khoẻ. Ánh sáng - Ánh sáng, tia sáng - Nêu được ánh sáng là một dạng của năng lượng. - Sự phản xạ ánh sáng - Quan sát các thí nghiệm để nêu được mô hình tia sáng bằng một - Ảnh của vật tạo bởi chùm sáng hẹp song song. gương phẳng - Vẽ được hình biểu diễn vùng tối do nguồn sáng rộng và vùng tối do nguồn sáng hẹp.
- Phân biệt được phản xạ và phản xạ khuếch tán. - Vẽ được hình biểu diễn và nêu được các khái niệm: tia sáng tới, tia sáng phản xạ, pháp tuyến, góc tới, góc phản xạ, mặt phẳng tới, ảnh. - Từ thực tiễn quan sát nêu ra nội dung định luật và phát biểu được 236 Nội dung Yêu cầu cần đạt Ghi chú định luật phản xạ ánh sáng. - Nêu được tính chất ảnh của vật qua gương phẳng và dựng được ảnh của một vật tạo bởi gương phẳng.
- Vận dụng được định luật phản xạ ánh sáng trong một số trường hợp đơn giản. Từ - Nam châm - Tiến hành thí nghiệm để nêu được: - Từ trường (Trường + Tác dụng của nam châm đến các vật liệu khác nhau; từ) + Sự định hướng của thanh nam châm (kim nam châm). - Từ trường Trái Đất - Xác định được cực Bắc và cực Nam của một thanh nam châm. - Nam châm điện - Nêu được vùng không gian bao quanh một nam châm (hoặc dây dẫn mang dòng điện), mà vật liệu có tính chất từ đặt trong nó chịu tác dụng lực từ, được gọi là từ trường.
- Nêu được khái niệm từ phổ và tạo được từ phổ bằng mạt sắt và nam châm. - Nêu được khái niệm đường sức từ và vẽ được đường sức từ quanh một thanh nam châm. - Dựa vào ảnh (hoặc hình vẽ, đoạn phim khoa học) khẳng định được Trái Đất có từ trường. - Nêu được cực Bắc địa từ và cực Bắc địa lí không trùng nhau.
Trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng ở sinh vật 237 Nội dung Yêu cầu cần đạt Ghi chú Khái quát trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng Vai trò trao đổi chất - Phát biểu được khái niệm trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng. và chuyển hoá năng - Nêu được vai trò trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng trong cơ lượng thể. Chuyển hoá năng - Trình bày được quá trình chuyển hoá năng lượng ở tế bào, bao lượng ở tế bào gồm: - Quang hợp + Mô tả được một cách tổng quát quá trình quang hợp ở tế bào lá - Hô hấp tế bào cây: Nêu được vai trò lá cây với chức năng quang hợp. Nêu được khái niệm, nguyên liệu, sản phẩm của quang hợp.
Viết được phương trình quang hợp (dạng chữ). + Vận dụng hiểu biết về quang hợp để giải thích được ý nghĩa thực tiễn của việc trồng và bảo vệ cây xanh. + Mô tả được một cách tổng quát quá trình hô hấp ở tế bào (ở thực vật và động vật): Nêu được khái niệm; viết được phương trình hô hấp dạng chữ. + Nêu được một số yếu tố chủ yếu ảnh hưởng đến quang hợp, hô hấp tế bào.
+ Nêu được một số vận dụng hiểu biết về hô hấp tế bào trong thực tiễn (ví dụ: bảo quản hạt cần phơi khô,. Trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng Trao đổi khí - Sử dụng hình ảnh để mô tả được quá trình trao đổi khí qua khí khổng của lá. 238 Nội dung Yêu cầu cần đạt Ghi chú - Dựa vào sơ đồ khái quát mô tả được con đường đi của khí qua các cơ quan của hệ hô hấp ở động vật (ví dụ ở người). Trao đổi nước và các - Nêu được vai trò của nước và các chất dinh dưỡng đối với cơ thể chất dinh dưỡng ở sinh vật.
sinh vật - Mô tả được quá trình trao đổi nước và các chất dinh dưỡng, lấy được ví dụ ở thực vật và động vật, cụ thể: + Dựa vào sơ đồ đơn giản mô tả được con đường hấp thụ, vận chuyển nước và khoáng của cây từ môi trường ngoài vào miền lông hút, vào rễ, lên thân cây và lá cây; + Dựa vào sơ đồ, hình ảnh, phân biệt được sự vận chuyển các chất trong mạch gỗ từ rễ lên lá cây (dòng đi lên) và từ lá xuống các cơ quan trong mạch rây (dòng đi xuống); + Nêu được vai trò thoát hơi nước ở lá và hoạt động đóng, mở khí khổng trong quá trình thoát hơi nước; + Nêu được một số yếu tố chủ yếu ảnh hưởng đến trao đổi nước và các chất dinh dưỡng ở thực vật; + Dựa vào quan sát các thí nghiệm hoặc mô phỏng để nêu được thân vận chuyển nước và lá thoát hơi nước; + Trình bày được con đường trao đổi nước và nhu cầu sử dụng nước ở động vật (lấy ví dụ ở người); + Dựa vào sơ đồ khái quát (hoặc mô hình, tranh ảnh, học liệu điện tử) mô tả được con đường thu nhận và tiêu hoá thức ăn trong ống 239 Nội dung Yêu cầu cần đạt Ghi chú tiêu hoá ở động vật (đại diện ở người); + Mô tả được quá trình vận chuyển các chất ở động vật (thông qua quan sát tranh, ảnh, mô hình, học liệu điện tử), lấy ví dụ cụ thể ở hai vòng tuần hoàn ở người. - Vận dụng được những hiểu biết về trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng ở thực vật vào thực tiễn (ví dụ giải thích việc tưới nước và bón phân hợp lí cho cây). - Vận dụng được những hiểu biết về trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng ở động vật vào thực tiễn (ví dụ về dinh dưỡng và vệ sinh ăn uống,. Cảm ứng ở sinh vật - Khái niệm cảm ứng - Phát biểu được khái niệm cảm ứng ở sinh vật.
Lấy được ví dụ về - Cảm ứng ở thực vật các hiện tượng cảm ứng ở sinh vật (ở thực vật và động vật).